Aditus novus ad occultas sympathiæ et antipathiæ causas inveniendas per principia philosophiæ naturalis, ex fermentorum artificiosâ anatomia hausta, patefactus / a Sylvestro Rattray ...

Aditus novus ad occultas sympathiæ et antipathiæ causas inveniendas per principia philosophiæ naturalis, ex fermentorum artificiosâ anatomia hausta, patefactus / a Sylvestro Rattray ...

Table of contents

Title page

CLARISSIMO, AMPLISSIMO, AC CONSULTISSIMO VIRO, D. D. IOANNI SCOTO, SCOTOTARVATIO, Nobili Musarum Maecenati, amico suo submissè colendo, Sylvester Rattray, M. D. S. P. D.

Praefatio ad LECTOREM.

In AUCTOREM & OPUS ENCOMIASTICON.

Errata sic corrige.

MAGNALIA NATURAE, PER OMNES SYMPATHIAE & ANTIPATHIAE, Mineralium, Vegetabilium, & Animalium, COMPLICATIONES Methodicè digesta.

Vegetabilium Antipathia.

Animalium Antipathia.

Mineralium Antipathia.

Vegetabilium Sympathia.

Animalium Sympathia.

Mineralium Sympathia.

Antipathia Hominis cum partibus Animalium.

Antipathia hominum cum vegetabilibus, prava inducentibus Symptomata.

Antipathia hominis cum Mineralibus & Lapidibus.

Animalium caeterorum Antipathia, cum partibus Animalium, & partium inter se.

Animalium caeterorum Antipathia cum Vegetabilius & contrà.

Animalium caeterorum Antipathia cum Mineralibus.

Hominis Sympathia cum partibus Animalium, quae morbis ejus adversantur vel sponte intus genitis vel ab externis.

Hominis Sympathia cum Vegetabilibus quae morbis ejus adversantur.

Animalium caeterorum Sympathia cum Vegetabilibus.

Hominis Sympathia cum Mineralibus & Lapidibus quae morbis ejus adversantur.

Animalium caeterorum Sympathia cum Lapidibus & Mineralibus.

Mineralium Sympathia cum Vegetabilibus & contrà.

Antipathia Mineralium cum Vegetabilibus.

Antipathiae & Sympathiae speciales.

Antipathia eorum quae sub nullo praedictorum continentur.

Sympathia eorum quae sub nullo praedictorum continentur.

Ex Fructu ARBOR.

§

[Page]

[Page]

ADITUS NOVUS AD OCCULTAS SYMPATHIAE ET ANTIPATHIAE CAUSAS inveniendas: PER Principia Philosophiae naturalis, ex Fermentorum artificiosâ ANATOMIA hausta, PATEFACTUS.

A SYLVESTRO RATTRAY, Med. Doct. Glasguensi Scoto.

Natura est arcanorum suorum interpres fidissima, nam quae in uno aliquo genere obscurius exhibet, ea luculentius in allo explicar.

GLASGUAE, Excudebat ANDREAS ANDERSON, ANNO DOM. 1658.

CLARISSIMO, AMPLISSIMO, AC CONSULTISSIMO VIRO, D. D. IOANNI SCOTO, SCOTOTARVATIO, Nobili Musarum Maecenati, amico suo submissè colendo, Sylvester Rattray, M. D. S. P. D.

[Page]

[Page]

IN universâ Scientiarum Cyclopaediâ (Vir Clarissime) jure sibi primas vendicat Physica; cujus studium res sanè ardua, sacra & planè divina: sed ita naturâ comparatum [Page] est, ut, quietem potiùs amantes, quàm ea quae difficilia & obscura sunt, & in condo naturae tenebricoso latitantia indagantes, ingeniis obices posuerimus, ignaviam lege quâdam sancientes. Quod, ne verba in re tam manifestâ prodigamus, non opus est pluribus rationum momentis statuminare; nam Auctores Physici, maximâ ex parte, nihil praeter scitam inscitiam plenis plaustris ingerentes, dicunt se malle cum Aristotele, Galeno, & Antiquis errare, quàm cum Neotericis vera proferre. Dicterium verè Satanicum, scientiarum omnium internecinum exitium, ingeniorum acutissimorum venenum verè deleterium, quo in ipso limine ita contaminantur, &, nisi salutare aliquod antidotum hauserint, inebriantur & ita infatuantur, ut in posterum continuò [Page] cespitantibus, à veritatis tramite aberrantibus, & Ictericis oculis objecta conspicientibus, omnia iis flavefcant, ad praeconcepta opinionum portentá, naturam inscitiae funiculis devinctam pro [...] libi [...]u torquentibus, quod impium femper judicavi, & à vero Philosophiae studio alienissimum. Ideoque in concinnando nostro hoc Tractatu non libros scriptorum, sed folia & codicem naturae à vinculis liberae evolvi. En igitur, Domine clarissime, Musarum Charitumque deliciae, Palladis & Apollinis Alumne meritissime, tenellum ingenioli nostri foetum, è slorigero amaenissimae naturae viridario oriundum, ad aras patrocinii tui gratitudin's obsidem humiliter sisto; ut à fascinatione oculorum malignantium sartum tectum tuearis. Interim non ignoro, [Page] te splendorem ex nostrâ commendatione, & opusculis non aucupari, qui lucere vis iis ignibus quos proprii labores accenderunt, sed ut testatum facerem, immane quantum vestrae humanitati & benevolentiae deb [...]rem, quem si aequi bonique consulere digneris, excitabitur animus tam suaviter stimulatus ad majora offerenda. Vale.

Datum Glasguae, Feb. 10. 1658.

Clarissimi tui Nominis Studiosissimus cultor, SYLVESTER RATTRAY.

Praefatio ad LECTOREM.

[Page]

INsanabile illud hujus seculi ca [...]oethes (amantissime lector) scripturiendi nimirum prurigo, quae passim grassatur, suo contagio me leviter fermentando, inter alios authores, qui [...] sunt [...], impulit ut Rudimenta studiorum juvenilia, & praecoces, ne abortivos dicam, ingenioli nostri foetus, lucis & Doctorum aleam subire permitterem. Ante duos annos hortatu quorun [...]am amicorum, animus erat tractatum tantùm de Sympathiâ & Antipathiâ, Mineralium, Vegetabilium, & Animalium exornare, cui sedulò i [...]cumben [...], postquam plurima per classes distribuiss [...]m exempla, atque exinde Corollaria deducens, inveni multa planè repugnantia principiis Philosophiae P [...]ripateticae, Epicur [...]ae, & caet. Exin perspi [...]uè [...]ognòvi, naturam tam angustis cancellis non posse concludi, ideoque meritò post habitis omnium libris & opinionibus, me immenso naturae pel [...]go. ratione duce, experientià Palinnro, pro A [...]cto naturae phaenomena designando, commisi: Quibus cur [...]um meum dirigendo, Scyllam saepe feliciter & Charybdim enavigando, in intima naturae latifundia [Page] memet demisi, ubi augustissima ejus magnalia summâ cum voluptate contemplanti, nudam, neque confragrosis disputationum ineptarum salebris v [...] stitam (quibus dignitas ejus & forma magis obscurantur & offuscantur, quàm iKustrantur) mihi per transennam sese conspiciendam obtulit. Cujus conspoctu intellectus, sicut vesp [...]rtilionum oculi ad solis radios, vacillans, Prot [...]iformem ill [...]m virginem non intueri, nedum vivis coloribus depingere poterat: & sic stans obtutu defixus in un [...], splendore faciei, ita occaecatus sum, ut necosse esset oculos [...]atiscentes aliò ad visum disgregatum recuperandum deflectere. Ecce se mihi intereà obtulit ingens spe [...]ulum ex materia Vegetabilium, Mineralium, & Animalium conflatum, ubi virgo ista quotidie sese offert conspiciendam amatoribus suis: at ocelli mei, spisso velut glaucomate obsessi, per nebulam tantum, faciem in se splendentissimam intueri poterant. Adde quòd è longinqu [...] stabant grandaevi quidam senes, quorum alii obliquè, alii caescis, alii ictericis oculis speculum intuentes, faciem naturae pulcherrimam, pro vario intuitu variè & diversissimis coloribus pingentes & adumbrantes, longè tamen à prototypo deviantes, suam quisque picturam supra aliorum laudibus extollens, magna hinc inter eos orta est discordia, nunc his, nunc illis, ex hominum opinione vincentibus. Pulvere istius acerrimi certaminis adeo pro longo tempore conspurcârunt. ut exinde desperârint posteri unquam in speculo isto faciem ejus pulchrigenam se ampliùs visuros, ideóque [...]ictitiis, [Page] istis contenti, ab ulteriori scrutinio quiscebant. Exactis quibusdam seculis nasuti quidam exorti sunt, quibus fucuw subolfacientibus glaucomate magnâ ex parte sale ex oculis abluto, clarior paululum visus obtigit: ac indignabundi se [...]andi [...] putationibus & phantasmatis aliorum, [...]ictis & fucatis coloribus naturae faciem delineantium ludificari, serio scrutinio se dantes omnem mo [...]bant lapidem, si quid sub sole fortè reperirent, quod pristinum splendorem ac nitorem speculo, absterso istius certaminis pulvere, conciliaret. Frustra diu, multis tentatis praesidiis, laborarunt, ac tandem subiit animos igne comburere, accenso autem igne haud improspere laborârunt, n [...]m, ablatis ejus vi faecibus ex multis speculi partibus, hic oculum, illic genam, istic palpebras, ast omnia tantum dimidiata, viderunt. De hinc tanto amore ardebant integram ejus faciem conspiciendi, ut ignis gradum intendent [...]s, secundò opus aggressi sint. Sed inter [...]à tantus [...]volavit fumus, ut, fuligine densissimâ adhaerente, duas▪ faci [...]i partes, velamine magis furvo obscurârint tertiâ ejus parte, ubi ignis immediatè agebat, manente tantùm clarâ; unde reliquas duas, si non intactas, saltem leviter & superficie tenus adumbrârunt coloribus ex trium mistelâ, Salis nempe, Sulphur's, & Mercurii, haud sufficientibus quacunque proportione inter se coeant ad tot diversas figuras, proportiones, colores, odores, sapores, & caet. delineanda, quae in speculo naturae se visui offerunt; & licet imparibus telis & viribus opus aggressi oneris [Page] ponderi oppressi fatiscentes succubuerint, tamen non negandum est eos immensis & continuis sudoribus & laboribus (quibus Dii omnia vendunt) praeclara spolia & celeberrimam mercedem retulisse. Igitur, ut missos fa [...]i [...]onus eos qui ex impari consluxu quatuor elementorum, atque alios qui ex duobus, alios etiam qui ex Atomorum coitionibus naturae varietates depingere conantur. At noster Palinurus verè pollicitus est, si pro polo designarem ipsius naturae phaenomena, non opinationes aliorum & scripta fallacia se non solum monstraturam speculum in suo splendore & nitore naturali, Ariadne [...] filo facem in obscuris praeferendo, & in Labyrinthis intricatissimis, per manus ducendo, & navem à scopulis, procellis, & praedonibus inc [...]lumem, ex tam immenso & profundo pelago reducendo, sed etiam quibus coloribus faciem naturae in spéculo nitentem ad vivum depingerem. Atque id neque ex mistelà quatuor, trium, duorum, aut ex Atomorum phantasticorum congregatione aut segregatione, sed solâ purâ, simplici, & limpidâ aquâ opus esse perficiendum, in tabulâ autem ips [...] latitare tot invisibilia contagia à naturae ipsius digito in primâ creatione impressa, quot expectation [...] proportionum, odorum, saporum & virtutum, ex quibus naturae proteizantes varietates originem ducunt. Ego igitur, benigne lector, quò facilius ac feliciùs ad occultas Sympa [...]hiae & Antipathiae causas pervenirem & penetrarem hoc trami [...]e insistendum fore duxi primùm principia philosophiae naturalis, maximè verò ea [Page] quae ad praesens institutum accommoda sunt ex hoc fonte limpidissimo eruere, & prol [...]gomen [...]n loco describere, antequam ulteriori scrutinio causas Sympathiae & Antipathia in specie prosequerer: unde habes hic prima quasi rudimenta & fundamenta majoris operis, ad excitanda eruditorum ingenia & acumina, veterno & narcosi inexpugnabili jam diu sopita, ex cognitione fructus deveniendo ad cognitionem arboris, quae in studio philosophia naturalis inter omnes sola est methodus certissima, tutissima, & praestantissima. Non me latet hîc occurrere quaedam exempla, de quorum veritate dubitant viri doctissimi, sed his in eruendis corollariis non utar. Et licet nullibi tot exempla Sympathiae & Antipathiae reperiri possint in uno tractatu, tamen quia omnia tum philosophorum tum medicorum scripta hisce aut similibus referta sunt, ut cuivis perscrutanti liquidò patebit: visum est authorum nomina silentio praeterire, tum ne tractatus hic authorum nudis nominibus solum turgesceret, tum quia testimonia humana tanti, ha [...]d ponderant, quantum propria uniuscujusque experientia; apposui multa igitur hic, ne quae tota antiquitas tanquam verissima amplectebatur; temere v [...]derer repudiasse, & ut si alicui esset animus ea experiendi hic in synopsi paucis schedulis comprahensa habeat quae aliter nisi lectione taediosa multorum voluminum haud inveniat. Novi quàm sit arduum novis auctoritatem dare, neque ignoro tractatum hunc laudari, ce [...]brari, vituperari, condemnari, conviciis proscindi in admirationem [Page] rapi, pro diversitate geniorum in quorum manus inciderit. Scio me, quamvis bona apertè proferre studui, non posse Zoilorum ungues devitare, quibus placere ne quidem ipse potest Jupiter. Conspicio Momos quasi indignabundos in me arietando vires & virus plenis labris & flabris evomere: sed si tam facile esset eorum opprobria & dubia divinare quàm diluere, laborem sane non detrectarem. Velim interim cogitent non mirum esse in tam abstrusis naturae mysteriis homuncionem hallucinari, feci quantum potui; meliora si quis dederit, ei nec obsto nec invideo, sed lubens palmam cedo, à lectoribus benignissimis hoc unum extorquere vellem, ut me, magis veritatis quàm gloriae avidum putent. Hisce fruere lector, si fuerint genio non inamaena tuo, & si vitam, valetudinem, otium DEUS Opt. Max. largitus fuerit, altiora forsan & jucundiora ex iisdem fontibus eruere non pigebit. Vale.

In AUCTOREM & OPUS ENCOMIASTICON.

[Page]

NAturae quicunque cupis mysteria nôsse,

Assiduè hunc lepidum volve, revolve Librum.

Illic pulchra leges, atque admiranda relatu,

Quae rebus sapiens indidit ille Deus.

Hi jucunda solent periturâ scribere chartâ,

Deliciis aures quae retinere valent.

Ast alii seclis quae prosunt scripta futuris

Edunt, queis meritò major habendus honos.

Haec duo Rattraeus doctus conjunxit in unum,

Iucundo oblectans; utilitate juvans.

Illis est igitur tantùm anteferendus utrisque,

Quantò plura uno sunt potiora bona.

Vivat Rattraeus Medicâ praeclarus in arte,

Oblectare simul quóque juvare queat.

Errata sic corrige.

[Page]

PAg. 7. lin. 19. Agaracus lege Agaricus.

Pag. 15. lin. [...]. quia lege qui.

Pag. 2 [...]. lin. 10. veg lutiti lege deglutiti.

Pag. 27. lin. 10. infantus lege infautis.

Pag. 32 lin. 1. summa lege summo

Pag. 33. lin. 10. exuscitantur lege exsuscitantur.

Pag. 41. lin. 17. gernien lege germen.

Pag. 52. lin. 13. genetura lege genitura.

Pag. 59. lin 8. tall lege talla.

Pag. 59. lin. 28. cornucopus lege coronopus!

Pag. 69. lin. 24. puca lege pauca.

Pag. 78. lin. 29. apposito lege opposito.

Pag. 93. lin 25. specifice l [...]ge specisicae.

Pag. 103. lin. 10. inter lege intra.

Pag. 115. lin. 1. in istas lege inustas.

MAGNALIA NATURAE, PER OMNES SYMPATHIAE & ANTIPATHIAE, Mineralium, Vegetabilium, & Animalium, COMPLICATIONES Methodicè digesta.

[Page]

Vegetabilium Antipathia.

BRassica, Cyclamino, apposita vel juxtà sata, arescit.

Brassica, ab Origano, arescit.

Brassica, & ruta, simul sata arescunt.

Vites, si ei Brassica applantetur, arescit. & se in adversum flectit.

Succi eorum etiam post, mutuam Antipathiam exercent, nam ebrietatem ex vino, Brassica, compescit.

Item si Brassicae in ollâ bullienti imponetur tantillum vini, non coquitur neque tenerescit.

Cucumeres, cum Oleâ, inimicitiam habent.

Quercus Oleae adversatur, ita ut si juxta sint, inarescant.

[Page]Viti [...] abhorrescit Laurum, neque crescit, si ei Laurus applantetur.

Mala medica abhorrent panem, nam si cumulo eorum inspergas panem, continuo putrescunt.

Arundo fliccescit, obsita silicibus, & contrà.

Quercus Juglandi proximè crescens, arescit.

Cicuta à Vite flaccescit, & veneno Cicutae, vinum postea exhibitum est antidotus, si verò cum Cicutâ exhibeatur, intendit ejus vim.

Nux, umbrâ solum proximis arboribus, & vegetabilibus, exosa.

Lavendula herbis proximè satis inimica.

Mandragora vitibus nocet, nam vim iis narcoticam indit.

Chamaepitys Viti adversatur, & ramis, ejus coronati non inebriantur.

Colocynthis omnes herbas sibi vicinas, veneni modo inficit, & amaras reddit.

Ocymum inficit Cus [...]utham, in eo nascentem.

Salix inimica frugibus, nam juxta salicta non crescunt.

Ruta cum Basilico non crescit.

Taxi insitionem nulla arbor admittit.

Cerasus, nec Persici, nec Terebinthi insitionem admittit.

Si frumentum imponas saccis farinaceis, uredinem contrahunt fruges, ex eo productae.

Thuris arbos inficit alias odoris fragrantiâ.

Assa gravis faetoris participes reddit accrescentes.

Lupini Sycomoris infesti sunt, neque simul crescunt.

Rosa abhorret Caepe.

Ruta Cicutam odit.

[Page]Sigillum B. Mariae aversatur Brassicam.

Orobanche, legumina omnia, si inter ea crescat, strangulat.

Aconito ruta adversatur.

Hedera arboribus omnibus, & satis, nocet.

Si putamina fabarum juxta radices arborum serantur, eas steriles reddunt.

Antithora inimica Aconito.

Animalium Antipathia.

TOrpedo Piscatoris manum convellit, in distan [...] operando.

Leo omnium Animalium terror, cantu Galli terretur.

Homines viso Lupo raucescunt, & vocem amittunt.

Basilisci aspectus Homini lethalis, in distans.

Pullus gallinaceus timet Accipitrem, non prius visum.

Agnus, modò enixus, timet Lupum & Vulpem.

Confossum cadaver coram Judice, praesente Homicidâ, cruorem effundit.

Crocodilus hominibus infestus.

Cancri fluviatiles abhorrent Sues, & ab odore foetido eorum moriuntur.

Araneae & Bufones, se mutuo odio prosequuntur, & veneno Bufonis antidotus est Aranea apposita.

Mures, Glires & Sues Phaseolum timent▪ & citiùs perirent quàm eum comederent.

Mustela timet Bufonem, nam si diu teneatur in ejus conspectu, moritur: & attractrici vi ad se eam allicit Bufo, ut devoret, nec Mustela aggreditur [Page] Caponem, aut Anates, Bufonibus pastos.

Canes Pelliones, non priùs visos, odio habent.

Canes Hyaenam odio prosequuntur, & contactu umbrae ejus obmutescunt.

Gallinae, appenso iis milvi capite, nunquam quiescunt.

Aureolus avis ab aspectu Icterici moritur, attrahendo aegritudinem ad se.

Odor Cancrorum Apes interficit, & ab alvearibus pellit.

Mures caeci, pertranseundo vel attingendo membrum aliquod hominis, illud stupidum reddunt.

Mures odio prosequuntur Scorpiones, & eos interimunt.

Lupi timent Lepores.

Elephas furens ad conspectum arietis mansuescit, & ejus morsum sanat pinguedo ejus.

Elephas Porcelli grunnitum timet.

Serpentes Ibidem timent.

Equus timet Lupum

Camelum Equus etiam timet.

Vespertilionem timet Ciconia, & ova ejus contactu suo sterilia reddit.

Crocodilus timet Ibidem.

Otis timet Equum.

Alauda Serpentes timet, nam sibilis eam fascinant, & ad se trahunt.

Pavonis Vox terribilis Serpentibus.

Pavo terror Bufonum.

Noctua, & Phoenicurus se mutuò oderunt.

Ibidis penna injecta in cavernam Serpentum, eos stupidos reddit.

[Page]Hyaenam Pardus timet.

Si Equa Lupi vestigia conculcaverit, torpescit & abortit.

Vespertilio & Ciconia se odio prosequuntur.

Vermes Talpam fugiunt.

Simia Serpentes odio prosequitur.

Mineralium Antipathia.

MErcurius tyrannide quadam omnia metalla, dempto auro, destruit, omnia caetera metalla Mercurio supernatant.

Antimonii vis attractiva, & humorum purgativa, ligatur à nitro, in Antimonio diaphoretico.

Magnetis vis ligatur praesente Adamante: & tamen hoc negat doctissimus Keircherus.

Plumbum Adamantem frangit, quod ferrum & ignis non possunt.

Lapis Theamedes ferrum abigit, & à se pellit, in AEthiopiâ nascitur.

Stannum odit omnia metalla, quia si cum iis misceatur, ea impura, friabilia, immalleabilia & dura facit.

Corrodentes aquae, aquae fortes, Salia, Sulphur, Antimonium, metalla ab iis mortificantur, dissolvuntur, calcinantur, corrumpuntur, & in tenues auras auferuntur.

Mercurius & Antimonium se mutuò aversantur.

Aqua liquefactionis plumbi, ferrum molle reddit.

Crystallus Arsenico adversatur.

Vegetabilium Sympathia.

[Page]

VItis Ulmo gaudet associari, & roboratur si tartarum radicibus inspergatur.

Lupini vitem meliorem reddunt, si juxta serantur.

Rhaphanus, eodem modo, Hermodactylos meliores facit.

Vitis quando floret, turbat Vina in cellis procul, quae non turbantur ubi nulla Vitis nascitur: & citiùs in Hispaniâ quàm Galliâ & illîc quàm apud Rh [...]num.

Cerevisia in cadis, florente hordeo, turbatur, & ex hordeo non fit malta, dum reliquum in Campis floret.

Cerasi species, impressa in Embryonem, per imaginationem maternam, viridescit, [...]lavescit, & rubescit cum Cerasis in arboribus, & pro diversitate regionum citiùs aut tardiùs.

Cucumeres amant aquam.

Olea amica Viti, & lignum Aloes, nam intendunt ejus vim.

Palma non germinat, nec fructificat: Foemella, nisi vicina ad contactum mari [...] & exciso mari sterilescit.

Vitis admittit insitionem Oleae, unde fit Elaeostaphylon.

Filix resistit frumenti corruptioni.

Asparagus delectatur in Arundinetis, nam illîc meliùs crescit.

Castaneae, commixtae Juglandibus, non putrescunt.

Lilia Rosis applantata, meliùs crescunt, & fragrantiores sunt.

[Page]Platanus gaudet ficu inseri, & accrescere.

Castanea Moro delectatur, & ferè omnibus aliis arboribus.

Quercus Castaneae, Terebinthi, & Cerasi, admittit insitionem.

Punica malus omnibus aliis arboribus associari cupit.

Ficus Moro & Platano conjungi cupit.

Pyrus Amygdalo, Terebintho & Moro inseri cupit.

Nux soli Arbuto jungi potest, nam caeteris nocet.

Laurus Malo Damascenae & Persicae jungitur.

Cydonea & Caprificus omnibus ferè jungi gaudent.

Caprificus innumeras ficus producit, sed non maturescunt nisi circumpositis foemellis, & etiam sic firmantur in arbore.

Nymphaea Ranunculi commercio delectatur.

Ruta Nymphaeae benè accrescit.

Ficus Nepetae consortio delectatur.

Pulegium Asparagum amat.

Agaracus Cedro accrescit.

Polypodium accrescit Quercui, vel apud radices ejus.

Epithymum in Thymo, & Lino.

Iva accrescit caeteris arboribus.

Uva una, livescens reliquas propinquas, livore inficit.

Unum pomum, putredine marcidum, quotquot attingit marcida reddit.

Ruta & Ficus se mutuo amant.

Rosa, & Allium simul crescere delectantur.

Papaver Rheas, & Triticum mutuo consortio delectantur.

Aqua distillata Rosarum & Aurantiorum, nullum odorem emittunt, eo tempore quo Rosae & Aurantia florent.

[Page]Zythum, ex hordeo confectum, preservatur à Cariophillis.

Vinum instauratur à Betâ.

Cocao ita Ebenum amat, ut nullibi nisi sub umbrâ ejus crescat.

Picearum umbrâ gaudent Tapsia, herba cuculi, Coty ledon.

Taxorum umbris gaudent Aconiti & Solani species.

Animalium Sympathia.

DElphinus, Lacerti, Elephantes, Canes, amant Homines.

Puer seu infans recenter natus, saepè iisdem torminibus afficitur, quibus mater, ante lapsum umbilici.

Rubecula Phaenicuri sodalitio gaudet, nam ejus ope tuta est à Noctuâ.

Luscinia Pavonem amat.

A [...]tagines & Perdices Cervos amant.

Columbae Tinnunculum amant.

Hirundines hominum aspectu recreantur.

Vulpes cum Serpente amicè degit.

Corv [...]s, Lupus, Picus, cum Vulp [...].

Anas & Capo Bufones amant.

Galli & Gallinae Araneas in deliciis habent, ut & Simia.

Cervus Serpentes etiam in deliciis habet.

Sues etiam Salamand [...]am amant, ursi formicas.

Ciconia omnia genera reptilium in deliciis habet.

Mineralium Sympathia.

[Page]

MAgnes amat ferrum, & limaturâ ejus pascitur.

