Euclides metaphysicus, sive, De principiis sapientiæ stoecheidea E. / Authore Thoma Anglo ex albiis east - saxonum.

Euclides metaphysicus, sive, De principiis sapientiæ stoecheidea E. / Authore Thoma Anglo ex albiis east - saxonum.

Table of contents

Title page

Clarissimo & scientissimo Viro, Carolo SCARBOREO, Incolumitatis Londinatium felicissimo & prudentssimo Curatori; 〈 in non-Latin alphabet 〉.

Ad LECTOREM.

ERRATA,

STOECHEIDIS z.

§

Definitiones.

AXIOMATA.

EUCLIDES METAPHYSICUS. Stoecheides Z. De formis & compositione formali.

Propositio 1. Datur compositio formalis inter Quantitatem & partes ipsius.

Prop. II. Datur Compositio Formalis inter Quantitatem & quantum.

Prop. III. Quantitas, prout Condistincta à quanto seu substantiâ, non est Ens.

Prop. IV. Datur compositio formalis in ipsâ substantiâ, prout condistincta est Quantitati.

Prop. V. Substantia, praeviè ad quantitatem est, indivisibilis divisione continuitatis.

Prop. VI. Materia prima, seu subjectum in compositione formali substantiae, quoad intrinseca nata est, eadem quoad propria, esse in pluribus substantiis seu sub pluribus formis.

Prop. VII. Materia, seu subjectum compositionis formalis substantiae, quoad intrinseca, non est composita compositione formali in suis intrinsecis,

Prop. VIII. Materia prima nata est, quoad propria, esse eadem in corporibus densis & raris.

Prop. IX. Materia prima, quoad propria, est una & eadem in toto universo.

Prop. X. Materia & forma non sunt actu distinctae in toto, sed ipsum totum secundum quod est plures virtutes reales realiter separabiles.

Prop. XI. Non datur in rebus nisi una materia prima, seu pura potentia.

Prop. XII. Materia prima, secundum se considerata, est tota in toto universo, & tota in singulis partibus seu corporibus: Sed quoad exercitium potentiae seu effectum, est tota in toto Universo, sed divisa in partibus seu singulis corporibus.

Prop. XIII. Omne compositum ex potentiâ purâ & actu, seu ex materiâ & formâ, est quantum.

Prop. XIV. Omne quantum est compositum ex materiâ primâ & formâ.

Prop. XV. Divisibilitas in actum & potentiam non est aequè propriè dicta atque divisibilitas in partes continui.

Prop. XVI. Continuum, secundum partes inexistentes, natum est agere & pati à se vel ab aliis.

Prop. XVII. Compositum compositione formali non est natum ex vi compositionis per unam partem agere in reliquam, vel pati secundum unam partem, & non secundum aliam ab aliis.

Prop. XVIII. In singulis substantiis sunt singulae formae substantiales.

Prop. XIX. Si foret unicum corpus perfectè homogeneum, partes ipsius, quoad caetera pares, non forent situ distinctae.

Prop. XX. Si rerum natura foret unicum corpus perfectè homogeneum, non posset secundum partes aliquas moveri.

Prop. XXI. Si foret corpus substantialiter homogeneum, quantumvis partes ipsius forent accident aliter heterogeneae, non posset secundum partes moveri.

Prop. XXII. Corpora naturalia fluida, quae apparent esse homogenea, reipsâ sunt plena heterogeneis corpusculis undi que permixtis.

Prop. XXIII. Praeviè ad divisionem & motum localem, requisita sunt plura corpora essentialiter distincta, & per raritatem & densitatem diversificata.

Prop. XXIV. Si sint duo quanta, alterum magìs alterum minùs densum, possibile est invenire tertium, quod, in quantitate aequali ei quam ambo faciant, habeat densitatem homogeneam aequivalentem raritati & densitati utrius que.

Prop. XXV. Datur certus gradus raritatis & densitatis, in quo corpus homogeneum aequali universo, secundum raritatem, & densitatem, aequivaleret omnibus gradibus rarorum & densorum qui sunt in rerū naturâ.

Prop. XXVI. Corpora naturalia sunt simpliciter rara, & densa, quatenus excedunt gradum raritatis & densitatis homogeneum in quantitate universi aequalem omnibus gradibus singulorum corporum.

Prop. XXVII. Rarum et densum sunt primae differentiae quanti, ut sic.

Prop. XXVIII. Habere quantitatem, est de essentiâ corporis quod est Quantum.

Prop. XXIX. Siqua sunt corpora simplicia, hoc est, per puras Quanti differentias constituta, certa raritas et densitas sunt differentiae essentiâles & constitutvae eorum.

Prop. XXX. Nullum corpus est activum ex sese.

Prop. XXXI. Corpus est essenttialiter instrumentum.

Prop. XXXII. Quaecun que sunt in Ente materiali praeter materiam, sunt determinationes materiae

Prop. XXXIII. Omnis operatio corporea vel est rarefactio vel condensatio, aut motus localis, vel ex his composita.

STOECHEIDIS H.

§

Definitiones.

AXIOMATA.

Stoecheides H. De Essentiâ & Existentiâ, & divisione Entium per illas.

Propositio 1. Si detur Ens in cujus notione inclusa sit existentia, illud ens non potest non existere.

Prop. II. Existentia non includitur in notione cujuslibet corporis quanti.

Prop. III. Requiritur vis causativa specialis ad conferendam existentiam corpori, praeter illam quae praecisè terminatur ad formam seu ens quantum.

Prop. IV. Compositio existentiae cum quanto non est compositio partium quantitativarum.

Prop. V. Compositio existentiae cum quanto, est compositio realis formalis.

Prop. VI. Omnes denominationes intrinsecae corporis quanti sunt praeviae ad existentiam in genere causae materialis.

Prop. VII. Existentia non est propriè actus sed actualitas, seu actus actuum.

Prop. VIII. Tres sunt quasi partes ordinatè perficientes, seu ad perfectionem elevantes corpus, & non plures.

Prop. IX. Existentia est ipsum exercitium actuum omnium in sua subjecta & materiam primam.

Prop. X. Divisibilitas corporis in existentiam & quod est, minùs propria est divisibilitate corporis in materiam primam & formam substantialem.

Prop. XI. Ens, quod habet existentiam inclusam in suâ notione, non habet causam existendi.

Prop. XII. Quod adaequatè tribuit existentiam alteri non accipit adaequatè existentiam ab eo.

Prop. XIII. Si sint plura entia, quorum quae accipiunt esse ab alio, sunt adaequatè ab ipso. Omnia illa non accipiunt esse ab alio.

Prop. XIV. Datur aliquod ens quod non accipit existentiam ab alio, seu quod includat existentiam in suâ definitione.

Prop. XV. Enti quod in notione suâ includit existentiam non est alia differentia ultima quàm ipsa existentia.

Prop. XVI. Ratio entis non dicitur in eâdem significatione de ente habente in definitione existentiam, & de entibus per compositionem cum existentiâ.

Prop. XVII. Si sint plura per definitionem existentia, genus omnibus ipsis non est aliud quàm ipsa existentia.

Prop. XVIII: Datur unicum ens per definitionem existens.

Prop. XIX. Si dentur duae quasi partes entis quarum una sit praecisè potentia ad reliquam. Supponatur autem reliqua existere sine potentiâ, perfectio totius entis ex actu & potentiâ erit in actu subsistente.

Prop. XX. Ens includit in se perfectionem omnium entium compositorum ex ente & existentiâ.

Prop. XXI. Existentia non potest educi de potentiâ subjecti seu entis in quo est.

Prop. XXII. Ens per compositionem cum existentiâ non potest aliud Ens ex nihilo producere.

Prop. XXIII. Ens primum quoad intrinseca sua est in actuali emanatione existentiae universali & plenariâ.

Prop. XXIV. Quicquid non existit vel impossibile est vel incompossibile cum potiori.

Prop. XXV. Ens primum non agit fortuitò, sed vel ex inclinatione naturae, vel ex necessitate entium creabilium.

Prop. XXVI. Ens primum ex inclinatione suae naturae non agit nisi Entia.

Prop. XVII. Ens primum non agit nisi ea quae nata sunt subsistere in hoc ordine naturae.

Prop. XXVIII. Omnia & singula entia per compositionem cum existentiâ immediatè procedunt ab ente primo.

Prop. XXIX. Agens, in quo effectus est tantummodò eminenter, agit dependenter à subjecto.

Prop. XXX. Entia per compositionem cum existentiâ singula & omnia cum ordine quem habent in essendo sunt formaliter in primo Ente.

Prop. XXXI. Quaecun que su t• in primo ente sunt de essentia ipsius.

Prop. XXXII. Essentiae caeterorum Entium sunt prius in primo Ente quàm in semetipsiis, & idealiter procedunt ab ipso.

Prop. XXXIII. Essentia corporis naturalis est illa quae reddit illud partem Universi & instrumentum Naturae.

Prop. XXXIV: Ens incompossibile cum potiori, non habet perfectam & propriè dictam essentiam.

STOECHEIDIS 〈 in non-Latin alphabet 〉.

§

Definitiones.

AXIOMATA.

PHANERA.

Stoecheides 〈 in non-Latin alphabet 〉. De essentialibus Corporum gradibus.

Propositio I. Dantur in rebus species quaedam corporum ex partibus elementaribus compositorum, in quibus Elementa non sunt actu.

Prop. II. Primò mixtum est Metaphysicè unum Ens, & habet unicam formam substantialem.

Prop. III. Primò mixtum est magis ens & perfectius quàm elementum.

Prop. IV. Animal, ut animal, est Metaphysicè unum ens habens unicam formam substanti lem.

Prop. V. Pura planta non est metaphysicè unum ens, sed multa mixta.

Prop. VI. Forma substantialis Entis sunt omnes determinationes materiei, seu substantiae, quatenus constitunnt rationem particularem Membri seu instrumenti naturae.

Prop. VII. In omni ente corporeo divisibilis est ratio suppositi à naturâ.

Prop. VIII. Si instrumentum aliquod sit factum ad plures operationes subordinatas, sic ut primò sit ad unam, ad reliquas autem propter illam, manente facultate ad primam, erit idem instrumentum, etsi facultates ad caeteras, vel certè aliquas caeterarum, deficiant.

Prop. IX. Animal potest esse idem in diversis quantitatibus, & quantumvis aliquibus membris sit mulilatum.

Prop. X. Ulima Animalis differentia, seu individualitas, est ordo ad illam actionem & eo modo peragendam quo nata est peragi ex vi omnium determinationum substantiae quae sunt in supposito in primo instanti conceptionis, hoc est, dum habet primum actum sensationis in cerebro.

Prop. XI. Inter corpora, solum Animal ex instituso Naturae natum est movere seipsum.

Prop. XII. Forma Animalis per se sic est in toto ut non sit in partibus.

Prop. XIII. Forma elementorum & mixtorum non sunt in singulis partibus subjectorum, ex necessitate naturae, sed non ex intentione.

Prop. XIV. Quod ex intento naturae movet semetipsum, & hoc facit à corporis extrins•ci impulsu, est Animal.

Prop. XV. Animal, si moveat se causalitate Finali, est perfectius quàm si se moveat tantùm efficienter.

Prop. XVI. Finis, secundum existentiam suam quam habiturus est in rebus, est actu in Animali movente sese causalitate finali.

Prop. XVII. Animal movens sese causalitate finali, non est purè corporeum & corpus.

Prop. XVIII. Homo compositus est ex corpore & spiritu, & est formaliter corpus, virtualiter spiritus.

Prop. XIX. Divisibilitas Hominis in corpus & spiritum est divisibilitas formalis.

Prop. XX. Si divisibilitas hominis in corpus & spiritum foret quanta continui in partes, causalitas finalis non indigeret motione ab extrinseco corpore.

Prop. XXI. Causae actu causantis non solùm essentia sed ipsum actuale esse est, participatè in actione.

Prop. XXII. Objecta per sensus immediatè impressa homini secundum facultatem spiritualem seu intellectum, sunt fixa in ipso, quia esse eorum factum est esse ipsius Hominis.

Prop. XXIII. Objecta, quae insunt Homini per connexionem ad ea quae immediatè insunt per sensationem, fixa sunt in intellectu, quia esse eorum est esse ipsius Hominis.

Prop. XXIV. Intellectus, seu Homo quatenus intellectus, est facultas existendi, quod est quiae est; & caetera connexa, quia sunt aliquid ipsius Intelligentis.

Prop. XXV: Quae connexa sunt alicui per sensus percepto, etsi forent actu infinita, possent simul consistere in Homine in intellectu.

Prop. XXVI. Objecta quae non habent inter se connexionem, etsi infinita, nata sunt simul consistere in intellectu.

Prop. XXVII. Intellectus humanus in suo genere est absolute infinitus.

Prop. XXVIII. Impressiones à sensibus mediatè vel immediatè in hominem factae, sunt formaliter materiales, sed potentiâ & virtute spirituales.

Prop. XXIX. Intellectus in homine non est natus quicquam intelligere, nisi actu feriatur à sensu, mediatè, vel immediate.

Prop. XXX. Cerebrum per diversas cognitiones accipit dispositiones materiales diversas.

Prop. XXXI. Et si in parte quatenus materiali impressio non faciat nisi participat•m & virtuale esse objecti, tamen in spirituali virtute ponit ipsum esse rei formaliter.

Prop. XXXII. Homo, secundum intellectum, est virtus quaedam constans ex omnibus impressionibus spiritualibus, non includentibus contradictionem à principio vitae us que ad ejusdem exitum introductis.

STOECHEIDIS I.

§

Definitiones.

AXIOMA.

PHANERA.

STOECHEIDESI. De Animâ separatâ & Spirituum Naturâ.

Propositio I. Homo secundum intellectum, seu mens, est virtute substantia integra seu existens.

Prop. II. Si dissolvatur compositum formale hominis in corpus & spiritum, mens seu spiritus ex vi talis dissolutionis non interibit.

Prop. III. Mens, seu Anima separata, semel existens non potest postmodum privari existentiâ.

Prop. IV. Anima separata neque fit per creationem, ne que per conversionem, sed per puram divisionem.

Prop. V. Corpus non recipit existentiam per se, sicut forma subsistens seu spiritus.

Prop. VI. Forma subsistens, seu spiritus est cognoscitivus suimetipsius.

Prop. VII. Anima separata in primâ separatione cognoscit omnia quae cognovit in corpore.

Prop. VIII. Anima separata est cognoscitiva omnium deducibilium ex cognitis in corpore.

Prop. IX. Divisibilitas Animae separatae & cognitionis major est divisibilitate Animae ab existentiâ.

Prop. X. Cognitio suae essentiae est inseparabilis ab Animâ separatâ existente, caeterae cognitiones potuerunt non inexistere.

Prop. XI. Spiritus est Ens perfectius quàm sit corpus.

Prop. XII. Spiritus habet virtutem effectivam.

Prop. XIII. Spiritus non est quantus seu continuè divisibilis.

Prop. XIV. Spiritus non est divisibilis in plures spiritus homogeneos, seu ejusdem naturae.

Prop. XV. Spiritus non sunt in loco propriè dicto, neque habent situm.

Prop. XVI. Distantia localis non impedit spiritum, quin sit praesens quibuslibet corporibus, & cognitione & virtute, & operatione.

Prop. XVII. Successio continua non potest esse in spiritu.

Prop. XVIII. Operationes intrinsecae formae abstractae, quantum est ex parte subjecti, sunt indivisibiles.

Prop. XIX. Substantia corporea non est activa in spiritum.

Prop. XX. Operationes intrinsecae spirituum sunt absolute indivisibiles.

Prop. XXI. Operationes intrinsecae spirituum neque sunt longae neque breves, neque comparabiles in majoritate successivis sine termino divisibilibus.

Prop. XXII. Spiritus cognoscit quid sit ipsi summum bonum, & quomodo circa illud sit gerendus.

Prop. XXIII. Spiritus est volitivus.

Prop. XXIV. Spiritus cognoscit quaecun que connexa sunt cum essentiâ suâ in primo instanti existentiae suae.

Prop. XXV. Vehementia volitionis spiritûs est major vehementiâ volitionis humanae, quodammodo infinitè ex parte scientiarum.

Prop. XXVI. Spiritus, in primo instanti sui esse est in ultimâ praeparatione ad agenda omnia quae per totam aeternitatem est acturus ex semetipso.

Prop. XXVII. Si operatio successiva hominis non sit in minimâ sui parte aequalis operationi spiritûs, etiamsi per durationem quantumlibet crescat, nunquam erit aequalis operationi spiritûs.

Prop. XXVIII. Operationes mentis in homine, quantumcun que supponantur crscere, non sunt comparabiles oprationibus formarum subsistentium.

Prop. XXIX. Operationes spirituum ex virtutis effectricis ratione excedunt infinitè operationes mentis humanae.

Prop. XXIX. Spiritus in primo instanti sui esse cognoscit primum Ens, & immensitatem Boni quae est in visione illius.

Prop. XXXI. Visio primi Entis est ultimus finis, & Beatitudo cujuslibet substantiae spiritualis.

Prop: XXXII. Substantia spiritualis, si sit adaquatè secundum naturam disposita, est beata in primo sui esse.

STOECHEIDIS K.

§

Definitiones.

AXIOMATA.

PHANERA.

STOECHEIDES k. De Gubernatione Rerum.

Propositio I. Ens primum est cognoscitivum, & volitivum, seu operativum ex cognitione.

Prop. II. Ens primum est Gubernator Universi sive Deus.

Prop. III. Nihil extra Deum est amabile ab ipso.

Prop. IV. Deus creat caetera propter ipsamet.

Prop. V. Inter creata, aliqua creautur propter se; alia verò propter illa.

Prop. VI. Ens cognoscitivum, quod agit non secundum dict amen intellect ûs videntis quid sit agendum, habet in sese principium quod nat•m est esse oppositum rationi.

Prop. VII. Deus semper facit quod est optimum universitati creaturarum.

Prop. VIII. Quoties Deus operatur in particularem creaturam facit quod est optimum illi, nisi officiat potiori bono.

Prop. IX. Quod est creatum propter se, est imperibile secundum praesentem ordinem causarum.

Prop. X. Corpus non est creabile propter se.

Prop. XI. Motus ab indivisibile signato non potest extendi in infinitum.

Prop. XII. Universum corporeum consistens ex corporibus, & eorum motibus non fuit creatum propter se.

Prop. XIII. Finis universi corporei sunt Anima separatae ex corporibus emergentes & causata.

Prop. XIV. Deus creavit caetera propter semetipsum.

Prop. XV. Mundus▪ seu Vniversum corporeum est instrumenum Creatoris ad educandis mentes incorporatas ad Beatitudinem.

Prop. XVI. Mentes incorporatae pleraque ad Beatitudinem perveniunt.

Prop. XVII. Deus gubernat Mundum per Intelligentias seu Angelos.

Prop. XVIII. Natura Angelica est integrè creata.

Prop. XIX. Deus ad rectam gubernationem Mundi non indiget aliis instrumentis quàm Intelligentiis, & corporibus.

Prop. XX. Intelligentiae nonnunquam immutant ordinem pur orum corporum.

Prop. XXI. Deus in gubernatione Mundi nihil immeditatè, & specialiter agit.

§

[Page]

[Page]

EUCLIDES METAPHYSICUS, Sive, De Principiis SAPIENTIAE, Stoecheidea E.

Authore THOMA ANGLO Ex ALBIIS East-Saxonum.

Sap. 7.

Sine fictione didici, & sine invidiâ communico.

Londini, Typis J. M. Impensis Jo. Martin, Ja. Allestry, & Tho. Dicas, ad insigne Campanae in Coemeterio D. Pauli, 1658.

Clarissimo & scientissimo Viro, Carolo SCARBOREO, Incolumitatis Londinatium felicissimo & prudentssimo Curatori; [...].

[Page]

[Page]

ITerum ad Hiatricam, iterum in Hippocratis umbram confugiendum [Page] est? Et meritò; ‘ [...].’ Tu inprimis, Medicinae Ocule SCARBOREE, & primùm mihi. Cui enim praetereà gallum debeo? Te Orphea, te Herculem agnosco, qui ex tenebris & Quartanae carcere solares labores diutino taedio aequantibus me reducem & redivivum [Page] amiculis restituisti. Vive ita (que) vive, Londini ornamentum, Sanitatis publicae tutela, Angliae decus, Medicinae gloria, magni Magistri tui HARVAEI, ingenii & industriae haeres. Qui caelum Archimedaeum in Microcosmo (non ignobiliori invento) aemulatus naturam, crystallinis Staticarum demonstrationum [Page] illigatam retibus, perviam vulgaribus oculis exposuisti. Qui Naturae jura dans, quibus animalium visceribus citra detrimentum parci potuerit, proditis palàm experimentis praescripsisti. Vive ita (que) (& vives siquid mea carmina possunt) & quod molior de triumphatâ Principiorum Sapientiae [Page] ignorantiâ Trophaeum, tuâ priùs scientiâ comptum, tuâ commendatione aeternum praestato,

Salutem & sua tibi debenti, Tho. Albio.

Ad LECTOREM.

[Page]

HAbes, studiose Lector, reliquam Elementorum partem, de quâ parcè praefandum est, cùm non sit aliud quàm prioris operis extensio, ad novam (ut vocant) à materiâ abstractionem. Ne (que) sine exemplo duo, seu duarum scientiarum principia in unum opus compingo, cùm Geometra Elementarius Arithmetices, & Geometriae tum planae tum corporatae initiationes in unum opusculum, non multò ponderosius nostro, compulerit. Tu agnosce propositam tibi scientialium principiorum tabulam. Cùm enim scientias universim per abstractionem ab individuis seu materiâ signata (ut loquuntur) per eam quae està materâ sensibili & tandem à materiâ [Page] intelligibili distrinxerint logici, Tres quo (que) Euclides expectare fas erat, ut à cultu mentis inexcusatus stares. Nunc ne ultra sordeto in sterquilinio disputationum squatentium veritatis (que) exuccarum, sed stabili, quâcun (que) ingrederis, incede gradu. Satius estpaucos solidè promoveri passus quàm per millia lapsare. Aude, & ne te à Geometricarum viarum ignaro in tesqua seduci verearis, etiam illarum, appendiculae instar, libum unum vel alterum gustandum apposui. Nil desperandum cùm Deus ipsemet face, quasi è pharo, praelucet, majora daturus omina, si laetus haec acceptaveris.

ERRATA,

[Page]

PAge 4 line 3, lege divisibilitas. Ib. l. 21. l faciet. p 6. l 9 dele, p 12 l 13 l quo. p 27 & 28 l Parallelepipedorum. p 40 l 6 l sunt. p 49 l 8 l determinationes. p 50 l 10 l determinationes. p 52 l 22 l in perfectum. p 53. l 10 11. adde per. p 58 l 28 adde esse. p 66 [...] 1 adde differentes. p 69 l 15 l significant. p 72▪ l 2 creata. p 75 l 6 l xxvii. p 84 l 8 l abstrahendo. p 85 l 17 l Animal ex p. 104 l 20 post consequentibus d, p 107 l 7 l ut. Ib. l 24 post corporis, adde erit. p 108 l 24 l ad. p 115 l 20 l corpus agere. Ib. l▪ 21. set d. p 116 l 16 post pore adde, p 118 l pro & l est. Ib. l 117 post ipsum d, p. 128 l 3 post objecto adde, post clarum est d, Ib. l 25 rebus adde, p 139. l. 4 conjuncta. p 172 l. penultima adde ut.

STOECHEIDIS z.

[Page]

§

Definitiones.

1. FOrmam, sive actum, dicimus praedicatum, inexistens subjecto, quam denominatio intrinseca significat.

2. Subjectum, vel materiam, sive potentiam dicimus, in quo est, & de quo est praedicabilis forma.

3. Ens, seu substantiam dicimus subjectum existentiae, seu de quo [Page] Esse, in primariâ & propriâ significatione, praedicatur.

4. Formam substantialem, seu actum primum, appellamus illud praedicatum, propter quod, tanquam primum, res dicitur Ens, seu Esse, in propriâ significatione.

5. Materiam primam, seu potentiam puram dicimus eam, seu illud subjectum cui inest Forma substantialis, secundum quam res primò dicitur esse.

6. Unum compositione dicimus, quod, cùm non sit divisum, est tamen divisibile.

7. Unum quantitativè, seu compositione quantitativá & continui, cujus partes natae sunt [Page] post divisionem Esse in locis distinctis: unum verò compositione formali, cujus partes non sunt natae habere diversa loca.

8. Divisio est quâ plura siunt ex une.

AXIOMATA.

AGere & pati est existentium seu suppositorum.

Quantitas, quantum est ex se, potest esse major & major sine termino.

[Page] Quod universaliter, & ex ordine naturae, competit, est naturale.

Operatio est finis existendi, seu existere est propter operari.

EUCLIDES METAPHYSICUS.
Stoecheides Z.
De formis & compositione formali.

[Page]

Propositio 1.
Datur compositio formalis inter Quantitatem & partes ipsius.

[...] Prop. 24. CUm enim locus & locatum sint unum quantitativè, praeviè ad esse locatum & locum ad invicem, [...] Prop. 23. & quantitas sit ipsa unitas quâ partes continui [Page] quae non sunt actu, sunt inter sese in toto unitae, & quae sunt unum non sint plura, & quae non sunt plura non sint actu, fit, quantitatem esse ipsam unitatem eorum quae se habent ut locus & locatum, hoc est, partium in toto quanto. [...] Prop. 32. Cùm itaque in motu locali fiat divisio locati à loco, fit divisio inter quantitatem quae erat unitas loci & locati, & locum & locatum, quae erant unita: Quare, cùm unitas sit in iis quae dicuntur unum, neque possit esse localiter ab iis separatum, palàm est, compositionem formalem quantitatis ad partes esse realem, & quae per divisionem nata sit tolli, quod erat intentum.

Prop. II.
Datur Compositio Formalis inter Quantitatem & quantum.

[Page]

[...] Axiom. 5. CUm enim locatum non sit idem Ens quod locus, sunt duo Entia, seu duo entitativè & substantialiter, [...] Prop. 24. & unum quantitativè, & locatum mutatur quantitativè per motum sed non substantialiter. Quare separatur seu dividitur locatum in motu à quantitate quam habebat, & conjungitur novae. Est itaque divisibilitas realis inter locatum, hoc est, quantum, & quantitatem, quod erat intentum. Item, cùm [...] Prop. 22. per motum localem aliquid acquirat majorem quantitatem, aliud minorem, palàm est ea dividi à suis quantitatibus; & proinde, cùm non [Page] sit haec divisibilitas partium natarum occupare diversa loca,Def. 7. diversibilitas inter quantitatem & quantum est realis, formalis.

Prop. III.
Quantitas, prout Condistincta à quanto seu substantiâ, non est Ens.

Def. 3. CUm enim Ens sit quod habet esse, si quantitas (ut condistincta adversus substantiam) foret Ens, Substantia & quantitas forent duo Entia. Quare, [...] Prop. 23. cùm quantitas sit unitas & divisibilitas suarum partium, Prop. 1. & unitas, seu divisibilitas cum partibus, faciat unum compositione, quantitas faciat unum compositione cum semetipsâ, & erit divisibilis à seipsâ.

Prop. IV.
Datur compositio formalis in ipsâ substantiâ, prout condistincta est Quantitati.

[Page]

Prop. 3. CUm enim quantitas non sit Ens, prout est condistincta contra substantiam, non est per se divisibilitas suì, sed substantiae seu subjecti cui inest et de quo dicitur. Substantia itaque ad divisionem quantitatis manet divisa, & per consequens, non una sed plures substantiae, Quare,Def. 4. cùm forma substantialis sit quâ substantia sit substantia, necesse est priùs esse unam formam substantialem, &, pòst divisionem, plures. Manifestum itaque est (cùm esse unam & plures sint opposita) formam quae erat una divisam esse à subjecto [Page] in quo fuerat, & plures ei advenisse. Priùs itaque erat unum compositione ex subjecto seu materiâ & formâ quae inerat, quod erat propositum.

Prop. V.
Substantia, praeviè ad quantitatem est, indivisibilis divisione continuitatis.

Prop. 2. CUm enim intercedat compositio formalis inter quantum & quantitatem, & quod est quantum, eo ipso sit Ens, sequitur Ens esse praevium in quanto ad quantitatem. [...] Prop. 3. Quare, cùm quantitas sit ipsa unitas partium continui nondum divisarum, manifestum est talem unitatem non esse in quanto, seu substantiâ praeviè ad quantitatem. Sed ubi non est unitas, non est divisibilitas, [Page] seu possibilitas ut tollatur unitas. Non est itaque in substantiâ, praeviè ad quantitatem, divisibilitas continuitatis seu continui.

Prop. VI.
Materia prima, seu subjectum in compositione formali substantiae, quoad intrinseca nata est, eadem quoad propria, esse in pluribus substantiis seu sub pluribus formis.

Prop 4. CUm enim in divisione substantiae secundum propria, quae nascitur ex divisione corporis homogenei in partes quantitativas, materia habeat rationem subjecti dum unum fit plura, & per consequens sit communis terminis ex quo & ad quem,Prop. 5. neque sit divisibilis divisione continui, [Page] cùm sit aliquid substantiae acceptae praeviè ad quantitatem, fit, materiam non dividi seu fieri plures, quoad intrinseca, per plurificationem substantiae, & per consequens esse eandem in substantiâ ex quâ factae sunt plures, & in ipsis pluribus factis. Est itaque eadem in pluribus substantiis, seu sub pluribus formis substantialibus.

Prop. VII.
Materia, seu subjectum compositionis formalis substantiae, quoad intrinseca, non est composita compositione formali in suis intrinsecis,

Def. 4. CUm enim forma substantiae seu substantialis sit, quae tribuat denominationem entis, & faciat substantiam capacem [Page] existendi, materia autem, ut subjectum ipsius intelligatur praeviè ad ipsam, palàm est ex propriis non habere actum aliquem, quo sit ens, hoc est, quo sit. Sed si foret compositio formalis in intrinsecis materiae, foret actus & potentia, & actus futurus essetDef. 5. quo materia ex intrinsecis esset ens, hoc est, foret forma substantialis. Non itaque materiae ex propriis competit compositam esse compositione formali.

Prop. VIII.
Materia prima nata est, quoad propria, esse eadem in corporibus densis & raris.

Prop. 4. CUm enim materia sit subjectum commune, dum ex uno corpore naturali fit aliud, & [...] Prop. 1. contingat corpus rarum [Page] condensatione fieri aliud corpus naturale; & è contrà, corpus densum rarefactione fieri novum corpus naturale, consequens est esse potentiam ad formas utrasque, & entia utraque per eas constituta, & per consequens in utrisque, secundum propria, seu secundum hanc potentialitatem reperiri.

Prop. IX.
Materia prima, quoad propria, est una & eadem in toto universo.

[...] Prop. 30. CUm enim quaecunque sunt in universo sint composita ex elementis, elementa verò per divisionem, & raritatis mutationē generentur & corrumpantur;Prop. 6. & 8. sive autem unâ sive alterâ viâ fiat, necesse sit materiam esse eandem. Mixta verò [...] Prop. 21. cùm non sint, nisi [Page] quaedam aggregata partium elementarium, necesse sit eisdem modis generari & corrumpi, [...] Prop. 30. caetera verò corpora sint quaedam mixta; palàm fit, materiam primam in omnibus iis eandem esse, hoc est, in toto universo, cùm in hujusmodi mutationibus necesse sit esse eandem.

Prop. X.
Materia & forma non sunt actu distinctae in toto, sed ipsum totum secundum quod est plures virtutes reales realiter separabiles.

SI enim forent distinctae in ipso composito, verè forma esset non materia, & materia non forma in ratione entis, & per consequensDef. 3. singulae sor [...]nt subjecta existentiae simpliciter [Page] dictae, seu propriè essent & compositum foret ex duobus entibus, neque verè unum ens sed duo, cùm unitas & pluralitas non simul consistant. Est itaque Forma corpus, quatenus est distinctum, seu quo distinguitur ab aliis, & quo est hoc quod est; Materia verò est idem corpus, quatenus convenit cum aliis, seu quatenus est quo convenit cum aliis, & sustentat quod distinguitur ab aliis.

Prop. XI.
Non datur in rebus nisi una materia prima, seu pura potentia.

SUnto enim plures, putà A. & B. & sint duo actus ad quos dicantur C. & D. Vel A. dicetur communiter ad C. [Page] & D. B. autem ad alterum tantùm, putà C. vel utraque potentia dicetur ad unicum actum, putà A. ad D. & B. ad C. Si A. dicitur ad utramvis indifferenter, palàm est A. esse potentiam magìs puram quàm B. cùm esse potentiam ad rationem actûs communem ad C. & D. sit limitabile per esse potentiam ad C. solum. Quare B. non habet tantum de puritate potentiae quantum A. & si sit minùs pura, eo ipso est mixta cum ratione actûsDef. 5. & non pura. Si verò A. & B. dicantur ad singula C. & D. cùm possit intelligi potentia ad rationem actûs communem ad C. & D. per eandem ratiocinationem neutra erit pura potentia. Non est itaque possibilis alia pura potentia quàm una sola.

Prop. XII.
Materia prima, secundum se considerata, est tota in toto universo, & tota in singulis partibus seu corporibus: Sed quoad exercitium potentiae seu effectum, est tota in toto Universo, sed divisa in partibus seu singulis corporibus.

[Page]

Prop. 11. CUm enim materia prima sit in toto Universo, & in singulis corporibus seu partibus ipsius,Prop. 5. & 7. sit autem ex propriis indivisibilis & secundum continuitatem, & secundum formalem divisionem, constans est eam esse, ut consideratur in se, totam in toto, & totam in singulis partibus. Rursus, cùm sustineat plura corpora, putà omnia quae sunt in universo, sint A, B, C, & palàm est quòd [Page] in A non sustineat nisi A, & in B, non nisi B, & sic in C; clarum ita (que) est, vim sustentativam, sive capacitatem vel potentialitatem materiei, etsi quasi entitativè sit tota in A, non tamen quoad effectum & exercitium ipsius esse totum in A, sed esse divisum per A, B, & C, & in illis tribus adaequatè contineri. Exercitium ita (que) & effecta indivisibilis materiei sunt divisa & plura, & tota non nisi in omnibus partibus collectivè, in singulis verò una pars. Exercitium ita (que) est totum in toto, sed non totum in singulis partibus.

Prop. XIII.
Omne compositum ex potentiâ purâ & actu, seu ex materiâ & formâ, est quantum.

[Page]

Prop. 11. CUm enim unica sit materia prima, &Prop. 5. illa ex suis propriis indivisibilis divisione continui, & per consequens Prop. 12. tota in singulis quantis, hoc est, tota quanta, neque possibile sit idem esse quantum & non quantum, materia in nullo ente est in quo non sit quanta. Cùm itaque materia non sit actu aliud quàm ipsum totum, ipsum totum ex materiâ & formâ erit quantum.

Prop. XIV.
Omne quantum est compositum ex materiâ primâ & formâ.

[Page]

CUm enim omne quantum sit divisible, & Prop. 3. quantitas non sit ex sese Ens, & per consequens,Prop. 4. divisibilitas sui subjecti seu substantiae in quâ est, fit, omnem substantiam quantam esse divisibilem ct plurificabilem, & per consequens habere in sese potentiam quâ possit esse plures & una, hoc est, quae possit esse sub pluribus actibus. Est itaque in omni substantiâ quantâ compositio ex actu & potentia.

Prop. XV.
Divisibilitas in actum & potentiam non est aequè propriè dicta atque divisibilitas in partes continui.

[Page]

CUm enim divisio sit quâ plura fiunt ex uno, illa divisio seu divisibilitas est propriè dicta, post quam partes manent verè plura, quod palàm est in divisione continui contingere, in quâ singulae partes sunt subjecta existentia. Prop. 3. & 10. Cùm itaque potentia & actus dicantur ad idem esse, & per consequens utraque separatim non sint capacia existentiae, & in compositione substantiali neutra pars separatim plerunque sit capax existentiae, evidens est divisibilitatem & divisionem in actum & potentiam [Page] non aequè propriè dici, ac dicatur divisibilitas in partes continui.

Prop. XVI.
Continuum, secundum partes inexistentes, natum est agere & pati à se vel ab aliis.

CUm enim quantum continuum non sit, nisi ipsae partes in potentia quae per divisionem fiunt actu; quando autem sunt actu natae sint agere & pati ab invicem, palàm est in toto eandem virtutem in iis esse. Sed quoniam in toto actu nihil est actu nisi ipsum totum, Axio. 1. agere autem & pati non sint nisi existentium, palàm est has virtures non aliter esse in toto quàm ut totum per illas agar. Sit ita (que) totum A B, & partes ipsius A C, C B, & habebit in [Page] A C, virtutem agendi & in C B, virtutem patiendi: Clarum ita (que) est, quòd in virtute A C poterit agere, & ex virtute C B pati. Natum est ita (que) totum continuum, quantum ex vi continui est, agere & pati à semetipso, &, à fortiori, in alia vel ab iis.

Prop. XVII.
Compositum compositione formali non est natum ex vi compositionis per unam partem agere in reliquam, vel pati secundum unam partem, & non secundum aliam ab aliis.

Axiom. 1. CUm enim agere vel pati sit existentium,Prop. 15. partes autem in compositione formali ex vi compositionis non sint tales ut resolutae habeant existentias proprias, palàm est [Page] neque habere posse vim agendi & patiendi ex sese, ne (que) posse tribuere cam toti sed illam primò & per se inesse toti, & non partibus nisi dum existunt in toto; Quarè ne (que) totum habere posse vim agendi secundum unam partem in aliam, aut patiendi secundum alteram ab ipsâ.