Aqua Tartari praeservat argentum.

Arsenicum susum cum metallis, ea praeservat à rubigine, &c.

Cuprum gaudet associari Mercurio, item cum sublimato Mercutio.

Cuprum praeservat oleum salis marini.

Mercurius habet ad aurum Magnetismum, nam ab auro attrahitur.

Argentum, dissolutum in aquâ Regiâ, adhaeret aeri.

AEs, in aquâ Regiâ dissolutum, adhaeret ferro.

Mercurius etiam argentum am [...]t.

Si multa metalla simul cum auro injiciantur in vas Hydrargyro plenum, aurum fundum petit, caeteris supernatantibus.

Aurum coalescit cum argento, pulvere Boracis.

Antipathia Hominis cum partibus Animalium.

LEpus marinus, vel assumptus, vel tactus, vomitum Cholerae, & sanguinis sputum, difficultatem urinae, & ulcus pulmonum, infert.

Cantharides non solùm assumptae, sed & applicatae in distantissimis corporis partibus, officiunt vesicae, & eam exulcerant, & stranguriam inferunt, quarum etiam cinis post combustionem idem facit.

[Page]Cati cerebrum qui comedit, vertiginem incurret, & stolidus redditur, mores, gesticulationes, & vociferationes Cati prae se fe [...]eris.

Fel Leopardi essicit vomitum materiae viridis, Aloes odorem habentis, & Ictericus redditur assumens, & frequenter syncopizans moritur.

Ce [...]vinae caudae extremitas, angustiam & dolorem stomachi, cum syncope inducit.

Fel canis marini infert symptomata fellis Leopardi.

Sanguis hominis irati & furiosi epotus, confundit sensus, & intellectum cum furore maximo, & inverecundia, & maurasmo paulatim consumpti potantes moriuntur.

Saugnis Tauri, assumptus vomitum sanguinis producit, praefocationem, spasmum, & mortem.

Spuma & sanguis Bufonis difficultatem anhelitûs, intumescentiam corporis, cordis syncopen, mortemque inducit.

Sanguis puerperialis assumptus, lunaticum, leprosum, malesicum, & obliviosum reddit, &, si concepeperit mulier fluentibus mensibus, iisdem, ut plurimùm▪ tentatur infans.

Pisces cocti & rancidi faciunt ventris & stomachi inflammationem cum pectoris dolore, urinae retentione, brevi spirio, syncope, sudore frigido, & tandem mortem.

Scorpionis ictus vehementem infert dolorem & incendium, oculi torquentur, corpus videtur quasi guttis quibusdam percuti, in oculis l [...]chrymae viscidae, membra torquentur, horrores perpetui, & frigus etiam congelans, tumores sub axillis vel inguinibus, [Page] anus extra procedit, aliquando delirant, & loquelam amittunt, ignorantes omnia.

Tarantulae ictus relinquit hominem in st [...]tu quo invenit, sed potius dicunt saltationem continuam cum dementia, ab ictu ejus provenire.

Percussio Viperae totum corpus tumidum reddit, Icterum aliquando flavum, aliquando nigrum infert, horrores, refrigerationes, mentis stuporem, singultus, febres. Haemorrhagiam narium, difficultatem anhelitus subinde inferens.

Araneae punctura tumidum reddit hominem, & hoc peculiare habet, quod puncti in excrementis & utinâ ejiciunt telis aranearum aliquid simile.

Aspidis morsus visûs hebetudinem, tumorem faciei, surditatem & dolorem hebetem, cum torpore, crebros hiatus & inclinationes colli infert.

Si quis pertransiverit tumulum Embryonis mortui in utero, ante partum ferunt corpus ejus ita aduri, ac si se urticis fricuisset.

Canis rabidi saliva ex dentibus morsu, in carne relicta, inducit Hydrophobiam, & omnia symptomata quae in canibus rabidis videntur, & si alium momorderint, iis etiam accidunt talia symptomata, &c.

Dens cadaveris longâ tabe extincti, solo attactu dentes excidere facit.

Tempore conceptus, si contigerit mulierem pertransiisse sedem leporis, infans bifurcato labio notabitur.

Capillus cadaveris longâ tabe extincti, calvitiem facit solo attactu.

Ungulae jumentorum lascivientium dysentericis venena.

[Page]Catula luxurians, si manum alicujus lambat, vesicatur.

Stragulum ex pelle gulonis (animal est in Sueciâ voracissimum) excitat insomnia de venatione, & epulà [...]um voracitate.

Crabronum, Apum & Vesparum ictu [...] inflammationem partis causant.

Solifuga (animal exiguum est instar araneae) fodinis argenteis frequens, si quem pungat, excitat vesiculam venenosam, unde oritur pestis.

In morsu canis rabidi crescunt vermes capite canino, item in demorsorum urinâ.

Vinum in quo viva anguilla perierit, item in quo ponitur polluties ranarum, homines vinum pro vitae spatio abhorrere facit, & abstemios reddit.

Sal Viperae ptyalismum homini excitat, quasi Mercurio usus fuisset.

Dipsadis morsus siti intolerabili excruciat.

Piscis quidam, qui ob id febrificus dicitur, praehensori febrem inducit, si manu gestaverit.

Caprae pellis gestata vel odorata, epilepsiam reducit, & istud animal insultibus epilepticis maximè tentatur.

Sanies viperina, mixta cum sanguine humano, toxicum est hominibus lethale.

Urina arietum à muliere epota inhibet ejus conceptum.

Stercus leporis gestatum idem praestat.

Vermiculi noctu lucentes si exhibeantur homini, eum emasculant.

Si caudae Pavonis pennas deferenti ex casu aut ictu contingat haemorrhagia, non potest sisti sanguis nisi iis ablatis.

[Page]I [...]dusia ex pellibus lascivientium animalium, gestantes lascivos reddunt.

Qui vestibus ex lanâ scabiosorum animalium licet tinctâ & praeparatâ utitur, scabiosus evadit.

Odor cornu caprae Epilepsiam inducit.

Scarabei cornuti oleo subacti & appositi carpis, continuò febrem ardentem inducunt.

Medulla Arietis memoriam labefactat.

Mullus suffocatus in vino, & si deinde potatus, sterilitatem inducit.

Animalculum lacertae instar, nomine Gnarit in occidente aestate frequens visitur, cujus ictus syncopen, livorem partis, & praesentaneam mortem infert.

Ferino sanguine epoto ferini mores induuntur: ut sanguis Lupi, Canis, Felis, Leonis, Tygris, &c. item carnes eorum saepè commestae.

Caro Porcina in Palestinâ & AEgypto lepram generat, si comedatur.

Carnes animalium non ruminantium, ex toto vel parte sunt venena, praecipuè si animal herbis, quae hominibus venena sunt, vescitur, quia remanet qualitas superstes post pravam digestionem.

Radius pistinacae marinae infixus loco ubi minxerat aliquis, urinam ei sistit nisi evellatur.

Antipathia hominum cum vegetabilibus, prava inducentibus Symptomata.

RUtae odor Epilepticis nocet, morbum inducendo. Species avenarum est apud nos, quas avenas inebriantes [Page] appellant, quarum esu homines vertigine tentantur, cespitantes usque dum dormiverint.

Taxus tam praesenti veneno est Narbonae, ut sedentes sub ejus umbrâ strangulet.

Anacardis assumptus febres excitat, apostemata, morphaeas & lepram.

Herba Sardonia risum facit ad mortem.

Sorba arbor si quis sub eâ jacuerit, qui prius à cane rabido demorsus in rabiem rursus fertur.

Lolium exhibitum vertiginem inducit.

Baccae Taxi prosluvia ventris excitant hominibus, & febres.

Cornus vel Sanguinaria attactu, demorsos à cane rabido rursus in Hydrophobiam conjicit.

Coriandrum recens cum inconstanti sopore mentem turbat, aphoniam inducens, hominem stupidum reddens.

Usus multus Papaveris Rheados, infatuat & stupidos reddit homines.

Salicis decoctum exhibitum jejuno stomacho, sterilem reddit.

Mentha apposita matricis orificio aut prope, conceptum impedit; hoc negant practici.

Mentha, si exhibeatur vulnerato, non facile curatur.

Trifolium coctum sanis impositum, doloribus lancinat.

Piper Indicum tussim causat steroutationem & vomitum.

Tri [...]icum viride lumbricos in homine generat.

Item idem praestant nuces Indicae.

Aloe Haemorrhoides provocat.

Apium lactantibus malum, nam si eo utuntur nutrices, epilepsiam inducit.

[Page]Fabarum flores eos quia ad maniam aut melancholiam propensi sunt▪ furere faciunt mentem turbando.

Lysimachia melancholiam inducit, exceptâ eâ quae luteo est flore.

Crocus agrestis dysenteriam inducit.

Orobi vel Erui continuus usus sanguinem per meatus urimarios & anum expellit.

Flos in capite arundinis vallatoriae, si imponatur auribus, surditatem causat.

Atriplicis sativae usus pustulas rubentes in facie excitat, item morbum regium producit.

Pomum Solani sylvatici phrenetidem & amorem insanum producit, item semen Solani hortensis.

Napelli succus facit vertiginem, syncopen, apostemationem linguae & labiorum, oculorum egressum, tenasmum; & si evaserin [...], febri hecticâ corripiuntur.

Cornuspicae assumptum facit mictionem sanguinis, nigredinem linguae cum phrenesi.

Hyoscyami radices inducunt stuporem, mentis alienationem, Scotomam, vertiginem, Catalepsin, rubedinem oculorum, inflammationem linguae, spumant etiam ore & rugiunt sicuti mulus, cum siti intolerabili & dysuriâ.

Tithymalus & ejus species Scammonium & Mezereon eadem symptomata inducunt, nauseam, singultum, torsiones ventris cum fluxu, vocis defectum cum spasmo, & subinde mortem, in magnâ dosi.

Oleandri succus intestinorum & stomachi inflammationem, cordis tremorem, & syncopen inducit.

Brioniae succus crudè assumptus, Scotomiam, cordis angustiam & stoliditatem inducit.

[Page]Cyclaminis succus strangulationem & suffocationem facit.

Cicuta inducit stuporem & sensuum amissionem.

Aconiti omnes species, praecipuè autem Pardalianches assumptus, vel manu donec tepescat detentus, vel si diu odoretur, congelant spiritus, Scotomam oris apostemata & apoplexiam inducunt.

Mandragorae poma & radices, stuporem, mentis alienationem, amentiam, & ruborem ferinum oculorum, lethargum; Papaver nigrum etiam suprascripta symptomata facit.

Opium assumptum, commata, catalepses & stuporem inducit, & insensibilitatem cum somno profundo adfert.

Fungorum species multae ventris & stomachi inflammationem cum pectoris dolore, urinae retentione, brevi spirio, syncope, sudore frigido, apoplexiam & mortem inducunt.

Ficus Pharaonis tertianas febres inducunt, ac totius corporis fractionem & hydropem.

Colocynthis in magnâ quantitate eadem symptomata quae Scammonium, Tithymalus, &c.

Serpentariae semen, oris & gutturis inflammationem & excoriationem cum tremore cordis infert.

Euphorbium eadem symptomata cum fluxu immoderato.

Thy melaea ventri praegnantis applicata, partum extinguit.

Si ignis ex lignis ficulneis accendatur coram hernioso, crepitant ejus testiculi.

Fructus brevioris vitae (ut horarii) & animalia quae [Page] vescuntur, si saepe iis utamur, vitam nostram abbreviant.

Succus tithymalli sali mistus, & stercori humano, recenti impositus, ventrem solvit.

Umbra Juglandis hominibus gravem capitis dolorem infert.

Antipathia hominis cum Mineralibus & Lapidibus.

ARgenti vivi usus, Apoplexiam, Epilepsiam, nervorum tremorem, dentium casum, & congelationem spirituum, si crudè usurpetur, inducit, cum Ptyalismo potenti.

Lithargyron dolores intestinorum & rejectionem faecum per superiora cum passione Iliacâ infert.

Cerussa linguam albificat, dentes denigrat, singultum & tussim inducit, dolorem & tensionem ventris, sanguinemque externere facit.

Gypsum difficultatem anhelitus, colorem lividum, & stipticitatem alvi causat.

Scoria ferri inducit dolorem ventris & capitis, cum oris & gutturis Inflammatione & febre hecticâ.

Scoria aeris dolorem & termina ventris, cum fluxu ingenti & vomitu inducit.

Realgar sitim, aestuationem & contractionem membrorum facit.

Plumbum ustum mutat colorem linguae & labiorum in plumbeum, & suffocationem spirituum cum morte inducit.

[Page]Qui magnetem in potu sumpserit, Lunaticus & melancholicus redditur.

Lapis Lazuli in magnâ quantitate & non ablutus subversionem stomachi, tristitiam, solicitudinem & melancholiam inducit.

Arsenicum adurendo, sitimque intolerabilem cum doloribus stomachi saevissimis inducendo, necat.

Sarcophagus lapis carnem exedit, consumendo.

Stibium aut Antimonium cum fluxu vehementissimo Convulsiones atroces omnium membrorum inducit, aqua infusionis ejus in pavimento sparsa alvum mover, si pedibus nudis attingatur, item in annulo gestatum idem facit.

Aquae Chrysulcae suffitus, Apoplexiam inducit.

Corallium si carnem mulieris hystericae aut fluxu menstruo laborantis tetigerit, colore mutatur & pallescit, si removeatur pristinum recuperat splendorem.

Animalium caeterorum Antipathia, cum partibus Animalium, & partium inter se.

PEdes leporis ano ligati, non permittunt canes latrare.

Assatura hirci, armenta caprarum & boum fugat.

Stercus bovinum fugat cimices.

Fumigatio cum herbâ Scorpione, fugat Scorpiones

Fumigatio ex stercore vaccino vel cervino, fugat L [...] custas.

[Page]Fumigatio pulmonis Asini in domo, necat vermes, Serpentes, & venenata omnia.

Plumae caeterarum avium cariem subeunt, à pennis aquilarum si iis misceantur.

Pannus è sponte mortuorum Animalium lanis mox foraminibus scatet, velut cariè resolutus, quibus locis fila mortua insunt, quod non cernitur si totus pannus ex mortuorum lanis siat.

Tympanum ex pelle vitulinâ & agninâ mutescit, sonante ex lupinis hoc negat Kircherus.

Plumae ferarum si pulvillis indentur, excitant peregrina insomnia.

Stragulum ex pelle Gulonis (animal est in Sueciâ voracissimum) excitat insomnia de epularum voracitate.

Si pellis lupina ponatur inter ovinas, lanae earum sponte cadunt.

Carnes Serpentum & venenosorum Animalium, iis venena sunt, ut caro viperina viperis exhibita, &c.

Mures fugiunt halitum murium putrefactorum.

Chordae ex intestinis lupi, & ovis, si in instrumentis extendantur, semper discordant.

Vulneris fuci Antidotus muscae contritae & appositae.

Milvi simus, si eo suffumigetul domus, fugat Serpentes, araneas, & venenata animalcula.

Odor corii combusti, fugat venenata animalcula.

Dum caseus sit, si aliquantillum cerebri mustelae imposueris, non attingunt neque glires neque mures.

Toxici Scytharum Antidotus Cantharides.

Os capitis equae, fugat Erucas ex hortis.

Si suspendatur caput, pellis, aut cauda lupi, super [Page] praesepe non comedent boves nec oves, sed timent & moventur de loco in locum: hoc negant multi.

Hyaenae pellis contactu, Pardi pellis pili decidunt.

Vespertilio solo attactu ova Ciconiae sterilia reddit.

A Scorpione aliquando percussi, nunquam crabronibus, vespis, apibusve, percutiuntur.

Vestesquae fuerunt in funere, nunquam à tineis attinguntur.

Suffitus pennarum Upupae fugat muscas, araneas, & Scorpiones.

Capri abhorrent salivam hominis, & si homo aliquid prius tetigerit aut gustaverit, non attingunt.

Qui stercus leporis habet ab eo terrentur lupi.

Cimices lectularii in [...]vino exhibiti, abigunt hirudines adl [...]aerentes in distantissimis corporis partibus.

Sanguis hircinus in lecto omnes pulices necat.

Pulvis lumb icorum lumbricos interimit.

Animalium caeterorum Antipathia cum Vegetabilius & contrà.

COrallina, & semen Santonicum & Portulaca, vermes necant.

Dictamnus fugat Serpentes.

Palma Christi Talpam fugat.

[...]aurus vel ejus folia strata, abigunt venenata ex aedibus.

Decoctum Nigellae sparsum in domo, pulices necat & abigit.

[Page]Dracunculus minor est Serpentibus venenum, & ad vernationes Serpentum se è terrâ exerit, & discedentibus iis non ampliùs cernitur.

Sabina & Rhododaphne, omnia Animalia necant, excepto homine.

Regulus fugit Rutam.

Fraxini folia, item & sola umbra, fugat Serpentes.

Scorpio torpescit Aconito, item ab arbore Avellanâ.

Origanum Serpyllum, Solanum, Abrotanum, Asphodelus, Centaureum minus inimica venenatis & Serpentibus.

Succus. Taxi viperam interficit, & volatilia depennat aut jugulat.

Arum, Scammonia & Aconitum quadrupedes omnes aversantur in pascuis.

Viperae Fagi vel arundinis ramulo tactae stup [...]scunt.

Apium & Batrachium ovibus lethalia, & ea in pascuis fugiunt.

Anchusa manibus portata arcet Serpentes.

Echium idem praestat.

Succo Rhaphani si imbuantur ma [...]us, impunè tractabunt Serpentes.

Taurus licet furens ficui alligatus mansuescit.

Cancri si ponantur in loco ubi est Polypodium, ungues ex pedibus decidunt & corrumpuntur.

Scorpiones contactu Herbae Scorpioidis exanimantur.

Ranunculus slammaeus corrumpit tecur ovium, & ex comestione ejus, animalcula instar soleae in eo crescunt.

Contactu lychnis Coronariae, Scorpiones torpescunt.

Eringium ore unius caprae detentum, totum gregem sistit.

[Page]Lupus ab Allio sylvestri terretur, nam si suspendas allium collo unius reddit totum gregem à lupo immunem.

Serpens quernis foliis contactus moritur.

Aspis contactu radicis Halicacabi seu Vesicariae minoris stupescit, neque rursus potest excitari.

Culices non ingrediuntur ubi est semen Cumini, item ubi sunt folia Cannabis.

Succus allii Curculiones abigit & necat.

Telephium genitalibus omnium quadrupedum appositum eos necat.

Thymelaea solo odore vermes necat.

Succus Gen [...]stae aut Rapistri pediculos necat & P [...]thiriasi adversantur.

Radius Pastinacae marinae arborum radicibus infixus iis est venenum.

Origanum formicarum cellulis impositum eas interficit.

Semina quae in boum cornua impingunt effaeta redduntur.

Apium Blattas interficit, & hirundines nidis imponunt ut eas arceant.

Leo & lupus si conculcaverint Ilicis vel Scyllae folia, torpescunt.

Canibus Fraxini fructus venenum, neque adoriuntur sues iis pastas.

Lupus si terigerit Lycoctanum Herbam, Convulsionibus tentatur.

Mandragorae succus ebur emollit.

Malva aut Althaea aculeatis omnibus inimica sunt, neque feriunt quemlibet ea portantem.

[Page]Vespertilio torpore corripitur à Platano, ideoque Ciconiae folia nidis imponunt, ut se defendant & ova sua à Vespertilione.

Artiplex suibus venenum est.

Chamaeleon canibus, & caeteris venenum, hominibus Antidotus.

Folia Sambuci in cavernâ Talpae imposita eam abigunt.

Decoctum Cannabis vermes ex foraminibus educit & necat.

Absynthium interficit & fugat mures, ita ut, si atramento Scriptorio misceatur, libri sint immunes à muribus.

Ulmus inimica apibus neque benè apud eam vivunt.

Nux vomica Cornices, Vultures, Canes, & Feles necat.

Hypericon vermes & tineas abigit.

Polypus Piscis fugit pulicariam herbam & ejus succum.

Omnes Pisces, asam faetidam fugiunt.

Vespertiliones Eryngium aversantur, ita Ciconiae ejus usu à vespertilionibus se defendunt.

Animalium caeterorum Antipathia cum Mineralibus.

ARgentum vivum venenum est vermibus & pediculis.

Gagates lapis Serpentes fascinat.

Arsenicum gliribus & muribus inimicum.

[Page]Realgar & Auri pigmentum idem praestant odore tenus.

Fumigatio ex Vitriolo mures fugat.

Hominis Sympathia cum partibus Animalium, quae morbis ejus adversantur vel sponte intus genitis vel ab externis.

ANtidotus veneni leporis marini est sanguis anserinus car [...] vulpis, Rubetae cinis.

Moschus est Antidotus cerebri Cati assumpti.

Carnes viperinae auxili [...]ntur symptomatibus ortis ex felle Leopardi & felle canis marini.

Carnes viperinae contrariantur etiam symptomatibus sanguinis furiosi & rab [...]di hominis, item renovat carnem Eliphantiacorum.

Coagulum leporis medetur malis ex sanguine taurino epoto ortis.

Caro Serpentum resisti [...] sanguini puerperiali assumpto.

Carnes viperinae morsus viperae antidotus.

Aranea ipsa apposita & trita resistit puncturae ipsius.

Saliva humana, item Oleum Scorpionis resistit veneno ejus.

Urina ipsius demorsi resistit malis ex morsu Aspidis ortis.

Virga Tauri, fimus equinus, dens apri, Pleuritidi medentur.

Vermium pulvis exhibitus vermes in homine ne [...]at.

[Page]Cancrorum cinis, item caro, pili, & hepar canis hydrophobiam ex morsu canis rabidi arcent.

Talpae pes applicatus sincipiti fascinationi resistit.

Pannus tinctus in sanguine leporino assumptus & adhibitus, antidotus est Erysipelatis & Dysenteriae.

Cancri fluviatiles auxiliantur demorsis à colubro.

Cor hirundinis devoratum memoriae labifactatae medetur.

Cor Turturis palpitans & ranarum viventium oculi veglutiti vel amuleticè gestati curant Tertianas.

Serpentum viventium dentes gestati curant quartanam.

Capillus cadaveris longâ tabe extincti calvitiem causat attactu.

Talpae vivae dens dentium doloribus medetur.

Cranium hominis medetur Epilepsiae, item ungula Alcis.

Cingulum ex pelle humanâ gestatum idem praestat.

Linguâ hirundinis exsiccata & sub linguâ detenta exosculatis philtrum esse dicitur.

Dens cadaveris longâ tabe confecti solo attactu pacat dolorem dentium, & dentes deciduos reddit.

Spleneticis succurrit potus suae urinae.

Rhinocerotis sanguis exhibitus resistit febribus malignis & morsibus Tygridis.

Pisces Mullus antidotus est veneni Draconis Marini, id est Muraenae: Scorpii, & Aranei, item ipsius caro & pinguedo superposita.

Schinci caro impotentiam veneream curat.

Bufo alligatus sistit Haemorrhagiam.

Piscis Anthropomorphos Syrene dictus idem prastat, si ossa ejus exhibeantur trita.

[Page]Stercus muris tritum idem praestat praesertim in Hemoptysi.

Medullae arietis veneno succurrit caro Phasiani comesta.

Scobs dentis Hippopotami Haemorrhagiam sistit.

Testis suis domestici venere utentis est optimum Antiepilepticum.

Apri testes valent contra sterilitatem.

Os de corde cervi gestantem reddit immunem à venenatorum morsibus.

Pastinacae Marinae radius dentium dolori medetur.

Ad ligationem solvendam fel Corvi cum Oleo Sesamino valet, item suffumigium ex dente cadaveris, item cor Cornicis.

Coria pedum Gallinarum sub cinere tosta verrucas abigunt.

Fimus Porcinus fluxum natium sistit.

Hyaenae Corii particula gestata Hydrophobiae amuletum est.

Aranea amuleticè Brachio apponitur ad febrem quotidianam.

Vermis in Dipsaci capite inventus valet ad quartanas.

Pici viridis pulvis ad Epilepsiam.

Dens Canis rabidi amuleti loco gestatus praeservat à morsibus Canum.

Aranea contusa, si juxta nares teneatur, Haemorrhagiam insistit.

Pellis leonis particula apposita ano Haemorrhoides sanat.

Cingulum ex lupinâ pelle conceptum retinet & ex corio equi marini.

[Page]Puncturas Scorpionum mus appositus sanat.

Ictus Gnarit curatur à stercore humano epoto, & aliis alexiteri [...]s non cedit.

Exuviae Serpentum mulieri circundatae aut plantis appositae partum accelerant.

Pennae vulturis subditae pedibus parturientium idem praestant.

Catuli coagulum in aceto epotum curat hydrophobiam, & continuò aquam appetunt.

Umbilicus infantus exhibitus (sponte cadens) conceptum promovet.

Ossiculum in vertice Cyprini Piscis est, quod contrariatur Epilepsiae.

Sanguis picae certo experimento, verrucas ex toto corpore tollit.

Pellis vituli marini applicata hydropicis aquam exhaurit.

Intestinum lupi ad Colicum dolorem valet.

Cor Vespertilionis ad accersendum somnum valet, si gestetur.

Ossiculum è poplite leporis amuletum Spasmi.

Testudo mascula quae cognoscitur ex levi incisurâ sub inferiori teste alligata membro sanat Arthritidem.

Pulvis ex visceribus Milvi & ejus carne sanat Elephantiasin.

Hominis Sympathia cum Vegetabilibus quae morbis ejus adversantur.

[Page]

GRrana Alkekengi & semen Cucumeris Cantharidum antidotus.

Urtica rubra antidotus fellis Leopardi & canis marini.

Nux Avellana Pistacia veneno extremitatis caudae cervinae contrariantur.

Semen caulis cum aceto Antidotus veneni sanguinis Tauri.

Allia cruda, pulvis Calamenthi veneno & morbis à piscibus rancidis ortis contrariantur.

Abrotani succus adversarur veneno Scorpionum.

Scorzonera percussis à viperâ succurrit.

Endivia, Melissa, Carduus benedictus, Ruta puncturis Araneae medentur.

Acetum largiter potatum Aspidis veneno adversatur, item veneno avenarum inebriantium.