Prop. XVIII.
In singulis substantiis sunt singulae formae substantiales.

Prop. 9. & 10. CUm enim materia ex sese sit in omnibus corporibus eadem, palàm est omnes formas substantiales esse in eâdem materiâ primâ. Quare, Prop. 17. cùm in substantia non sit essentialiter nisi forma & materia (prima siquidem forma dat esse simpliciter, hoc est, facit substantiam) [Page] distinctio substantiarum non est à materiâ sed tantum à formâ. Cùm ita (que) formae sit distinguere, si sint duae formae substantiales, utraque distinguet totum, & , per consequens, una faciet substantiam sibi propriam, seu quae sit substantia, quia per ipsam est, & reliqua simpliciter, erunt ita (que) duae substantiae & non una sola.

Prop. XIX.
Si foret unicum corpus perfectè homogeneum, partes ipsius, quoad caetera pares, non forent situ distinctae.

ESto enim corpus quidem homogeneum A. duae partes ipsius caetera pares, videlicet quantitate, figurâ, densitate, &c, sed situ diversae B & C, [Page] Dico in parte B nihil esse quo diversificetur à parte C.

Cùm enim sint caetera pares, vel pars B potest intelligi in situ partis C, vel non potest. Si potest, jam B erit C, nam ne (que) situ, ne (que) alio quoquam erit diversa. Si non potest, ergò jam est, praeter situm, aliquid propter quod non possit intelligi in situ C contra suppositionem.

Prop. XX.
Si rerum natura foret unicum corpus perfectè homogeneum, non posset secundum partes aliquas moveri.

CUm enim in corpore perfectè homogeneo si moveatur secundum partes, non intelligeretur mutatio facta nisi secundum solum situm, partes autem secundum situm non [Page] sint distinctae, non potest intelligi quòd pars aliqua muter locum, sed semper eaedem partes sint in eodem situ; non ita (que) potest intelligi motus localis secundum partes.

Prop. XXI.
Si foret corpus substantialiter homogeneum, quantumvis partes ipsius forent accident aliter heterogeneae, non posset secundum partes moveri.

CUm enim varietas partium foret accidentalis, posset proprietas unius cujuslibet in aliâ ejusdem magnitudinis reperiri. Manifestum ita (que) est, partem unam non esse aliam à qualiber ejusdem magnitudinis per vel propter varietatem talium accidentium. [Page] Prop. 19. Quare, cùm propter situm etiam non sint distinctae, non est una aliqua pars quae possit situm mutare; non itaque posset hujusmodi corpus secundum partes motum intelligi.

Prop. XXII.
Corpora naturalia fluida, quae apparent esse homogenea, reipsâ sunt plena heterogeneis corpusculis undi (que) permixtis.

CProp. 21. Um enim corpus homogeneum non possit moveri secundum partes, quantumvis accidentaliter variatas; videamus autem illa moveri secundum partes, palàm est, non esse perfecte homogenea, sed, cùm dividitur homogeneum, inter partes ipsius ingredi corpus aliquod heterogeneum.

Prop. XXIII.
Praeviè ad divisionem & motum localem, requisita sunt plura corpora essentialiter distincta, & per raritatem & densitatem diversificata.

[Page]

Prop. 21. CUm enim homogeneum corpus non possit moveri secundum partes, quantumvis accidentaliter variatas, quia non est vera distinctio partium, necesse est, aliquam distinctionem in substantiâ, praeviè ad divisionem reperiri, ut possit esse distinctio dividentis & divisibilis. Rursus, [...] Prop. 33. quia aequè divisibilia non sese dividunt, necesse est dividentia esse densa, divisibilia rara. Praeviè ita (que) ad divisionem &c.

Prop. XXIV.
Si sint duo quanta, alterum magìs alterum minùs densum, possibile est invenire tertium, quod, in quantitate aequali ei quam ambo faciant, habeat densitatem homogeneam aequivalentem raritati & densitati utrius (que).

[Page]

ESto enim corpus rarius A. & densius B. & sint in forma parallelopipedorum habentium latitudines & profunditates aequales, & mobile C. actum ab virtute D. semper uniformiter quantum est ex vi virtutis D. dividat utrum (que) successivè, & sit tempus, in quo fit divisio, E. Accipiatur rursus corpus F. ejusdem quantitatis cum utro (que) A. & B. [Page] & in figurâ parallelopipedi aequalis latitudinis & profunditatis cum utroque parallelopipedo A. & B. simul sumptis, & dividatur à mobili C. acto à virtute D. uniformiter, & tempus, quo pertransit F. sit G. Et vel tempus G. est aequale tempori E. vel non. Si est, dico corpus F. esse corpus postulatum. Si non, fiat corpus H. aequale & simile corpori F. cujus gradus raritatis & densitatis sit ad gradum densitatis & raritatis corporis F. sicut tempus E. ad tempus G. & dico corpus H. esse corpus quaesitum.

[...] Pro. 19. Cùm enim virtus nata divider dati rari datam quantitatem in horà nata sit dividere duplam quantitatem medii duplo rarioris in horâ caeteris paribus, palàm [Page] est, reciproca esse tempora motuum ejusdem corporis in aequalibus diversorum graduum raritatis mediis ad ipsos corundem spatiorum. Moveatur ita (que) mobile C. à virtute D. per spatium H. in tempore K. & sicut est tempus K. ad tempus G. sic erit gradus de nsitatis corporis F. ad corpus H. sed, cùm tota difficultas, motûs sit in gradibus divibilitatis medii caeteris paribus, & motus per A. B. factus sit in tempore E. motus quo (que) factus per F. sit in tempore G. patet, divisibilitatem, hoc est, gradum raritatlis & densitatis corporis F. ad divisibilitatem A. B. esse sicut E. ad G. Sed sic facta est raritas corporis H. ad corpus F. ergò raritas corporis H. est aequalis rari [...]tati duorum A. & B. quod erat intentum.

Prop. XXV.
Datur certus gradus raritatis & densitatis, in quo corpus homogeneum aequali universo, secundum raritatem, & densitatem, aequivaleret omnibus gradibus rarorum & densorum qui sunt in rerū naturâ.

[Page]

[...] Prop. 21. CUm enim universum sit finitum, & quanti finiti partes assignabiles sint finitae, corporum, secundum raritatem & densitatem, diversisicatorum multitudo est finita. Et quoniam quae de minore multitudine asseruntur, possunt proportionaliter affirmari de majori; Esto numerus corporum variatorum, secundum gradus raritatis & densitatis, duodecim, sive sex paria,Prop. 24. & [Page] quia singulis paribus potest inveniri tertium aequale & aequivalens, data erunt tria aequalia & aequivalentia sex paribus. Et quia rursus duobus horum trium inveniri potest tertium aequale & aequivalens, & iterum duobus reliquis unum aequale & aequivalens, evidens fit, hoc unum sex paribus, hoc est, toti universo esse aequivalens, secundum gradus rari & densi in ipsâ quantitate universi; quod erat propositum.

Prop. XXVI.
Corpora naturalia sunt simpliciter rara, & densa, quatenus excedunt gradum raritatis & densitatis homogeneum in quantitate universi aequalem omnibus gradibus singulorum corporum.

[Page]

Prop. 13. & 14. CUm enim omne quantum sit compositum ex materiâ & formâ, & omne compositum ex materiâ & formâ sit corpus,Prop. 11. & possibilis sit unica materia,Axiom. 2. incrementi autem quantitatis ex sese & suis proprijs nullus sit finis, fit, capacitatem materiei esse adaequatem infinitati quantitatis, sicut vas aequale dicitur liquori nato illud implere. Cúm (que) rursus evidens sit, [...] Prp. 21. Mundum [Page] esse finitum, evidens etiam est, mundum non esse rarissimum corporum, sed in certo gradu densitatis;Prop. 25. illo nempe, qui aequvalet raritati & densitati omnium singularium corporum. Quare, cùm omnia singularia non possint comparari nisi secundum regulam ad omnia pertinentem, hoc est, respectu totius universi, palàm est, illa dici rara vel densa re-respectu gradûs ad ipsum universum pertinentis, quod erat intentum.

Prop. XXVII.
Rarum et densum sunt primae differentiae quanti, ut sic.

CUm enim primum quod de quanto intelligitur, sit quantitatem esse in subjecto, [Page] Axio. 7. non possit autem intelligi quantitatem esse in subjecto, seu quantum esse, nisi determinatè; inesse autem determinatè, sit esse in certo gradu rari vel densi, palàm est, raritatem & densitatem pertinere ad ipsam constitutionem quanti, &, per consequens, esse maximè internas & essentiales differentias quae quanto, ut tali, competere possunt.

Prop. XXVIII.
Habere quantitatem, est de essentiâ corporis quod est Quantum.

CUm enim corpus quod est quantum seu compositum ex materiâ & formâ sit essentialiter Ens,Def. 3. & essentia entis sit esse subjectum aptum existentiae [Page] [...] Axio. 7. & existenti esse determinatum & singulare, non indifferens ad hoc vel illud, & de quo potest plùs vel minùs accipi non sit determinatum, nisi determinarè tantùm accipiatur; Prop. 13. omne autem compositum ex materiâ & formâ, natum sit esse quantum, &, per consequens, plùs aut minùs de tali substantiâ possit accipi, manifestum est, esse de essentiâ compositi hujusmodi, non solùm habere quantitatem, sed quantitatem ipsius esse determinatam. Habere ita (que) quantitatem, & quantitatem esse determinatam, est de essentiâ omnis corporis quod est quantum; ut erat propositum.

Prop. XXIX.
Siqua sunt corpora simplicia, hoc est, per puras Quanti differentias constituta, certa raritas et densitas sunt differentiae essentiâles & constitutvae eorum.

[Page]

Prop. 28. CUm enim habere quantitatem sit de essentiá corporis, differentiae per se habendi quantitatem erunt essentiales, & constitutivae differentiae specierum corporis; Prop. 27. cùm ita (que) raritas & densitas sint primae differentiae quanti, erunt etiam primae & constitutivae differentiae specierum corporis ut corporis (hoc est Entium, per puras quanti differentias constitutorum) si quae tales sunt. Quare, cùm differentiae [Page] sint determinativae, &, per consequens, determinatae, clarum est, etsi contingat in hujusmodi ente esse plures gradus raritatis & densitatis, tamen unum certum gradum esse essentialem & constitutivum ipsius:

Prop. XXX.
Nullum corpus est activum ex sese.

[...] Prop. 33. CUm enim quantum, ut tale, sit divisibile, rarum verò & densum esse magìs seu faciliùs, & minùs vel difficiliùs divisibile, haec autem omnia sint esse passiva, palàm est, corpus & species natas per proprias differentias ipsius non esse activas. Quare, [...] Prop. 30. cùm caetera corpora, praeter ea quae his differentiis [Page] constituuntur, sint mixta seu composita ex his virtutibus simplicium manentibus, &, per consequens, non possint habere differentias substantiales, nisi ex his compositas, clarum est, non habere ex essentialibus suis esse activa; Nullum ita (que) corpus ex sese est activum.

Prop. XXXI.
Corpus est essenttialiter instrumentum.

[...] Per plures prop. CUm enim evidens sit corpora omnia agere in sese invicem, [...] Prop. 3. & 4. neque possint ex suis propriisvel sese vel alia mutare & movere;Axio. 3. quod autem universaliter & ex ordine naturae competit, non possit dubitari quin sit naturale, clarum est, naturale esse omni corpori accipere ab alio operari.Axio. 4. Quare, [Page] cum operari sit finis existendi, &, per consequens, sit essentialis ordo corporis ad operationem, consequens est, essentialiter corpus esse subordinatum alteri, & ipsius instrumentum; quod erat propositum.

Prop. XXXII.
Quaecun (que) sunt in Ente materiali praeter materiam, sunt determinationes materiae

CUm enim non possint esse entitates adjectitiae (forent enim alia entia, & non in hoc ente quomodocun (que) conjuncta ponantur) erunt identificata, &, per consequens, praedicabilia de ente, ut possit dici, hoc est illud; si autem possit dici hoc est illud, consequentur ad definitionem entis, seu ad quid res sit; &, per consequens, si [Page] non pertinent ad existentiam, consequentur vel ad genus vel ad differentiam. Si ad genericam rationem puram, quae (que) nullam habeant differentiam, sint praedicata declarantia naturam materiae, seu quid res sit ex vi materiae: sin ad differentiam pertinent, clarè sunt denominationes genericae alicujus notionis; quod erat intentum.

Prop. XXXIII.
Omnis operatio corporea vel est rarefactio vel condensatio, aut motus localis, vel ex his composita.

Prop. 32. CUm enim quaecun (que) sunt in ente materiali, sint ipsius denominationes,Prop. 27. & primae determinationes seu universalissimae sint raritas & densitas, [...] Prop. densum verò impulsum [Page] dividat rarius, [...] Prop. 21. & moveat aliud ante se, [...] Prop. 22. in omni autem motu aliquid condensetur, [...] Prop. 23. & aliquid comprimatur, fit motus proprios rarorum & densorum, hoc est, Elementorum, esse divisionem seu motum localem, & rarefactionem & condensationem. Quare, cum caetera sint mixta, [...] Prop. 21. & mixta elementorum vires retineant, palàm est, reliquas operationes corporum esse compositas ex rarefactione, condensatione, & divisione, seu motu locali, quod erat intentum.

STOECHEIDIS H.

[Page]

§

Definitiones.

1. EDuci de potentiâ subjecti formam dicimus cûm actio Agentis pendet à subjecto ex quo dicitur educi.

2. Dicitur aliquid esse id aealiter ab alio, quando perfectio ipsius est esse quale illud est à quo est, sicut perfectio imaginis est esse quàm simillimam prototypo.

3. Spiritus, sen substantia spiritualis, est Ens immateriale, seu substantia non quanta.

4. Naturam dicimus virtutem illam quâ conservatur mundus & ordo ipsius.

AXIOMATA.

[Page]

1. ESse constituit partem contradictionis, & sine Esse non potest formari contradictio; verbigr. Homo est, & Homo non est, sunt contradictoriae; non autem Homo & non Homo.

2. Quod non existit, est verè et propriè nihil.

3. Eadem vox non potest significare contradictoria in eâdem significatione.

4. Agens intendit introducere formam secundum quam agit.

Stoecheides H.
De Essentiâ & Existentiâ, & divisione Entium per illas.

[Page]

Propositio 1.
Si detur Ens in cujus notione inclusa sit existentia, illud ens non potest non existere.

ESto enim Ens hujusmodi & dicatur A existens. Et quando quidem ponitur ab negantibus propositionem posse non existere, [Page] supponatur non existere, & clarum est, dicendum esse, A existens non existit, seu A existit & non existit. Cùm ita (que) nihil possit simul esse & non esse, falsum est A existens, seu ens in cujus notione est existere, posse non existere.

Prop. II.
Existentia non includitur in notione cujuslibet corporis quanti.

ESto enim corpus A. in cujus ratione dicatur esse inclusa notio existentiae, [...] Pro. 13. & quia omne corpus est quantum, A erit divisibile. Dividatur ita (que) & fiant ex eo B. & C. & quia A. neque est B. neque C. jam A. non est. Erat ita (que) A corruptibile, [Page] seu quod poterat non esse,Prop. 1. sed ejusmodi ens non includit in suâ notione existentiam. Existentia ita (que) non includitur, &c.

Prop. III.
Requiritur vis causativa specialis ad conferendam existentiam corpori, praeter illam quae praecisè terminatur ad formam seu ens quantum.

Prop. 2. CUm enim corpus possit esse, & non esse, non est necessaria sequela à ratione corporis ad existentiam. Vis ita (que) causalis quae intelligitur terminari praecisè ad rationem corporis & non posse ultrà, non intelligitur conferre illi existentiam, &, per consequens, ulterior vis requiritur, sive distincta sive [Page] non distincta ad positionem existentiae,

Prop. IV.
Compositio existentiae cum quanto non est compositio partium quantitativarum.

SI enim foret, existentia haberet partes quantitativas, [...] Prop. 20. & foret per se divisibilis,Prop. 2. &, per consequens corruptibilis, & quae poslet non esse, quod est impossibilius quàm illud in cujus ratione inest existentia posse non esse.

Prop. V.
Compositio existentiae cum quanto, est compositio realis formalis.

[Page]

Prop. 3. CUm enim positio existentiae pendeat à virtute speciali, praeter eam quae terminatur ad quantum, virtus autem & causatio sint correlativae, existentiae positio pendet à speciali causatione. Sed effectus talis causationis est, existentiam esse conjunctam seu compositam cùm quanto; compositio itaque existentiae cum quanto est effectus realis, &, per consequens, ipsa realis. [...] Def. 1. & 2. Estitaque existentia de nominatio intrinsecaquanto, seu praedicatum intrinsecum quanti, & Quantum subjectum ipsius, & compositio ex iis compositio [Page] formae & subjecti, seu compositio formalis. Est itaque compositio existentiae cum quanto compositio realis formalis: quod erat propositum.

Prop. VI.
Omnes denominationes intrinsecae corporis quanti sunt praeviae ad existentiam in genere causae materialis.

Prop. 2. CUm enim notio existentiae non includatur in notione corporis quanti, & [...] Axio. 7. nihil, quod est indeterminatum, possit existere, palàm est, corpus quod est subjectum existentiae esse completum in ratione corporis antequàm existentia adveniat: sed quod est indeterminatum intrinsecè est adhuc incompletum & indifferens ad hoc quod est, acceptis [Page] determinationibus, non itaque est completum in ratione corporis & subjecti existentiae, neque existentia ei supervenit, nisi post praedictas determinationes. Cùm itaque determinationes faciant corpus subjectum existentiae formaliter essendo in corpore, palàm est, in genere causae materialis praevias esse ad existentiam.

Prop. VII.
Existentia non est propriè actus sed actualitas, seu actus actuum.

Prop. 6. CUm enim intrinsecae denominationes corporis sint eae per quas corpus dicitur actu secundum formas constituentes & integrantes illud in eo quod ipsum est, palàm est, determinationes intrinsecas [Page] esse propriè actus hujus corporis, extrinsecas verò alterius alicujus cui sunt intrinsecae, & quod sequitur intrinsecas esse propriè actus. Omnes itaque determinationes intrinsecae corporis sunt omnes actus. Cùm itaque omnes intrinsecae determinationes sint quasi partes subjecti existentiae, clarum est, existentiam comparari ad eas velut formam omnibus supervenientem, & habere se ad omnes sicut singulae earum se habent ad subjecta sua, hoc est, habere quasi naturam actûs ad omnes actus, seu ad ipsam rationem actûs, ut de iis dicitur, & quod sequitur, esse actualitatem seu actum actuum sic propriè dictorum.

Prop. VIII.
Tres sunt quasi partes ordinatè perficientes, seu ad perfectionem elevantes corpus, & non plures.

[Page]

[...] Prop. 4. CUm enim materia prima insit composito, [...] Prop. 7. & non sit composita ex actu & potentiâ, [...] Def. 4. sed & actus primus qui ipsi inest constituat ens, seu substantiam, seu corpus,Prop. 6. corpori autem constituto superveniat existentia, & hae tres partes sic se habeant ut materia sit subjectum formae, forma autem cum materrâ subjectum existentiae, palàm est, in corpore tres esse quasi partes per quas educatur imperfectam substantiam. Cúm (que) rursus [...] Prop. 7. ex eo, quod materia non sit composita ex [Page] actu & potentiâ, non possit esse alia hujusmodi quasi pars subtus eam; [...] Def. 4. & quoniam primus actus solus est forma substantialis, & quasi pars substantiae, siquae autem sunt aliae, non pertineant ad substantiam; ad substantiam autem immediata sit existentia; & haec gradatio sit per potentiam & actum, hoc est, indeterminationem ad determinationem, existentia autem Axio. 1. cùm faciat ens alteram partem contradictionis, & contineat necessitatem essendi, dum est, nullam possit habere indeterminationem seu potentialitatem, sequitur non posse dari alium ulteriorem quasi existentiae actum qui determinet indeterminationem ipsius. Tres sunt ita (que) &c.

Prop. IX.
Existentia est ipsum exercitium actuum omnium in sua subjecta & materiam primam.

[Page]

Axio. 2. CUm enim quod non existit sit verè & propriè nihil, patet ipsam substantiam, nisi existat, non esse substantiam, &, quod sequitur, idem significare substantiam esse, & substantiā esse substantiam. Quare existentia est exercitium ipsius substantiae per exhibitionem, seu faciendo substantiae rationem exerceri,Prop. 6. sed omnes determinations intrinsecae substantiae, hoc est, omnes actus pertinent ad substantiam, omnes itaque exercentur ab existentiâ, sed exercitium earum est actuare sua subjecta, quae vel est ipsa materia vel continent [Page] eam. Quare omnes actus mediatè vel immediatè actuant materiam primam, & exercitium earum est actuationem ipsam existere. Hoc itaque habent ab ipsâ existentiâ; existentia ita (que) est exercitium, &c.

Prop. X.
Divisibilitas corporis in existentiam & quod est, minùs propria est divisibilitate corporis in materiam primam & formam substantialem.

[...] Def. 8. CUm enim divisibilitas dicat potentialitatem ad esse plura, quò magis propria est pluralitas ex divisione resultans, eò magis propriè dicitur divisibilitas. Et ex divisione continui resultant verè plura, & sic divisibilitas continui est propriè divisibilitas, [...] Prop. 6. ex divisione autem actûs à potentiâ [Page] resultat ordinatè saltem unum scilicet subjectum etsi sub aliâ formâ; ex divisione autem existentiae à subjecto resultat ex utrâ (que) parte nihil,Axio. 2. cùm substantia non existens nihil sit, ne (que) possit existentia intelligi non in aliquo existens. Impropriissimè itaque haec divisio dicitur divisio, & potentia ad eam divisibilitas.

Prop. XI.
Ens, quod habet existentiam inclusam in suâ notione, non habet causam existendi.

ESto enim ejusmodi ens, A. existens, & palam est sive existentia sit divisibilis ab A. siue non, saltem non esse divisibile ab A. existente. Quare vel A. existens est causa sibi ut sit A. existens, vel aliquod [Page] Agens extrinsecum. [...] Pro. 1. & 2. Sed cum idem indivisibiliter sumptum non agat in semetipsum, A. existens non agit in semetipsum, &, per consequens, non facit se esse A. existens. Sed neque A. agit in existentiam [...] Pro. 17. propter compositionem formalem, sed neque ab alio potest accipere existentiam, cùm illud quod accepturum est existentiam sit A. existens; foret enim A. actu existens in potentiâ ad existentiam, seu nondum existens, hoc est, idem & distinctum, existentia ab existentiâ, seu existere ab existere.

Prop. XII.
Quod adaequatè tribuit existentiam alteri non accipit adaequatè existentiam ab eo.

[Page]

DIcatur enim A. dare existentiam B. adaequatè, [...] Def. 2. & quoniam causari B. est B. esse quia A. est, adaequata ratio existendi ipsi B. est quia A est. Dicatur modò B. adaequatè dare esse ipsi A, & rursus B. esse, erit adaequata ratio existendi ipsi A. Adaequata ergò ratio existendi A. est, quia ipsum A. est, [...] Prop. 2. hoc est, idem facit seipsum esse, seu mutat se; Et B. esse est medium inter A. esse & A. & A. esse est prius & posterius semetipso.

Prop. XIII.
Si sint plura entia, quorum quae accipiunt esse ab alio, sunt adaequatè ab ipso. Omnia illa non accipiunt esse ab alio.

[Page]

SUnto enim in universo duntaxat tria entia A. B. & C. & B. quidem & C. habeant vel utraque ab A. vel alterum ab A. alterum, verbi gr. C. à B. adaequatè suas existentias, dico A. non accipere existentiam ab alio. Si enim accipit vel accipit ab utroque. B. & C. vel ab altero eorum, sed utrumlibet dicatur, accipit ab eo cui tribuit adaequatè existentiam,Prop. 12. quod est impossibile.

Prop. XIV.
Datur aliquod ens quod non accipit existentiam ab alio, seu quod includat existentiam in suâ definitione.

[Page]

CUm enim quod accipit existentiam accipiat eam adaequatè vel ab uno vel a pluribus, esto A. quod accipit existentiam adaequatè à B. vel à B. & C. B. autem vel B. & C. ab aliis: [...] Prop. 22. & quia entia sunt numerata, pervenietur ad unum vel plura à quibus B. sive B. & C. & omnia à quibus ipsa pendent habent existentiam adaequaté. Prop. 12. Haec autem non possunt ab iis quae habent existentiam adaequatè ab ipsis recipere adaequatè existentiam; confectum est itaque esse unum vel plura entia quae non habent causam extrinsecam existendi, &, per [Page] consequens, habent existentiam ex sese, seu ab & in suâ definitione. Et quoniam quae accipiunt esse ab uno inadaequate, necessariò accipiant à pluribus existentiam adaequatè, fit non interesse an dicatur quae recipiunt adaequatè, vel sive adaequatè sive inadaequaté. Constans ergò est esse unum vel plura entia in mundo quae non accipiant existentiam ab aliis.

Prop. XV.
Enti quod in notione suâ includit existentiam non est alia differentia ultima quàm ipsa existentia.

Prop. 8. CUm enim non sint nisi tres quasi partes entis, potentia, actus, & existentia, Prop. 9. & existentia praesupponat potentiam & actum quando cum iis invenitur, & supervenit eis. [Page] Sed & differentia ultima praesupponat & adveniat caeteris quae sunt in definitione entis; clarum est, non posse esse aliam differentiam ultimam entis essentialiter existentis quàm ipsam existentiam, respectu cujus caetera sunt subjecta, & quae sit nullius subjectum sed adveniat omnibus.

Prop. XVI.
Ratio entis non dicitur in eâdem significatione de ente habente in definitione existentiam, & de entibus per compositionem cum existentiâ.

CUm enim caetera entia sint entia, quia nata sunt habere existentiam, ens autem per definitionem existens, quia actu habet existentiam: quod autem tantummodo natum est esse album [Page] vel calidum, vel existens, quantum est ex hoc non sit album, calidum, vel existens; quod autem est aliquod horum actu, verè ex vi hujus est album &c.Axio. 3. Eadem autem vox non possit in eâdem significatione contradictoria significare, palàm est, ens non dici in eâdem significatione de ente, per definitionem existente, & de caeteris.

Prop. XVII.
Si sint plura per definitionem existentia, genus omnibus ipsis non est aliud quàm ipsa existentia.

Prop. 16. CUm enim Ens, ut est genus entium compositorum ex eo quod est & existentiâ, non dicatur in eâdem significatione quâ Ens dicitur de existente [Page] per definitionem, clarum est, non posse esse commune genus horum entium. Sed omnia, de quibus Ens dicitur in eâdem significatione, sunt vel per definitionem existentia, vel non per definitionem existentia: Genus ita (que) horum entium est [...] per definitionem existens; existentia proinde est de ratione generis horum entium, sed non existentia composita cum potentiâ, sive ens, ut de reliquis dicitur: ergò existentia pura; quod erat intentum.

Prop. XVIII:
Datur unicum ens per definitionem existens.

SUnto siquidem duo entia per definitionem A. & B. &Prop. 17. quoniam genus eorum est [Page] pura existentia, & in notione existentiae non addito alio, non possit esse divisio seu hoc & non hoc; clarum est, notionem A. vel notionem B. vel utrius (que) esse differentes à notione purae existentiae, cùm sint differentes inter se. Esto ergò notio A. notio eadem quae purae existentiae, notio verò B. dicatur esse diversa; non potest autem sic esse diversa ut non contineat notionem purae existentiae,Prop. 17. sic enim notio purae existeniae non foret ei generica: Ne (que) sic ut includat praeterea notionem entis in potentiâ ad existentiam. Non est itaque ratio B. distincta à ratione purae existentiae seu A. Non sunt itaque duo entia per definitionem existentia A. & B. Et eodem modo formaretur argumentatio, si utrum (que) A. & [Page] B. dicantur differre per notiones à notione purae existentiae. Datur itaque unicum Ens per definitionem, & illud est primum Ens, reliqua ab ipso.

Prop. XIX.
Si dentur duae quasi partes entis quarum una sit praecisè potentia ad reliquam. Supponatur autem reliqua existere sine potentiâ, perfectio totius entis ex actu & potentiâ erit in actu subsistente.

[...] Def. 2. CUm enim potentia, ut potentia, includat non esse illud ad quod est potentia, id est, nullam perfectionem, sed sit duntaxat adjutorium ut illa perfectio existat, si perfectio illa ponatur non in alio existere ponitur in sese existere, sive [Page] habere in se & rationem suam & rationem adjutorii omnis necessarii ad hoc ut sit. Palàm itaque est, & rationem suae perfectionis & rationem potentiae esse in tali actu, hoc est, perfectionem totius entis ex actu & potentiâ.

Prop. XX.
Ens includit in se perfectionem omnium entium compositorum ex ente & existentiâ.

[...] Prop. 15. CUm enim in composito ex materiâ & formâ & existentiâ materia ex sese non sit in quo possit esse existentia, forma quoque sit debilis dispositio ad existentiam sine materiâ, palàm est, utram (que) requiri ad constituendum in quo fit existentia.Prop. 9. Rursus, cùm existentia [Page] sit ipsum exercitium omnium actuum in materiam primam,Axiom. 2. neque possit intelligi quicquam in illis esse perfectionis, extrà vel ultrà quam exercentur, fit, quod sicut tota perfectio eorum est adaequatè ad hoc ut exerceatur, sic tota perfectio non est nisi ad constituendum in quo sit existentia, Prop. 19. sed existentia subsistens habet virtutem eorum in quibus nata est inesse existentia; tota ita (que) perfectio entium existentium per compositionem cum existentiâ est in ente existente per definitionem, seu existentiâ subsistente.

Prop. XXI.
Existentia non potest educi de potentiâ subjecti seu entis in quo est.

[Page]

Prop. 9. CUm enim existentia sit exercitium omnium actuum, est exercitium primariò & principaliter illius act ûs quo suum subjectum constituitur in ratione entis seu subjecti exsentiae. Def. 1. Educi autem de potentiâ subjecti significet actionem educentis de subjecto pendere ab ipso subjecto, &, per consequens, subjectum esse prius ingenere causae materiali ipsâ actione, &, per consequens, antè quàm exerceatur ab existentiâ, sustentare actionem; quod implicat contradictionem:

Prop. XXII.
Ens per compositionem cum existentiâ non potest aliud Ens ex nihilo producere.

[Page]

CUm enim ens per compositionem cum existentiâ habeat existentiam in subjecto & dependentem ab eo; [...] Def. 2. agere autem sit esse [...] à quo, quia est quod est, aliud sit, & quod est ab ente composito cum existentiâ sit ab eo quia habet esse dependens à subjecto, &, per consequens, non nisi per actionem dependentem à subjecto, fit non agere nisi per eductionem existentiae de subjecto, Prop. 21. quod est impossibile.

Prop. XXIII.
Ens primum quoad intrinseca sua est in actuali emanatione existentiae universali & plenariâ.

[Page]

Prop. 9. CUm enim existentia sit exercitium omnium actuum subjecti in quo est, & hoc per exhibitionem suî, seu exercendo sese in illos, fit existentiam subsistentem esse exercitium existentiae in semetipsam. Prop. 20. Cúm (que) contineat in sese plenitudinem entis esse universale & plenarium exercitium existentiae in semetipsam,Prop. 18. & quia nata est emanare existentiam absque determinatione ab extrinseco ex vi praecisè suae propriae plenitudinis, esse quoad intrinseca actu paratum & [Page] dispositum ad effundendam existentiam in creatâ universaliter & plenarié.

Prop. XXIV.
Quicquid non existit vel impossibile est vel incompossibile cum potiori.

Prop. 23. CUm enim ens primum, quantum est ex se, sit paratum ad effundendam existentiam, necessum est, quicquid ab eo natum est fluere, actu existere quantum ex eo est. Quod ergò non sit quod non est, causatur ab aliquo extra ipsum, hoc est, eximpossibilitate effectùs,Prop. 20. cùm tota plenitudo entis sit in primo ente, &, per consequens, possit omne possibile. Quare, cùm impossibilitas sit in implicatione contradictionis, seu entis [Page] & non entis, quicquid non est, implicat contradictionem, vel in essentiâ suâ, & est propriè nihil, vel in co-existentiâ diversorum entium, ut si quis petat in universo plus esse ignis vel aquae quàm consistat cum incolumitate universi.

Prop. XXV.
Ens primum non agit fortuitò, sed vel ex inclinatione naturae, vel ex necessitate entium creabilium.

Prop. 23. CUm enim ens primum ex inclinatione naturae feratur ad communicandam existentiam, quantum est communicabilis; Prop. 24. & omne quod non est ex impossibilitate entium creatorum, habeat non esse, palàm est, ens primum nihil quasi [Page] casu & extra directionem vel suae naturae vel creaturarum operari.

Prop. XXVI.
Ens primum ex inclinatione suae naturae non agit nisi Entia.

Prop. 23. CUm enim ens primum operetur per exercitium existentiae ab existentiâ, fit naturam, ex vi cujus agit, esse ipsam existentiam.Prop. 18. Cùm (que) operetur sine subjecto, neque possit intelligi actio in non existente, fit existentiam quoque in producto per se terminare actionem primi Agentis. Quare, cùm existentia non possit intelligi sine ente in creatis, fit per se terminum adaequatum esse ens. Et proprium modum agendi entis primi esse per existentiam [Page] producere ens; Quare, ex inclinatione naturae ens primum non agit nisi Entia.

Prop. XVII.
Ens primum non agit nisi ea quae nata sunt subsistere in hoc ordine naturae.

Prop. 26. CUm enim ex inclinatione suâ non agat nisi entia, Prop. 24. necessitas autem creaturae non determinet nisi ad ea quae nata sunt subsistere in hoc ordine naturae, imò impediat, & determinet ad alia non agenda, Prop. 20. ne (que) agat quicquam fortutiò, vel ex aliis motivis quàm his duobus; fit, Agens primum non agere nisi quae nata sunt subsistere in hoc ordine naturae.

Prop. XXVIII.
Omnia & singula entia per compositionem cum existentiâ immediatè procedunt ab ente primo.

[Page]

Prop. 18. CUm enim ens per definitionem existens sit unicum, caetera omnia sunt Entia per compositionem cum existentiâ Quare,Prop. 21. cùm existentia non possit educi de potentiâ subjecti, neque subjectum esse sine existentiâ, fit subjectum ejus non posse accipere esse nisi instantancè, eodem modo quo produceretur si nihil praextitisset. Prop. 22. Sic autem existens per compositionem cùm existentia non valet illud producere, consequens est itaque omnia & singula entia per compositionem immediatè fluere ab Ente primo.

Prop. XXIX.
Agens, in quo effectus est tantummodò eminenter, agit dependenter à subjecto.

[Page]

Axio. 4. CUm enim unumquod (que) Agens intendat introducere formam suam secundum quam agit, & Agens, in quo effectus est tantummodò eminenter, agat secundum aliam formam quàm sit illa quam introducit in effectum, palàm est, quòd non perficit intentionem suam, &, per consequens, quod impediatur ab aliquo, videlicet à subjecto in quo recipitur forma & actio; Cùm ita (que) subjectum non possit impedire effectum, nisi quatenus suscipit actionem praeviam ad effectum, clarum est, quòd Agens, in quo [Page] effectus est tantummodò eminenter, agat dependenter à subjecto, quod erat propositum.

Prop. XXX.
Entia per compositionem cum existentiâ singula & omnia cum ordine quem habent in essendo sunt formaliter in primo Ente.

Prop. 28. CUm enim primum Ens agat immediatè singula & omnia, agat autem eodem modo, sive producat ex nihilo, sive aliud praecesserit; si autem producat ex nihilo, nullum sit impedimentum ex parte subjecti, neque etsi aliud praecesserit aliquod erit impedimentum à subjecto, atque proinde semper introducit formam secundum quam agit, sed introducit [Page] formas singulorum cum ordine quem habent in essendo; Formae itaque singulorum, seu singula, cum omnibus suis limitationibus & conjunctionibus cum aliis sunt secundum formam secundum quam agit. Quare, cùm inesse formaliter non sit aliud quàm inesse cum omnibus singularitatibus & distinctionibus, patet, omnia caetera inesse formaliter in primo Ente.

Prop. XXXI.
Quaecun (que) su t [...] in primo ente sunt de essentia ipsius.

Prop. 15. CUm enim ultima differentia Entis primi sit ipsa existentia,Prop. 6. & 9. existere autem, cùm sit actus seu exercitium omnium quae non sunt ipsummet [Page] met esse, sit posterius ipsis omnibus, &, per consequens, quaecun (que) ponantur esse in primo Ente debeant supponi, hoc est, esse quodammodo priùs & magis in essentâ hujusmodi Entis quàm ipsa existentia, palàm est, omnia ei esse essentialia; quod erat intentum.

Prop. XXXII.
Essentiae caeterorum Entium sunt prius in primo Ente quàm in semetipsiis, & idealiter procedunt ab ipso.

CUm enim evidens sit existentias particulares & participatas esse posteriores ipsâ existentiâ à se subsistent & plenariâ, hoc est, primo Ente, Prop. 20. & essentias entium compositorum cum existentiâ esso rdinatas essentialiter ad [Page] suas, hoc est, participatas existentias, &, per consequens, finaliter ab iis, & posteriores illis, fit esse posteriores ipsâ existentiâ Entis primi, & omnibus quae sunt in Ente primo. Quare, cùm caetera Entia sint formal ter in Ente primo & ab eo, fit, esse posteriora in semetipsis quàm in eo, & perfectionem eorum conformari illis quae sunt in Ente primo, &, per consequens esse, idealiter ab eo; quod erat propositum.