Cynorrhodi radix, Gentiana, Melissa, Ruta hydrophobis prosunt, & medentur morsibus canis rabidi.

Paeonia, Saponaria, Valeriana agrestis, Epilepsiam tollunt.

Argenti vivi Antidotus sunt Scolopendria, Ruta, Juncus Indicus quem Icho appellant, hydrargyrum ex corpore gallicatorum trahit, si eo suffumigentur.

Decoctum apii morbis ex Lithargyrio ortis resistit.

Vinum ad ebrietatem morbis à Cerussâ ortis adversatur.

[Page]Cineres sarmentorum vitis aut fabarum in vino hyssopi morbis à gypso ortis, succurrit.

Apii succus morbis ex scoriâ aeris originem habentibus prodest.

Oleum nucleorum pini symptomatibus à Realgare ortis medetur.

Opium & adstringentia adversantur venenis laxativis, succus Ribium Scammoniae, Origani succus Mezereo, &c.

Agnus castus, grana Juniperi succurrunt morbis ab Oleandri succo ortis, item Satyriasi.

Piper nigrum succo Brioniae contrariatur.

Piper album medetur morbis à succo Cyclamini ortis & Aristolochiae.

Antithora antidotus aconitorum omnium & malorum ab iis ortorum.

Urtica minor Romana occurrit symptomatibus à Coriandro recenti ortis.

Radix Rhaphani medetur veneno pomorum Mandragorae assumptorum.

Allium est antidotus Papaveris nigri.

Vini spiritus antidotus▪ Opii.

Allium, Calamentha, Absynthium, Sinapi contrariantur morbis à comestione fungorum ortis.

Nasturtium, grana Fisticorum, pini, Hyoscyamo contrariantur.

Semen Cucumeris & lac ejus sicus Pharaonis antidotus.

Semen Citri Euphorbii antidotus.

Hordei Cremor Serpentariae symptomatibus adversatur.

Vinum antidotus Solani sylvatici.

[Page]Fraxini succus ad morsus serpentum.

Hedera ad Anguinam & cochlear ex e [...] confectum.

Squilla ad Epilepsiam.

Corallium nigrum, quod Antipathes dicitur, Phrenetidi succurit.

Antirrhinum & Pervinca liberant à fascinatione & incantâ mentis, vel intus assumpta vel amuleticè apposita.

Cicuta Satyriasis muliebris antidotus.

Mespili lignum pro amuleto liberat mulieres ab abortu.

Haemarrhois seu Chondrilla herba contactu haemarrhoides sanat, item folia Sambuci apposita.

Fraxinus ad lepram, item Veronicae decoctum, item Saponaria.

Chamaepitys & Brassica, folia Persici arcent ebrietatem.

Dictamnus ad partum accelerandum.

Radices Acetosae & Plantaginis appensae amuleta sunt morbillorum.

Folia Lapathi solvunt ventrem, semina adstringunt.

Trifolium demorsis à Viperâ succurrit, sanis impositum doloribus lancinat.

Laserpitium antidotus venenatorum animalium.

Herbae nascentes in fimetis ruri ad anguinam.

Radix Hyoscyami albi portata amuletum est Colicum.

Herba Paris antidotus Aconiti.

Echium & Malvae folia arcent Serpentes & eorum venena.

Chamaeleon album cardui species venenum est canibus [Page] & suibus, homini alexipharmacum contra venena.

Planta Indica sanguinalis Panacea curat omnes morbos carpis applicata per sudorem sanguinis.

Alga marina contra inordinatum appetitum praegnantium Cittam.

Radices Arnoglossi suspenduntur collo ad scrophulas.

Taraxacum, Papaver Rheas Pleuritidi medentur, item succus Bellidis.

Scordium & Centaureum minus venenatorum ictibus medentur.

Anacardis antidotus lini semen torrefactum.

Rhododaphnes antidotus Juniperi succus, Apii risus, melissa antidotus.

Hellebori albi antidotus Nymphaeae flos.

Chamaepityos ramis coronati non inebriantur.

Caltha movet menstrua per sympathiam, nam sanguis mulieris benè valentis redolet Caltham.

Polypodium contusum & plantis pedum parturientium applicatum partum accelerat.

Foeniculum in nutricibus lac generat.

Phu Dioscoridis, verbena flore purpureo, Hypericon, abrotanum, Ruta valent contra maleficia Cacodaemonis.

Argentinae folia plantis pedum apposita, spatio unius diei Dysenteriam sistunt.

Helleborus niger femori interno alligatus menses movet, partum accelerat, & faetum mortuum attrahit.

Asa faetida uterum furibundum compescit.

[Page]Personaria vel lappa▪ si [...]umma vertici applicetur, matricem pendulam retrahit: si plantis pedum applicetur, detrahit.

Brassicae folia idem praestant eodem modo adhibita.

Contactu umbrae Tiliae, capitis dolores exortae ab umbrâ juglandis curantur.

Animalium caeterorum Sympathia cum Vegetabilibus.

VEnenata animalia sympathiam habent cum Pino, Piceâ, Quercu, Cupresso, Nuce, Buxo, Napello.

Palumbes, Monedulae, Merulae, Perdices, laurum amant, & morbos suos abigunt lauri foliis.

Testudines Cicutam amant, & morsus suos eâ adjuvant.

Ursi Mandragoram amant, & eâ curantur.

Apri hederam amant, & eâ tanquam Panaceâ utuntur.

Asini amant Ceterach & Scolopendriam.

Aves aquaticae delectantur salviâ fontanâ.

Gallinae Alsine, Anseres Hieracio gaudent & Accipitres.

Ranae, Bufones, Serpentes, lacertae esu vel attactu Ranunculi recreantur.

Catus Nepetam amat, canes gramen.

Cervus tranfixus Serpentariâ & Dictamno se curat.

Bufo munit se ab hoste Araneâ & morbos curat Plantagine.

[Page]Mustela Rutam amat, & eâ se munit à Regulo.

Serpentes amant Faeniculum, & visum ab eo roborant.

Grues Seseli amant & iis medetur.

Ciconia Origano delectatur.

Columbae Verbenâ delectantur.

Hirundines curant oculos Chelidoniâ.

Ibis pasta serpentibus utitur Origano pro antidoto.

Scorpiones exanimati contactu herbae Scorpioidis, [...]xuscitantur rursus contactu radicis Hellebori albi.

Mustela à serpentibus [...]aesa, salutem quaerit à Verbasco, & ejus folia apposita ictus serpentum sanant.

Cervi Elaphobosco pasti resistunt morsibus serpentum.

Ulmi & Persicae folia praeter solitum tempus decidentia portendunt pestem in jumentorum & pe▪ cuino genere.

Aristolochia rotunda pisces ad se allicit & inebriat ut capi possint.

Dictamnus applicatus ventri Caprae facit lac ei abundare.

Per cribrum ex pelle lupinâ transmissa semina quaevis crassescunt.

Per cribrum ex pelle Phocae marinae transmissa semina gradini & tempestatibus resistunt.

Solanum sylvaticum collo boum appensum curat eorum vertiginem.

Equi si leviter percutiantur fuste ex Sambuco confecto provocat iis urinam remorantem▪

[Page]Bufo Thymum amat & sub eo delectatur jacere.

Asini Ferulam in deliciis habent, quâ pereunt equi.

Coturnices Veratro delectantur.

Hominis Sympathia cum Mineralibus & Lapidibus quae morbis ejus adversantur.

MAgnes Herniam curat, Catarrhum sistit, uterum firmat, quartanam hydropem, & Cephalalgiam profligat.

Si Sapphiro Anthrax aut Bubo fricentur, curantur.

Lapis Alectorius in stomacho veteris Galli reddit gestantem apud omnes gratiosum & audatem.

AEtites valet contra abortum, si brachio sinistro aut collo applicetur; contrà verò si semori interno.

Gugates lapis hydropicis confert.

Succinum applicatum pulsibus amuletum pestis est.

Crystallus generat lac mulieribus.

Unionum pulvis, Bezoar, Rubinu [...], Granatus, Smaragdus, Hyacinthus cyaneus cordialia sunt.

Terra lemnia & Armenia veneni Aranei, Cantharidum, leporis marini antidota.

Smaragdus collo alligatus, Epilepsiam, & ventris dysenteriam eradicat.

Selentes lapis sistit sanguinem in quacunque parte corporis, si pelli applicetur, & tertio digito applicatus sanat dysent [...]riam in unius horae quadrante.

Sulphuris odor pacat furores uterinos.

[Page]Ossi fragus lapis curat & conglutinat ossa [...]cta exhibitus, item confert lithiasi & Podagrae amuleticè gestatus.

Succinum est antieqilepticum & urinae difficultatibus succurrit.

Lapis bufonis puero appensus certo experimento lumbricos necat & expellit, item morsibus Araneae & ipsius spumae contrariatur.

Sardonius lapis ventri alligatus conceptum firmat.

Lapides Cancrorum in vino dolori splenis medentur.

Electrum minerale arcet malificia sagarum & in cantamenta.

Hydrargyrum antivenereum est, &c. pro amuleto colico portatur.

Chalcedonius lapis Melancholiae antidotus.

Chelidonius lapis lunaticis medetur amuleticè appensus.

Arsenicum, Auripigmentum sublimatum sunt amuleta pestis, licet non conveniant cum homine

Jaspis virudis os stomachi adjuvat, & sanguinem fluentem cohibet.

Hieracites lapis Indicus Haemarrhoides sistit.

Corneolus lapis in armillis idem praestat.

Lapis Corvinus ex Corvo pisce sumptus dum palpitat, Colicos dolores sanat.

Lapis Colubrinus si ventri alligetur, hydropicis aquam exhaurit.

Sapphirus arteriae applicatus minuit calorem febrilem.

Adamas madendo venena irrita reddit.

Lapis Spongiae collo gestatus tussim cohibet.

[Page]Plumbum & varia ex eo medicamenta ulceribus tam internis quàm externis medentur, nam amicum est carni humanae.

Stannum & ex eo composita medicamenta uterum furibundum placant.

Aurum adversatur Elephantiasi.

Ferrum & Chalybs & ex iis composita Spleneticis succurrunt.

Argentum & ex eo composita Epilepticis conveniunt &c. ex libris Chymicorum passim desumenda quibus referti sunt.

Animalium caeterorum Sympathia cum Lapidibus & Mineralibus.

STruthiocamelus ferro maximè delectatur, & illud in stomacho conficit.

Galli gallinacei aureis nummis maximè delectantur, & deglutiendo in stomacho digerunt.

Mineralium Sympathia cum Vegetabilibus & contrà.

VInum sulphure praeservatur à corruptione.

Ligna oleo Sulphuris praeservantur in aevum.

Vina à fulmine praeservantur si ferrum doliis super ponatur.

Magnes servatus foliis laccae sive Kermes, & Isatis sylvaticae roboratur.

[Page]Coryli virga eodem modo concinnata quo acus nautica venas argenteas monstrat.

Sie virga ex Piceastro plumbum monstrat.

Aurum & argentum attrahunt Olivas & Palmas, ut testantur the saurorum occultorum investigatores.

Aqua Tartari praeservat argentum à rubigine.

Lapis AEtites appensus ficus radici omnes ficus maturas ex arbore detrahit & arbor infaecunda in posterum redditur.

Stannum cum plumbo, cupro, ferro, argento coit cum pice Graecâ.

Antipathia Mineralium cum Vegetabilibus.

FRuctus Ananas eâ vi pollet ut ferrum aut chalybem propinquum consumat.

Portiuncula argenti vivi in meditullio arboris imposita impedit ne crescat arbor.

Agrifolium foliis perpetuò virentibus & spinosis, si injiciatur igni quo utuntur in liquando & purificando ferro, impedit liquefactionem ejus & friabile reddit, quod quotidie experiuntur ejusmodi artifices.

Ferrum molle redditur à succo Cicutae.

Succinum si fricetur oleo festucas non trahit.

Lignum in aqua Salis gemmae lapidescit.

Antipathiae & Sympathiae speciales.

[Page]

INter omnia metalla Magnes solùm attrahit & attrahitur à ferro.

Lapis Theamides inter omnes lapides ferrum solùm à se pellit.

Quidam Rosas; pisces, carnem suillam vel carnem omnem, lac, caseum, ova, Sysimbrium, rutam, Hericium animal, Catum, mures, vinum Allium, panem mannam abhorrent, ita ut, si ea comederet aliquis qui speciali Antipathiâ adversatur, aut videret, in lipothymiam continuò caderet.

Aliqui Cicutam sine noxâ comedunt.

Aliquis lapidibus pascebatur.

Aliqui à serpentibus immunes sunt ut Psilli, à scorpionibus Hydaspis fluvii accolae in Indiâ.

Quidam Helleboro poto non purgantur.

Alii [...] raneis sine noxâ pascuntur.

Aliqui aspectu medicamenti purgantur.

Quidam cremorem Tartari, quidam Diaphanicon abhorrent.

Aliqui viso mari purgantur vomitu, non solùm navigantes.

Veratrum in argo Tridentino non purgat, in omnibus aliis locis summè purgativum.

Adamas praesente toxico'sudat.

Quendam novi qui legendo tractatum de Chymo & Chylo animi deliquio tentabatur.

Antipathia eorum quae sub nullo praedictorum continentur.

[Page]

ELectrum non trahit Ocymum, utut reclamante Keirchero.

Electrum minerale arcet maleficia sagarum, si gestetur.

Topazius verus si imponatur aquae bullienti, continuò defervet.

In tabulâ planâ ex Bismutho frustrum Succini, & tribus inde spithamis colloca vitriolum viride, mox hoc colorem & acredinem invisibiliter amittet.

Flante vento turbatur Zythum ex lupulis & hordeo factum.

Quercus excisa, flante Borea, verminosa redditur.

Siquis, dum panes in Clibano sunt, calidas placentas ex eâdem massâ scindat cultro, cuncti panes in clibano integrâ crustâ à micâ divelluntur.

Item si, tempore dum panes in furno sunt, aliquis tectum ejus conscendat, aut aliquo modo concutiat, idem continget.

Gallinâ ovis incumbante si in iisdem aedibus ovum igne assetur, intereunt pulli exclusioni vicini.

Si lac vaccarum ab uberibus calens projiciatur super prunas candentes, inflammantur cum dolore ubera, & lac discedit, quod etiam saepissimè accidit mulieribus.

Crescente Lunâ decrescit Caepè, licet omnia alia bulbosa crescant.

[Page]Cinamomum ex patrio solo planatum degenerat in laurum.

Piper extra patrium solum, nempe in Italiâ plantatum, producit haedetam.

Gingiber ex patrio solo Arabiâ desumptum, maerore tabescit.

Aquaticae plantae ad arida loca transplantatae phthisi pereunt.

Aridae in locis aquaticis Hydrope pereunt, &c.

Galaxias lapis in mediis flammis non potest califieri.

Si surculus Borealis arboris Australi ramo inseratur, non crescit.

Pomum in duas partes aequales dissectum, si iis verrucae fricentur, usque dum tepescant conjunctis pomi partibus filo si reponatur ubi putrescere potest, disparent verrucae, si verò non putrescat, manent: hoc etiam verificatur in particulâ carnis eodem modo adhibitâ & sepultâ.

Phocae marinae pellem qui gestaverit immunis redditur à fulmine, ut & ipsum animal dum vivit.

Vinum adustum cum sulphure aut Pipere si superspe [...]gantur stercori calenti, dysenteriam & scabiem ani, cacanti inferunt.

Si vasi ex hederâ confecto instilles vinum aquâ dilutum, extill [...]bit aqua vino remanente.

Si quis Verrucas, Melicerides, nactas, & ejusmodi excrescentias collecto in conum vitri lunae lumine, superradiet donec frigus percipiatur, suâ sponte evanescunt.

Hydrops, monia, & morbi lienosi dissolvuntur â Dysenterià.

[Page]Febris Apoplexiam fugat.

Febris ab Ictero post diem sextum superveniente pellitur.

Lethargus à delirio expellitur.

Epilepsia non patitur tertianam febrem aut quartanam longam.

Corallium rubrum si carnem mulieris hystericae aut fluxu menstruo laborantis tetigerit pallescit colorem mutando, removendo pristinum recuperat splendorem.

Oleum Tartari instillatum infusioni foliorum Sennae rubicundam reddit.

Oleum Vitrioli recuperat splendorem Rosis marcidis & discoloratis.

Confossum cadaver praesente homicidâ ante judices cruentatur.

Si farina ex tritico fiat quando gernien emisit, pultes ex eo nullâ coctione spissantur.

Vasa ex Aurichalco si sunt in mensâ ubi est venenum, varios attrahunt statim colores.

Smaragdus, si sit in manu ejus cui offertur venenum, statim viriditatem ammittit, & alium colorem induit.

Cornu serpentis si teneatur in mensa ubi est venenum, sudat.

Sues, ut & boves à scorpione morsi non laeduntur nisi ingressi fuerint aquam.

Pestilentes febres, Phthisis, morbilli, ophthalmia, lippitudo ad distans contagio inficiunt; Phthisis pulmonibus officit, ophthalmia oculis, vertigo capiti, plica Polonica capillis, &c.

[Page]Sanguis hircinus Adamantem emollit.

Serpentes, Ranae, Bufones, Araneae, ut & alia venenata in Hiberniâ non generantur neque vivunt.

Muria carnium salitarum impedit generationem pulicum.

Igois, aeris humiditas, sevum, oleum, rubigo, scabrities, pruinae, pluviae, radii Solis Magnetis vim retundunt. Item si detineatur in aquâ quâ utuntur lapidibus serrâ secandis totam vim amittit.

Si succus venenatae plantae ponatur apud tadicem alicujus salutaris plantae, ut succus Aconiti, hyoscyami, &c. ad radicem Brassicae, Boraginis, Buglossi, &c. redduntur venenosa, sic & arbores per emphytismum producere possunt fructus vomitivos, purgativos, cordiales, deleterios, sudorificos, &c. si talia medicamenta perforato loco, ubi fit emphytismus imponantur artificiose.

Venenata animalia, ut sunt serpentes, bufones, reddunt plantas cavernis suis accrescentes venenatas, quod verificatur à Salviâ infectâ halitu bufonis.

Succus tithymalli sale & stercori humano injectus ventrem solvit.

Quaedam plantae succos omnes sive amaros, falsos, acres, dulces, acidos in suam naturam convertunt, ut Colocynthis reddit omnes ad radicem sparfos amaros.

Sic quaedam animalia, ut pisces in mari falso insipidi sunt.

Si vescicatorium aliquod imposueris excrementis adhuc Calentibus intestina corrosione afficientur.

[Page]Item pisa frixa injecta excrementis tot pustulas in pedice excitabunt quot pisa.

Sympathia eorum quae sub nullo praedictorum continentur.

MAgnes se ad polum Telluris dirigit Australem vel Borealem.

Electrica corpora, qualia sunt Electrum, Gagates, Mastix, Vitrum, cera sigillaris, sulphur, Resina durior, Arsenicum, Selenitis, Sapphirus, &c. omnia promiscue attrahunt.

Terra ex Nilo desumpta exsiccata & diligenter asservata, toto anni tempore nihil in pondere mutatur ad diem 17. Iulij, tunc seipsa fit gravior quo tempore inundatio fit Nili.

Aqua in vasis aereis asservata notabili incremento attollitur dum nubes in pluviam colliguntur.

Si lignum demergatur in aquam illâ parte quâ caelum aspexit, supernatat, sitùmque universi quoad partes reservat, quem, dum cresceret, servavit.

Esula ut & Ebulus vel Sambuci extremitates, & Asari folia sursum evulsa per vomitum, deorsum per secessum purgant, reliquum autem Sambuci quocunque modo vellicetur, uno modo tantum purgat.

Physa seu Orbis piscis AEgyptiacus semper faciem ad eam partem caeli dirigit dum vivit, ex quâ ventus spirat; item exciccatus & suspensus in domo eandem qualitatem retinet.

[Page]Hirundo marina eandem qualitatem habet.

Flores Heliotropii, sicut Tragopogon, Cyclamen, Chamaeleon, Chrysanthemon, lupinus, omnia Cichoreata, Tulipae, Lilium Persicum, Anemone, Scorpiurus, Caltha, Acatia, lotus, & alia, tam diebus serenis quàm obnubilatis & noctibus solem sequuntur.

Abies, Tilia, Populi, Olivae, Ulmus, & Salicis species, & quae folia habent virentia in unâ parte, & albicantia in alterâ, suis foliis denotant solis annuum cursum, nam crescunt & virent continuò dum sol accedit ad solstitium, ab isto tempore extenuantur & marcescunt.

Selenites lapis noctu imaginem lunae sequitur.

Omnia bulbosa inter herbas & Cucumeracea luna [...] incrementum & decrementum servant accrescendo & decrescendo, item ostreacea, & pupilla oculi Cati.

Virga ex Alno monstrat aquam sub terrâ, eodem modo facta ut acus nautica ex duabus virgulis.

In concavis puteorum sine semine crescunt, Adianthum, Capillares herbae, Scolopendrium, Cymbalaris, Hepatica.

In fontibus crescunt Nasturtium, Becabunga, &c.

In rimis murorum aut tegulis crescunt Parietaria, Blitum, Sedum omnigenum Leucoion.

Nymphaea in loco arido plantata inclinat advas aquae plenum juxta positum.

Triticum potest transplantari in avenas si juxta f [...] rantur, sic Ebulus in Sambucum.

Ilex in quercum, Adianthum in Scolopendrium; [Page] sic Rapa, Raphanus, Typha, Zea, Sysimbrium & Mentha alternas subeunt transplantationum metamorphoses.

Plumbum liquatum & scutellae ligneae capite superpositae & aquae semiplenae injectum, dolores capitis acutos curat.

Radix Tamarisci urinae patientis infusa, postea si comburatur curat Icterum.

Persicaria, Consolida, Sophia, Serpentaria, Brassatella istud habent peculiare, ut, si demergantur in aquam, & super vulnus aut ulcus tepescant, & defodiantur ubi putrescant, tunc vulnus sanetur, si verò non putrescant sed arescant▪ non sanetur.

Tapsus barbatus applicatus & posteà sepultu [...] curat Haemarrhoides.

Chamaeleon mutat foliorum & florum colorem, pro mutatione terrae, aut fundorum diversitate in quibuscrescit, ut nunc sit nigra, alba, &c.

Secundina si non comburatur aut sepeliatur, damnum adfert mulierl.

Sevum Ursinum in pyxide reservatum augmentatur eo tempore quo ursi hyeme in suis latibulis pinguescere solent.

Pisa sata in novilunio totâ aestate florent, usque ad finem autumni, licet non germinent.

Spiritus sanguinis in vitro servatu [...] monstrat sanitatem aut morbos ejus à quo detractus est, licet longè absentis, nam morbido eo existente turbatur diversimodè & claritatem ammittit & contrà.

[Page]Pellis vitulo marino detractae pili eriguntur & rigent accidente maris aestu, recedente autem demittuntur & flaccescunt.

Si mulier terretur ab in opinato lunae conspectu tempore conceptus, faetus macula luniformi signabitur; quae incrementum & decrementum ejus sequetur.

Succus Hyoscyami commixtus sanguini lepotino, & si cum pelle ejus sepeliantur congregat omnes lepores istius tractus ad locum.

Naphtha è longinquo attrahit ignem.

Heliotropium in Euphrate non solùm sequitur solis cursum, sed ex aquâ paulatim ad solis adventum emergit, recedente sole sic etiam panlatim undis immergitur.

Nasus imposititius ex carne musculosâ brachii cadit mortuo eo ex quo de sumptus erat, licet rami arboris insititii non marcescant córruptâ arbore cujus erant rami.

Ovum in urinâ febricitantis ebullitum, & inter formicas reconditum tollit febrem.

Porci se solent fricare quando nimium obesi aut scabiosi si mappa aff [...]icetur istis lapidibus & deinde applicetur faucibus inflammationibus earum medetur.

Hydrops, Podagra, Icterus, febres curantur, sanguinem calentem agri includendo putamini ovi & carne mistum canibus exhibendo, & sic transfertur aegritudo.

Filo quo suffocatur serpens curatur anguina, si collo circundetur.

[Page]Attractrici vi pollent Aristolochia longa, Scopa regia, Cadmia, adeps Cuniculorum, Asa foetida, Tapsia, Dictamnus, feamentum panis, fimus Columbinus, Anserinus, Anagallis flore purpureo, Arundinis radix, Pyretrum, Thalaspi semen, Euphorbium, Anemone, Helleborus uterque, &c.

Omnis herba, lapillus, metallum, fructus aut semen habens similitudinem cum aliquo membro aut morbo in figurá aut colore confert, ut plurimùm, illi membro & morbo▪ ut malum Citreum cordi, Papaver capiti, Orchis gentalibus, Scrophularia scrophulis, Chelidonium minus, &c. Chelidonia Ictero, ut & Crocus, Rheum purgat humores ejusdem coloris.

Ei quae Sympathiam inter se habent idem in nobis fere semper efficiunt, ut Cucurbita & aqua, olea & myrtus: Quae antipathiam exercent contrarios pariunt in nobis effectus, ut Cucurbita & clea, Brassica & Vitis.

Membra animalium conveniunt membris animalium similibus, praesertim si animalia vel eorum alimenta virtutem habent morbo membri contrariam, ut lieni confert splen Captae, lentisco Capparis & Tamarisco Pastae. Item splen suis aquam ferratam fabrorum bibentis, sic fimus & splen Asini pasti Ch [...]lidonio curat Icterum.

Quaedam vegetabilia ita propriis locis delectantur, ut alio transplantatae non crescant vel specie aut qualitatibus mutentur, ut Cinamomum, &c.

Dulcia, fimus, sal, Piper, aqua vitae, olea distillata, carnem & multa alia à putredine praeservant.

[Page]In paludibus fracidis fiunt conchylia, limace [...], bufones, ranae, lacer [...]ae, hirudines, vermium multae species, &c.

Mel cum pane mistum in formicas mutatur.

Sassa [...]ras in Florida solum provenit, Iberis herbâ in Hispaniâ Cretâ fert cupressum, Malabathrum & Agallochus in Indiâ, Schaenanthus Cinamomum Piper in Arabia, &c.