Prop. XXXIII.
Essentia corporis naturalis est illa quae reddit illud partem Universi & instrumentum Naturae.

[Page]

[...] Pro. 31. CUm enim corpus sit essentialiter instrumentum, etiam essentia ipsius, ut in primo Ente, est esse instrumentum; Prop. 30. sed est in primo Ente cum connexione quam habet ad reliqua, hoc est, ad ipsum Mundum seu naturam rerum.Def. 4. Sed Naturam intelligimus esse per quam Mundus conservatur, quae (que) rectè dirigit operationes singularium Entium, id est, cujus instrumenta sunt singularia entia. Essentia ita (que) corporis in Ente primo est, esse instrumentum [Page] Naturae & partem Mundi; cùm ita (que) essentia ipsius in se sit eadem quae est in primo Ente, illa essentia, &c.

Prop. XXXIV:
Ens incompossibile cum potiori, non habet perfectam & propriè dictam essentiam.

Axiom. 10. CUm enim perfecta contradicto non reperiatur nisi in subjecto existente,Prop. 24. & ens incompossibile cum potiori non possit habere consortium existentiae, nisi naturae ordo in rebus constitutis tollatur aut violetur; tolli autem aut violari ordinem universi repugnet ei necessitati quâ universum fixum est & stabilitum;Prop. 25. universum autem fixum sit, quia primum Ens non agit fortuitò; [Page] palàm est, ens incompossibile cum potiori non habere ordinem ad existentiam, hoc est, essentiam, nisi ex consideratione abstractivâ & imperfectâ primi Entis, videlicet, ut apprehenditur secundum unum praedicatum abstrahendi abaliis, &, per consequens, habet rationem imperfectam essentiae, & non propriè dictam, sicut quae aliquando existere nata sunt.

STOECHEIDIS [...].

[Page]

§

Definitiones.

ANimal dicimus corpus quod movet semetipsum ex sensatione, seu cognitione per sensus.

AXIOMATA.

1: OPeratio sequitur naturam causae.

2. Anima, lex intrinsecâ ordinatione naturae, est corpus natum movere semetipsum ad conservationem suî.

3. Natura dat instrumentû dispositionem convenientem actioni quae per ea fieri intenditur.

[Page] 4. Impressio in subjectum facta manet donec aliqua causa illam expellat.

5. Quod requirit aliud existere ut ipsum sit, natum est ipsi co-existere.

PHANERA.

1. SEnsus & motus animalis habent originem à cerebro.

2. Animalis membra separata non habent operationes quas habent in toto; v. g. lingua non gustat, manus non apprehendit, pes non incedit.

3. Partes plantae non conspirant ad unam certam operationem.

[Page] 4. In solis Animalibus sunt membra libera ad proprios motus.

5. Homo movet se, seu agit proper finem.

6. Movens intellectum vel est sensus vel aliquid à sensu relictum.

Stoecheides [...].
De essentialibus Corporum gradibus.

[Page]

Propositio I.
Dantur in rebus species quaedam corporum ex partibus elementaribus compositorum, in quibus Elementa non sunt actu.

CUm enim ordo Mundisit determinatus, necesse est corpora activa & passiva esse in certâ quantitate, sic ut non possint esse in minori, &, per consequens, Elementa [Page] non posse agere vel pati nisi sint in certâ magnitudine; quae autem non possunt agere & pati in dato ordine universi, non sunt partes universi, [...] Pro. 30. cùm corpora sint essentialiter instrumenta. Quare, cùm in confiniis elementorum possint ex singulis elementis designari partes in quantulâcun (que) magnitudine, clarum est, accipi posse species quasdam corporum quorum singulae partes sint elementares, sed non activae singulatim, quae tamen conjunctae cum caeteris sint activae, &, per consequens, non habeant formas Elementorum, sed duntaxat formam compositi; quod erat propositum.

Prop. II.
Primò mixtum est Metaphysicè unum Ens, & habet unicam formam substantialem.

[Page]

Prop. 1. CUm enim primò mixtum sit Ens ex partibus minimis purè raris & densis, & singulis incapacibus actionis & passionis secundum ordinem rerum; [...] Pro. 33. Rursus, cùm illa sit cujus (que) Entis rigorosa & Metaphysica essentia quam accipit per creationem seu generationem à primo Ente,Prop. 17. primum autem ens nihil agat nisi quatenus est pars mundi, fit, cùm mixtum sit primò pars Mundi per rationem mixti, formam mixti esse essentialem & metaphysicam & primò acceptam ab Ente primo formam ipsius, &, [Page] per consequens, substantialem rigorosè & unicam in eo, & non supponi formas Elementorum in partibus.

Prop. III.
Primò mixtum est magis ens & perfectius quàm elementum.

CUm enim unitatis ratio sit tollere divisionem, si in eodem rigore unitatis tollitur major divisio, unitas eò perfectior & major est. Cùm ita (que) unitas Elementi non tollat nisi divisionem secundum quantitatem vel secundum materiam & formam; unitas autem primò-mixti praeterea tollat differentiam specierum quae natae sunt sequi varietatem raritatis & densitatis,Prop. 2. tollat autem hanc per unitatem rigorosè metaphysicam, & per unicam [Page] formam substantialem, clarum est, primò mixtum esse perfectius unum & Ens quàm sit Elementum.

Prop. IV.
Animal, ut animal, est Metaphysicè unum ens habens unicam formam substanti lem.

Def. 1. CUm enim Animal existimemus quod sentit & movet seipsum ex passione sensûs;Phan. 1. tum autem sensus tum motus quatenus Animalis à cerebro pendeat originaliter, palàm est, caecera omnia membra cum cerebro conspirare ad actionem Animalis, quatenus animalis, &, per consequens totum Animal esse instrumentum natum ad actionem cerebri, hoc est, ad unam actionem perficiendam.Phan. 2. Adde, quod [Page] extra compositum nullum animalis membrum retineat actionem vel passionem animalem; Quare, patet Animal, ut animal, esse unicum instrumentum naturae. Quare, [...] Pro. 27. cùm primum ens emanet entia per compositionem essentiae cum existentiâ, quatenus sunt partes Mundi & instrumenta Naturae, [...] Pro. 32. habeant autem essentiales rationes ad unitatem formae per conformitatem ad idaeas in primo Ente, consequum est, Animal esse rigorosè & perfectè unum Ens, [...] Pro. 18. & habere unicam formam substantialem; quod erat propositum.

Prop. V.
Pura planta non est metaphysicè unum ens, sed multa mixta.

[Page]

Phan 3. CUm enim partes ipsius non conspirent ad actionem alicujus unius membri, seu ad unam actionem, palàm est, non esse unum instrumentum naturae, [...] Pro. 33. &, quod sequitur, non esse unum Ens. Rursus, oùm partes ipsius separatae retineant easdem distinctas virtutes quas habebant in toto, clarum rursus est, formas singulas esse in singulis partibus similaribus, &, per consequens, totum esse collectionem plurium mixtorum.

Prop. VI.
Forma substantialis Entis sunt omnes determinationes materiei, seu substantiae, quatenus constitunnt rationem particularem Membri seu instrumenti naturae.

[Page]

[...] Prop. 27. CUm enim Ens accipiat esse quatenus est membrum Mundi & instrumentum Naturae, Forma autem fit ad quam sequitur esse, clarum manet, formam substantialem entis cujus (que) esse rationem instrumenti naturae quae est in eo. Palàm quo (que) aliunde est, quòd, quoniam instrumenti ratio ad operationem dicitur, operatio autem sequatur quod res est & sit conformis ipsi; [...] Pro. 32. res autem sit quod est per determinationes materiei primae seu [Page] substantiae, instrumenti ratio non possit esse aliud quàm dictae determinationes; non singulatim cùm quaelibet una limitetur ab aliis, sed prout conspirant & coëunt ad finem hujus instrumenti, seu ad faciendum talis operationis principium; quod erat intentum.

Prop. VII.
In omni ente corporeo divisibilis est ratio suppositi à naturâ.

Def. 2. CUm enim suppositum dicamus Rem naturae, Naturam autem Rem, quatenus explicatur per definitionem; evidens autem sit determinationes, quae cum ordine & indivisibilitate quadam integrant definitionem, esse praeterea considerabiles in ipsâ re, & [Page] singulatim & collectivè abstrahendo à connexione & ordine, consequens est, notionem suppositi aliam esse & plus includere quam notio naturae comprehendat formaliter. Ulteriùs, [...] Prop. 13. cùm Elementa non sint continuè multiplicata, sicut gradus raritatis & densitatis, clarum est, plures gradus raritatis & densitatis successivè in eodem elemento reperiri, quorū varietas cùm non possit ad essentiae rationem, quae est indivisibilis, nisi materialiter pertinere, variatio eorum sic variat suppositum, ut non tangat naturam seu essentiae rationem. Quare necesse est realem divisibilitatem esse inter suppositum & naturam in Elementis. Et cùm mutatio rari & densi, quae non variat elementi rationem si intercidat primò-mixto, [Page] non variet ipsius rationem, ut quae ex elementis, quae manent eadem, sit composita, ex primò-mixtis verò sint compositae similares partes Animalium; conficitur, in omnibus corporibus variationem contingere in supposito & non in naturâ, &, per consequens, Metaphysicè & reipsâ divisibilitatem inter suppositum & Naturam intervenire.

Prop. VIII.
Si instrumentum aliquod sit factum ad plures operationes subordinatas, sic ut primò sit ad unam, ad reliquas autem propter illam, manente facultate ad primam, erit idem instrumentum, etsi facultates ad caeteras, vel certè aliquas caeterarum, deficiant.

[Page] CUm enim caeterae operationes vel purè consequantur ad primam, vel sint intentae, & quasi mediae ad primam, evidens est, rationem essentialem instrumenti adaequatè dici ad primam, &, per consequens, dum est instrumentum ad primam, habere eandem rationem essentialem integrè, etsi non derivatam integrè, seu ad omnia ad quae derivari nata est, hoc est, non in subjecto aequè perfectè disposito ad operationem primam. Cùm itaque Finis sufficienter habeatur per hoc instrumentum, clarum est, instrumenti ad eundem finem, hoc est, eandem instrumenti rationem permanere.

Prop. IX.
Animal potest esse idem in diversis quantitatibus, & quantumvis aliquibus membris sit mulilatum.

[Page]

Axio. 2. CUm enim Animal ex intrinsecâ intentione naturae sit ens natum conservare semetipsum, ab intrinseco prima operatio Animalis est motus seu appetitus ad alimentum seu conservationem sui. Cùm itaque videamus Animalia hunc actum, & effectum ipsius, hoc est conservationem suî in diversis quantitatibus, at (que) etiam sine aliquibus membris, sufficienter perficere, clarum est, sub diversis quantitatibus, & etiam trunca aliquibus membris, rationem essentialem [Page] ejusdem Animalis retinere.

Prop. X.
Ulima Animalis differentia, seu individualitas, est ordo ad illam actionem & eo modo peragendam quo nata est peragi ex vi omnium determinationum substantiae quae sunt in supposito in primo instanti conceptionis, hoc est, dum habet primum actum sensationis in cerebro.

Def. 1. CUm enim animal vocemus Ens ex sensatione operativum, sensatio autem passio sit à circumstanti naturâ in cerebro facta; non possit autem deesse Agens quàm primùm cerebrum est capax sensationis; fit, quàm primùm cerebrum est, esse primam sensationem. Cùm [Page] ita (que) cerebrum sit quasi proprium & principale membrum Animalis, ut Animalis, palàm est, non esse Animal, donec cerebrum sit cerebrum, &, quod sequitur, eam esse primam conceptionem Animalis quae terminatur ad primam sensationem. Ulteriùs, [...] Prop. 32. cùm omnia accidentia intrinseca corpori non sint aliud quàm determinationes & modificationes materiei & substantiae, omnes autem hae temperent ipsam substantiam, & reddant eam plùs vel minùs aptam ad intentum naturae, seu actionem propter quam natum est, patet, resultare ex his omnibus aptitudinem indivisibilem hujus substantiae ad actionem, &, per consequens, aptitudinem ad certum & indivisibilem modum perficiendi talem actionem; [Page] Quare essentialem & ultimam rationem hujus instrumenti, seu individualitatem Animalis; quod erat intentum.

Prop. XI.
Inter corpora, solum Animal ex instituso Naturae natum est movere seipsum.

Axio. 3. CUm enim Natura det dispositionem convenientem actioni quam intendit ab instrumento aliquo perfici; [...] Prop. 3. & 4. quod autem movetur, natum sit moveri ab alio, necesse est, si corpus aliquod moveatur à se, unam ejus partem moveri ab aliâ, &, si ex instituto Naturae hoc fiat, virtutem alietatis & disjunctionis ab ipsâ naturâ tali corpori esse implantatam, [Page] hoc est, sic formatum tale corpus ut sit spatium flexile & libertas inter partem & partem, adeò ut una pars sine reliquâ & aliter quàm reliqua moveri possit. Phan. 3. Cùm ita (que) videamus hoc in solis Animalibus in quibus sic ad articulos composita sunt membra ut quasi extrinsecùs colligata, intrinsecus verò diversa & dissepta sint, & libera ad motum stante reliquo membro, palàm est, solum Animal ex intentione naturae natum esse movere se. Quod autem vel Elementa, vel mixta homogenea aut heterogenea, interdum per unam partem alterent vel moveant aliam per accidens, &, ex consequentibus, ad intentionem evenire.

Prop. XII.
Forma Animalis per se sic est in toto ut non sit in partibus.

[Page]

Prop. 6. CUm enim forma sit ipsa substantia rei, seu ipsae determinationes substantiae, quatenus notio substantiae particularis surgit ab ipsis;Def. 1. Notio autem Animae seu formae Animalis sit esse facultatē movendi semetipsum, neque talis facultas intelligi possit sine pluribus partibus quarum alia moveat, alia moveatur; Mainfestum est, non posse intelligi Animam nisi in toto quodam ex parte movente & aliâ motâ. Non ita (que) in singulis partibus potest inexistere notio Animae, &, per consequens, Anima. Forma itaq, Animalis est absolutè in toto, non autem in singulis partibus.

Prop. XIII.
Forma elementorum & mixtorum non sunt in singulis partibus subjectorum, ex necessitate naturae, sed non ex intentione.

[Page]

Prop. 1. CUm enim minimae partes Elementorum quae integrant primò-mixta, non sint ex sese activae vel passivae, & proinde non Entia ne (que) capacia specialis formae substantialis, palàm est, notionem formae mixti vel elementaris non posse attribui his partibus & inesse in ipsis. Hae ita (que) formae non sunt in singulis partibus suorum subjectorum. Sed ne (que) minùs manifestum est, non poni in definitione elementi vel mixti, quòd aliquae ipsorum partes [Page] sint incapaces formarū, quare hoc non institutum est ad aliquam actionem à naturâ intentam, sed efficitur ex incapacitate subjecti circa quod natura operatur, vel ex eo quod non stet cum perfectione naturae, & agentia & passiva adeò exigua existant; quod erat intentum.

Prop. XIV.
Quod ex intento naturae movet semetipsum, & hoc facit à corporis extrins [...]ci impulsu, est Animal.

[...] Pro. 28. CUm enim habere divisibilitatem, seu quantitatem sit de ratione corporis, quod non est quantum non est corpus.Axio. 3. Cùm itaque actio corporis sit conformis naturae corporis, etiam actio corporis [Page] bilis, actio autem divisibilis non potest esse circa subjectum indivisibile; quodcun (que) igitur movetur à corpore ipsum quo (que) est corpus. Quare, si quid ad movendum sese ex instituto Naturae indiget impulsu ab extrinseco corpore, est corpus ex instituto Naturae natum ad se movendum,Prop. 11. hoc est, Animal; quod erat propositum.

Prop. XV.
Animal, si moveat se causalitate Finali, est perfectius quàm si se moveat tantùm efficienter.

CUm enim in omni agente considerandum sit & quod possit agere, & quod procedat ab actu agendum, & [Page] virtus quâ potest agere constituat illud in ratione causae effectivae: Quod veròprocedat ad agendum, pertineat ad causam finalem; evidens (que) sit illud, quod facit Agens agere quod ex se potest, uti eo & movere illud, & per consequens, esse nobilius & perfectius eo, conficitur Animal quod movet semetipsum ad agendum finaliter, hoc est, quod natum est applicare suam virtutem effectivam ad movendum se, esse persectius eo cujus virtus movendi se applicatur ab alio ad actionem seu ad movendum se.

Prop. XVI.
Finis, secundum existentiam suam quam habiturus est in rebus, est actu in Animali movente sese causalitate finali.

[Page]

Prop. 15. CUm enim Animal movens sese causalitate finali efficiat verè & physicè in semet-ipso applicationem virtutis suae efficientis, ad movendum se, clarum est, in ipso esse vim hoc faciendi. Quare, cùm virtus quae hoc facit sit bonitas finis, & bonitas Finis quae movet Agentem sit illa bonitas quam habet extra Animal in ipsis rebus & suâ existentiâ in iis, manifestum est, hanc bonitatem & existentiam esse in ipso Animali, & habere in eo vim movendi [Page] ipsum, & applicandi virtutem ipsius effectivam ad agendum & movendum ipsum Animal.

Prop. XVII.
Animal movens sese causalitate finali, non est purè corporeum & corpus.

[...] Prop. [...]. CUm enim evidens sit, materiam esse ex sese imperfectissimum gradum qui sit in substantiâ,Prop. 6. necesse est, determinationes ipsius esse quibus perficiatur in ratione substantiae, & quae per complexum ipsius integrent substantiam. Quare, integra substantia, praesertim cum existentia sibi propria non potest esse determinatio corporis, ut corporis. Prop. 6. Cùm ergò Animal movens [Page] sese causalitate finali habeat finem, hoc est, aliud ens cum existentiâ sibi propriâ inexistentem sibi, palàm est, subjectum impressionis talis non esse purè corpus, sed naturam per substantiam & existentiam determinabilem.

Prop. XVIII.
Homo compositus est ex corpore & spiritu, & est formaliter corpus, virtualiter spiritus.

[...] Phan. 5. CUm enim experimento constet Hominem movere semetipsum causalitate finali, & impelli ad hoc à corporibus circumstantibus,Prop. 14. & 17. palàm est, & esse Animal, & non esse purum corpus. [...] Pro. 10. Cúm (que) partes veri compositi, seu entis verè unius, non possint esse actu, rursus confectum est, non esse duas substantias actu in [Page] homine. Confectum est itaque esse duas substantias virtute, & unam ex utra (que) tertiam actu. Ulteriùs,Def. 3. cùm substantia, quam spiritum dicimus, includat exclusionem materialitatis, [...] Prop. 13. & 14. corpus autem habeat materiam & quantitatem, clarum est, hominem & esse formaliter corporeum, & non esse formaliter spiritum. Non tamen est illud corpus quod in separatione seu divisione Animalis est mansurum, & non erit virtute spiritus, sed aliud cujus illud futura est pars per divisionem existens.