Ulmus & Alnus apud flumina crescunt, Ornus in montibus, Myrtus amat littora, Vitis in dumetis, Taxus amat aquilonem, pediculi in homine fiunt, tineae in lanis, Cantharides in Fraxino, Buprestis in Pino, Conchylia marina & testacea in petrosis locis degunt, Anseres in Scotiâ Septentrionali fiunt ex lignis aridis abietinis, aptae etiam sunt ad generandum sibi simile.

Magnes qui vim amisit ex [...] aqua quâ utuntur lapidibus serrâ secandis eam recuperat moderato calore.

Herba aliqua minutim concisa & terrae commissa, producit herbam ejusdem speciei, ut plurimùm.

Conchylia contrita & in arenâ seminata aquâ falsâ irrigata, producunt Conchylia.

Serpens mortuus seminarium est novis serpentibus.

In quercu fit Polypodium, & cort ex quercus pulveri satus & aquâ subactus arboris alterius trunco impositus producit in gentem Polypodii copiam.

Anguis ex spinâ humani cadaveris nascitur.

Ex vitulo mortuo occlusis meatibus fiunt apes.

Capones qui vescuntur serpentibus & bufonibus eorum caro est salutaris.

In cavernâ quâdam Scotiae Slaines dicta aqua pura [Page] illic decidua vertitur in pe [...]ram albam Marmoris aemulam.

In lacu Hiberniae quem lacum Neich appellant, lapidescit lignum, ita ut eo utantur ad novaculas acuendas.

Animalia quae vescuntur piscibus eorum qualitates participant, ut sunt sues, anseres, anates, &c. multa ejusmodi alias declaranda.

Testacea fere omnia licet extra mare, quamdiu vivunt accedente ma [...]is aestu hiant, recedente autem aestu, clauduntur.

S [...]pe notavi morbidi cum sua urina in vase clauso per aliquot dies servata, sympathiam.

Arum AEgyptiis edulium optimum, in nostris regionibus ob acrimoniam non potest degustari.

Arbor Persica fructus producit Europaeis suaves, Perthis & AEgyptiis venena.

Nux My ristica sub torrida Zona crescit, & in Europa in Juglandem degenerat.

Cypressus adeo austro dilectatur ut in septentrione non bene crescat, nam in Livonia mutatur in aliquid Sabinae simile.

Hysopus & Abrotanum in Germania & Britania optlmum odorem spirant, in Italia fere nullum habent.

Ocymum fragrantissimi odori [...] est in Italia; in Germania obtusi tantum.

Panthera maculam habet in pelle, lunae typos perfecte imitantem, filimenta hepatis glirium, ad normam luminis lunae crescunt & decrescunt.

[Page]Formicae crescente lun [...] lumine laborant, decrescente cessant.

Physa pisces decrescit, & crescit, cum lumine lunari.

Glycyriza, & acacia, amplectuntur solem dum splendet, elevando & extendendo sua folia: absente autem eo, flaccida folia demittunt.

Trifolii species quaedam est quae ter in die, pro vario solis aspectu, colorem mutat, nam mane albica [...], meridie purpurescit, vesperi saturate rubet.

Ibis in AEgypto solum vivit, alibi transportatus moritur.

Polypus solum vivit in aqua marina, in aliis moritur, &c.

Ex Fructu ARBOR.

[Page]

UT principia Philosophiae nostrae feliciùs ac facilius ex praecedentibus exemplis e [...]uantur, quaedam, quae praesenti instituto magis accommoda videntur simpliciter sine aliquâ confirmatione, hîc subjiciemus; quorum licet maxima pars priùs descripta sit in variis Sympathiae & Antipathiae complicationibus clarioris doctrinae grati [...]ea rursus describere haud videbatur inconveniens, sic aut [...]m se habent.

Accipe terrae virginis quantum satis, quae nunquam semine animalis, vegetabilis, aut mineralis impraegnata fuerat, & colloca in concavis puteorum recenter extructorum fontiumque saxis porosis Cryptisve carbonum; & si pluviâ irroretur in istis locis, terra ista virgo ingravidabitur absque semine, radice, aut pollutie seminali: his herbis & non aliis; vid. Adiantho, Capillis Ven [...]ris, Scolopendriâ, Symbellariâ, Hepati [...]à.

In rimis murorum si ista terra locetur, uti priùs dictum, ingravidabitur his & non aliis plantis, vid. Parietariâ, Salviâ vitae, leucoio, absque ullo semine, &c.

In tegulis seu tectis domorum si terra talis locetur, uti dictum, in eâ producuntur Sedum omnis gene [...]is, Herniaria, & Millepedes. Si radices [Page] aliarum plantarum putà Hyoscyami, Angelicae, &c. illic plantentur, destruunt fermentum proprium loci.

Si terra ista locetur in loco alto in summitate pali aut in vase aliquo longè à seminali aliquâ misturâ successu temporis ingravidabitur semine herbarum naturaliter illic subtus jacentium, & crescentium, ex earum evaporationibus, & hoc serio notandum quòd post productas plantas remaneat terra virgo, in eodem pondere & quantitate.

Per sex ferme mensium spatium à coitu, Gallinae ova prolifica pariunt sine ulteriori cum Gallo cummer [...]io, neque potest genetura Galli tamdiu in ovario corporaliter remanere.

In uteris quadrupedum viviparorum (uti optimè annotavit doctissimus Harvaeus) à coitu, non rem [...]net seminis corpus. Nam in Cervis, Damis, Ovibus, &c. uno aut altero mense à coitu vidit uteros vacuos, quicquid [...] dicat Highmorus.

In lacu Hiberniae quem Lochneich vocant lapidescit lignum in eum projectum minimo temporis spatio.

In rupe Scotiae Septentrionalis lapidescit aqua illic guttatim decidua: Si autem aqua ista extra cavernam in aere aperto locetur no [...] lapidescit, licet vim habeat lac coagulandi.

Ex Anate putrefacta sub fimo fiunt bufones▪

Ex pilis equorum in aquam projectis fiunt Anguillae.

Ex stercore equino Scarabei, &c. hujusmodi.

Ex uno pane vi diversorum stomachorum sit caro [Page] porcina, equina, bovina, canina, humana, &c. Item pisces diversi.

Item ex vino, pane, oleribus, leguminibus, carnibus omnium generum, piscibus, herbis, fructibus fit unus chylus diaphanus ex talibus multorum colorum in stomacho hominis, & ex isto chylo fiunt centum fortassis partes specie & proprietatibus diversae.

Piper recens in Italiâ plantatum fit hedera. Semen bordei in locis incultis mutatur in avenas.

Veratrum in agro Tridentino vi purgativâ orbatum est.

Rhabarbarum apud nos ignaviter aut parum purgat.

Papavera apud nos vi lethali orbata sunt, licet regio sit Thebis decuplo frigidior.

Zinziber extra patrium solum non crescit.

Triticum in avenas & lolium, Ebulus in Sambucum, Ilex in Quercum, Adianthum in Scolopendriam, Imperateria in Angelicam, Rapa in Raphanum transplantari possunt, si propè crescant.

Picae, serpentes, araneae, bufones, ranae, vespae, &c. venenata in Hiberniâ, neque sponte, ut in aliis regionibus, proveniunt; neque illic vivere queunt, si ex aliis locis portentur.

In insitionibus arborum surculus convertit succum radicis alterius speciei in suam naturam, mutatis omnibus ejus proprietatibus, tamen in quibusdam remanent, ut surculus Pomi in Rhamno aut Mezereo acquirit vim purgativam, &c.

Apud cavernas serpentum & bufonum herbae cordiales, [Page] putà Buglossum, Borago, Melissa, Violae induunt qualitatem deleteriam.

Mercurialis & Mezereon juxta vinum plantatae, vim ei purgativam communicant, sicut Cicuta, Hyosciamus & Solanum ei vim narcoticam indunt.

Animalia quae vescuntur piscibus, putà aves marinae, sues, anseres, Gallinae, &c. induunt qualitates piscium, nam eos redolent.

Anseres in Scotiâ Septentrionali ex lignis abietinis crescunt redolentes ea.

Vitis Brassicae applantata arescit, vel se in adversum slecit, &c. exempla similia prius descripta.

Sublimatum vel Arsenicum apposita venenatis ulceribus, duo venena se mutuò ligando curant ulcus.

Si liquori Sublimati instilletur Oleum Tartari duo ignes se mutuo ligando relinquunt Balsamum dulce, sic Oleum Vitrioli & Tartari agendo in se relinquunt Tartarum Vitriolatum, sic etiam Oleum Arsenici & Realgaris relinquunt Balsamum paregoricum.

Vox ▪Pavonis item fraxini folia ligant serpentes.

Succus Betulae Martialis solvit impotentiam veneream.

Saliva canis rabidi in carne à dentibus relicta, reddit homines, & caetera animalia hydrophobiae haeredes, &c.

Item cerebrum Cati comedentes mores & gesticulationes ejus praese ferunt.

Tarantulae ictus reddit homines & bruta instar Tarantulae inquietos, & in motu continuò saltantes, [Page] & urinis eorum cernitur aliquid simile telis Aranearum.

Ferino sanguine epoto ferini mores induuntur.

Carnes animalium rapacium, ut sunt Lupi, Corvi, Accipitres, &c. imprimunt saepè comedentibus mores eorum; multa istiusmodi exempla annotabit lector in praecedentibus complicationibus.

Ex primis quatuor exemplis liquidò constat terram virginem post natas plantas remanere in quantitate & pondere pristinis, ideoque eam non ingredi plantarum illîc nascentium compositionem: Relinquitur ergo plantas istas ex solâ aquâ fieri aut ex nihilo, non verò ex somniatis mistionibus quatuor elementorum. Si fortasse dixerit aliquis terram crescere, rogonum eadem sint Caeli phaenomena nunc & ante mille annos, & si sunt eadem, oportebat terram condensari, & unus maniplus nunc esset gravior multis ante tempora Noachi, & licet ista exempla clarissimè illud demonstrent, in tanto (ut videtur) paradoxo describendo ne nimis jejuni videamur, alia ex naturae promptuario habebis. Si mense martio, perforaveris Betulam, Queroum, Fraxinum, &c. extillabit aqua limpida, clara, & pura obscurum arboris saporem & odorem referens, quae spatio 12. aut 14. dierum praeponderabit arbori cum ramis & racidibus; ideoque sequitur arbores ex solâ aquâ fieri, quam ex terrâ sugunt sale nitro impraegnatam. 2. Ex aquâ guttatim deciduâ in cavernâ Scotiae septentrionali videmus petram albam fieri sine aliquâ sensibili misturâ alterius rei. 3. Chymicorum sal, Sulphur, & Mercurius migrant in aquam claram, [Page] inspidam, & aequiponderantem corpus in eam dissolutum, quod Chymicis peritis notissimum. 4. Cadavera mortuorum in Caemiteriis in aquam migrant, nam si in cinerem & terram migrarent, caemiteria in immensum crescerent, quod experientiae quotidianae repugnat. Praeterea, si ex mistelà quatuor elementorum omnia corpora re [...]ultarent, tunc aurum, & caetera, metalla, marchasitae, & lapides non praeponderarent terrae, quod liquido patet. Licet obstrepant nonnulli, mussitantes nescio quid de terrâ purâ, quae non nisi in centro reperitur, atque eam esse omnibus mistis graviorem. Sed contrà sic arguo. Ubicunque fiunt metalla, lapides, &c. ibi est terra pura, At in istis locis terra est levior istis, Ergo. Si igitur ex aquâ solâ fiunt omnia corpora quae mista creduntur, utrum sunt Vegetabilia, Mineralia, vel Animalia, unde existentiam suam mendicabit Chimericum illud monstrum Mistio, atque omnes salibrosae & inextricabiles difficultates, atque incompatibiles contradictiones, quae ingenia Philosophorum acutissimorum hucusque torserunt, exinde natae, quis quaeso contrariis elementorum in misto qualitatibus (quibus omnis generatio & dissolutio rerum falso ascribitur, cui neque insunt neque inesse possunt) dabitur locus? Et si neque mistioni, neque contrariis in misto (quod nunquam extitit) qualitatibus detur locus in naturâ unde originem suam habuerunt temperamentorum tot diversae complicationes, &c.

Licet ex aquâ tanquam unico principio materiali omnia quae mista priùs fuisse putabantur, fiant; [Page] tamen omnia fieri ex unico principio simpliciter minimè dicendum est: Quia tunc nulla esset distinctio inter principium & principiatum, & ambo essent illud unicum, ideoque in exemplis istis ulterius investiganda sunt alia.

Secundo igitur ex quatuor praeallegatis exemplis patet locis omnibus à creatione indita esse principia quaedam activa spermatopoetica in aevum duratura, quae neque sunt calor, frigus, &c. aut contemperatio istarum qualitatum inter se pugnantium, aut influentiae solis, lunae, aut caeterorum syderum, nam si hoc esset, quodlibet ex quolibet fieret, & id promiscuè in omnibus locis, nec hîc capillares herbae, segetes, uvae, illîc Blitum, Sedum, Leucoion, & sic de caet. Sol autem per suum calorem inservit productioni istorum vegetabilium, excitando nimirum & fovendo ista principia ut impraegnent virginem suam terram eorum seminibus, ista autem principia subjectantur in odoribus concreatis aut perceptibilibus à sensu aut aliquando non ut in experimento quarto, quae medio isto odore contagio quodam per totam massam substratam serpunt masculinum robur illi impertientes. Ut in panificio, v. g. fermenti grana aliquot inficiunt contagio suo m [...]ssam farinae maximam, & in suam naturam transmutant. Sic saliva canis rabidi in minimâ quantitate mutando humores spiritus partes, & consequenter actiones hominis aut bruti demorsorum inducit Hydrophobiam. Sic Tarantula ictu suo sere ob exilitatem aculei insensili mores suos & gesticulationes ad hominem aut brutum transplantat. Sic aqua [Page] decidua in terram virginem à fermento tegularum vertitur in Sedum, à contagio puteorum in Adianthum, Capillos Veneris, &c. Ita ut istis principiis nullum nomen meliùs quadret, quàm si fermenta vocitentur; quae priùs à solo Helmontio viro in multis perspicacissimo satis perfunctoriè, leviter, & obscurè delineata sunt. Ergo horum anatomiam ex propositis exemplis eruere pro virili conabor, & primùm de locis fermentorum producentium vegetabilia, animalia, &c.

Loca fermentorum, ut ex exemplis constat, vel sunt in terrâ, Aere, Aquis, Vegetabilibus, Animalibus vivis & mortuis & eorum partibus, & Mineralibus.

Secundo loca fermentorum in terrâ, aere, aquis, &c. sunt vel in▪

Septentrione, ut Taxus, Cochlearia, Anseres abietini.

Oriente, ut Piper, Aloe, Sarcocolla.

Occidente, ut Petum, Mirabilis Peruviana, Iber herba, nux vomica.

Austro, ut Stachas, Laserpitium, Euphorbium, Rhabarbarum.

Tertiò, loca fermentorum sunt in particularibus regionibus, ut Sassafras in Floridâ; Radix China in Chinâ, Malabathrum & Agallochum in Indiâ, Schaenanthus in Arabiâ, nec alibi, Theamides lapis in AEthiopiâ, Mirabilis Peruviana in Peru, Rhabarbarum in Ponto, Cochlearia & Saxifragia minima in Britanniâ, Opium in Thebe, Manna in Calabriâ, Senna in Alexandriâ. Sic [Page] dantur herbae Italic [...], Syriacae, AEgyptiac [...], Cretic [...], Graecae, Virginianae, Americanae, Massili [...]nsis, Belgic [...], AEthiopicae, Lusitanicae, B [...]asiliana, Persicae, Illyricae, &c. quae passim in libris herbariorum extant. Sic etiam de animalibus & mineralibus dicendum.

Quartò, fermentorum loca sunt in particularibus locis omnium fere regionum, tali autem sunt.

Prata, ubi fiunt Orchis, Trifolium pratense, Pentaphyllon bacciferum, &c.

Uda loca, ubi fiunt Iuncus Verbenaca.

Sylvestria, Carlina.

Aquatica, Nymphaea, Plantago aquatica, Piperitis, Flammula.

Olida & uliginosa, Spatula faetida, Cotyla faetida, Atriplex faetida.

Palustria, Caltha palustri [...], Rannunculus, Spondilion, Scordium.

Stagnantia, Persicaria, Cannabis agrestis.

Umbrosa, Cyclaminus, Dracunculus major.

Fracida. omnia Tuberum genera.

Arenosa, Ononis, Plantago, cornu Cervi.

Maritima, Cochlearia, Brassica, Soldonella, Eringium, Scylla.

Arida, Saxifragia, Pimpinella, Lonchitis.

Saxosa & petrosa, Acanthus, Thymum, Serpyllum, Rosmarinus, Clinopodium, Chamaedrys.

Inculta, Sysimbrium, Carnocopus.

Aspera, Salvia major, Satureia, Baccaris, Chamaemelum, Lithospermum.

Pingui [...], Centaureum majus, Clomatis.

[Page]In colliculis, Vitis, Centaureum minus, Smyrnium, Meum.

Subsepibus, Thlaspi, Dracunculus minor, Aron, Alliaria, hedera terrestris.

Apud rivulos, Alanus, ligustisum, Iris, Calamus, Salix.

Inter segetes, Cyanus, lolium, Papaver Rheas, Rapistrum, Antirrhinum, Artimesia.

In ripis, Chelidonium minus.

Ericeta Ros Solis, Tormentilla, Cauda vulpin [...].

Apud aquarum scaturigines, Quinquefolium, Equisetum.

Apud flumina, Ulmus, Petasites.

Apud rudera, Digitalis, Erisimum Marrubium.

In aliis herbis, Cuscutha, Epithymum.

In fontibus, nasturtium aquaticum, Becabunga, Erinum.

In Vallibus, lilium convallium, botrys.

Apud radices arborum, Polypodium.

In arbore, Agaricus, auricula Judae, Viscus quercinus, hedera.

In superficie aquarum, Potamogeiton.

Sub aquis, Sion Heliotropii species.

In tectis & tegulis, Sedum, Blitum.

In parietibus antiquis, Leucoion, Salvia vitae.

In montibus, Ptarmica Gentia [...]a, Chamaeleon, Calamentha, Asclepias.

In concavis Cryptarum & puteorum, Adianthum, Capillus Veneris, Symbellaria, Hepatica.

In homine, pediculi, lendes, vermes, & in spinâ ejus demortui anguis.

[Page]In fraxino fiunt Cantharides; In Pino Buprestis, sic omnes arbores, frutices & herbae habent erucas sibi peculiares sicut animalia pediculos.

Animalia sicuti Vegetabilia habent sua loca determinata & fermenta. Sic Cancer, Cochleae, & testacea omnia in saxis marinis generantur; Trutae in [...]ivulis, Anguillae in stagnis, Percae, Lucii in lacubus.

Ex Anate putrefacto sub fimo fiunt bufones.

Ex pilis equinis in aquam projectis fiunt anguillae.

Ex stercore columbino aut anserino urinâ hominis macerato fiunt pulices.

Ex stercore equino Scarabei fiunt.

Ex stercore humano lumbrici.

Ex vapore sudoris fiunt cimices lectularii.

Ex vitulo mortuo occlusis meatibus fiunt apes.

In lanâ fiunt tineae.

Ex frumento fracido fiunt glires & mures.

Animalia etiam quae fiunt ex parentibus licet non nascantur ex fermentis locorum, tamen non vivunt neque generant in omnibus locis, ut sunt Simiae & Psittaci in Britanniâ non generant. Echinus non vivit nisi sub sepibus, &c.

Quaeritur, cum Vegetabilia & Animalia ex fermentis locorum sine parentibus provenientia habeant sua determinata loca in aero, aquâ, terrâ, Septentrione, Occidente, Oriente, Austro, in particularibus regionibus & in locis diversis omnium fere regionum, uti dictum, cur multa imò fere omnia ubique crescant? Respondeo id fieri per transplantationem aut insitionem artificialem aut accidentalem, [Page] ut cum Rhabarbarum, Mirabilis Peruviana, Tanacetum Americanum transplantantur de suis locis ad nos, & cum crescunt in fundo nostro fit nova insitio, quandocunque aliquid sive sit planta, animal vel minerale transplantatur de loco ubi naturaliter proveniebat fit insitio cum crescit & vescitur alibi & aliis succis cibis, & aere, & licet fortassi [...] crescant in iis locis tali alimento, tamen naturaliter illîc non provenirent, ex loci fermento, & vel partialiter vel totaliter immutant loci naturam, vel à loci succo mutantur; ita ut Vegetabilia, & sic de Animalibus, & Mineralibus judicium esto, propriis locis provenientia fortiora sint & meliora, quàm si transplantentur, nam adventu fermenti extranei debilitantur & morbida redduntur, sicut animalia aere, & cibis insolitis & extraneis & venenis vescentia, [...]ut in locis contagiosis degentia, morbos aut mortem incurrunt. Ista igitur transplantatio merito insitio dicenda erit quae nunquam priùs cognita fuit nisi in arboribus, & uno famoso exemplo de naso imposititio ex carne alterius, & ut sunt arbores quae cujusvis alterius insitionem admittunt, ut Castanea, & Malus punica, sic multae sunt regiones in quibus vegetabilia fere omnia crescunt exceptis paucis Schaenantho scilicet, Zinzibere, &c. & ut sunt multae arbores quae multorum conjugia repudiant, quales sunt Nux & Taxus, sic sunt multae regiones quae non admittunt insitionem eorum quae fere in omnibus aliis locis proveniunt, ut in Hiberniâ, ubi venenata animalia, ut sunt angues, serpentes, ranae, bufones, picae, araneae, &c. neque naturaliter proveniunt [Page] ut alibi, & si ex aliis regionibus eò portentur, continuò moriuntur. Item sunt multa vegetabilia quae non crescunt nisi in suis locis & regionibus, ut auricula Iudae in Sambuco, Epithymum in Thym [...], Agaricus in Cedro & aliis arboribus & non alibi, Schananthus in Arabiâ, Radix Chin [...] in Chinâ, &c.

Omnis igitur emphytismus, sive sit ab inseminatione, implantatione, impositione, irrigatione, inescatione, aut approximatione, vel est,

Primò, Vegetabilium, ut videre est in insitionibus arborum, ut in Pom [...], Pyro, Castaneâ, &c. Item quando vinum redditur laxativum à Mez [...]reo Mercuriali, soporiferum à Solano, sic per insitionem, fructus unius arboris possunt reddi purgativi, vomitivi, cordiales, deleterii, sudoriferi, adstringentes, &c.

Secundò, Vegetabilium cum animalibus exempla sunt in venenis Vegetabilium ab animalibus assumptis medi [...]amentis purgantibus, alterantibus, &c. & in cibis & in potibus ex Vegetabilibus desumptis.

Tertiò, Animalium cum Vegetabilibus, ut herbae cordiales apud cavernas serpentum & bufonum venenatae fiunt, item [...]a Vegetàbilia quae succo alicujus venenati animalis irrig [...]ntur, vel halitu inquinantur, ut in salv [...]a ab halitu bufonis. Item morbi Animalium transplantantur in Vegetabilia per mumi [...]m, ut loquuntur.

Quartò Mineralium cum Vegetabilibus, ut Vegetabilia super aurifodinas, &c. induunt qualitates Minerali [...]m illîc latentium, ut Kermes & Isatis [Page] sylvatica super ferri fodinas crescentes redolent ejus naturam, & praeservant ac corroborant Magnetem [...]què ac ferrum.

Quintò, Mineralium cum Animalibus, ut sunt venena & medicamenta omnium generum ex Metallis, Marchasitis, & lapidibus confecta.

Sextò, Animalium cum Animalibus, exempla sunt in cibis & medicamentis ex iis confectis, & etiam venenis, qualia sunt morsus canis rabidi, ictus Tarantulae, Viperae, Scorpionis, cerebrum Cati, extremitas caudae cervinae, Cantharides, spuma Bufonis, &c.

Septimò, Animalia & Vegetabilia in certis locis naturam & proprietates loci induunt.

Atque omnis insitio Animalium, Vegetabilium, aut Mineralium vel est substantiae solidae, ut in plantis rami, folia, fructus, acini, radices, semina, succi. In animalibus totum, caro, ossa, excrementa, morbi, naevi vel ex effluviis ex talibus afficientibus propinqua quaecunque ut immutent vel immutentur.

Factâ igitur per transplantationem insitione, ut dictum est, res per fermenta in seinvicem agunt, potissimùm quatuor modis.

Primò, se mutuò adjuvant, ut Asparagus gaudet associari Arundini, si Lilia Rosis, applantata sint, fragrantiores fiunt & meliùs crescunt, &c. In Sympathiâ Vegetabilium, Animalium & Mineralium.

Secundò, res per fermenta se mutuò ligant & solvunt, ut in exemplis de Arsenico & sublimato [Page] appositis venenatis ulceribus duo venena se mutuò ligant, & curatur ulcus. Item succus Brassicae vini vim inebriativam ligat, Pavonis vox serpentes, Bufo Mustelam, serpentes Alaudam, item succus Betulae martialis solvit impotentiam ad venerem.

Tertio, res perfermenta se mutuò destruunt, ut videre est in Vite & Brassicâ Filice & Arundine, & caeteris ejusmodi.

Quartò, se mutuò transmutant, transmutatio autem omnis triplici modo f [...]t.

Primò, qualitates (ut loquuntur) tantum mutantur, manentibus formâ & figurâ externâ, ut apud cavernas serpentum & foveas bufonum & venenatorum animalium herbae cordiales deleteriam induunt qualitatem, item cordiales plantae irrigatae succis Solani, Napelli, Cicut [...]. Item Cicuta, Solanum, Napellus, Mezereon, Mercurialis in vineto reddunt vinum particeps suarum qualitatum, manente figurâ vitis & uvae: item animalia quae vescuntur piscibus, ut porci, anates, anseres, gallinae, redolent pisces, & non solùm caro eorum, sed & ova gallinarum halecum intestinis pastarum, item anseres ex Abiete nascentes in Scotlâ eam redolent.

Secundò, transmutatio fit mutando formam & etiam figuram externam, remanentibus quibusdam proprietatibus, in quibusdam magis, in quibusdam minùs, ut in exemplo allato, quando anseres ex abiete fiunt, forma & figura abietis pereunt, remanentibus sapore & odore: item quando Buprestis ex Pino, & Cantharides ex Fraxino fiunt, item in istis animalibus quae vescuntur piscibus forma perit, [Page] remanente odore, &c. Ab isto transmutationis modo omnia seminaria morborum originem trahunt ab assumptis cibis, potu, medicamentis, venenis, aut ab inspiratis ab aere aut contagiis aliunde haustis, aut haereditariorum in fermento seminum parentum latitantium; nam qualitates istae ambulatoriae, vel à debilitate partium coctioni subservientium, vel ab exaltatâ suâ virulentiâ indomabili restitantia in visceribus, vel in toto corpore per generationem univocam, producunt sibi simile in specie quod contrariatur fermento animalis, & secundum gradus suae virulentiae Symptomata saeviora vel mitiora, morbos vel mortem inducunt. Sic inspiratio aeris fermentis venenatis vel infestis contaminati generat simile in nobis, ut in peste, contagiosis morbis, lippitudine, phthisi, &c. item ex parentum semine calculosi, calculosos, podagrici podagricos, epileptici epilepticos, &c. generant.

Quaeri hic potest, cum omnes morbi ad hunc transmutationis modum referri possint: nempe ad qualitates remanentes ab assumpto cibo, potu, &c. uti dictum, & cum à tot rebus diversis oriantur, utrum detur medicamentum universale, quod sit par extinguendo omnia fermenta morbifica etiam maxime contraria; Chymici acriter uno ore contendunt dari, atque eorum Antesignanus Vanhelmont dicit esse liquorem Alkahest, Mercurium Diaphoreticum, &c. & ut hoc contra Galenistás evincat, dicit morbos omnes debellari posse tribus modis, primo extinctione Idea. 2. Per sedationem arckaei commoti. 3. Per ablationem materia occasionalis, [Page] & dicit ista praeposita remedia morbos superare secundo modo, quem etiam sequitur Osualdus Grembs in sua arbore.

Sed Contra 1. etiamsi detur morbos curari posse tot modis, tamen Idea ista excitatur à fermento (quod causam occasionalem appellat) & quomodo potest ista extingui, supe [...]stite fermento, nam si centies extingueretur, toties repullularet praesente adhuc fermento eum producente; idem dicendum de Archaeo commoto eum non posse sedari praesente fermento cudente Ideam à quâ commovetur exemplis res erit manifestior, v. g. si spina infigatur digito alicujus sua praesentia turbando spiritus loci, causat dolorem, pulsum celerem, febrem, &c. si igitur aliquis adhiberet remedium spiritibus turbatis remanente adhuc spina; vel Ideae furiosae mederetur & non extraheret spinam quae utriusque fuerat causa (quod perficitur adipe leporino) incassum laborans operam & oleum perderet. 2. Ponamus aliquem à cane rabido demorsum esse cujus spiritus satis sedati erant, tunc à fermento hydrophobico, in saliva canis gliscente ligantur hominis fermenta vel destruuntur (pro quorum modulo operantur spiritus) in quorum vicem subit fermentum hydrophobicum & spiritus hominis furentes reddit, si in hoc casu aliquis adhiberet remedium sedando Archaeo, remanente fermento hydrophobico in corpore, spiritus fortassis magis depauperaret, uti saepius continget in febribus malignis, exhibito laudan [...] opiato aut sulphure Anodyno Vitrioli dum spiritus ferocientes & sylvestres paululum ligantur & cicurantur [Page] virtute medicamenti narcotica, interea fermentum febrile insidiatur vitae & patientem de medio tollit; remedium autem extinguens fermentum hydrophobicum fit ex jecore ipsius Canis, Cinere Cancrorum, radice rosae Caninae, Hyaenae corii particula, quae cum cane adhuc vivens antipathiam habuit. Sic de tarantismo Catismo lycanthropia, &c. & cum supponitur ante adventum istius fermenti spiritus fuisse satis sed [...]tos, cur non erant igitur pares extinguendo istud venenum sine remedio? Et cur cesserunt fermento extraneo jam sedati, quod à remedio sedati secundum Helmontium expellere possunt: cum facilius multo sit, ut vulgo dicitur, non admittere quam jam admissum inimicum expellere, spiritus autem aliquando sine aliquo remedio solent morbum expellere quando fermentum morbificum debile est, neque satis virium habet ad ligandos, destruendos aut transmutandos nostros spiritus; ex his igitur patet quod solum verum remedium sit extinctio fermenti exotici, non veró extinctio phantasticae Idea, aut sedatio commoti archaei, remanente adhuc commotionis caus [...].

Cum igitur ab expulsione fermenti morbifici solùm [...]i [...]t proprie dicta curatio, & quia quot simplicia sunt in mundo tot diversa sunt fermenta, & cum morbi ab iis fiant uti dictum qui specie differunt, quomodo potest fermentum unius rei omnia destruere & expellere, praesertim cum sint quidam morbi à depauperatione spirituum, ut Apoplexia, syncope, Lipothymia, Lethargus, Corus, Catoche, quae fiunt à fermento Narcotico & anodyno? Quidam [Page] etiam morbi fiunt à Conturbatione spirituum, ut febris, dementia, delirium, hydrophobia, Mania, vertigo, phrenitis, &c. à fermento furente, tremulo rotante, &c. quidam tandem morbi ab inquinamento spirituum & partium, ut sunt Elephantiasis, psora, lues venerea, Cancer, à fermento excoriante, ulcerante serpente, &c. quomodo potest unum medicamentum Conturbato [...] spiritus sedare? Depauperatos insta [...]rare? Et inquinatos depurare? & v. g. cum Apoplexia à febri exorta abigitur, & se non patiuntur in eodem subjecto, quomodo potest uterque uno & eodem medicamento expelli, sic dicendum de laethargo & phrenitide, &c. praeterea frustra creata essent simplicia Caephalica, neuritica, hepatica, stomachica, Antiscorbutica, antiepileptica, anticterica, &c. quas virtutes istis simplicibus Betonicae, Vincpervinca, Hepaticae, Absinthio, Cochleariae, Chelidoniae, Peoniae, & valerianae agresti, inesse, certo norunt omnes practici, quicquid in contrarium adferantii qui primis qualitatibus omnia ascribunt. Et tandem licet omnia fermenta morbifica in hoc conveniant quod operentur conturbando, depauperando, & inquinando spiritus, & sic puca saltem, si non unum remedium sufficerent, tamen omnes modi praedictorum specie distinguuntur, & sic plura requirunt remedia; v. g. spiritus conturbantur in Phraenitide, febre, vertigine, &c. à diversis specie fermentis, & licet in hoc conveniant quod omnes conturbent spiritus, tamen hic uno modo, alius alio, ita ut quod extinguit fermentum febrile, non [Page] poterit extinguere fermentum vertiginosum & contra. Sic de iis quae depauperant & inquinant spiritus dicendum; & non solum, sic sed & diversa simplicia unum & eundem morbum per fermenta sua excitantia, diversa remedia postulant, pro eorum defermentatione, ut videre est in Convulsionibus ortis à Napello assumpto, & ab Apio risus & sic de caeteris ejusmodi fermentum Napelli destruitur ab Antithora, non vero Apii risus qui à Melissa abigitur, quae non attingit fermentum Napelli: quod si vero medicamentum sedativum spirituum solùm sufficeret ad omnes morbos abigendos, cur fit cum Antithora vel herba paris sedant spiritus commotos à Napello vel aconito, quod non etiam sedant spiritus ab omnibus aliis rebus ferocientes: Unde ex his omnibus liquido constat eos qui in aliquo uno simplici utut rectificato, spiritualizato & ad ultimum perfectionis gradum perducto quaerunt remedium universale, haurire aquam cribro: sed fruantur sua opinione decepti isti adeptorum nomine superbientes. Interim non inficias eo quando fermenta plurium morborum in aliquo omnibus communi conveniant, posse ratione symboli uno & eodem medicamento superari, v. g. ex lapidibus Cancrorum praeparatis fit diureticum, febrifugum, & vulnerarium, medicamentum optimum, nam isti morbi in hoc conveniunt quod acorem habeant praeternaturalem spiritibus summè infensam ac molestam, qui actione sua in lapides Cancrorum eos dissolvere tentans, & in suam naturam convertere, acorem amittit & dulcificatur humor; ut videre est in dissolutione corallorum, [Page] perlarum, & cerussae, à spiritibus acidis ac [...]ti, aurantiorum, &c. ammittunt acorem per suam actionem mutuam & dulcificantur: at lapides Cancrorum quocunque modo praeparati & exhibiti, non attingunt fermentum Apoplecticum, Epilepticum, Lethargicum, &c. Neque negandum est diversa rerum fermenta unius morbi fermento ita adversari ut simul vel separatim exhibita eum curent, ut v. g. Icteri fermentum superatur à Chelidonio majori, Cuscutha, stercore, anserino, & millepedis animalculis, &c. inde tamen neque omnem morbum uno remedio, neque unum omnibus curare sequetur.

Tandem Osualdus Grembs ex Helmontio hoc argumento probat dari medicamentum universale, datur unicus vitae moderator hîc male se habens integritatem naturae lacerat, ex qua subsequuntur impuritates vitae insidiantes: est itaque unitas naturae alteratae, unitas sanitatis laesae, & unitas spiritus super morbum agitati consideranda, non autem multiplicitas varietatum occasionalium, si una natura humana alteraretur, & una sanitas laederetur, & uu [...]s spiritus agitaretur ab unicâ re, optime sequeretur unicum requiri tantum remedium (cujus contrarium ex jam dictis elucet) at tunc non opus esset recurrere ad Helmontii & adeptorum secretum, nam quodcunque unum morbum curaret ex Vegetabilibus, Mineralibus aut Animalibus, omnem morbum curaret ob eandem rationem: & quod impuritates vitae insidiantes oriantur à spiritu male se habente, falsum est, nam istae impuritates male afficiunt [Page] spiritum qui ante earum appulsum bene satis se habebat, ut palam fit in fermentis externè advenientibus, ut in Hydrophobico, Tarantismo, &c. & internis, ut in Epileptico, Apoplectico, vertiginoso, &c.

Cum igitur propriè sic dicta curatio, neque sit extinctio Ideae in morbis non requisitae, neque sedatio Archaei (nisi dicas palliativam & per accidens) sed solum ligatio, transmutatio, aut destructio fermenti aut intùs geniti aut advenientis▪ externè, & cum tot diversa sunt specie fermenta quot morbi, & cum id quod unius rei fermentum destruit, alterius non attingit (etiamsi ambo eundem morbum causent) Consequens erit nullum dari medicamentum universale, aut omne remedium esse universale.

Tertiò transmutatio fit totalis, tum quoad formam & omnes qualitates, tum quoad figuram externam, ut quando cibi & potus transmutantur perfectè in stomacho sine ullâ qualitate superstite ut cernitur in herbis quae contactu mutuo in seinvicem commutantur ratione symboli, ut Imperatoria in Angelicam, Rapa in Raphanum, Triticum in lolium, mutatio Cinamomi in Laurum, si extra proprium locum plantetur, mutatio Pipe [...]is in Haederam in Italiâ & alia quae fiunt per metamorphosin, ut cum erucae mutantur in Chrysalas & Crysalae in Papiliones, & cum conceptus in utero ab excellenti imaginatione transmutantur in Anatem vel glirem, &c. neque ullum exemplum reperiri potest quod non sit reducibile ad aliquem ex praedictis modis fermentorum in se agentium. Notandum autem est [Page] quando dicimus formas mutari, nol [...]mus formas in se mutari, ita ut una ab aliâ specie differat, sed diversificari actiones unius & ejusdem formae ratione diversorum fermentorum supervenientium, ut posterius in discursu formarum patebit.

Cùm mutatio omnis tum in generatione, tum in corruptione sit vi fermentorum, uti dictum, paucis agendum est de generatione, & videndum est num distinctio ista solennis generationis in univocam & analogam sit admittenda; dicunt enim, cum effectum continetur in suâ causâ efficiente formaliter, & ab eâ producitur sibi simile in unâ determinatâ specie, esse generationem univocam, ut ignis ignem, glis glirem: cum autem effectum continetur in suâ efficiente causa eminenter tantùm & quae producit multa alterius speciei, esse generationem aequivocam, ut quando sol producit glirem, murem, vermem, &c. ex putri (ut loquuntur) materiâ, aliquando dicunt causam aequivocam esse nobiliorem effecto, ut statuarius statuâ, aliquando ignobiliorem, ut Sol ignobilior ranâ, muscâ, &c. dicunt utramque causam esse principalem & habere in se vires producendi effectum.

Videndum autem num haec vera sint, & primùm rogo, si Sol sit ignobilior istis animalculis, & ratio est, quia ista sunt viventia, Sol autem non, quomodo ignobilius & non vivens potest nobiliori & viventi tradere formam per quam vivit & est nobilius? Secundò quaero, etsi concederetur solem non viventem concedere viventibus formam, quomodo simul & semel in uno & eodem loco diversas imò contrarias [Page] poterit formas dare? At audio [...]os dicentes pro divers [...] materiae dispositione solem diversas dare formas, quod dissonum etiam ipsis auribus peripateticis, nam sic tota formarum specifica differentia non proveniet ab ipsis formis, sed à materiae variis dispositionibus. Tertiò, quae [...]o à quonam disponitur materia tam diversimodè? v. g. in uno sterquilinio siunt muscae, vermes, lacerti, araneae, ranae, & centum generationes animalium specie differentium ex unâ aqua, ut dictum, & qui fit ut in uno horto simplex aqua pluvialis amarescat in Rutâ, Aloe, Absynthio, Calocynthide, dulcescat in liquiritia, uvis, pomis, acescat in Berberis, Acetosâ, Ribis, insipdia reddatur in lactucâ, Portulacâ, Spinachio: acerba, in Gallis, Mespilis, Sorbis: austera, infructibus immaturis: aeris in Nasturtio, Sinapi: [...]alsa, in Cochlearia, Statice marina in quonam diversi [...]icantur praedictae qualitates in singulis individuis, ut specialis sit amaritudo in Ruta: alia in Aloe, alia in Absynthio, &c. Item specialis sit sapor aromaticus in Cinamomo distinctus, à Cardyophillis, Cardomo [...]is, Cubebis, &c. Item quid est quod aquam istam reddit purgativam in Rbabarbaro, Tit [...]ymalo, Colocynthide, Senna, Agarico, &c. vomitivam in Asaro, Gratiol [...], Sambuco, Sedo minimo: adstringentem in Granatis, Tormentillâ, Bistortâ, C [...]ntinodio: emollientem in violis, malvis, parietariâ: antidotalem in Scordio, Scorzonera, Pentaphyllo, Dictamno, Gentianâ: ven [...]natam in Aconito, Solano, Cicutâ, Apio risus: Cephalicam in Betonicâ, Salviâ, Roremarino, [Page] Marjorana: splenicam in Tamarisco, Cappari, Scolopendrio, lupulo: uterinam in Matricariâ, Artimesiâ: stomachicam in Menthâ, Absynthio, Centaureo minori: Bechicam in Hyssopo, Tussilagine, Enula, Liquiritiâ: cordialem in Boragine, Buglosso, Rosis, Violis, Melissâ: antiepilepticam in visco quercino, Tiliae sloribus, Poeonia: antiictericam in Chelidoniâ majori & Cuscuthâ, &c. ejusmodi. Potestne unus calor vel lux solis tam diversimodè materiam disponere? Si hoc foret, tot essent in sole specie distincti calores quot sunt effecta diversa; nam quorum effecta specie distinguuntur, eorum causae aequè distant. Calor autem per se, quicunque is sit, tantum calorem producit, per accidens autem exsiccat, liquefacit, vapores elevat; aliud autem nihil praestat. Praetereà omnia promiscuè in omnibus essent, nec fierent hîc segetes, illîc uvae, Blitum, Sedum, &c. Ut igitur veritas in tantâ caligine elucescat. Primò dicendum causam absolutè proximam un [...]c [...]m tantum esse in uno effecto, licet plures esse possint causae remotae & instrumentales. Secundò dicendum, ubi duo effecta nullo modo inter se differunt, ea ab unâ & eádem causâ proximâ & immediatâ procedere necesse est. Tertio dicendum eam esse causam principalem, non instrumentalem, quae habet vires ex se producendi effectum, & à seipsâ non autem ab alio movetur. Quartò dicendum, ut in exemplis priùs descriptis patet, neque in viviparis neque oviparis à coitu remanere semen corporaliter, ut eleganter demonstravit doctissimus Harvaeus, nam in uteris Cervarum, [Page] Damarum, Ovium, &c. nihil remanere vidit ad unum aut alterum mensem, & Gallinae ex uno coitu cum gallo sine ulteriori commercio ova prolifica pariunt. Quintò dicendum, sicut vivipara per calorem matricis & ovipara per fotum incubationis, aut per balneum aut calorem pulveris vel fimi equini producuntur, sic ista, utrum sint animalia vel vegetabilia, quae fiunt sine parentum semine in suis determinatis locis, requirere tantùm calorem solis ut producantur; & si Sol aliquid aliud iis praeter calorem tribueret, non hyeme calore balnei crescerent, quod frequentissimum est. Adde quod vegetabilia extiterint ante natum solem ex 1. Geneseos.

Cùm igitur neque in viviparorum neque oviparorum uteris maneat, multò adhuc minus in ovis, neque parens actu praesens esse potest in eo quod non remanet, & si detur quod remaneat, non moveri poterit ab eo fortassis absente, mortuo, combusto, aut putrefacto, ut in vegetabilibus effaetis, Dicendum est semen non esse causam instrumentalem parentis in generatione, sed à se moveri, & esse causam principalem & immediate proximam, ideoque animal non generat animal, ut neque planta plantam, sed tantum semen ad plantam & animal. Et cum matrix nihil tribuat viviparis praeter fotum, quem incubatio, balneum & calor solis aliis tribuit, restat igitur immateriale & invisibile fermentum remanere, quod contagio quodam serpit per m [...]ss [...]m substratam, eam organizando & singula membra & partes delineando & distinguendo, quo [Page] impraegnabantur uteri parietes, & attactu uteri sic impraegnati sanguis illic deciduus (vel materia alia lactea, ut quidam volunt) fermentatur, utero fotum praebente: & istud fermentum suscitatum à calore quovis moderato impraegnat ovi omnes partes & opus suum aggreditur, membra pulli delineando. In locis fermentorum particularium in terrâ, terra uteri vicem gerit impraegnata à fermento, aquâ illîc cadente materiam & calore solis fotum suppeditante, & sic nascitur animal, minerale, vegetabile, bufo, glis, mus, musca, adianthum, sedum, leucoion, aurum, argentum, aes, ferrum, lapis marchasita pro diversitate locorum & fermentorum inibi latitantium. Cùm igitur immateriale fermentum sit causa immediata & proxima in omni generatione, & mus, glis, serpens, rana, capillus Veneris, Adianthum quae producuntur à fermentis sine parentum semine in suis locis, nullo modo differant ab iis quae fiunt ex parentum semine (nam aequè apta sunt ad producendum sibi simile ut illa) igitur Conclusio erit vel omnem generationem esse univocam vel nullam.

Quod autem ex semine unius animalis fit aliud ejusdem speciei, figuras partes, & proportiones easdem habens, fit quia semen est deciduum ab omnibus partibus corporis plantae vel animalis, in plantis v. g. quia succus ejus ascendendo per radices ramos & successivè per totam plantam, servat Characteres & sigilla omnium partium in motu ad superiorem plantae partem sibi inusta; ita ut sit quasi magisterium totius plantae, continens substantiam & proprietates [Page] ejus: sic etiam semen animalis testium suctu ab arteriis & venis, & harum à reliquis partibus, & caetera, provenit à distantissimis, vel potius quia testes ex sanguine formant semen, qui sibi alimentum quaerit ex omnibus partibus eas depraedando (ut pulch [...]è demonstrat Glissonius in sua anatomia hepatis) & sic retinet naturam & proprietates omnium partium cum proportionibus debitis & fermentis, neque proprietates fermenta, & caet. magis confunduntur quam virtutes forte quadraginta simplicium in uno medicamento commistorum, quorum alia purgant, alia corroborant, alia aperiunt, alia corrigunt, alia respiciunt stomachum, caput, renes, uterum, hepar, splenem, & caet. agentia per modum lucis quae agit impermistis radiis, ea autem impermistis virtutibus: Nam à spiritibus nostris separata unumquodque suum pensum absolvit sine alterius impedimento, & amicè conspirant ad hostem expellendum, & amicum corroborandum quaedam fores aperiendo, quaedam hostes ligando, quaedam attrahendo, quaedam expellendo, & caet. hâc etiam similitudine pulchrè demonstratur, edificetur domus absque fenestris, foraminibus & rimis, ita ut sit tota tenebricosa, tunc in uno loco perforetur terebello ita ut lumen & solis radii per istud foramen intrent, tunc extra domum colloca effigiem hominis variis coloribus depictam in tabula, intra domum autem colloca aliam tabulam in qua nihil sit depictum in loco apposito, ut sit in certa distantia à foramine, videbis omnia membra lineamentis & coloribus variis correspondentia effigiei in tabula depictae [Page] extra domum, si vero tabulam istam intra domum propius admoveas foramini, membra omnia cum suis proportionibus & coloribus quasi confunduntur, & nihil apparet in tabula praeter lumen, ita ut in foramine lineamenta & colores sunt misti, & quasi consusi nobis apparent, sic fermenta membrorum & divers [...]um partium corporis humani s [...]nt mist▪ indistincta & confusa in semine: in matrice autem à calore & v [...] plastica ordine separantur, ut unum ex sanguine vel materia lactea ut quidam volunt caput, aliud cor, aliud stomachum, intestina, testes uterum, nervos, hepar, & caet. efficiant, licet ut dictum non remaneat corpus seminis, nam satis est si [...]emel tetigit vel impraegnavit uteri parietes: homo igitur est quasi arbor inversa, stomachus est radix, solidae partes cum venis & arteriis sunt quasi truncus, Massa sanguinea est [...]ro foliis & frondibus, purior ejus pars descendens per arterias & venas ad testes flos est, ex quo semen in testibus generatur, veresimile autem est sanguinem ex quo fit semen impressiones omnes membrorum tempore formationis ipsius faetus accepisse▪ aliter mutili & membro aliquo truncati tales generarent; sicuti morbi, naevi, & mores, quibus fermentatur semen parentis, ad seros nepotes [...]ansplantantur: quomodo autem tales impressiones fiant posterius fusius declarabitur spinosas alias difficultates de generatione & semine agitari solitas consulto praetermittimus de iis alibi dicturi.

Ut ulterius prosequamur causas Sympathiae & Antipathiae operae praetium erit deortu qualitatum [Page] paucis disserere: & ad confusionem in re tam arduâ ac difficili evitandam. Primo, Ponemus emunctiorum Philosophorum hac in re disquisitiones breviter & succincte, ne animus lectoris diutius suspendatur. Et primò dicunt ut investigent omnes qualitates ordine & methodo debitis, in mixto considerati posse Rei substantiam, substantiae modum & accidentia

2. Dicunt substantiam aliam esse totalem, ipsum scilicet ens Physicum, aliam esse partialem, materiam videlicet & formam.

3. Dicunt materiam posse vel considerari ut est pura potentia indifferens simpliciter ad omnes formas, vel ut est prima materia elementaris, quae ignea, aerea, aquea, & tertea dicitur.

4 Dicunt modum substantiae esse duplicem, alterum substantiae totius entitatis Physicae, ut subsistentia, existentia, & unio. Alterum dicunt esse modum substantiae solius materiae primae, non ut est pura potentia, sed ut sigillata ex praecessisse formae elementaris in illâ, &c.

5. Dicunt accidentia quae superveniunt in mixtis alia produci à formâ ut est mixta, alia ut est vivens, alia à formâ, ut nec mixta nec vivens, sed ut est forma specificè talis.

6. Dicunt, quae producuntur à formâ ut mista, producuntur ab ea ut continet virtualiter eminenter elementa, ut sunt quatuor qualitates primae, calor videlicet, frigus, humiditas, siccitas, & qualitates quae earum interventu superveniunt, ut sunt secundae, quae sequuntur calorem, sunt facultates [Page] aperiendi, rarefaciendi, attenuandi, incidendi, & caer. quae sequuntur frigus: incrassandi, repellendi, condensandi, & caet. quae sequuntur humiditatem: emolliendi, relaxandi, & quae siccitatem: indurandi & caet.

7. Accidentia quae producuntur à formâ ut vivens, sunt facultates quae operantur sub aliquo vitae gradu determinato, vegetabili, sensitivo viz. aut rationali.

8. Quae verò sequuntur & fiunt à formâ ut nec est mixta nec vivens, sed, ut est specificè talis, nec sunt primae qualitates, nec quae interventu illarum superveniunt, nec potentiae contentae sub aliquo vitae gradu determinato (aliter omne mixtum & vivens haberet eas) ut est vis▪ antiepileptica in paeoniâ, trahendi ferrum in magnete, & caet. Sed sunt vires & potentiae formae ut praecisè talis, nam per substantiae modum particularem determinatur forma ad qualitates debitas & specificè coaptatas, ita ut licet forma informet materiam secundum alios substantiae modos, non producat in illa talem qualitatem, ut apparet in Rhabarbaro, quod in partibus tenuioribus habet vim solvendi ventrem, & in crassioribus adstringendi. Lentiscus in unâ parte solvit. Sic quaedam animalia in una parte habent venenum, in aliâ antidotum. Notandum affectus provenientes à facultate quae pullulat à formâ ut specificè tali, dici mirabiles quia non percipitur eorum causa sicut reliquorum, & quia non immutant aliquem sensum externum, ut affectus reliqui determinantur à totâ substantiâ, quia proveniunt à formâ ut taliter determinatâ [Page] à materi [...], ut virtus magnetis, & caet, non dicuntur occulti, quia non omnin [...] cognoscuntur, sed quia ab externo sensu non percipiuntur.