Prop. XIX.
Divisibilitas Hominis in corpus & spiritum est divisibilitas formalis.

Axio. 1. CUm enim unumquod (que) sit activum, quatenus est [Page] Ens;Phan. 5. Homo autem quatenus virtute est spiritus, agat se causalitate finali,Prop. 15. & causalitas finalis moveat efficietem, & sit potior illa; homo autem ut corpus non moveat sese nisi efficienter, palàm est, hominem esse perfectiorem & magis ens, quatenus est virtute spiritus, quàm quatenus est virtute corpus & Animal purum. Quare, cùm perfectio & entitas pertineat ad formam, fit, rationem spiritus in homine esse maximè formalem partem quae sit in homine, & quod ammodo formam formae puri Animalis quam movet. Distinguitur ita (que) à materiâ tanquam forma, & divisibilis est ab illa sicut forma à materiâ & subjecto.

Prop. XX.
Si divisibilitas hominis in corpus & spiritum foret quanta continui in partes, causalitas finalis non indigeret motione ab extrinseco corpore.

[Page]

[...] Pro. 16. CUm enim una pars continui agat in aliam, & patiatur ab eâsicut à substantiis distinctis, palàm est, spiritum quoque hominis, si parem haberet divisibilitatem à corpore, futurum ad eam, quoad actionem & passionem, quasi foret substantia absolutè distincta. Sed, si foret substantia penitus distincta, agere corpus non posset, in illum, [...] Prop. 7. cùm nullus posset esse contractus corporis ad ipsum, [...] Pro. 27. neque corpus possit agere nisi per contactum, non [Page] ita (que) homo moveri ab extrinseco ad causalitatem finalem, & per consequens non indigeret tali motione.

Prop. XXI.
Causae actu causantis non solùm essentia sed ipsum actuale esse est, participatè in actione.

CUm enim actio vel sit in instanti vel in tempore, & si in instanti eo ipso requirat causam existere; si in tempore sit motus, & motus in continuâ successione, & continua successio in perpetuâ novitate existentiae, palàm est, esse actionis semper actu existere à causa. [...]. Prop. 9. Quare, cùm existentia causae sit ipsum exercitium omnium facultatum causae, patet, de ratione actionis esse actu existere [Page] à causa existente. Ipsa itaque existentia causae est magis & formaliùs in actione quàm essentia, cùm sit exercitium facultatis jungens principium principiato, essentiam putà causae ipsi actioni.

Prop. XXII.
Objecta per sensus immediatè impressa homini secundum facultatem spiritualem seu intellectum, sunt fixa in ipso, quia esse eorum factum est esse ipsius Hominis.

Prop. 21. CUm enim impressio per sensus facta sit motus ab objecto praesente & actu operante tum in sensum tum per sensus in intellectum, evidens manet, Existentiam objecti non solùm esse participatè in ipso [Page] sensu, sed etiam in homine secundum intellectum.Prop. 19. Cum (que) divisibilitas hominis in corpus & spiritum, sive intellectum sit formalis, rursus clarum est, existentiam impressionis in intellectu esse existentiam ipsius intellectûs, hoc est hominis, quatenùs est intellectus. Cûm ita (que) sentire sit percipere aliquid movere percipientem, & percipere existentiam moventis seu objecti esse existentiam suam, per hoc ita (que) cognoscit homo per sensationem objectum existere quia scit esse suum, esse ipsum esse ipsius Agentis, seu objecti. Ergo, &c.

Prop. XXIII.
Objecta, quae insunt Homini per connexionem ad ea quae immediatè insunt per sensationem, fixa sunt in intellectu, quia esse eorum est esse ipsius Hominis.

[Page]

CUm enim objecta, quae insunt per connexionem ad objecta per sensationem in existentia, insint per discurium, discursus autem non fiat nisi asserendo trium objectorum unum esse alterum quià utraque sint unum cum tertio, evidens est, unam esse existentiam trium objectorum prout sunt fixa in intellectu;Prop. 22. quare cum existentia sensu perceptorum sit ipsa existentia hominis quatenus est mens seu intellectus, etiam caeterorum existentias [Page] esse eandem, & fixas in homine quatenus sunt illa.

Prop. XXIV.
Intellectus, seu Homo quatenus intellectus, est facultas existendi, quod est quiae est; & caetera connexa, quia sunt aliquid ipsius Intelligentis.

CUm enim non possit Homo percipere se moveri nisi eo ipso, & à priori percipiat se esse, palàm est, intellectum ipsius per prius esse facultatem percipiendi se esse, quàm percipiendi sensu cognita esse, hoc est, essendi quod ipsemet sit quā quod alia sint. Hominem ita (que) ipsumesse, immediatè & sine alio fit unum cum intellectu, &, per consequens, hominem esse, & intellectus sunt actus & potentia [Page] ad invicem, quomodo actus & potentia possunt intervenire in hoc casu, & intellectus facultas essendi ipse Homo quatenus existens, per se & ex ratione suâ; Et, per consequens, Homo ut existens, seu quia est, actus proprius ipsius, & per & propter quem caetera cum ipso connexa insunt intellectui. Ergo, &c,

Prop. XXV:
Quae connexa sunt alicui per sensus percepto, etsi forent actu infinita, possent simul consistere in Homine in intellectu.

Axio. 5. CUm enim quod requirit aliud existere ut ipsum existat, eo ipso sit natum coexistere ei; quae autem connexa sunt objecto vi sensùs ininexistenti [Page] in intellectu per discursum requirant omnia media connexionis simul existere, cúm connexio ab iis pendeat, clarum est consistere cum illo. Cúm ergo [...] Axio. 2. similia objecta (saltem in numeris & speciebus magnitudinis) nullum finem habeant, sequitur quotcun (que) sunt posse simul in intellectu inexistere.

Prop. XXVI.
Objecta quae non habent inter se connexionem, etsi infinita, nata sunt simul consistere in intellectu.

CUm enim objecta non propterea quia sunt connexa possent simul existere si ratione multitudinis repugnarent coexistentiae, clarum est [Page] praeviè ad connexionem, neque ex parte intellectûs neque ex parte objectorum esse repugnantiam ad co-existentiam ipsorum in intellectu ratione multitudinis. Quare evidens est multitudinem ex sese non gravare intellectum. Cum itaque objecta disparata, & quae singula sensu sunt percepta, possint plura simul inesse, poterunt eodem jure etiam infinita.

Prop. XXVII.
Intellectus humanus in suo genere est absolute infinitus.

Prop. 25. & 26. CUm enim si non desint Agentia & causae ad imprimendum, non solum quaecun (que), sunt in rebus, sed absolutè infinita objecta possint ab [Page] intellectu simul comprehendi, clarum est, infra suum modum recipiendi objecta, intellectum extendere se ad absolutam infinitatem, &, per consequens, potentiam ipsius esse absolutè infinitam infra suum genus; quod erat propositum.

Prop. XXVIII.
Impressiones à sensibus mediatè vel immediatè in hominem factae, sunt formaliter materiales, sed potentiâ & virtute spirituales.

CUm enim sensus sint materiales sicut & cerebrum, [...] Pro. 32 clarum est, impressiones ab iis in cerebrum factas non posse esse aliud quàm determinationes quasdam cerebri, &, per consequens, sicut cerebrum est [Page] formaliter materiale, ità & impressiones. Prop. 17. & 8. Cúm (que) ex aliâ parte ex qualitate impressionum constet ipsum cerebrum, seu hominem, esse virtute immaterialem, magis constat ipsas impressiones esse virtute spirituales; quod erat intentum.

Prop. XXIX.
Intellectus in homine non est natus quicquam intelligere, nisi actu feriatur à sensu, mediatè, vel immediate.

CUm enim palàm sit organa cognitionum esse corpora, [...] Prop. 3. & 4. &, per consequens, non operari nisi impulsu alieno; Phan. 6. movens autem cerebrum vel sit sensus vel aliquid à sensu relictum seu memoria, nisi alterum horum, hoc est, sensus [Page] mediatè vel immediatè moveat, non intelligit Homo, & hoc vocant Philosophi, nisi speculetur phantasmata.

Prop. XXX.
Cerebrum per diversas cognitiones accipit dispositiones materiales diversas.

Prop. 29. CUm enim sine novâ motione cerebri homo nihil intelligat, novam autem motionem necessum sit novā impressionem corpoream in cerebro efficere, palàm est, ex singulis cognitionibus, cerebrum manere mutatum secundum dispositiones materiales, & per consequens faciliorem & fortiorem esse intellectionem aliquorum objectorū (eorum nempe quae saepiùs cogitantur) quàm aliorum, [Page] sed & cerebrum esse aptum per cogitationem diversorum objectorum ad ea rursus cogitanda. Cúmque intellectus per connexionem deducatur ab uno objecto ad plura, necessum erit quasdam series objectorum seu corpicellorum ad cerebrum pertinentium & sese mutuò inducentium in cerebro esse ordinata, & similia plura, quae experientia docebit, ex his principiis oriri.

Prop. XXXI.
Et si in parte quatenus materiali impressio non faciat nisi participat [...]m & virtuale esse objecti, tamen in spirituali virtute ponit ipsum esse rei formaliter.

CUm enim objectum sit plerumque Ens constans [Page] & permanens, impressio verò motus, hoc est, successio aliqua participata de objecto clarū est, existentiā constantē objecti non esse in eâ formaliter, &, consequenter, neque in subjecto ipsius quatenus est corporeum, sed illam virtutem ab objecto fluentem quae successioni ejusmodi est accommodata. Cùm ita (que) ex adverso (testante id nobis ipsâ mente nostrâ) evidens sit, nos cogitare de objecto ipso formaliter, de eo enunciare quod sit in rebus & in discursibus & operationibus ab iis pendentibus id praesupponere, patet, in mente formaliter inexistere ipsum esse objecti.

Prop. XXXII.
Homo, secundum intellectum, est virtus quaedam constans ex omnibus impressionibus spiritualibus, non includentibus contradictionem à principio vitae us (que) ad ejusdem exitum introductis.

[Page]

Axio. 4. CUm enim necesse sit quod semel factum est manere donec causa aliqua inducens oppositam dispositionem in subjectum agat, sed nulla sit dispositio opposita inexistentiae substantiae alicujus in intellectu, cùm nulla fuerit in rebus oppositio; sint autem in intellectu ut erant in rebus quoad esse in loco & tempore, sed neque à parte intellectus sit aliqua repugnantia,Prop. 27. cùm ille vel infinitorum sit capax modò [Page] non ferant secum contradictionem, palàm fit, non posse esse causam introducentem dispositionem oppositam, & per consequens omnes impressiones non contradictivas, à primo ortu Animae us (que) ad mortem in eam factas, manere in intellectu, seu Animâ,Prop. 24. & Animam esse virtutem quandam ex omnibus integratam.

STOECHEIDIS I.

[Page]

§

Definitiones.

1. COgnoscere est esse Ens ut ens seu ut aliud.

2. Situs in loco est propinquitas & distantia ab aliis corporibus.

AXIOMA.

Positis causis omnibus, ponitur effectus.

PHANERA.

1. HOmo simul cognoscit pauca.

2. Cognitio veri atis connexae confirmat Scientiam praecogniti.

STOECHEIDESI.
De Animâ separatâ & Spirituum Naturâ.

[Page]

Propositio I.
Homo secundum intellectum, seu mens, est virtute substantia integra seu existens.

[...] Pro. 24. CUm enim fixio per sese hominis secundum mentem sit ad seipsum ut existentem, palàm est, mentem esse capacitatem ad Ens integrum, & non ad partem entis. [...] Pro. 17. Cúm (que) pars seu potentia entis sit capax, seu potentia ad actum, hoc est, ad [Page] aliam partem ejusdem entis, clarum fit, capacitatem intellectûs non esse capacitatem quae nata sit esse in parte, sed quae nata sit esse in ente integro, seu capaci existentiae, hoc est, existente. [...] Pro. 10. Quia tamen partes compositi formalis non sunt in eo actu, manet hanc substantiam esse tantummodò virtualiter in homine. Homo ergo, &c.

Prop. II.
Si dissolvatur compositum formale hominis in corpus & spiritum, mens seu spiritus ex vi talis dissolutionis non interibit.

Prop. 1. CUm enim sit in homine, quatenus mens est, virtus substantiae integrae seu existentis, clarum est, esse in eo, secundum mentem, capacitatem [Page] existentiae seu virtutē cui competit ex sese esse subjectum existentiae. [...] Prop. 23. Cum ita (que) Ens per definitionem non deficiat dare existentiam ubicunque non deest subjectum, clarum est existentiam fore in mente non obstante divisione à corpore. Non interibit itaque mens.

Prop. III.
Mens, seu Anima separata, semel existens non potest postmodum privari existentiâ.

[...] Pro. 23. CUm enim ex parte influentis non possit deficere existentia quamdiu in subjecto manet capacitas, non potest interire Ens nisi per divisionem subjecti ab Ente, hoc est, capacitate existentiae, & per consequens non potest interire [Page] Anima semel existens nisi capacitas existendi separetur ab eâ. Quare [...] Prop. 8. cùm in Ente non sit divisibilitas substantialis nisi in materiam primam & actum & existentiam in Animâ vero separatâ non sit materia, [...] Def. 1. forma autem sit ex sese ad quam sequitur existentia, clarū est, ab Animâ separatâ, hoc est purâ formâ, & ex propriis nata existere, non posse tolli capacitatem existentiae, & per consequens, neque ipsam existentiam.

Prop. IV.
Anima separata neque fit per creationem, ne (que) per conversionem, sed per puram divisionem.

Prop. 2. CUm enim accipiat existentiam per corruptionem [Page] praeexistentis fit ex praejacente subjecto alterationis, &, per consequens, non ex nihilo. Rursus, cùm alteratio praecedens sit clarè motus ad esse cadavereum, hoc est, inducat dispositiones contrarias Animae, & sit nullo modo major perfectio Animae, palàm est, substantiam▪ Animae non accipere esse sed magis non esse, quantum est ex vi causarum alterantium: sequitur itaque tales causas non aliud agere quàm ut eam dividant à corpore: quare, Anima purè per divisionem accipit existere separatè per existentiam quam virtualiter praehabebat.

Prop. V.
Corpus non recipit existentiam per se, sicut forma subsistens seu spiritus.

[Page]

[...] Pro. 14. CUm enim corpus consistat ex materiâ & formâ, seu potentiâ & actu, necesse est vim receptivam corporis esse potentiam, & quicquid recipitur in toto ratione ipsius recipi, & in formâ non esse vim receptivam, utpote condistinctâ à vi receptivâ. [...] Prop. 7. Cùm ita (que) existentia non insit toti nisi ratione formae, non recipitur nisi ratione ipsius: Non itaque recipitur quasi correspondens virtuti receptivae, sed quasi quiddam pertinens & adhaerens ad formam quae est per se actus potentiae receptivae. Spiritus è diverso, seu forma subsistens, [Page] [...] Prop. 8. cum non habeat aliam vim receptivam nisi ratione actûs, habet immediatè & per se ordinem ad existentiam, quare recipit existentiam per se ut existentiam.

Prop. VI.
Forma subsistens, seu spiritus est cognoscitivus suimetipsius.

Prop. 5. CUm enim ordo essentialis ipsius sit ad existentiam per se, & quatenus haec existentia est, [...] Prop. 7. sit autem existentia actuatio omnium quae in subjecto insunt, [...] Axi. 1. ne (que) possit intelligi nisi actu hoc perficiens, Ordo formae subsistentis ad existentiam est ad existentiam ut complexam cum subjecto, & per consequens etiam ad substantiam cujus est existentia. [Page] Quare spiritus per ipsam receptionem seu conjunctionem existentiae fit mediante existentiâ conjunctâ suae essèntiae, sed non per modum partis, cùm idem non possit esse pars sui ipsius, quare per modum Entis existentis, hoc est, alîus. Quare Def. 1. cùm cognoscere sit esse aliquid per modum aliûs, palàm est, omnem spiritum cognoscere suam substantiam eo ipso quod existit.

Prop. VII.
Anima separata in primâ separatione cognoscit omnia quae cognovit in corpore.

[...] Pro. 32. CUm enim omnes impressiones, quae factae sunt in eam toto tempore vitae, conflent ipsam, & per consequens [Page] maneant in eâ;Prop. 6. ipsa autem purè ex vi separationis cognoscat semetipsam, quatenus conjuncta est existentiae suae, [...]Prop. 9. existentia autem sit actuatio ipsius secundum omnes virtutes quas invenit in illâ, fit, eam cognoscere sese secundum omnes has impressiones,Def. 1. quae cùm sint totidem objectorum existentiae in ipsâ, clarum manet, ipsa objecta eâdem cognitione in ipsâ cognosci.

Prop. VIII.
Anima separata est cognoscitiva omnium deducibilium ex cognitis in corpore.

Prop. 7. CUm enim maneant in Animâ separatâ virtutes quas habuit in corpore, habet vim comparativam & discursivam, [Page] & nata erit deducere ex praecognitis quaecun (que) sunt deducibilia ex iis.Prop. 7. Quare, cùm omnia quae cognovit in corpore sint cognita ipsi in primâ separatione, nata erit cognoscere etiam omnia quae sunt deducibilia ex iis.

Prop. IX.
Divisibilitas Animae separatae & cognitionis major est divisibilitate Animae ab existentiâ.

CUm enim divisibilitas Animae & cognitionis integretur ex conjunctione Animae ad existentiam (quod enim non est, non est cognoscitivum) & Pro. 6. rursus existentiae ad Animam ut cognoscatur, pàlam est divisibilitatem Animae à seipsâ, [Page] ut cognitâ, esse quodammodo duplam divisibilitatis Animae ab existentiâ, &, quod sequitur, majorem; ut est propositum.

Prop. X.
Cognitio suae essentiae est inseparabilis ab Animâ separatâ existente, caeterae cognitiones potuerunt non inexistere.

Prop. 6. CUm enim cognitio suae essentiae non sit aliud quàm illa conjunctio Animae ad existentiam quae est propria spirituum, palàm est, non posse intelligi Animam esse existentem & non intelligere semetipsam. Rursus, cùm aliqua objectorum cognitorum in corpore potuissent non esse in corpore cognito, clarum est, [Page] cognitionem ex eâ parte potuisse fuisse defectuosam, quatenus cognitio Animae separatae pendet ex impressionibus factis in corpore; quod erat propositum.

Prop. XI.
Spiritus est Ens perfectius quàm sit corpus.

[...] Pro. 9. CUm enim existentia sit exercitium actuum sibi subjectorum, [...] Prop. [...]. neque perfectio aliqua sit in iis quae non exercentur, palàm est, in unoquo (que) eatenus esse perfectionem quatenus est existentia, & capacitatem seu ordinem ad existentiam esse perfectionem rei quatenus praeintelligitur ad existentiam.Prop. 5. Cùm itaque ordo quem habet spiritus [Page] ad existentiam, comparatus ad ordinem quem habet corpus, sit quodammodo formalis & per se; ordo autem corporis materialis & ratione partis, manet perfectiorem esse ordinem spiritûs quàm corporis ad existentiam, hoc est, rationem Entis in spiritu esse perfectiorem quàm in corpore,

Prop. XII.
Spiritus habet virtutem effectivam.

[...] Def. 2. CUm enim illud dicatur efficere seu agere cujus esse est tale ut aliud sit ex hoc quod ipsum Agens sit, patet existentiam Agentis esse illud ex quo Agens habet esse Agens, &, quod sequitur, quantò substantia est perfectior in existendo [Page] tantò esse perfectiorem in agendo, & mensuram virtutis effectivae esse ordinem seu proportionem ad existentiam, Pro. 11. Quare, cùm spiritus sit perfectius Ens quàm corpus, habere etiam perfectiorem vim effectivam & proportionatam suo modo existendi.

Prop. XIII.
Spiritus non est quantus seu continuè divisibilis.

[...] Def. 3. CUm enim spiritus non sit corpus seu compositus ex potentiâ & actu substantiali, [...] Pro. 14. omne autem quantum sit ex iis compositum, palàm est, spiritum non esse quantum; quod erat intentum.

Prop. XIV.
Spiritus non est divisibilis in plures spiritus homogeneos, seu ejusdem naturae.

[Page]

[...] Def. 8. CUm enim divisio sit plurium ex uno productio, necesse est, spiritum ex quo fiunt plures per divisionem, habere plus de substantiâ in toto quàm in potentiâ ad unam partium in quas est resolubilis, &, per consequens, esse majorem in toto quàm in parte, hoc est, esse quantum;Prop. 13. & non spiritum. Rursus, quia duae substantiae non sunt una, neque una duae, palàm est, in spiritu ex quo fiunt plures esse possibilitatem ad plures formas seu ad esse plures, & actus diversos actuare hanc potentiam, prout [Page] est in uno spiritu, & prout est in pluribus, &, per consequens, spiritum talem, & faciendos ex eo esse compositos ex potentiâ & actu, [...] Pro. 18. contra naturam spiritûs.

Prop. XV.
Spiritus non sunt in loco propriè dicto, neque habent situm.

Pro. 13. CUm enim spiritus non habeat in sese quantitatem, [...] Pro. 18. & 19. esse autem in loco sit habere superficiem suam conjunctam superficiei corporis ambientis, clarum est, spiritum non esse hoc modo in loco. Def. 2. Et cùm situs in loco sit propinquitas vel remotio ab alio per mediationem interpositorum quantorum, non possit autem interponi quantitas nisi inter [Page] quanta, clarum fit, spiritum non esse remotum ab uno corpore, neque propinquiorem uni quàm alteri, quod erat intentum.

Prop. XVI.
Distantia localis non impedit spiritum, quin sit praesens quibuslibet corporibus, & cognitione & virtute, & operatione.

Prop. 8. CUm enim spiritus cognoscat omnia quae connexa sunt cum essentiâ ipsius, corpora autem aliqua (putà ex quibus orta est) connexa sint cum Animâ separata.Prop. 15. Neque per situm habet remotionem ab aliquo, palàm fit, spiritum posse cognoscere corpora à se invicem cistantia, &, per consequens, esse praesentem secundum [Page] cognitionem corporibus quomodocun (que) distantibus si sint connexa cum eo.Pro. 12. Quare cùm virtus effecriva spiritûs sit ex vi cognitionis, seu ordinis per se ad existentiam, neque habeat situm, hoc est remotionem ab aliquo corpore, manet non impediri quin habeat virtutem operandi in corpora quomodolibet distantia quantum ex distantiâ pendet. Quare & possibile est operationem esse simultaneam in distantiâ quantum est ex eâ parte.

Prop. XVII.
Successio continua non potest esse in spiritu.

CUm enim successio continua sit in infinitum divisibilis, vel erit successio partium [Page] Entis permanentis, sicut in motu locali, vel Entis quod sit essentialiter successivum. Manifestum autem est, si sit partium corporis permanentis subjectum successionis esse corpus vel corpora quanta; [...] Pro. 17. cùm divisibile non possit applicari indivisibili &, per consequens, non esse in spiritu. Si autem partes sint Entis essentialiter successivi, cùm ex eo quòd sit Ens successivum una pars necessariò non sit dum alia est; Essentia autem includat plures partes, evidens est, tale ens non posse existere sed includere contradictionem. Rursus, cùm duae partes non possint esse simul in subjecto indivisibili, successio, &, per consequens, continuitas constaret ex indvisibilibus, [...] Pro. 20. quod est contra naturam semper divisibilis, [Page] cujus partes sunt divisibiles sine termino.

Prop. XVIII.
Operationes intrinsecae formae abstractae, quantum est ex parte subjecti, sunt indivisibiles.

Prop. 17. CUm enim natura spiritûs repugnet susceptioni successionis continuae, seu sine termino divisibilis, clarum est, successionem operationum vel aliarum qualitatum (siqua est eis intrinseca) esse compositam ex indivisibilibus, &, per consequens, unicam simul esse in subjecto, & eam esse perfectam, utpote quae cedat alteri indivisibili & soli extiturae in subjecto. Singulae itaque bae sive qualitates sive operationes intrinsecae indivisibiliter afficiunt [Page] Animam: Operationes itaque ipsius sunt indivisibiles.

Prop. XIX.
Substantia corporea non est activa in spiritum.

[...] Pro. 33. CUm enim omnis actio corporeae substantiae vel sit divisio, vel rarefactio, vel condensatio, aut ex his composita, palàm est, subjectum quod non est capax alicujus harum non posse esse subjectum operationis corporis. [...] Prop. 8. & 23. Cùm ita (que) omnes hae actiones requirant divisibilitatem infinitam, clarum est, spiritum non esse capacem actionis corporeae, neque corpus esse activum in spiritum.

Prop. XX.
Operationes intrinsecae spirituum sunt absolute indivisibiles.

[Page]

Prop. 19 CUm enim substantia corporea non sit activa in spiritum, manet solos spiritus agere posse in spiritum, & hoc non mediante corpore, tunc enim corpus foret immediatum Agens: Quare operatio spiritûs, tum ex parte Agentis, tum ex parte patientis, est à spiritibus, hoc est, Entibus indivisibilibus, &, per consequens, ipsa indivisibilis, secundum proprietatem causarum.

Prop. XXI.
Operationes intrinsecae spirituum neque sunt longae neque breves, neque comparabiles in majoritate successivis sine termino divisibilibus.

[Page]

Prop. 20. CUm enim sint indivisibiles, clarum est, totas simul incipere & esse perfectas,Prop. 17. &, per consequens, nullam esse successionem partium per quas aliae sint longiores, aliae breviores. Cúm (que) successio continua sit major quia longior, & minor quia brevior, necesse autem sit quae comparantur simul, secundum aliquid quod in utroque termino comparationis sit & utrique commune comparari, evidens fit, non posse operationes has in majoritate & [Page] minoritate comparari cum successione continuâ, sed majoritatem seu perfectionem ampliorem quàm habet operatio spiritûs super operationem corporis, consistere in eminentiâ supra totum genus in quantitate quâlibet.

Prop. XXII.
Spiritus cognoscit quid sit ipsi summum bonum, & quomodo circa illud sit gerendus.

Prop. 8. CUm enim spiritus cognoscat omnia quae sunt connexa ipsi, sive quibus ipse sit connexus, palàm quoque sit, spiritum connexum esse iis quae sunt bona ipsi, maximè autem ei vel illis quae constituunt summum bonum ipsius, & propter rationem Bonitatis, hoc est, convenientiae [Page] ad ipsum, & propter causalitatem finalem, cùm ipse spiritus sit propter summum bonum, tanquam finem immediatum ipsius, manet evidens, spiritum cognoscere quid sibi sit summum bonum seu optimus aeternitatis status. Et quoniam modus gerendi se circa summum bonum est connexus cum ipso spiritu & summo bono ipsius, necesse est, ut ipsum quo (que) cognoscat; ut est propositum.

Prop. XXIII.
Spiritus est volitivus.

CUm enim de Ente cognoscitivo, quando ex cognitione operatur extra se, dicamus quod velit agere, neque de aliis entibus sic loquamur, neque [Page] de ipso nisi vel operetur, vel operaretur, nisi foret impeditum, clarum est, nos per volitionem intelligere ultimam intrinsecam affectionem Entis cognoscitivi circa seu versùs operationem. Prop. 6. Cum itaque spiritus sit Ens cognoscitivum, Prop. 12. & habeat virtutem effectricem, Prop. 8. & cognoscat quomodo ea sit exercenda, clarum est in eo esse ultimam quandam affectionem circa seu versùs operationem, sive sit cognitio ipsa bonitatis quae est in Agendo, sive quaecun (que) alia affectio virtutis effectricis intrinseca ipsi spiritui, &, per consequens, esse in spiritu volitionem quâ se gerit circa bona cognita ex vi cognitionis conformiter ad eorum bonitatem. Est itaque spiritus volitivus.

Prop. XXIV.
Spiritus cognoscit quaecun (que) connexa sunt cum essentiâ suâ in primo instanti existentiae suae.

[Page]

Prop. 20. CUm enim operationes spirituum sint indivisibiles, clarum est, quòd incipiant esse totam simul, &, per consequens, in primo instanti spiritus ex vi prioris cognitionis est dispositus ad sequentem:Axio. 1. Et quoniam positis causis ponitur effectus, eo ipso habet posteriorem. Quare, cùm cognitiones sequentes non pendeant nisi à virtute spiritûs & cognitionibus requisitis, & illae actu sint positae, quantum ad cognitionem objectorum connexorum cum essentiâ spiritûs, simul in primo instanti cognoscit omnia [Page] connexa cum essentiâ suâ.

Prop. XXV.
Vehementia volitionis spiritûs est major vehementiâ volitionis humanae, quodammodo infinitè ex parte scientiarum.

Prop. 8. CUm enim spiritus cognoscat omnia quae pertinent seu connectuntur cum ipso, Prop. 24. &, hoc simul,Phan. 1. Homo autem pauca tantummodo,Phan. 2. sed & cognitio cujuslibet veritatis connexae cum alterâ confirmet & fortiorem reddat cognitionem veritatis cum illâ connexae, palàm est, proportionem volitionum ex vi scientiarum esse sicut proportionem cognitorum, hoc est, sicut universi ad Ens particulare, hoc est, quodammodo infinitè [...] Prop. 26 cùm [Page] intellectus ex naturâ suâ sit capax infinitorum simul.

Prop. XXVI.
Spiritus, in primo instanti sui esse est in ultimâ praeparatione ad agenda omnia quae per totam aeternitatem est acturus ex semetipso.

Prop. 8. CUm enim cognoscat per connexionemad substantiam suam omnia quae cum eâ connexa sunt, Agenda autem à semetipso ex necessitate connexa sint cum ipsius substantia; Prop. 24. manet ea ab ipso cognosci in primo instanti suae existentiae; & quoniam hujusmodi cognitiones sunt inter se connexae, haberi omnes in primo instanti existentiae suae;Prop. 23. quare, in eo instanti ex necessitate [Page] quoque est volitio exercendi hujusmodi operationes in debito tempore, hoc est, ultimam dispositionem ad ea omnia agenda.

Prop. XXVII.
Si operatio successiva hominis non sit in minimâ sui parte aequalis operationi spiritûs, etiamsi per durationem quantumlibet crescat, nunquam erit aequalis operationi spiritûs.

Prop. 21. CUm enim eminentia operationum spiritûs supra operationes successivas sit excedentia generis actuum spiritûs supra genus actuum successivorum; actus autem successivi quantumcun (que) per multiplicationem partium succedentium majorescant, tamen [Page] nunquam excedant suum genus, palàm est, excessum semper manere immutatum, & non magis esse comparandos in maximâ magnitudine quàm in minimâ, etsi si comparentur ad invicem major quantamlibet proportionem supra minorem possit acquirere sive acquisiverit.

Prop. XXVIII.
Operationes mentis in homine, quantumcun (que) supponantur crscere, non sunt comparabiles oprationibus formarum subsistentium.

[...] Prop. 28 CUm enim operationes Hominis sint actu materiales & subjectae legibus quantitatis & loci;Prop. 16. operationes contra spirituum supra leges loci & quantitatis, patet, toto genere [Page] operationes spirituum excedere operationes mentis humanae, &, per consequens, etiamsi tota vis naturae corporeae conspiraret ad faciendam unam impressionem in mentem humanam, vel ad spiritus formandos quibus volitio humana corroboraretur, semper actus mentis essent materiales & subjectae legibus quantitatis▪ hoc est, in eodem genere, & ratione generis inferiores actibus spirituum: ex quo sequitur non esse comparabiles sed infinitè minùs efficaces & validas; quod erat propositum.

Prop. XXIX.
Operationes spirituum ex virtutis effectricis ratione excedunt infinitè operationes mentis humanae.

[Page]

Prop. 12. CUm enim vis effectiva, quae est in spiritibus, procedat ex ordine essentiae ad existentiam;Prop. 5. ordo autem essentiae ad existentiam quem habent spiritus comparatus ad ordinem essentiae ad existentiam in corporibus inventus sit esse formalis & per se, palàm est, esse alterius rationis & generis quàm sit ordo corporis ad existentiam, &, per consequens, vim quoque effectivam esse alterius generis & superiorem. Quare, (ut supra deductum est) etsi sub suo genere [Page] infinitè crescat efficacia corporea seu mentis in corpore, non omninò appropinquat, neque comparabilis est, efficaciae spiritus seu substantiae abstractae, & proinde inaestimabilis est vehementia operationum spirituum ex vi effectricis potentiae.

Prop. XXIX.
Spiritus in primo instanti sui esse cognoscit primum Ens, & immensitatem Boni quae est in visione illius.

Pro. 6. & 8. CUm enim cognoscat essentiam suam, & eam non posse existere nisi per causam quae nata sit res ex nihilo producere, & eam esse unicam, & continentem in sese indivisibiliter totam plentitudinem [Page] Entis, & plentitudinem Entis esse adeo interioris ordinis ad eam ut ratio Entis non dicatur de utraque in eâdem significatione, & non possideri illam nisi per visionem; clarum est spiritum in primo sui esse videre incomprehensibilem quandam immensitatem Boni esse in Visione primi Entis; quod erat propositum.

Prop. XXXI.
Visio primi Entis est ultimus finis, & Beatitudo cujuslibet substantiae spiritualis.

Pha. 2. CUm enim quò effecta plura, & perfect ùs cognoscuntur, eò persectio causae magis penetretur, substantiae autem spiritales cùm non habeant nisi intellectum, & voluntatem; [Page] Prop. 23 & voluntas ex ordine naturae conformiter ad intellectum operetur;Prop. 8. & intellectus sit cognoscitivus omnium quae connexa, sunt cum existentiâ essentiae spiritû; [...] Pro. 18. & haec omnia sin [...] effecta primi Entis, & per consequens perficiant cognitionem de primo Ente, & reddant visionem ejus magis amabilem, & aestimabilem, & tota ordinatio naturae spirituum in his consistar; palàm est, totam dispositionem Naturae esse intrinse cè ordinatam ad hoc ut spiritus concupiscat Visionem primi Entis, & per consequens eam adipiscatur, cùm concupiscentia haec sit naturalis utpote ad quam totus naturae cursus seu ordo tendit. Est ita (que) Visio primi Entis summum bonum,Prop. 5. & finis omnium substantiarum spiritualium.

Prop: XXXII.
Substantia spiritualis, si sit adaquatè secundum naturam disposita, est beata in primo sui esse.

[Page]

[...] Pro. 30. & 31. CUm enim in primo sui esse cognoscat quae inducunt ad summum amorem visionis seu possessionis primi Entis;Prop. 23. & si disposita sit secundum naturam, Volitio ipsius sit conformis cognitioni, habebit in primo instanti sui esse ardentissimum & plenum amorem Visionis primi Entis. Quare crit ultimò disposita, quantum est ex suâ parte ad ipsam operationem Visionis primi Entis. [...] Pro. 18 Cùm itaque communicatio primi Entis non possit deficere ex parte ipsius, palàm [Page] est ipsum effectum Visionis existere, & substantiam spiritualem esse compotem suae Beatitudinis, & finis naturalis; quod erat propositum.

STOECHEIDIS K.

[Page]

§

Definitiones.

Gubernatorem dicimus qui per alios Agenda dirigit & efficit.

AXIOMATA.

1. Agens cognoscitivam agit ex intentione Boni.

2. Quod non meretur fieri non meretur ut aliud fiat propter ipsum.

3. Si naturae ordo non habeat media sufficientia ad suos fines, est impersectus.

[Page] 4 Illud est bonum unicuique quod est illi secundum naturam.

5. Quod habet partes aequales infinitas est infinitum.

PHANERA.

In nvturâ unum corrumpitur generetur aliud.

STOECHEIDES k.
De Gubernatione Rerum.

[Page]

Propositio I.
Ens primum est cognoscitivum, & volitivum, seu operativum ex cognitione.

[...] Prop. 2. CUm enim Ens primum non sit quantum, & quod sequitur, [...] Pro. 14 non compositum ex actu & potentiâ, [...] Def. 3. est immateriale & spiritus; [...] Pro. 6. & 23. ita (que) & cognoscitivum, & volitivum; [...] Pro. 18. Cúm (que) caetera extra sese operetur maximè operativum; [Page] & quia volitio est disposito operantis ex cognitione, est operativum ex cognitione.

Prop. II.
Ens primum est Gubernator Universi sive Deus.

[...] Pro. 8. CUm enim spiritus in primo sui esse cognoscitivus sit omnium quae cum ipso sunt connexa, [...] Pro. 26. &, activus seu volitivus omnium operationum quae ab ipso solo pendent, [...] Prop. 1. Ens autem primum sit aeternum, [...] Pro. 18. & omnia ab ipso solo pendeant, & fint connexa cum ipso, evidens fit Ens primum praescire, & praevelle ab omni aeternitate quaecun (que) futura in aeternum, & pariter esse operativum eorum, hoc est, ponere [Page] causas omnium agendorum suis temporibus, & hoc adaequatè. Def. 1. Quare cùm Gubernatorem dicamus eum qui ex cognitione, & potestate per alios agenda dirigit & efficit, Ens primum est Gubernator Mundi: Et quia Gubernatorem universi solemus Deum nominare, Ens primum est Deus.