Speciosa equidem haec sunt verba, sed fragili fundamento innixa, ex sabulo peripatetico, quo à tempestate sublato proculdubio mole suâ corruent. Et primo supponentes omnia corpora esse mista, & ex congregationibus elementorum fieri, experientiae & s [...]nae rationi vim maximam inferunt, cùm corpora quae creduntur mista esse, solius aquae impraegnatae fermento fructus sunt, uti priùs in principio hujus tractatus satis clarè inductione exemplorum manifestorum demonstratum est: & cum non entis nullae sint passiones, quomodo possunt qualitates oriri à formâ misti nunquam existentis? Et si hoc verum, unde suum ortum mendicabunt qualitates istae quas primas vocant, calor, videlicet, frigus, humiditas, & siccitas, quas immediatè ex sinu misti deducunt? Nam istae qualitates exaeque competunt omnibus rebus, & non primò elementis, ut loquuntur, quia omnia corpora, & etiam aer, aqua, terra, sunt capaci [...] c [...]loris vel frigoris, & c [...]t. immutatis eorum essentiis, & etiam ignis calor intenditur & remittitur, & radii solis sunt ex se calidi & sicci & non ab igne; ratio autem consequentiae istius est, quia dicunt mista habere in se istas qualitates, quatenus continent elementa vel formaliter, ut quidam volunt, vel virt ualiter & eminenter, ut alii, quae in misto in actum reducuntur adventu formae misti, & praetereà si qualitates istae dicerentur primae, quia primis corporibus insunt, nempe elementis, [Page] tunc etiam gravitas & levitas quae motrices dicuntur, essent primae, quia istis insunt, neque dependenter à primis supple, calore, frigore, & caet. nam gravia & levia se indifferenter gerunt ad calorem & frigus, & multa sunt gravia & levia in quibus ne vel calor vel frigus potentiales percipiuntur. Si autem gravitas aut levitas fierent à frigore & calore, & caet. tunc res quò plus haberent ignis essent leviores, cujus contrarium elucet in ferro candente▪ lapidibus ignitis, & caet. ▪quae ab igne nihilo leviora sunt, & terra esset gravior auro, stanno, ▪cupro, & caet. quia cum ex eorum suppositionibus mixta sunt, plus habent ignis quàm terra, uti priùs dictum. Neque gravitas & levitas mediatè ab iis fiunt: mediante nempe raritate, & densitate, nam sic oleum densius esset levius aquâ, & oleaginosa non supernatarent aquae, & caet▪ & si qualitates istae primae, ut vocant, ab istis quae elementa communiter vocantur, non oriantur, unde eorum supposititii faetus originem suam derivabunt? Qualitates nempe quae secundae vocantur, quas interventu primarum supervenire volunt, quod probatu esset impossibile, etiamsi daretur calorem, frigus & caetera esse primas & primis corporibus primò inesse. Nam si à primis fierent, exactum posset dari judicium ex iis de qualitatibus primis, quod simpliciter impossibile esse ostendo inductione. Et primò à coloribus non datur judicium de primis qualitatibus, nam singulae fere herbae facultatibus diversissimoe, viridi colore dotatae sunt. Albedo est in nive frigidâ, & Arsenico adurente, item in flore papaveris albi, & [Page] flore Galanga Matricariae, & caet▪ succus lacteus in Esula & Tithymallo adurentibus, & in Cichore [...], So [...]cho & Lactucâ frigidis. Secundò, neque à saporibus datur de primis qualitatibus judicium, nam▪ opiur [...] amarum refrigerat & Camphora piperis calidi saporem nacta, & succus papaveris Rheados amaru [...] refrigerat. Acida, ut acetum, oleum sulphuris, Vitrioli, aurantiorum, succus berberorum, & caet. calefaciunt; Nam dissolvunt coralli [...], lapides, perlas & Conchylia, & dissolutio & penetratio sunt caloris actiones. Tertiò, neque ab odoribus datur judicium de primis qualitatibus, nam primò homini inter animalia odoratus obtusissimus obtigit, & multa odorata frigida sunt, ut Camphora, opium, cicuta, & caet. & multa inodorata calida, ut Arsenicum, Mercurius, AErugo, Cantharides, & caet. Denique à densitate, mollitie, duritie, crassitie, subtilitate, ariditate, lubricitate, lentore, friabilitate, asperitate, & caet. non datur judicium de primis qualitatibus, nam nulla earum magis à frigore quàm à calore dependet, ut experientiâ constet, nam multa erassa sunt calida, & multa frigida, & sic de caeteris. Qualitates autem tertii ordinis, quas occultas vocant, non possunt provenire à sigillatione materiae, a formis elementorum in mistione, etsi daretur mistio, sigillatio formae ignis tantum calorem produceret, aquae humid tatem, & caet. & sic istae nullo modo occultas qualitates producere possunt, nam ipsis fatentibus à primis non oriuntur. v. g. si virtus Antiepileptica inest Paeoniae quia p [...]aedeterminatur forma ejus [Page] à praecessisse formarum elementarium, istud est vel à formâ terrae vel aquae, vel ignis, & caet. vel à complicatione trium, duarum, & caet. atque hoc nullo modo fieri potest ob rationem suprà allatam, neque vis solvendi ventrem in tenuioribus Rhabarbari partibus quà talibus consistit, neque adstringendi in crassioribus & in lentisco, aliter omnia compacta & crassa hoc sibi tanquam peculiare v [...]ndicarent, & etiam tenuia, quod experientiae contrarium. Et quod dicunt qualitates non dici occultas quòd non omnino cognoscantur, sed quod ab externo sensu non percipiantur, ut reliquae; vel visio non est sensus externus aequè ac tactus, vel si sit, cur vis attractiva ferri magnetis quae visu clarè discernitur, magis occulta est quàm humiditas in aquâ vel calor in igne & sole quae percipiuntur à tactu. Et cùm nemo demonstratione à priori adhuc investigare potuerit cur ignis sit calidus vel aqua humida, magis quàm quare magnes attrahat ferrum, & caet. vel igitur omnes qualitates erunt occultae vel nullae. Nam si primae quae maximè videntur sensibus subjici non cognoscantur plus quàm occultae, multó adhuc minus secundae ab iis ortae. Praetereà quaecunque ab uno & eodem principio fluunt, una e [...]um non potest dici magis occulta, alia minus: At ab uno principio siunt omnes istae qualitates, Ergo, &c. Nihil est in composito praeter materiam, formam, & fermentum, at forma est una & eadem in omnibus (homine solùm excepto) ut postea dicetur, igitur diversae qualitates ab ea haud provenire possunt, materia est etiam una & eadem in omnibus [Page] nempe aqua, & ob eandem rationem non potest esse radix et fons tot diversarum qualitatum, Ergo à fermento tanquam scaturigine fluunt odores, [...]apores, colores, proportiones, et figurae diversae, item vis attractiva, repulsiva, sympathetica et antipathetica, et caet. vel à nihilo. Nam aqua ante fermenti adventum, neque sapida, odorata, colorata, neque tot diversis proportionibus dotata, neque purgativa electivè, nec deleteria, nec antidotalis, neque cephalica, hepatica, splenetica, arthritica, et caet. sed pro diversitate fermentorum quibus nubit, capax est recipere myriades signaturarum hîc minerascit in auro, colore fulvo, in argento albo, in minio rubescit, in Vitriolo viridescit, vel caerul [...]us evadit, illic plantescit in rut [...] coloris viridantis, flore luteo, amarescit odore grav [...]olenti qualitate venenis resistente & Brassicae antipathetica, istic animal [...]it in Tarantula subfusci coloris instar araneae, cum qualitate hominibus infesta, et caet. particulariter autem investigare quomodo fermenta ludendo tot diversas signaturas et proprietates producant non est hujus loci.

Hisce igitur positis ad ortum formarum deveniendum, qui adeo obscurus et incognitus est ut tota doctrina de sympathia et antipathia hucusque inculta manserit, ut veritas (si possibile sit) in tam abstrusis mysteriis elucescat, operae pretium duxi omnes sententias celebriores examinare, quaenam na [...]rae phaenomena meliùs explicet, et postrem [...] propriam de formis sententiam ponere, fortassis non non priùs auditam.

[Page]Prima igitur sententia est Peripateticorum contendentlum dari formas substantiales in sensitivis & Vegetabilibus, quae cum materiâ constituunt compositum, dicuntque esse immateriales & incorporeas, hoc est, non constitui ex materiâ tanquam parte essentiali, tamen esse materiales, quatenus dependent à materiâ in esse, fieri, & operari, neque nôrunt quid vocitent, nam si materiales, tunc neque erunt generabiles neque corruptibiles, quia materia neque generatur, & caet. Neque possunt materiam informare, aliter idem seipsum informaret; si immateriales, tunc non erunt corruptibiles, adeóque nec generabiles. Ex nihilo nihil fit, at nihil habent ex quo orirentur formae nisi sit materia vel ejus accidentia, at non à materiâ tanquam ex parte essentiali (ipsis fatentibus) constituuntur, ergo vel accidentibus ejus vel nihilo▪ non ab accidentibus ejus, quia tunc accidentia non solùm producerent substantiam sed ex nihilo crearent. Praetereà forma non esset principium, cum ab alio produceretur.

Dicunt formam ex nihilo fieri, id est nihilo sui, non vero ex nihilo subjecti. At haec distinctio difficultatem non tollit, cum nolint eam fieri à subjecto, id est materiâ tanquam parte essentiali, ideóque ex nihilo adhuc essentialiter fit.

Si forma educeretur ex potenti [...] materiae, vel existeret materia vel non existeret. Non posterius; quia (ut dictum) ex nihilo nihil fit. Si prius, existentia ejus vel erit Physica vel Metaphysica: non Physica, quia materia est pura potentia, Physica, [Page] existentia est actus. Si sit Metaphysica tantùm, uti distinguunt, quomodo forma acciperet à materiâ existere Physicè, cum nullus dabit quod ipse non habet.

Distinguant licet in aeternum de potentiâ materiae eductivâ & receptivâ, ego nihil prorsus audio nisi formam educi ex gremio, sinu, vel potentiâ materiae, id est, materiam hab [...]re in se aptitudinem ad recipiendam formam, si quis dede [...]it, non verò fabricandi formam, ideoque forma non educitur ex materia, sed in materiam inducitur.

Alia sententia est Epicureorum, qui, quia viderunt Aristotelis opinionem non posse benè defendi, & formae substantiales iis imperscrutabiles videbantur, eas dari negantes pro constitutione & generatione corporis naturalis ad Atomos se conferunt, dicentes duo esse principia Concretorum▪ Atomos & Inane, existentiam atomorum evincentes ex eo, nimirum considerando quidn [...]m singulis horis iis quae lentè crescunt adveniat, & quid singulis horis deced [...]t ab iis quae sensim imminuuntur: ut in nutritione Vegetabilium & Animalium, & in insensili decremento, interim non attendentes quot rami, folia, flores, fructus, & semina quotannis in arbore fiant, ut, singulis exact [...] in staterâ libratis, aliquot uncias singulis horis alimenti eas consicere confiteri necessum sit. Idem eveniet etiam in nutritione Animalium, si quantitas cibi & potus ingestorum conferatur cum excrementis omnibus (& praetereà in arboribus praeter folia, & caet. truncus arboris quotannis grandescit) qui ista requirere indivisibiles [Page] atomos, & non aliter fieri posse existimat, [...]um sensuum testimonia repudiare concludendum, [...]um nihil, ut probatum, requiratur ad nutritionem vegetabilium praeter aquam.

Secundo dicunt istos Atomos, uti vox sonat, esse indivisibiles, & ob identitatem substantiae quam sortiti sunt, prorsus ejusdem esse naturae, unde nulla disparitas. Praetereà dicunt eos habere magnitudinem, [...]iguras, gravitatem, & unum esse alio majorem. Sed quomodò Atomorum pariter indivisibilium unus potest esse alio major & gravior, & diversas sortiri [...]iguras, nempe Sphaericam, Cubicam, Hexaedricam, Heptaedricam, lenticularem, & caet. Credat Judaeus apella. Si autem quaeratur quomodo hoc mani [...]estum sit eos habere diversas [...]iguras, cum atomi non possint sensari, & concreta corpora [...]iguras & proportiones sortiantur à formis perfermenta, ut dicetur, non autem ab istis atomis non existentibus.

Tertiò dicunt, Atomos qui non possunt dividi, non habere inane in se, sed omnia concreta, prout sunt duriora vel molliora, plus aut minus vacui possidere: quod non dixissent si attendissent quod ex eorum placitis necesse sit atomos raresieri. Nam dicunt ignem, formas, spiritus animales brutorum, effluvia magnetis, succini, & caet. sieri ex flore materiae, & ex atomis multò subtilioribus quàm sunt corpora reliqua. Hinc sequeretur corpora quò compactiora & duriora & plus materiae participarent eò esse activiora, spiritus formas, & caet. quia multum vacui possident, esse minus activa; quia vacuum [Page] nihil est, nihil autem nihil activitatis habet. Praetereà, idem seipsum informaret: nam raritas & densitas non inferunt differentiam specificam, &, si spiritus animales perciperent omnia in brutis (nam illos ab animâ, & animam à temperamento non distinguunt) simile à simili perciperetur, nempe atomi subtiliores qui sunt anima, perciperent alia sensibilia ex atomis minùs subtilibus. Quarto dicunt, atomorum conjunctione res omnes generari, & segregatione corrumpi & interire, atque inter se vario modo agitatos, conjunctos, segregatos, & dispositos, proprietates omnes naturae originare, explicare, & ab innatâ sibi gravitate moveri, ascribentes iis proprietates generales, nempe magnitudinem, figuram, identitatem substantiae, gravitatem, atque etiam proprietates specificas, ut sunt diversa species figurarum, planities, acuties, angularitas, asperitas, obtusitas, orbicularitas: & dicunt istas omnes congenitas esse proprietates, & inesse iis quà tales. Alias etiam ascribunt iis proprietates quae possunt abesse vel adesse; & quae insunt quatenus concurrunt ad generationem & corruptionem concretorum, ut sunt concursus, positio, connexio, ordo, numerus.

Quaero primò, si magnitudo, figura, & caeterae proprietates generales, & proprietates specificae, ut sunt figurarum species rotundae, oblongae, orbiculares, hexaedron, heptaedron, & caet. inter se concurrant, connectantur, & caet. an unquam aliam aliquam qualitatem ab iisdem diversam generabunt? Nam magnitudo, gravitas, figurae diversae, ut planities, [Page] angularitas, & caet. diversas dimensiones secundum longitudinem, latitudinem, & profunditatem producent: at nunquam odores, sapores, colores, atque alias qualitates manifestas aut occultas (ut loquuntur) licet iis etiam jung [...]tur calor (quem aliquando atomis à creatione impressum, aliquando à motu atomorum levissimorum oriri volunt) nam qualitates sibi similes qualitates generant, neque alias, ut calor calorem tantum per se producit; item diversae species figurarum connexae vel disjunctae diversas figuras producunt, praetere à autem nihil. Licet in istis absurdi superlativè sint, tamen dicunt se meliùs aliis Philosophis explicare naturae phaenomena. At si interrogentur unde procedat sensatio in brutis, dicunt à variâ connexione & concursu atomorum subtilissimorum inter se. Si autem interrogentur, qualis vel qualium sit concursus, vel quare à concursu horum potiùs quàm aliorum, [...], ipsis fatentibus in obscuro latet. Neque similitudo desumpta à connexione, ordine, & transpositione literarum Alphabeti aliquid evincit praeter hoc, ut ex istis literis variae app [...]ritiones fiunt à diversis positionibus, & variae syllabae & verba fere innumera, à diversis connexionibus, sic dato quòd sint atomi, & quod habeant tales proprietates generales & speciales per connexionem, congregationem & segregationem, diversae erunt & paenè innumerae species figurarum, sed quid aliud nobis adhuc incognitum? Quinto, ut probent atomos mirabiles posse producere effectus hoc utuntur argumento satis fragili. In inanimatis relucent stupenda [Page] effecta quae à solo temperamento proveniunt, Ergo in brutis, judicare, meminisse, appetere, fugere atque ejusmodi provenire possunt ab eorum temperamentis, id est à materia & qualitatibus vivacissimis, id est, à materiâ & materiâ: & supponit actionem fieri ab inanimato, cujus contrarium probabitur, & dari temperamentum, cujus contrarium in praecedentibus elucet. Sexto, dicunt species visibiles & odores fieri ex aporrhaeâ atomorum, &, ut vitent hoc absurdum, corpota ista continuo minorari dicunt ex aliis corporibus alios in locum eorum substitui, obliti quòd omne corpus constet tali & non aliâ connexione talium atomorum, ideoque atomi ex aliis corporibus vel non possunt apponi, vel si fit, mutabunt formam & colorem eorum quibus apponuntur, & sic nihil esset idem hodie cum seipso cras: videmus autem Magnetem per multos annos emittere effluvia [...] nihil autem de pondere amittere, licet senio virtus ejus, nisi benè praeservetur, labefactetur. Item videmus argentum vivum & Antimonium millies aquam aut vinum impraegnare sine aliquo ponderis sensibili dispendio.

Quaero▪ cum in uno horto sexaginta forsitan plantae crescant, utrum quaelibet earum attrahat succum ex tali atomorum commistione quae sibi sit conveniens, vel si sibi consiciant ex uno succo materiam alimoniae. Si prius dixerint, omnia sunt in omnibus cum Anaxagora, vel diversae plantae successivè non crescerent in uno numero loco, sibi attrahendo succos diversos, v. g. Buglossum & Aconitum, Fraga, & Absynthium, ergo necesse est dicant posterius, nempe ex uno succo consicere alimenta; [Page] & si hoc, tunc principium transmutativum plantis inesse fatendum est. Hoc principium igitur erunt Atomi vel quid ab iis diversum: non atomi, quia si omnes eorum qualitates tum generales, ut sunt identitas substantiae, gravitas, & caet. tum speciales, ut sunt species figurarum diversae, tum accidentia communia, ut sunt connexio, numerus, ordo, & caet. nihil producere possunt per varias mutationes somniatas, ut dictum, praeter accidentia ejusdem speciei, ut videri potest, si omnes complicationes possibiles qualitatum istarum percurras, ergo fatendum est aliquid diversum ab Atomis esse in plantis, & caet. transmutationis principium. Item supponendo viginti animalia specie & proprietatibus diversa uno cibo vesci, cum quaedam ex eo faciunt venenum, quaedam antidota venenorum, quaero uttum tot prop [...]ietates cibo, vel num rectiùs in singulis istis animalibus inerat fermentum transmutativum cibi in tot diversas species, & multa alia istius fu [...]furis, quae brevitatis causà omitto.

Neque concipi potest quomodo materia sit ex se activa, & si hoc fieret, quomodo ex atomorum concursu fortuito (etiamsi animati essent) essentiae rerum, quas sixas esse constat, unde differentiae specifice oriuntur, coalescere possunt?

Alia sententia est Helmontii asserentis in omni composito dari formam, & eam distingui pro gradibus rerum diversis. Primus gradus est eorum quae formam essentialem habent, ut in lapidibus, marchasitis, metallis, vegetabilibus effaetis, & eorum partibus, ossibus aridis, & caet. Secundus gradus [Page] est eorum quae formam vitalem possident, ut in plantis crescentibus. Tertius gradus est eorum quae formam substantialem habent, ut in sensitivis. Quartus gradus denique eorum quae substantiam formalem habent aeternae durationis, ut in creaturis rationalibus. Istâ formâ semper exceptâ dicit reliquas esse medias inter substantiam & accidens & creaturas neutras, & esse de prosapiâ luminis & specie distingui, eas autem non generari, aut ex materiâ per ejus dispositiones produci aut fabricari (generationes rerum omnes causae efficienti ascribens) sed ex nihilo à Deo creari, qui pater est luminum, & in instanti creationis in materiam à fermento prius dispositam infundi, & ex materiâ & formâ per fermentum compositum fieri, viz. vel animal vel vegetabile vel minerale, quae vocat producta seminalia, & dicit corrupto composito formas sponte annihilari, & haec sententia licet veritati magis consona sit, tamen multis haud levibus scatet erroribus. Et primò, haec distinctio (omissâ substantiâ formali) in formam essentialem, vitalem, & substantialem inepta est, quia omnia formam habentia vi [...]unt & sentiunt, licet alia obscurius alia luculentiùs, gradus autem rei non infert differentiam specificam, ideoque si unum habeat formam substantialem, alia habere necesse est. Nam inferendo animalia quia vivunt & sentiunt habere formam substantialem, tunc, si omnia sentiant, ut infra probabitur, omnia habebunt formam substantialem. Secundò, dicere formas omnes specie diversas de novo semper creati, praeter quod contradicit [Page] sacrae Scripturae dicenti Deum sex dierum spatio totum opus creationis finivisse: vult Deum immediatè praesentem esse in productione cujusvis muscae, apis, crabronis, sine concursu causae secundae, confundens modum productionis animae humanae, cum productione talium vilissimorum ex sterquiliniis productorum. Praeterea dicit formas annihilari per se aut per accidentia, cùm tamen neget accidentia posse eas producere, & tamen requiritur eadem potentia pro annihilatione, quae requisita erat pro creatione.

In tantâ rerum caligine liceat mihi (candide lector) libertate philosophicâ uti, ut inter alios sententiam meam liberè proferam, ad quam stabiliendam primò repetenda sunt quaedam de fermentis, nempe inesse aliquid locis omnibus iis coaevum & concreatum subjectatum in odoribus vel fracedine quod praeparat materiam ad suam ultimam perfectionem recipiendam ex unione cum formâ, quam dati contra Atomistas probavimu [...], nec educi ex materiae potentiâ aut dispositionibus contra Peripateticos, nec de novo creari & rursus annihilari suâ sponte contra Helmontium. Ne asymbolos videar repetenda primùm sunt quaedam exempla 1. Saliva canis rabidi ex morsu carni impressa, hominem, boves, oves, canes, equos, corvos, gallos gallinaceos, & caet. rabidos reddit, & mores & gesticulationes canis▪ latrando, ringendo, aqu [...]m timendo, & caet▪ habent.

Item comedentes cerebrum Cati ejus mores induunt.

[Page]Tarantulae ictus reddit homines & bruta Tarantulis similes, inquietos, & in motu perpetuo saltantes.

Ferino sanguine epoto ferini mores induuntur.

Carnes animalium rapacium, ut lupi, Corvi, Aquilae, Accipitris, Vulpis, leonis, si saepe comedantur, mores proinde eorum in aliis generant: ut carnes leporis saepe comestae qui timidum & melancholicum est animal eadem producunt in homine symptomata.

Aspidis morsus praeter alia prava symptomata gesticulationes ipsius serpentis inducit, ut sunt crebri hiatus, volatutio corporis & membrorum, &c.

Lascivientium animalium carnes, ut sunt passeres, Schinci, & caet. lascivos reddunt omnes comedentes, nt missas faciamus mutationes factas in hominibus & brutis per Vegetabilia & Mineralia.

Hisce igitur positis dico 1. Quando anima sensitiva hominis (nam animam immortalem & rationalem ista venena non attingunt, saltem immediatè) & brutorum demorsorum, punctorum, & pastorum supra dictis, easdem operationes habent, quas canis rabidus, Tarantula, Catus, Aspis, lupus, & caet. & non solum operationes vitales sed & naturales mutantur, ut videre est in hydrophobo [...]um urinis scatentibus vermibus capitibus caninis, & Tarantismo affecti aliquid simile telis aranearum in urinis & excrementis habent. Fatendum igitur est vel duas in illis esse formas, nempe formam, canis, bovis, corvi, & caet. vel esse [Page] animam canis rabidi & caet. à quâ proveniunt tale [...] operationes, & sic de caeteris judicium esto. Fatendum est aliter operationes canis rabidi non ab ejus formâ fieri, sed aequè benè à formâ galli, bovis, ovis, & caet. fieri posse. 2. Fatendum est, formam canis rabidi non esse in salivâ ejus nec sic posse transplantari. 3. Fatendum est, quòd boves, oves, galli gallinacei, & caet. demorsi non careant propria formâ, &, ut anima canis non est in salivâ ejus, sic neque anima Tarantulae est in veneno ejus, neque in ca [...]ne animalium▪ rapacium aut ferarum sanguine, & caet. aliter ad generationem non opus esset semine, nec sexuum diversitate, quod absurdum, etiamsi animae fierent ex traduce.

Consequens igitur erit (cùm operationes quae fiunt in bove, corvo, & caet. demorsis à cane sint prorsus eaedem cum operationibus canis rabidi (& sic de caeteris exemplis) nec anima canis, Tarantulae, & caet. possit transplantari per morsum aut puncturam, & si possibile esset eam transplantari, tamen illîc essent duae animae simul & semel in qualibet parte corporis & reliqua absurda) animas brutorum prorsus easdem esse nec distingui specie ex se & suâ naturâ, omnem autem distinctionem fieri à diversis fermentis supervenientibus. Animam autem vegetativam non distingui à sensitiva demonstrant animalia quae fiunt in arboribus, ut sunt Buprestis in Pino, Cantharides in Fraxino, Erucae, Papiliones, nam materia & forma arbotis Pini à fermento Buprestis superveniente, mutatur in Buprestim, remanentibu [...] [Page] formâ & materiâ arboris, sed aliter operante in Bupresti quàm in arbore.

In vegetativis id palam videtur, nam herbae cordiales apud cavernas serpentum veneni serpentini dotes explicant, item vinum [...]axativam vim accipit à Mercuriali remanentibus eorum formis non mutatis, cujus rei innumera fere exempla proposuimus in fermentorum distinctionibus. Fermenta igitur formas rerum reddunt sequaces, & pro diversitate fermentorum diversificantur operationes, & consequenter formae actionum authrices. Haud aliter sol durat lutum & liquefacit ceram, & per fenestram vitream splendens variis coloribus depictam, viz. rubro, caeruleo, flavo, viridi, nigro, &c. pro diversitate colorum diversificatur sol ipse immutatus in suâ essentiâ.

His posit is demonstrationibus, ut videtur, satis sensu perceptibilibus, cùm dari formas substantiales nullus (Atomistis solum exceptis) dubitet, neque aliquo ex praedictis modis fiant aut producantur, ut probatum, nec specie differant magis quàm materia unius rei & alterius, consequens formam dari universalem (animâ hominis immortali et rationali semel et semper exceptâ) sicut datur materia talis, in principio creatam, immaterialem, ne (que) dimensionum vinculis astrictam, per totum mundum extensam [...]ntitative (hîc obscurè vivens in vegetabilibus effaetis, illîc, clarius in vegetabilibus crescentibus, illîc sentit in animalibus, illîc minerascit, & sic de caet.) licet non quantitativè, rebus quibuscunque divisibilibus indivisibiliter praesentem, & in omni generatione & corruptione, quae potiùs mutationes [Page] dici debent, nulla est productio novae entitatis aut destructio propriè sic dicta, & licet variae sint transmutationes, tum quoad qualitates, remanentibus formâ & figurâ externâ: tum quoad formam & figuram, remanentibus quibusdam qualitatibus: tum quoad figuram & formam & omnes proprietates, tamen id solùm à fermentis variè materiam disponentibus▪ provenit, quòd forma sit susceptiva tot diversarum mutationum, in se tamen non mutatur. Nam si dentur operationes & qualitates omnium rerum quibus ab aliis distinguuntur, neque aliter discerni queunt, ut sunt sapores, odores, colores, & caet. & si mutatis istis semper mutaretur forma; vel si quando plures diversae qualitates insunt uni rei, tot essent diversae formae, ut quando vinum laxativam facultatem accipit à mercuriali, quando caro porcina pisces redolet, & caet. tunc formae rerum, quas stabiles esse & permanentes constat, essent in perpetuo fluxu, & semper differrent à seipsis, & diversae formae imò contratiae unum compositum informarent, quod superlativè absurdum. Neque hinc tollitur distinctio animae humanae immortalis ab animabus▪ brutorum: nam anima hominis ex substantiâ coelesti creatur, & in instanti generationis à DEO Patre luminum infunditur: animae autem reliquorum, vegetabilium, brutorum, mineralium, simul cum materiâ creatae sunt, & cùm materia sit incorruptibilis quod à formâ accipit ut sit hoc aliquid▪ quid absurdi etiam est si dicatur forma [...] esse incorruptibiles? Praetereà de fide credimus in die extrem [...] judicii mundum non annihilatum iri, sed tantum renovar [...] [Page] secundum Apostolum Heb. 1. 11, 12. Rom. 8. 19, 20, 21. at animae seu formae brutorum, & caet. sunt mundi pars integrans, ideoque contra Apostolum aut annihilabitur mundus, aut formae istae non peribunt.

Igitur in animalibus, vegetabilibus, mineralibus, iisque effaetis, & in ossibus aridis, & omnibus rebus & locis mundi ubi fermenta gliscunt, adest forma. Nam nulla est res tam mortua quae sensus aliqualis vitae & consequenter formae, non sit particeps, neque ullus est locus mundi ubi operationes animae non sentiuntur per vegetationem, nutritionem, sensum evidentiorem aut obscuriorem, ut probabitur inductione singularium. Cum igitur res quae mortua prorsus videtur agit, actio non est solius fermenti, sed est formae per fermentum in materiâ, ideoque sequitur tot esse gradus formae participandae quot sunt gradus rerum quas informat, non quod forma in se habeat gradus (nam accidens non est) sed quod pro majori aut minori perfectione rerum per fermenta dispositarum luculentiùs aut obscuriùs percipiatur in suis operationibus, nam omnia quamdiu suis fermentis non omnimodè destituuntur, aliqualiter saltem formae capacia sunt, ut videre est in quibusdam rebus quae mortuae prorsus videntur, tamen certò vivunt, & sibi simile in specie producunt ut Conchylia exsiccata, contrita, & in arenâ seminata alia producunt, serpens mortuus seminarium aliis serpentibus, Raphani minutim corcisi & terrae commissi Raphanos producunt, & sic de caeteris ejusmodi. Sensu etiam atque imaginatione [Page] pollere ea quae maximè mortua videntur, experientiâ irrefragabili constat. Nam cùm quatuor sint gradus rerum in natura, uti priùs dictum (de sensitivis & rationalibus nullum est dubium) igitur de duobis aliis, nempe de vegetabilibus vivis & de effaetis, atque animalium partibus & mineralibus▪ 1. In partibus animalium demortuis, ut Physa piscis, & hirundo marina retinent etiam exsiccatae post mortem, virtutem se convertendi ad eam plagam coeli ex quâ spirant venti, quâ qualitate pollebant pisces viventes. Concepta inimicitia ovi cum lupo remanet in pellibus & intestinis, ut superius dictum. Item inimicitia remanet in pennis à morte, ut videre est in aquilarum pennis & caeterarum avium, sic stragulum ex pelle voracis Gulonis efficit somnia de epularum voracitate. 2. In metallis, ut videre est in magnetismo inter aurum & Mercuvium, inter magnetem & ferrum, inter polum & magnetem, item in Antipathiâ inter lapidem Theamedem & ferrum, & caetera ejusmodi multa in exemplis. 3. In vegetabilibus effaetis, ut armilla ex corallo rubro si carnem mulieris hystericae aut fluxu menstruo laborantis tetigerit, pallescit & obscuratur; attactu autem carnis benè valentis pristinum recuperat splendorem, fraxini succus retinet qualitatem resistendi morsibus serpentum, quae inerat arbori dum vegetaverat, in succis Brassicae & Vitis remanet Antipathia eadem quae inerat frutici & herbae crescentibus. 4. In vegetabilibus crescentibus, ut in filice & arundine, & caet. in exemplis praedictis. His positis ad demonstrandum procedo. [Page] In quibuscunque effecta sensus clarissimè elucent, illa revera sentiunt; At in animalium partibus, metallis, lignis aridis, vegetabilibus vivis & effaetis, effecta sensus clarissimè patent, ut ex exemplis clarissimè constat, Ergo, & caet. Minoris ratio est, amor, complacentia, hostilitas, repugnantia, sunt effecta sensus & haec in iis reperiuntur: Ergo, & caet. Probatur, ubicunque sunt motus, inclinatio, tractio, fuga, expulsio, declinatio, aversio, ibi est amor, hostilitas, & caet. At in istis rebus talia effecta cernuntur, Ergo omnibus rebus inest sensus. Cum nihil sit in toto naturae amplexu quod non sui conservationi studeat, nam philautia cubat in gremio naturae, ideoque omnia sensu pollere necesse est ut adjuvantem à laedente distinguant, & non solum ut sensu polleant, sed etiam electionis quadam specie, ut magnes praesentibus duobus objectis nempe alio magnete & ferro, ad unum neglecto altero se convertit, istud voca instinctum vel ut libet, modo res sit, non erimus soliciti de nominibus, nam nomina sunt propter res, non contrà.

His igitur positis, nempe dari formam universalem, & proinde formas rerum (formâ hominis semper exceptâ) non differre specie; & omnia, imo ea quae videntur mortua, habere formas, & proinde sensum & vitam, & per sensum & vitam sui conservationi studere percipiendo hostem quia ab eo timet suam destructionem vel partialem aut totalem transmutationem, ab eo declinat, & in adversum flectitur, percipiend [...] autem amicum, cujus sodalitio quasi roboratur & confortatur cum intuitu lucri & voluptatis, quasi ad eum inclinat, ut mutuis amplexibus [Page] consortio mutuo fruantur, ut videre est in Vite & Brassicâ, Nymphaeâ & Ranunculo, Asparago & Arundine & caet. Consequens igitur erit omnem omninò consensum aut dissensum rerum, utrum sit in distans immediatione virtutis, aut per contactum immediatum suppositi, per motum localem trahendo vel pellendo, aut per simplicem (ut loquuntur) alterationem, a sensu rerum mediante fermento dependere, & ab hoc fonte unicè originari. Nam omnes res inter sphaeras sensationis (quae variae sunt) positae, per fermenta in seinvicem agunt, adjuvando, transmutando, vel destruendo, uti prius dictum.

Sicuti philtra seu potiones amatoriae quae fiunt ex spermate, menstruo sanguine, radicibus aut seminibus herbarum, aut animalium partibus, qualia sunt Orchis species, Eringium, Erucae, passeres, Schinci, testiculi animalium falacium, sudore hominis irrigata, & sic exhibita, conciliant amorem, ita ut comedentes sequi cogantur eum cujus sudore imbuta sunt. Sic caseus detentus sub axillâ hominis donec madescat si canibus exhibeatur, eos sequaces reddit. Sic avis Cacavora Indiae sequitur continuò aves quarum stercore pascitur, & ratio est, quia in sudore, stercore, aut spermate restat tinctura saltem fermenti ejus ex quo decidua sunt, quo fermentantur humores, partes, spiritus, & caet. recipientium, & consequenter formae redduntur sequaces istius fermenti, uti dictum. Et cum quisque seipsum amat, & pars suo toti conjungi gaudet, pars ista ferments in philtro & caet. recepti gaudet conjungi cum homine ex quo venit, & animam recipientis quasi secum [Page] rapit, ideoque amborum animae eodem modo operantur in duobus corporibus ratione unius fermenti symbolizantis, & sic compatiuntur. Sic spiritus sanguinis alicujus viventis, vitro hermeticè clauso, impositus monstrat sanitatem & morbos ejus cujus est sanguis licet longè absentis, mutatione coloris in turbidum, lividum, clarum, rubrum in Febribus, Ictero, Melancholiâ, & caet. Sic Vegetabilia & Mineralia intra suas sphaeras posita, quorum fermenta symbolizant, neque se mutuo transmutant aut destruunt, & caet. [...]ed se amicè amplectuntur, ut caprificus ficum, Palma mas foemellam, magnes ferrum, & mutuo sodalitio gaudent, ut Nympbaea & aqua, lilia & rosae, & caet. vel contactu radicum seu suppositi, aut contactu virtutis ex iis effluentis fermentum unius conjungitur cum alterius: & sic unum alterius redditur sequ [...]x, aut ambo ad seinvicem inclinant, aut mutuo consortio gaudent, ut priùs dictum de philtris.

Antipathia, seu odium, fit contrà inter ea quae fermenta habent asymbolica & mutuò se ligant, transmutant aut destruunt, & discordant ratione locorum in quibus fiunt aut dissimiles effectus producunt. Et, licet ea quae mutuò se destruunt & caet. non possint compati per sympathiam aut seinvicem amare in totâ specie, tamen particularia individua quae maximam antipathiam exercent, possunt longâ consuetudine consentire, ut patet in purgantibus crebrò exhibitis alicui: nam non solum non deturbant humores, sed sunt quasi cibus ordinarius. Sic quidam usu continuo veneni eodem utuntur sine [Page] noxâ, ut in Mithridate, sic tygres, ursi, l [...]o [...]es, lactantes lactis mulieris continuo usu cicurantur: at haec sympathia perit cum individuo, nec ulteriùs ad totam speciem extenditur, sed verisimile est sympathias & antipathias quae omnem speciem & singula ejus individua complectuntur, provenisse ex fermentis locorum se mutuò penetrantibus & afficientibus ante productionem alicujus individui.

Atque haec dicta sufficient de causis amoris & odii, inter ea quae agunt per contactum molis & per contactum virtutis, intra certam sphaeram; de iis autem quae in distans agunt ulteriùs inquirendum, quorum scrutinium multorum clarissimorum virorum hactenus torsit ingenia, magneticam virtutem appellantes, similitudine sumpta à virtute Magnetis. Quidam dicentes fieri per modum soni adaequatè clausa corpora in momento penetrantis. Quidam per expirationem effluviorum vel Actinobolismum, ceu qualitas odorifera herbarum. Alii dicentes esse facultatem influentiis similem agentem per irradiationem in objectum sibi appropriatum: alii per phantasiam ecstaticè suscitatam, alii denique ab Atomis. Quarum sententiarum celebriores, ut veritas magis elucescat, hîc examinare statui: sed quia sympathiae ab amore & odio, & amborum à magnetismo nulla adhuc posita est distinctio, ideo breviter de iis agemus.

Ex omnibus exemplis priùs descriptis in diversis complicationibus Sympathiae & Antipathiae liquet ea quae in seinvicem agunt, sive id sit adjuvando, corroborando, trahendo, pellendo, inclinando, aversando, destruendo, & transmutando diversimodè, [Page] vel certas suarum virium & actionum sphaeras agnoscunt, vel nullum intra mundi polos terminum sibi positum habent. Quae sphaeram agnoscunt, vel operantur in distantia certa (ut magnes attrahit ferrum, succinum Gagates, Mastiche paleas & festucas, & ea quae consortio mutuo delectantur, ut nymphaea & ranunculus, lacerti & homines; vel consortium mutuum aversantur, ut Brassica & Vitis, Cervus & Aries, & sic de caeteris ejusmodi) vel operantur per contactum molis tantùm, & ea vel exterius tangunt, ut caprificus & ficus, palma mas & faemella: vel internè exhibita, ut venena & alexiteria. Ea quae nullum terminum suarum actionum agnoscunt, vel uno affecto afficitur alterum, ut in exemplis de spiritu vel sale sanguinis cum sanguine, & de vino florente cum vino in cadis & caet. vel uno affecto non afficitur, ut magnes & polus, heliotropia & Selenitropia varia cum sole & lunâ, nam affecto polo non afficitur magnes & è contra & caet.

Helmontius dum distinguit Magnetismum à Sympathiâ & Antipathiâ, dicit omnem Magnetismum esse Sympatheticum vel Antipatheticum, sed non è contrà omnem Symp. & Antip. esse Magnetismum, sed verbi gratiâ▪ cum quercus ol [...]ae adversatur, Vitex Satyrio, Nymphaea hyperico, & Asparagus arundines amat, ruta ficum, & sic de caeteris. Quando uno affecto ab aliquâ re laedente aut juvante non afficitur alterum, non propriè Sympathia dici potest, sed amor aut odium, discordia aut concordia; Sympathia autem propriè sic dicta est, [Page] quando aliqua duo amoris vinculo ita conjuncta sunt, ut affecto uno per compassionem afficiatur alterum, sive id fit in distans (ut sevum ursinum repositum in vase clauso augmentatur eo tempore quo ursi in latibulis suis pinguescunt, terra ex Nilo sumpta fit gravior eo tempore quo fit Nili inundatio mense Iulio, pilorum pellis phocae erectio eo tempore quo [...]uit mare, item spiritus sanguinis humani morbos ejus ex quo extractus fuit sanguis monstrans mutatione coloris, item testacea omnia longè à mari eo fluente aperiuntur, refluente clauduntur, & infinita fere similia) sive contactu mutuo ut palma ma [...] & faemella, Caprificus & Ficus, &c. Exemplo res erit manifestior, v. g. Spiritus sanguinis in quavis distantia servatus in vitro hermeticè clauso, & singuis reliquus in venis ejus de quo desumptus erat per Sympathiam compatiuntur: nam si exhibeatur aliquid homini quod malè eum afficiat, mutant spiritus in vitro suum colorem; si verò exhibito antidoto homo à morbo liberatur, liberantur & spiritus singuinis in vitro recuperando pristinum splendorem, illic Sympathia est inter spiritus sanguinis in vitro & in venis; discordia autem inter hominem & venenum, vel venenum & antidotum, concordia seu amor inter hominem & antidotum. Omnia igitur quae concordant aut discordant, non exercent Sympathiam vel Antipathiam propriè sic dictam, neque Sympathia magnetismus dici potest, nam licet magnes agat in distans, & quoad sphaeram attractionis & virtutis ut Sympathetica; tamen neque magnes neque polus afficiuntur ab alterutrius affectione, uti [Page] dictum, sicuti Sympathetica. Igitur cum amores & odia rerum, nominibus Sympathiae & Antipathiae appellantur in principio hujus tractatus, id tantùm abusivè, non strictè & philosophicè loquendo. Hoc serio etiam notandum quod Sympathia illa quae ad distantissima terminatur, semper est inter partem & totum, amores & odia non semper sic. Denique ut summatim repetam convenientiam & disconvenientiam inter Magnetismum, Electricismum, amorem & odium, fascinum et ligationem, sympathiam et antipathiam, sic hab [...]; Magnetismus in hoc concordat cum Electricismo, amore et odio, quod agat intra certam sphaeram attrahendo et repellendo, et discordat cum electricis, quod ea quae attrahit aut repellic participa reddit suae virtutis: Electrica autem non sic▪ sed ea quae se amant aut oderunt inter vegetabilia et caet. vel se amplectendo, ad seinvicem inclinando aversando, et caet. mutuo communicant sibi virtutes; Virtus Magnetis ad ferrum et ferrea & alium Magnetem tantum se extendit, virtus electrica attractiva ad omnia se extendit. Electrica corpora indigent, ut plurimum, frictione ut bene t [...]ahant; Magnes verò & ea quae exercent odium vel amorem, non, virtus magnetis penetrat omnia etiam compactissima & durissima corpora: Electrica verò interposito aliquo corpore non trahunt, neque ea quae odium aut amorem exercent. Denique Magnes non solum▪ habet orbem attractionis quo intra certam sphaeram agit, sed etiam habet orbem virtutis, convertendo se semper ad polum in quavis distantia, qua concordat cum heliotropiis & [Page] Selenitropiis, quae semper se convertunt ad solem & lunam, vel singulis diebus, vel annuum eorum cursum sequentia. Sympathetica verò cum amore & odio specialiter sic dictis concordant, quod seinvicem alterent: cum Magnete verò Heliotropiis, & Selenitropiis, quod agant in distans & penetrent adaequatè clausa corpora, neque dimensionum legibus astricta: Et praetereà hoc habent sibi peculiare, ut uno affecto benè aut malè ab eo cum quo concordat aut discordat, eodem modo afficiatur aliud in distans: ligatio autem & fascinum fit inter ea quae se mutuo amant vel oderunt. Atque haec de distinctione sympathiae, amoris & odii & magnetismi dicta pro praesenti sufficient. Nunc veniunt istae opiniones examinandae de actione in distans. Et primò, Van Helmont. ut inveniat causam ejus, dicit in homine exteriori, id est, sanguine & spiritibus esse potentiam quandam ecstaticam, & non solùm in homine, sed in brutis, vegetabilibus, & eorum partibus etiam à morte, quae cum somnoienta sit, excitatione indiget ab imaginatione accensa à vehementi desiderio, aut arte aliquâ pari, ut in unguento aut pulvere sympathetico virtus ecstatica in sanguine extravenato in paxillo, excitatur ab unguento, & exugit noxam ex labris vulneris ejus cujus erat sanguis, & ut ista actio vehatur in distans, dicit latere in universo spiritum quendam quem magnale magnum appellat, qui sympathiae & dyspathiae leno, confabulator, & actionum promotor existit, & ratione cujus magnetismus (ut dicit) ad distans objectum tanquam vehiculo extenditur, quod probat magnetismo [Page] chordarum duarum testudinum in unisono concordantium, quòd pulsata una in distans subsili [...] altera caeteris immotis & caet.

Sed contra hanc opinionem dico primò, eum ponere entia sine necessitate, nam ut tales operationes siant, non est opus fingere istum spiritum diversum à formis, quem magnale magnum appellat, & proinde non probat dari, neque cum principiis ejus consonat; nam animam mundi seu formam universalem dari negat, cùm dicit omnem distinctionem specificam à formis immediatè oriri, dicendo formas esse lumina & specie differre, & à patre luminum in instanti generationis de novo creari, & rursus annihilari ab accidentibus vel sponte, & quid sit istud magnale nisi mimam mundi vocitet vel cul usui inserviet ex principiis ejus, etsi daretur, certè confite o [...] me non capere. Secundò, etsi daretur quod talis spiritus existeret, & leno esset istarum actionum, impossibile esset vegetabilia, animalia irrationalia & corum partes emittere suas phantasias ad tantam distantiam, licet concedamus omnia vivere, & consequenter sensus aliqualis & phantasiae participa esse, tamen cùm ea quae vivunt magis manifestè ut animalia & quae ratione utuntur ad tantam distantiam suâ phantasiâ non pertingant. Neque operantur, quomodo possunt talia sic operari, nam quibus nobilior phantasia obtigit, ea est magis operativa; quod adfert exemplum de cho [...] dis instrumentorum in unisono concordanti [...]m, si à phantalia vecta magnali, ut vult, fieret, in quavis distantiâ perciperetur [Page] & ubicunque una pulsaretur in quavis mundi plagâ chorda illi unisona moveretur, quod absurdum est, & experientiâ constat quod in certâ tantùm distantiâ concordant, ut extra eam non percipiatur motus, quod verò dicit de phantasiâ venenatorum animalium, & veget abilium transmutante nostram in suam, ut phantasia canis rabidi, Tarantulae, & phantasia aconiti assumpti transmutante costram in anates, anseres, & mergos etsi concederetur verum esse, nihil infert de magnetismo phantasiae ad loca distantissima, nam in omnibus istis requiritur vel contactus molis vel virtutis intra certam sphaeram, at interim non negandum est phantasiam hominis circa rem unicè desideratam vehementer occupatam, licet longè distet, eam aliqualiter adumbrare, coram sistere, & in rem cupitam quasi transformari, sed quod phantasia ecstaticè suseitata mille leucas ad rem desideratam vehatur non facilè inducar ut credam, cum exempla ab ipso allata nihil tale convincant. Exemplum quod adfert de puero quodam in civitate Juliensi ex Martino Del [...]io, qui vehementi desiderio flagtans videndi parentem in ecstasin raptus, vidit eum multis miliaribus distantem. Dico, ut supra, quod parens representatus fuit ei sub aliquali adumbratione, non verò, quòd ejus phantasia, relictis organis corporeis, per quae agit & sine quibus non potest operari, ad tantam distantiam veheretur: exemplum autem quod adfert de acu notante polos sine contactu magnetis nihil infert, nam virtntem eam provenire ab ipsis polis, [Page] & à virtute telluris magnetica pulchrè demonstrat Kircherus, non verò ab imaginatione facientis, aliter non opus esset, dum adhuc candet ferrum ut unâ extremitate ad Austrum, alterâ ad Boream directè locaretur; Et non solùm acus, sed & omne ferrum hoc praestaret: & praeterea videtur ista vis conversiva ad polos in lateribus qui diu in pavimento fuerunt sic locati, ut uno extremo Boream, alio Austrum respicerent: & tandem etsi concederetur quòd phantasia ecstatica ad distans veheretur, tamen non operaretur per se in amicum vel inimicum, inferendo tot diversas compassiones, ut fit in Sympatheticis, cùm omnes actiones (praeter ea quae sunt animae propria) fiunt à fermentis.

Nisi fere omnibus in ore esset, phantasiam ex se omnium rerum transmutatricem esse, plura nunc non adderem: idcirco ob hanc solam rationem pauca de ejus actione per transennam breviter attingere opere pretium duxi: quod ut melius fiat quaedam ejus exempla describam. Sic autem se habent.

Panni diversorum colorum avibus aut aliis animalibus tempore vel coitus, conceptus, vel incubationis, antepositi, pullos & foetus diversicolores reddit, ut Iacobo contigisse legitur, Genes. 24.

Cervi, lepores, coturnices, perdices, vaccae, oves, à colore nivis in septentrione & in Alpibus dum coeunt, pullos & foetus generant albicantes. Sic AEthiops saepè à muliere tempore conceptus visus, nigrum foetum causat & caet. ejusmodi.

Ex diuturnâ corporis circumgyratione item rotarum vel aquarum & similium celeri motu, fit vertigo,

[Page] Asari folia, item Ebuli & Sambuci extremitates, servant sibi impressum characterem à carptionis sensu, nam sursum evulsa vomitum causant, deorsum excerpta per secessum purg [...]nt.

Sanguinis fluentis aspectus pusillanimis lipothymiam causat, cum oscitantibus oscitamus, affligimur cum afflictis, ad cantantes canturimus, cum maestis maesti, cum laetis laeti sumus, & caet. ejusmodi.

Medicamentum Narcoticum contrariis motibus in mor [...]ario pistillo circumactum, imprimit easdem species cerebro accipientis, & inquietum somnum adfert.

Sanguis occisi ad praesentiam occisoris è venis exilit, à sigillo vindictae spiritibus impresso, ut fit in asari foliis, & caet.

Figura cerasi quo percussa erat mulier praegnans imprimitur foetui.

Transformatur foetus in glirem, murem, ana [...]m, anserem, piscem, suem, canem, & caet. vel totaliter vel partialiter si mulier ab iis inopinatò perterrita sit tempore conceptus.

Quodcunque edulii genus abhorrebat mulier tempore gestationis, aut conceptionis, abhorret ut plurimum faetus toto vitae tempore.

Quosdam purgativa solum visa vel odorata purgant.

Lippitudo alteri lippitudinem causat solo intuitu.

Aspectus vel odor maris, quibusdam vomitum provocant, praecipuè iis qui navigantes in eo vomitu tentantur.

Intuitus felis, carnis porcinae, casei, aut nauseativae [Page] cujusdam rei, & caet. iis qui cum talibus assumptis odium exercent, lipothymiam causant.

Quando aliquid intense appetitur à praegnante, faetus ejus figura pingitur.

Quando praegnantes non accipiunt id quod intensè appetebant mancus vel mut [...]lus sit embryo, & caet. ejusmodi.

Hypochondriaci à specierum varietate phantasiae impressarum varie delirant, nam quidam se putant esse reges, alii vates, alii vitreos, testas fragiles grana tritici à gallinis devoranda, alii ceram igne liquabilem, canes, feles, lupos, cuculos, luscinias, horumque aut aliorum animalium voces imitantur, alii se mortuos credunt nec edunt nec bibunt, alii mingere non audent ne diluvium inde oriatur, alii se capite truncatos, alii ingentem se habere nasum, serpentes ranas, catos, glires, mures, & alia animalia in ventre habere & infinita insulsa similia.

Injuriae illatae species phantasiae impressa, causat rabiem.

Metus & horror subitaneus, gravidis abortum, aliis fluxum, aliis uteri suffocationem, hemicraniam, epilepsiam, & mortem saepe attulit.

Quartana, tertiana, podagra, paralysis repente à terrore abiguntur, & caet.

Ut ergo modum inveniamus quomodo haec omnia fieri pòssunt.