Prop. III.
Nihil extra Deum est amabile ab ipso.

a CUm enim nihil fit amabile quod non sit bonum, neque bonum nisi habitum delectet habentem, & delectare habentem sit eum perficere, cum delectatio fit praecipuus actus cognoscentis, palàm est omne bonum esse intrinsecè [Page] perfectivum cognoscentis cui est bonum, sed nihil est intrinsecè perfectivum Dei, [...] Pro. 20. cùm in eo sit essentialiter omnis plenitudo Entis seu perfectionis, nihil itaque extra Deum est bonum & amabile Deo.

Prop. IV.
Deus creat caetera propter ipsamet.

Prop. 4. CUm enim nihil extra Deum sit illi amabile, & natum perficere ipsum, clarum est, si solus Deus conside retur, indifferens esse, creata sint necne: Axio. 1. Quare cùm Agens ex cognitione agat ex intentione boni, clarum est, Deum in creatione intendere bonum ipsarū creaturarum, seu creare illas, ut ipsis, non sibi, benè sit.

Prop. V.
Inter creata, aliqua creautur propter se; alia verò propter illa.

[Page]

Prop. 4. Cum enim Deus producat creaturas propter ipsas; Axio 2. &, quod non meretur fieri, propter se, non mereatur ut aliud fiat propter ipsum; clarum est, aliquid vel aliqua facta esse proper se, & non omnia propter alia principaliter, Cúm (que) rursus evidens sit, non singula facta esse principaliter propter semetipsa,Pha. 1. cùm Naturae ordo habeat ut unum corrumpatur ad generandum aliud, palàm est aliqua propter semetipsa esse creata, alia verò propter ipsa:

Prop. VI.
Ens cognoscitivum, quod agit non secundum dict amen intellect ûs videntis quid sit agendum, habet in sese principium quod nat [...]m est esse oppositum rationi.

[Page]

[...] Pro. 12. CUm enim Enti cognscitivo, ut tali, virtus agendi sit cognitio, non potest agere adversus cognitionem suam, nisi moveatur à causâ fortiori quàm fit ipsa cognitio in ipso, quaeque impediat efficaciam cognitionis: sed quod impedit operationem alicujus causae facit operationem incompossibilem cum operatione causae impeditae, & ubi operationes sunt oppositae, etiam principia sunt opposita, ergo principium [Page] impediendi rationem est oppositum rationi. Sed hoc principium vel est intrinsecum Enti cognoscitivo, & habetur intentum, vel quia facit Ens cognoscitivum agere adversus rationem movet aliquod principium ipsius adversus rationem, est ita (que) in Ente cognoscitivo, &c.

Prop. VII.
Deus semper facit quod est optimum universitati creaturarum.

[...] Pro. 31. CUm enim quicquid est in Deo sit illi essentiale, intellectus ipsius illi est essentialis, non potest itaque esse in Deo principium aliquod adversum rationi, & quod sequitur Deus semper operatur secundum [Page] dictamen intellectus, sed cùm non agat creaturas propter se, sed ut ipsis benè sit, semper facit quod sac it ex purâ intentione ut illis optimè sit. Cùm itaque tunc optimum sit creaturis, quando totâ universitate rerum consideratâ optimum est quod fit, semper Deus operatur quod est optimum universo.

Prop. VIII.
Quoties Deus operatur in particularem creaturam facit quod est optimum illi, nisi officiat potiori bono.

a CUm enim universitas creaturarum confletur exsingulis, optimè est toti universo, cum singulis quàm optimè, sit quantum possibile est; [Page] quando autem situs creaturae inter caeteras non permittit, ut quàm optimè fic huic nisi deterius fit alteri, cujus bonum est majus bonum universi, clarum est, ex intentione agentis, quod est optimum univerfitati, faciendum esse minùs boni particulari ut universo meliùs sit. Nisi autē bonum praelatum faciat esse melius universo, melius foret universo ut particulari praetermissum bonum datum fuisset, in paritate enim nulla est actio.

Prop. IX.
Quod est creatum propter se, est imperibile secundum praesentem ordinem causarum.

[Page]

Axio. 3. CUm enim bonum unicuique sit quod est secundum naturam ipsius,Prop. 8. & Deus faciat optimum creaturae particulari si non obstet majus bonum, & quod creatur propter se, recipiat esse propter se, clarum est esse secundum naturam talis creaturae abstrabendo ab extrinsecis, habere esse ex merius suis, hoc est quia est talis naturae, itaque quamdiu est talis naturae.Axi. 2. Sed imperfecta foret natura si non ad suos fines haberet sufficientia media, tale itaque Ens semper conservabitur, seu est simpliciter [Page] imperibile ex hoc ordine causarum.

Prop. X.
Corpus non est creabile propter se.

[...] Pro. 14. CUm enim omne quantum seu corpus sit, composit um ex materiâ & formà; [...] Pro. 12. & materia sit eadem in toto universo, & per consequens capax in singulis alterius formae quàm ejus quam habet, sed & quantum intrinsecè divisibile, Prop. 4. & divisibilitas sui subjecti, hoc est substantiae corporeae, fit quodlibet corpus ex intrinsecis suis tum substantiâ, tum quantitate esse natum interire, & quod sequitur esse causas activas in naturâ, per quas possit interire,Prop. 9. &, quod sequitur [Page] nullum corpus esse propter se creabile.

Prop. XI.
Motus ab indivisibile signato non potest extendi in infinitum.

ASsignato enim indivisibili putà B, si motus in infinitum progrediatur erit divisibilis in infinitas partes aequales, si enim partes aequales non sint nisi finitae non constituent totum infinitum. Si verò sint partes aequales infinitae & extiturae, aliqua pars existet quae per infinitas, partes aequales distabit ab aequali parte incipiente in signo B. Quare infinitae partes aequales claudentur inter signum B. & illam partem, & existente illâ parte finitus crit motus quidam ex infinitis [Page] partibus aequalibus,Axio. 5. seu motus infinitus.

Prop. XII.
Universum corporeum consistens ex corporibus, & eorum motibus non fuit creatum propter se.

Prop. 11. & 10. CUm enim & motus interituri sint, & ipsa corpora interibilia,Prop. 9. &, quod est peribile non possit creari propter se, palàm est, mundum visibilem, sive corpora sola significet, sive cum suis motibus, non esse creabilem, & per consequens ne (que) creatum propter semetipsum.

Prop. XIII.
Finis universi corporei sunt Anima separatae ex corporibus emergentes & causata.

[Page]

Prop. 10. CUm enim neque partes corporaae Mundi folae; Prop. 12. neque motus ipsorum sint creabiles propter se, & per consequens non sint propter se, fit esse creatas propter aliud, & quod sequitur habere ulteriorem finem propter quem sint. Quare cùm Entia creata vel sint corpora vel spiritus, finis universi corporei erit aliquod genus spirituum. Cùm ita (que) necesse fit spiritus vel pendere à corporibus antequàm sint actu, vel nunquam pendere à corporibus, [...] Pro. 1. cùm corpus non possit agere in spiritum actu existentem, [Page] patet, siqui sunt spiritus immeditatè▪ & sine concursu corporum à Deo conditi, Mundum non esse▪ conditum propter eos, cùm non habeat rationem medii, & utilis respectu eorum. Consequens itaque est. Mundum factum esse propter spiritus è corporibus emergentes, & esse accipientes per illorum auxilium, cùm ipsae sint propter se utpote aeviternae & imperibiles, & corpora propter hujusmodi spiritus non propter alios.

Prop. XIV.
Deus creavit caetera propter semetipsum.

Prop. 31. CUm enim Beatitudo, seu finis ultimus spirituum sit videre Deum, hoc est conjungi [Page] illi, & frui illo, palàm est eos à Deo condiad ipso fruendū, hoc est ut ipse sit finis eorum, & illi propter eum ut finem.Pro. 13. Cúm (que) rursus universitas corporum facta sit propter spiritus, & finem eorum, seu ut perducant eos ad Deum, clarum est etiam eos ultimatè factos esse propter Deum. Creavit ita (que) Deus cuncta propter semetipsum tanquam rerum creatarum finem. Et quoniam videntes Deum eo ipso laudem, & gloriam dent nomini ipsius, etiam prpter gloriam suam omnia creavit Deus.

Prop. XV.
Mundus▪ seu Vniversum corporeum est instrumenum Creatoris ad educandis mentes incorporatas ad Beatitudinem.

[Page]

Prop. 13. CUm enim finis mundi, & creationis ipsius sint Animae separetae ex corporibus emergentes, [...] Pro. 31. & finis earum sit videre Deum, [...] Pro. 32. &, si sint adaequatè secundum naturam dispositae, hoc habeant in primo esse separationis, [...] Pro. 32 &, quod habent in primo esse sequatur ex iis quae gesta sunt in corpore, clarum est, finem Mundi esse perficere animalia virtute spiritualia, sic ut in primo instanti separatationis Animae eorum sint Beatae; & per consequens [Page] motus qui sunt forma mundi, sunt ejusmodi ut partim talia Animalia faciant habere corpora apta ad actus Animae seu cognitiones, partim ut cognitiones, & affectus introducant quibus Animalia secundum mentem disponantur ad Beatitudinem, seu Visionem Beatificam.

Prop. XVI.
Mentes incorporatae pleraque ad Beatitudinem perveniunt.

[...] Axio. 4. CUm enim instrumentum sit propter actionem seu effectum propter quem fit, instrumentum illud est substantialiter malum quòd substantiam sui effectûs non est natum perficere. Quare, cùm Mundus sit instrumentum ad perducendas [Page] mentes incorporatas ad Beatitudinem, nisi hoc efficiat, erit substantialiter malus; substantia autem Beatificandi genus humanum clarè est, ut tot particulares Animae beatificentur ut quae deficiant non sint sufficientes ad partem considerabilem totius multitudinis constituendam. Quare, neque integer, id est, finitus jam mundus, erit instrumentum substantialiter bonum, nisi pleraque animalia virtute spiritualia ad Beatitudinem pertingant.Pro. 1. Sed cùm Deus sit universaliter cognoscitivus, & perfectus seu bonus,Prop. 4. & quae facit propter bonum creaturarum agat, clarum est, illum nihil, nedum Mundum, hoc est, adeò ingentem terminum operationis suae fecisse substantialiter malum. Est ita (que) Mundus substantialiter [Page] bonus, & plerae (que) mentes incoporatae ad Beatudinem pertingunt.

Prop. XVII.
Deus gubernat Mundum per Intelligentias seu Angelos.

[...] Pro. 3. & 4. CUm enim quodcunque corpus vel quot cunque corpora, sive in quiete sive in motu posita, non possint incipere vel continuare motum sine extrinseco Agente, [...] Pro. 26. sed neque corpus extrinsecum possit ea movere nisi ipsum etiam moveatur, fit necessarium esse Agens incorporeum ad hoc ut universum corporeum incipiat, & prosequatur motus suos. Sed hoc Agens incorporeum neque est Deus, [...] Pro. 26. qui nihil operatur nisi existentiam, & consequentia [Page] ad ipsam ex vi ipsius existentiae: Neque Anima separata quae non potest existere nisi post inceptum motum universi; Debet ita (que) esse spiritus aliquis à corporibus independens. Sed tales spiritus dicimus Intelligentias vel Angelos; At dare & continuare motus qui in mundo sunt est gubernare mundum. Deus ergò gubernat mundum, per Intelligentias seu Angelos.

Prop. XVIII.
Natura Angelica est integrè creata.

[...] Pro. 3. CUm enim Intelligentia sit creatura spiritualis,Prop. 9. est imperibilis, & ex meritis suis digna existere seu propter se creabilis; [...] Pro. 23 Quare, cùm Deus [Page] sit paratus infundere esse si à parte creaturae non sit defectus, quaelibet Intelligentia possibilis erit actu creata, hoc est, tota natura Angelica in omnibus suis suppositis, seu integrè est creata.

Prop. XIX.
Deus ad rectam gubernationem Mundi non indiget aliis instrumentis quàm Intelligentiis, & corporibus.

Prop. 17. CUm enim [...]ae Intelligentiae pri [...]os motus efficiant, palàm est esse activas circa corpora, [...] Pro. 12. & quoniam efficacia carum est superioris rationis ad efficaciam corporum, consequens est, intelligentias posse per corpora agere quicquid per ea agi natum est. [Page] [...] Pro. 25. Cùm (que) rursus intelligentiae in primo sui esse intelligant omnia quae connexionem cum ipsis habeant, &, per consequens, quid sibi sit agendum in totâ aeternitate, [...] Pro. 26. sint (que) in ultimâ dispositione illud agendi in debitis circumstantiis, palàm est, positis intelligentiis, & corporibus in quae & per quae agant, non requiri alia instrumenta ad quamlibet, hoc est, optimam administrationem mundi. Deus ita (que) &c.

Prop. XX.
Intelligentiae nonnunquam immutant ordinem pur orum corporum.

CUm enim clarum sit pura corpora ex primo situ, & motu in creatione collatis consequentiam [Page] quandam motuum & effectuum trahere, ut si nihil extrinsecus adveniret nullus effectus non foret visus in ipsis principiis primò positis, hunc ordinem dicimus purorum corporum.Pro. 15. Sed quia Animalia▪ virtute spiritualia sunt finis Mundi, [...] Pro. 31. & 32. & finis eorum Visio Dei in futurâ vitâ ex hujus vitae actibus consequenda, Prop. 1 [...]. & eorum pleraque sint ad Beatitudinem perducenda, [...] Axi. 3. & secundum naturam sit ut purè ministerialia adaptentur ad ea quae habent rationem finis; conclusum est, si bona gubernatio Animalium virtute spiritualium hoc requirat, mutandum esse ordinem purorum corporum. Quare, cùm evidens sit, genus humanum non posse connaturaliter perduci ad Beatitudinem, nisi universalis quaedam [Page] persuasio accommodandi hanc vitam ad futuram introducatur in ipsam, & experientia tot millium annorum, quos duravit in maximâ parte mundi, ordo purorum corporum demonstret ex vi illius non posse introduci. Consequens est, non connaturaliter gubernari Mundum nisi aliquando mutetur ordo purorum corporum. Quare, necesse est, intelligentiis nonnunquam immutare ordinem purorum corporum.

Prop. XXI.
Deus in gubernatione Mundi nihil immeditatè, & specialiter agit.

[Page]

[...] Pro. 25. & 26. CUm enim Deus per creationem, & conservationem infundat intelligentiis, & cognitionem quid sit agendum ad rectam mundi gubernationem, & volitionem id perficiendi: Prop. 17. Et intelligentiae immisso motu primo in corpora universalem cursum naturae faciant, Pro. 20 & quando opus est ad necessitatem Animalium virtute spiritualium eundem ordinem immutent, & nihil praeterea requiratur ad rectam gubernationem Mundi, palàm est, Deo nihil reliquum esse praeter creationem & conservationem, [Page] hoc est nihil omnino de gubernatione, sed eam integrè commissam esse creaturis non erraturis à legibus divinis in creatione ipsis inditis.

FINIS.

[Page]

Information about this book

Title statement

Euclides metaphysicus, sive, De principiis sapientiæ stoecheidea E. / Authore Thoma Anglo ex albiis east - saxonum.

White, Thomas, 1593-1676.

Edition statement

1658

Publication

Publisher

Text Creation Partnership,

Place of publication

Ann Arbor, MI ; Oxford (UK) :

Date

2005-12 (EEBO-TCP Phase 1).

ID [DLPS]

A65783

ID [STC]

Wing W1821

ID [STC]

ESTC R19855

ID [EEBO-CITATION]

11765901

ID [OCLC]

ocm 11765901

ID [VID]

48741

Availability

This keyboarded and encoded edition of the work described above is co-owned by the institutions providing financial support to the Early English Books Online Text Creation Partnership. This Phase I text is available for reuse, according to the terms of Creative Commons 0 1.0 Universal. The text can be copied, modified, distributed and performed, even for commercial purposes, all without asking permission.

Series

Early English books online.

Notes

(EEBO-TCP ; phase 1, no. A65783)

Transcribed from: (Early English Books Online ; image set 48741)

Images scanned from microfilm: (Early English books, 1641-1700 ; 556:8)

Source

— Euclides metaphysicus, sive, De principiis sapientiæ stoecheidea E. / Authore Thoma Anglo ex albiis east - saxonum., White, Thomas, 1593-1676..

Extent

[14],198 p.

Typis J.M. impensis Jo. Martin, Ja. Allestry, & Tho. Dieas ...,. Londini :: 1658.. (Reproduction of original in Bodleian Library.)

Creation

Created by converting TCP files to TEI P5 using tcp2tei.xsl, TEI @ Oxford.

Editorial practices

EEBO-TCP is a partnership between the Universities of Michigan and Oxford and the publisher ProQuest to create accurately transcribed and encoded texts based on the image sets published by ProQuest via their Early English Books Online (EEBO) database (http://eebo.chadwyck.com). The general aim of EEBO-TCP is to encode one copy (usually the first edition) of every monographic English-language title published between 1473 and 1700 available in EEBO.

EEBO-TCP aimed to produce large quantities of textual data within the usual project restraints of time and funding, and therefore chose to create diplomatic transcriptions (as opposed to critical editions) with light-touch, mainly structural encoding based on the Text Encoding Initiative (http://www.tei-c.org).

The EEBO-TCP project was divided into two phases. The 25,363 texts created during Phase 1 of the project have been released into the public domain as of 1 January 2015. Anyone can now take and use these texts for their own purposes, but we respectfully request that due credit and attribution is given to their original source.

Users should be aware of the process of creating the TCP texts, and therefore of any assumptions that can be made about the data.

Text selection was based on the New Cambridge Bibliography of English Literature (NCBEL). If an author (or for an anonymous work, the title) appears in NCBEL, then their works are eligible for inclusion. Selection was intended to range over a wide variety of subject areas, to reflect the true nature of the print record of the period. In general, first editions of a works in English were prioritized, although there are a number of works in other languages, notably Latin and Welsh, included and sometimes a second or later edition of a work was chosen if there was a compelling reason to do so.

Image sets were sent to external keying companies for transcription and basic encoding. Quality assurance was then carried out by editorial teams in Oxford and Michigan. 5% (or 5 pages, whichever is the greater) of each text was proofread for accuracy and those which did not meet QA standards were returned to the keyers to be redone. After proofreading, the encoding was enhanced and/or corrected and characters marked as illegible were corrected where possible up to a limit of 100 instances per text. Any remaining illegibles were encoded as <gap>s. Understanding these processes should make clear that, while the overall quality of TCP data is very good, some errors will remain and some readable characters will be marked as illegible. Users should bear in mind that in all likelihood such instances will never have been looked at by a TCP editor.

The texts were encoded and linked to page images in accordance with level 4 of the TEI in Libraries guidelines.

Copies of the texts have been issued variously as SGML (TCP schema; ASCII text with mnemonic sdata character entities); displayable XML (TCP schema; characters represented either as UTF-8 Unicode or text strings within braces); or lossless XML (TEI P5, characters represented either as UTF-8 Unicode or TEI g elements).

Keying and markup guidelines are available at the Text Creation Partnership web site.