Notandum est omnia praedicta vel fieri à rerum praesentium & sensu perceptibilium motu, figura, defectibus, colore, odore, & aliis signaturis, fermentorum [...] dotatis: vel ex rerum absentium [Page] valida & forti cogitatione, memoria per species sibi prius in istas praedictas signaturas motum, calorem, odorem, & caet. repraesentante vel à prolatione nuda quae omnia primo fiunt à charactere & sigillo odii vel amoris indelebili spiritibus matris tempore conceptus violenter impresso, & in foetum transplantato, quod sigillum non solum resuscitatur à visu, gustu, aut odoratu talis rei, sed si forte sit sigillum odii, & pars cum qua discordat debilis, vel nuda denominatio rei exosae sigillum prius impressum somnolentum excitat, v. g. si mulier conceptus tempore vomituriebat à conspectu alicujus rei nauseativae ab impresso spiritibus ejus, humoribus & consequenter foetui, (dum humores ei in alimentum cedunt) sigillo odii spiritus stomachici foetus, vel à sola denominat one istius rei figuram ejus pingunt, & ab ista figura praesenti, excitatur sigillum odii prius impressum, à quo sic excitato conturbantur spiritus stomachici, & subsequitur vomitus: sic etiam de iis quae lipothymiam vel tremorem faciunt vel sudorem ut prolatio carnis porcinae & similium dicendum.

Secundò quaedam fiunt ab excellenti & vehementi passione, aut spirituum conturbatione, à tali re prius laesorum: uti continget, dum vulnerati plagae, non solum ad praesentiam vulnerantis sed ad ejus nominis prolationem (specie depicta in spiritibus, qua excitatur sigillum vindictae prius impressum) sanguinem plorant & recrudescunt; sic de sanguine occisi sluentis ad praesentiam occisoris dicendum.

[Page]Sic recordatio rei periculosae vel abominabilis, tremorem facit & horripilationem.

Tertiò quaedam fiunt à vehementi assidua & fixa cogitatione rei amatae aut exosae, qua imprimitur species talis rei phantasiae, spiritibus, & caet. quae species seu imago eodem modo operatur ac si res ipsa praesens esset, unde pollutio nocturna à specie mulieris prius cupitoe, impressa spiritibus, sanguini, vasis spermaticis, & caet. sic spectrorum apparitiones contingunt pusillanimis & perterritis pro specie aut figura imaginis, ab iis intensè cogitantibus, in spiritibus impressae, ita ut ab ipsis solum videantur, non vero ab adstantibus, nisi etiam illi cogitabundi & perterriti, eandem sibi imaginem in spiritibus depingant. Haud ab simili modo, ab assidua & fixa cogitatione, hypochondriaci imaginem ejus rei sigillant in phantasia & spiritibus adeo firmiter, ut spiritus & consequenter ipsa anima operetur pro modulo istius imaginis, ut dum se putant esse reges, vates, canes, lupos, anseres, cuculos, luscinias, & caet. gestus & voces eorum prae se ferunt ac si essent tales, huc referendae sunt noctambulonum actiones, adeo fi [...]miter fixa est phantasia, circa imaginem sibi impressam rei desideratae in somno, ut cogantur reliqua membra phantasiae sic in objectum propensae prompte mandata exequi; huc etiam ref [...]renda sunt terrisica insomnia, & ephialtes seu incubus sub diversis figuris hominis, canis, cati, diaboli, & caet. similia. Species seu imagines omnibus praedictis modis phantasiae & spiritibus impressae operantur sicuti fermenta, rerum assumptarum aut [Page] exterius admotarum, nam si fortes sint spiritus nostros & consequenter animam sequaces reddunt.

Igitur cum motus motum imprimit ut in exemplis de Medicamento Narcotico▪ de oscitatione, de Carptionis sensu in asaro, de sanguine occisi ad praesentiam homicidae, & caet. & color colorem generat ut in exemplis de AEthiope cervis, leporibus, perdicibus, ovis mutantibus colores suos à rebus praesentibus coloratis, & caet. similia.

Et figura figuram sigillat, ut in cerasi specie in embryonem inusta, macula luniformi, item quando transmutatur foetus in glirem, murem, piscem, & caet.

Et defectus defectum imprimit, & redundantia redundantiam, ut cum praegnans appetit id cujus non fit particeps, & quando mutili à conceptu, mutilos generant, & quando qui duplicia habent membra tales generant, & caet.

Et aliae qualitates & signaturae quaecunque tales producunt, ut in exemplo de virtute purgativa medicamenti aspecti vel odorati, de lippitudine, & caet. omnia similia & cum praefata omnia non solum in conspectu & praesentia, sed & vehementer exosa & desiderata dum absunt, per recordationem, & nudam denominationem, memoria (ex suis speciebus prius impressis, in conceptione, vel à vehementiâ passionum puta irae, odii, terroris, amoris, & caet.) ea repraesentante, ut fit in iis qui à nuda prolatione carnis suillae syncopizant, aut à recordatione rei nauseativae, puta mucilaginis, puris, Chymi, Chyli, & similium vomunt vel nausea tentantur: & quando à vulnerantis non solum praesentia sed denominatione [Page] vulnerati plagae cruorem effundunt▪ & non solum qu [...]ndo characteres prius impressi erant in conceptione a specie, spiritibus & sanguini mulieris sigillata, aut à vehementia praeteritarum passionum, sed etiam ab assidua super objectum aliquod cogitatione, imago seu species in spiritibus sigillata transformat hypochondriacos in canes, catos, vitrea vasa, grana tritici, saltem uti ipsi putant. Sequitur phantasiam per se non esse transmutatricem omnium rerum, sed quod species seu imagines rerum praefatis modis impressae phantasiae (quae lucida cum sit, & diaphani ad instar speculi) similes species in ea producunt, istae vero sic productae similes in spiritibus sigillant, istae similes in humoribus & illae similes in faetu, stomacho, Corde, Capite, & caet. producunt & sic omnia producunt sibi simile; istae autem omnes species sic impressae retinent rei sensibilis fermenti tincturam, adeoque ab eo fiunt vel proximè (ut species rei coloratae, figuratae, moventis, purgativae, deleteriae, & caet.) vel remote ut quando imago rei, vel denominatio, producit tales effectus sicuti res ipsa praesens, virtute sigilli prius impressi. His adde ut supra saepius dictum, per animam seu formam res tantum sentit & vivit, & caet. non autem alterat, m [...]l [...]o adhuc, minus transformat; Ergo neque ejus unica potentia, phantasia Praeterea si phantasia talia per se faceret, poterit novam entitatem producere, quod soli creatori infinito optimo maximo competit, vel omnia rerum seminaria in se contineret, quod aequè absurdum.

Ex his clarissimè patebit, quomodo tum semen [Page] fiat, tum ex eo in utero generetur embryo, tum quomodo ab aliena specie impressa phantasiae mulieris, transformetur in utero, quomodo autem impressiones omnes sigillantur in semine prius dictum, in discursu de generatione, igitur tempore coitus, fermenta in semine continet membra singula cum suis proportionibus, lineamentis, & connexionibus, item colores, odores, sapores, dispositiones, inclinationes, gestus, naevos, maculas, defectus, redundantias, & seminaria morborum haereditariorum, puta Epilepsiae, podagrae, Apoplexiae, & caet. illa bentem autem materiam ex matre in uteri cavitatem, omnes & singulae istae signaturae sigillant suis characteribus, impermistis virtutibus, uti dictum prius de motu, defectu, coloribus, figura, & caet. impressis imaginationi. Si autem mulier terretur inopinato à glire, cane, vel pisce, sigillantur figura proportio & caeterae omnes signaturae gliris, & caet. in imaginatione mulieris, quae imprimuntur spiritibus, istae humoribus, hi autem sic sigillati illabentes in uterum [...]d nutricationem embryonis, fermenta duo cum diversis figuris sigillatricibus in seinvicem agunt, & debilius à fortiori vel ligatur & transmutatur, ut in charactere gliris, muris, sanguinis, cerasi, & caet. impressis membro alicui embryonis, remanente ad huc forma & figura ejus vel: dest [...]uitur debilius totaliter, ut quando ex semine humano à peregrina impressione superveniente sit glis, mus, anas, impressione belluina destruente & obliterante humanam totaliter. Neque mirum est tales impressiones recipi in semine, & tenello embryone, cum homines [Page] toto vitae spatio, ab impressionibus similibus fermentorum extraneorum haud sunt immunes, uti videre est in tarantismo, hydrophobia, & omnibus morbis contagiosis, quae licet formam externam hominis non immutent (cum organa corporea magis solida sint quam ut tales recipiant) tamen mutando spiritus, qui facile peregrinis impressionibus a uscultant, operationes formae totaliter, vel partialiter, immutant.

Cum autem morbi dicuntur produci à phantasia quae siu [...]t à passionibus modum excedentibus, est error inconsiderantiae; nam fiunt à terroris, pavoris, tristitiae, sigillis impressis spiritibus, sicuti ut dictum, motus motum producit, color colorem, figura figuram, sic terror terrorem, metus metus sigillum, & ira iram, per se tantum producunt, per accidens autem morbos, quia si per se producerent morbos, unus & idem morbus à diversis passionibus non oriretur neque diversi morbi ab una passionum, non solum in diversis constitutionibus, sed & in eadem penderet, rabies vero, abortus, diarrhoea, uteri suffocatio, & reliqua similia; sequuntur igitur tantum per accidens ad commotionem passionum, non vero à fermento, contagio aut veneno à spiritibus sic turbatis confecto aut profluente, sed quia istorum morborum semina prius impressa erant, in semine avito, materno, paterno (sic de aliis à talibus passionibus ortis judicandum) vel quia iis laborarunt prius, & ex levi occasione recidivant, & sic irrumpunt in spiritus nostros jam à valida & subitanea perturbationum procella debilitatos & ligatos▪ [Page] & pro modulo sigilli ex semine impressi utrum id sit Epilepticum, Apoplecticum, vertiginosum, & caet. captivi trahuntur spiritus, ob im [...]ecillitatem nimium sequaces redditi cuivis impressioni cedunt: ut in uno Epilepsiam, in alio diarrhoeam, in alio Cephalalgiam uteri suffocationem, rabiem, & caet. producant.

Quartana, tertiana, podagra, paralysis, & caet. à terroris vel timoris specie fortiter spiritibus impressa, curantur etiam per accidens, quatenus nimirum impressio terroris subitanea & fortis, expellit istas debiliores, & etiam quod spiritus concentrati à terroris specie, fortiores redduntur: ita ut erumpentes ad loca affecta pares siant ad extinguendum hostile morbi fermentum, quomodo autem per se ab una & eadem specie terroris sic impressa, quartana, podagra, & paralysis curari possunt, cum à diversissimis causis oriantur, vix ac ne vix concipi potest.

Alii, ut probent dari operationem in distans, dicunt primò, ab omnibus corporibus radios emitti, in quibus anima operatur praesentia suâ, & dat iis [...] operandi, & corporeos esse istos radios, & habere in se spiritum vitalem, & non solùm tales radios sed & excrementa retinere spirituum vitalium portionem, ideoque vivere, & vitam eorum esse eandem cum vitâ animalis cujus sunt effluvia & excrementa. Secundò dicunt inter corpus & excrementa esse quandam concatenationem [...]adiorum istorum in omni distantiâ, licet maximâ, & similem etiam fieri inter sanguinem & aliquam aliam corporis [Page] partem separatam ab eo in quavis distantiâ.

Sed contra primò, dato quod sint effluvia ex sanguine venoso, & in excrementis, impossibile est, si sint corporea, dari concatenationem eorum in quavis distantiâ, nam si corpus etiam maximum rarefieret ad vel invisibiles atomos, non sufficeret ad effluvia suppeditanda pro mille leucis, & etiamsi hoc daretur quod su [...]hcerent, cum tamen nullum aliud certum vehiculum iis assignent in via certo deficerent. At si dixerint concatenationem istain ab anima sieri, si hoc daretur, sequeretur quamlibet animam replere totum mundum à polo ad polum, & etiamsi hoc absurdum daretur quod anima se extenderet ad omnem locum, effluvia ista corporalia non poterunt illam concomitari ob rationem modò allatam, praetereà videmus sanguinem & excrementum extravenatum in pyxide non minorari, quòd sieret si effluvia continuo emitterent corporea ad tantam distantiam. Deinde cum dicunt excrementa vivere, hoc verum fateor: sed eandem esse cum vitâ animalis nempe hominis animâ rationali informati Atheum non Philosophum Christianum decet asserere. Ut demonstrent effluvia sua dicunt caepe & allium è longinquo lachrymas ex oculis elicinnt ex pipere, Iride, Ptarmica sit sternutatio à Croco, Hyoscyamo, Solano, Opio conciliatur somnus, etiam è longinquo, homo per effluvia unius noctis multo▪ levior evadit, & innumera hujusmodi, attamen hoc universaliter non tenet, nam ista effluvia siunt tantùm violenter ex corporibus calorem actualem habentibus, & in iis quae aqueis humiditatibus scatent [Page] à calore solis aut ignis, & caet. quod evincunt Mercurius & Antimonium per infusionem semper menstrua sua impraegnantia, & nihil per multos annos ponderis amittentia, item Moschus, Z [...]bethum, Asa, magnes, & alia, effluvia & odores emittunt, nihil autem de pondere perdunt: at si hoc esset emissione corpusculorum, leviora sanè essent, quod experientiae repugnat, nam advenientibus aliis fermentis labefactatur eorum virtus, aut senio contabescit: sed de quantitate & pondere pristinis nihil amittunt; ideoque sequitur ista effluvia non esse corporea, nisi violenter à calore interno aut externo fiant. Sed quòd fermenta in suis locis, vel in rebus, in quocunque sunt loco, per suos radios spirituales certam sphaeram constituunt, quae sphaera▪ tam latè patet quàm ut aliqua eorum virtus sensari queat. Qui radii vestiuntur am [...]ctu aut vaporum violenter excitatorum ex ipsis à calore interno in animalibus, & externo in caeteris quae non actu calent, aut aliis ex terrâ ipsâ elevatis: cùm verò radii isti exeunt de aliis quae nullo ex praefatis modis emittunt effluvia corporea, ut magnes succinum caepe, allium, & caet. dum è longinquo operantur, crediderim sanè non esse emissione corpusculorum, quia non minorantur, & caet. sed tantùm fermentatione vaporum aqueorum in aere suscitatorum, & sic de aliis ejusmodi: cum autem emissio vaporum sit actio violenta praecipuè in iis quae actu non calent, non possunt talia effecta constantia ut videntur ab iis quae sympathiam aut antipathiam exercent ab eâ ori [...]i. Praetereà ex excrementis viventium jam à corpore separatis, ni [...] [Page] sit à calore externo non possunt talia effluvia suscitari. Igitur talis concatenatio saltem non erit hyeme, atqui hyems non impedit quo minus sympathetica agant. Ergo non valet eorum argumentum, affecto excremento afficiuntur cacantis nates vel intestinâ in quavis distantiâ, quia datur concatenatio effluviorum corporeorum continuò ex ambobus emanantium.

Tertiò venit Atomistarum opinio examinanda, sed cum fusè satis, dum deformis sermo esset, eorum principia ventilavimus, non opus erit hîc ea repete [...]e, ut verò ex eorum principiis actionem ad distans inveniant, magisterialiter quasdam positiones violenter in Philosophiam intrudunt, dicentes eos rationis expertes qui non credunt. 1. Quod omnes actiones fiant ab atomis discrepanti modo motis, figuris suis proportionato. 2. Quod constans detur effluvium talium atomorum ab omnibus corporibus compressione corporum circum jacentium, & caet. & quod possint effluvia ex magnete & caeteris videri ope microscopii. 3. Quod Atomi isti sint diversarum figurarum & quidem sint adeò exiles & subtiles, ut omnia media pervadant, sine aliquâ oppositione ut in peste, & caet. Alii sunt majores qui alios praeterire facile non possunt. 4. Quod omnia quietem ament permanendo in suis locis. 5. Quod quaedam sint loca magis apta ut recipiant tales atomos quàm alia, ut atomi morborum animalium brutorum, bruta aggrediuntur non hominem & è contra, & concordantia haec inter poros & atomos dicitur cognatio. 6. Quod Atomi nullibi quiescant nisi [Page] in cognatis poris. 7. Quod nulla distantia impediat motum atamorum ad propria loca, nam nulli alii pori possunt eos retinere ob appulsum propriorum atomorum quibus expelluntur, donec ad proprium corpus pervenerint. 8. Quod quò magis appropinquant atomi suis domiciliis, minor fit resistentia ex parte objecti ad quod tendunt, & pressura fit major, ideoque motus est velocior & contrà. 9. Datur conjunctio atomorum qui in peregrinatione volant in dorso aliorum & operantur simul. Atque his praemissis & consideratis dicunt contactum in distans esse tam realem quàm solis emittendo suos radios ad tot mille leucas, & cùm medicamentum sit corpus constitutum ex multis particulis (nam de unguenti armarii vi & energiâ loquuntur) sequetur quod constans effluvium atomorum ex eo expiret per assertionem secundam, & per assertionem nonam oportet ut conjungantur cum atomis extravenati sanguinis in paxillo & comitentur eos in fuga, & sic à constante calore atomos semper emittunt, & per sextam & septimam assertionem necessariò pelluntur ad partem affectam seu vulneratam quamvis longè distantem.

Ad ea quae superius dicta contra Atomorum existentiam solum unieo argumento agam. Omnes Atomistae in principiis suis constituendis vel confugiunt ad partes homoeomeras Anaxagorae, vel cum Lucretio dicunt omnes atomos esse similes, diversas autem operationes fieri ab ordine, connexione, figuris, & caet. diversis. Sed contra primos sic arguo, Cùm Leo, Vulpes, lupus, ursus, accipiter, [Page] corvus, canis, sus, & centum animalia carnivora unumquodque eorum unâ librâ carnis bovinae vescitur, & suppone hominem & reliqua omnia uncias quatuor alimenti habuisse ex una ista libra, erantne in unâ libra carnis tot diversi atomi quot comedentes, certè hoc non dixerint cum in unâ librâ ponderante duodecim uncias hoc computo erunt quadringentae unciae: si verò refugiant cum lucretio ad diversas positiones atomorum, assignent rationem quaeso cur omnia non pascuntur omnibus, & cur quod uni alimentum alteri venenum. Nifallor▪ responsio erit ob diversitatem atomorum, vel si dicant provenire à diversa connexione, cur fit cum dicunt species visibiles, andibiles, odorabiles, & caet. fieri ab aporhaeâ atomorum, ut vitent hoc absurdum, corpora sic continuò minorari volunt ex aliis corporibus alia in locum eorum substitui. Ponamus v. g. hominem, & venenatas plantas, putà aconitum, hyoscyamum, & caet. in uno loco perpetuo esse ut effluvia ab herbis deperdita suppeditentur ab aporhaeâ ex hominibus & contrà, & tamen non mutantur secundum eos, quia mutatur situs atomorum advenientium, cur igitur pari modo dum homines vescuntur talibus plantis non possunt diversas connexiones atomorum eorum mutare in suam substantiam, cum major vis transmutativa in stomacho residet quam in externâ superficie corporis, ubi fit necessario apposicio atomorum deperditorum. A page cum talibus nugis, inventum sanè puerile homine philosopho indignum▪ de cognatione atomorum & pororum nihil di [...]; nam datis semel atomis, cum levissima [Page] sunt corpuscula vel minimo oris spiritu à terrâ ad solem, à polo ad polum penetrando saxa, montes, marmora, ferrum, & quid non: dicto▪ citiùs meant & remeant obsequiosi ut mandata à suis patronis accipiant ad omnes possibiles actiones obeundas non solùm ut extraneas peregrinationes subeant magis activi & veloces, sed ut pigriores, hebetiores & desides premant, a'que eos in itinere fatiscentes & claudicantes dorsa & humeris portent & sublevent, proculdubio omnibus aliis philosophis palmam praeripitis, qui naturam adeo obsequiosam vobis nolit velit redditis, sed de his satis quae vel fidem Peripateticam transcendunt.

Ultimò, auctor Philosophiae Mosaicae dicit omnes actiones naturales fieri immediatè à spiritu Dei incumbente aquis, & quia Spiritus iste incorruptibilis, aeternus, infinitus, & caet. ideo suae actionis nullum habet terminum, & hinc concludit nullum esse rebus naturalibus in agendo virtutis orbem positum, quia hoc spiritu animantur qui agit in quavis distantiâ.

Contra eum sic arguo. Sires non per se sed per istum spiritum infinitum, & caet. operarentur, nullae essent rebus virtutes propriae, & vires rerum naturalium non essent iis concreatae, & frustranes esset omnis Philosophia, & v g. cum ignis comburit, non erit ignis actio sed Dei aut Spiritus in igne, & cùm aliquod medicamentum purgans exhibetur, purgatio non erit actio naturalis medicamenti, sic de attractione magnetis, & caet. & sic omnes actiones erunt supernaturales, & proinde [Page] nulla dabuntur accidentia, sed cum haec sint maximè absurda, refutatione non egent. Dum haec scribo non poslum silentio pertransire argumenta quaedam Kircheri eum refutantis in arte suâ magneticâ tanquam patronum unicum unguenti armarii, nam primò licet ex principiis ejus inferre liceat, unguentum agere in distantia infinita, nempe quia fit à spiritu isto infinito virtus ejus [...]anativa, tamen alii qui id defendunt, dicunt virtutem ejus extendi ad certam distantiam tantum intra mundi polos, ideoque non esse simpliciter infinitam. 2. Dicit, si sphaerae rerum esset infinita in agendo, tunc nemo Romae esset tutus à basiliicis Lybicis, à dipsadibus AEgyptiacis, draconibus Africanis, eorumque virulento flatu, nemo à contagione pestis Germanicae, aut ab effluvio Napelli Alpini, & caet. in aliis regionibus esset tutus à vertigine. Neuter eorum se intelligit, unus quid defendat, alter quid refutet. Nam primò, si hoc esset verum quod actiones omnium rerum essent indeterminatae & in quavis distantiâ agerent, tunc contra auctorem Philosophiae Mosaicae habet intentum Kircherus, sed ideone illicitum est istud unguentum quia in [...]ulsus ille non bene defendit? Non dicendum est res omnes haberetam amplam sphaeram operationum, sed tantùm determinatam, & sphaeras rerum distingui, & ea quae agunt per odium vel amorem non habere tales, sed ea quae sympathiam exercent, quae non fit inter omnia praedicta, sed tantùm inter totum & partem. Quod dicit inter omnes res creatas hoc solum indulgendum huic ungnento [Page] quòd in tantâ distantiâ curet; omninò falsum & contrarium in plurimis exemplis constat, prius descriptis, nempe Sympathia Conchylium in quavis distantiâ cum mare fluente & refluo; ost [...]eo [...]um & pupilli oculi cati cum lunâ, vini & cervisiae in cadi [...] cum vino & hordeo florentibus in campis, Cerasi species impressa in embryonem per imaginationem internam mutat colores cum aliis in ar [...] oribus, & caet. Et cum dicis à pacto aut explicito aut implicito fieri cum diabolo an & ista etiam ut sentian amicum aut inimicum indistantia pepigerunt cum eo foedus? Ut probet nullam dari actionem in distans negat Sympathiam inter polum & magnetem, & dicit magnetem esse partem terrae homogeneam & genuinum ejus filium & è se [...]ne terrae & naturali fieri, & habere totam suam vim à terra, & sicuti tellus ad polos mundi, ita magnetem ad polos terrae di [...]igi▪ Si sit pars terrae homogenea, cur igitur reliquae partes non aequè participant vim attractivam, repulsivam, & conversivam. Cur contra Gilbertum negat terram esse magnetem? Et si tellus, ut vult sit totius virtutis magneticae fons, certe ipsa terra erit magis magnetica, quomodo quis dabit quod non habet in se? Proinde magnetem fieri ex semine terrae & suo & esse partem terrae, nescio quomodo hoc fieri potest, nam terra cum ex ejus principlis sit elementum, nullum semen habet. Si verò dicat semen habere in terrâ, cur reliqua semina non idem faciunt quae sunt in terrâ? Ignorat magnetem sicuti reliquos lapides fieri ex aquâ semine lapidifico impraegnata, ut & ipsa terra ex suo semine, uti in principio hujus tractatus [Page] probatum. Ideoque dico si benè distinxissent inter sympathiam & concordiam & discordiam & concordia [...] & discordi [...]s▪ in eas quae contactu & in distans operantur, neque magneti inter ea uni tantum tribuissent, neque omnia magneticè agere dixissent promiscuè, neque Kircherus librum suum mundum magneticum appellans eos reprehendis [...]et, nam non video qu [...] ratione mundum magneticum magis appellaret quàm mundum Caltheticum.

Eos qui à stellis & sole virtutem istam sympatheticam deducunt j [...]m refutavimus in principio tractatus, ubi ostendimus res nullo modo dependere ab iis ut tales vel tales sortiantur virtutes, nam terra habe bat in se ante productum solem fermenta omnium vegetabilium, & consequenter omnes virtutes.

Cùm igitur Sympathia non fiat in distantissimis locis à phantasiâ rerum ecstaticè suscitatâ, ut vult Helmontius, neque ab atomis, neque per concatenationem effluvio [...]um corporeorum, vel ab animâ extra proprium corpus ope [...]ante, neque à spiritu illo infinito aqui [...] incubante, & cat. Ut modum igitur inveniamus quomodo flat illa compassio cùm ex innumeris exemplis constet talem dari. Primò ex praecedentibu [...] liquet omne compositum constare ex materia, forma & fermento: à materiâ habet suam quant [...]tatem & consistentiam, à formâ habent quod vivat & sent▪ at luculentiùs aut obscurius, uti pri [...]s probatum, & à fermento omnes aliae actiones quaecunqu [...] dependent, ut & mutationes omnes ad bonum vel malum. Hinc igitur p [...]tet quomodo affecto sanguine & spiritibus intra venas hominis, fermento [Page] icterico vel melancholico afficiatur spiritus sanguinis in vitro hermeticè cl [...]uso etiam, mutatione coloris in lividum & slavum (& sic de caeteris ejusmodi exemplis judicium esto) quod simili modo ab eodem fermento iste spiritus afficiatur quo afficitur sanguis in venis licet in maximâ distantiâ: & cum istud fermentum non possit produci per se intra vitri parietes, oportet illud advehi, unde etiam p [...]tet fermentum penetrans vitrum hermeticè clausum, dimensionum legibus non esse astrictum, quod etiam patet in magnete penetrante marmora, saxa, montes, & caet. Secundò, cùm constet ex praedictis formas rerum in se non differre specie sed numero (omnem autem differentiam provenire à fermentis) & esse quasi radios formae universalis quam demonstravimus dari, radii autem isti in centro universalis formae conveniunt & un untur. Hinc patet primò radios formarum totius & partis compatientium simul convenire & cum affecto uno eodem modo afficitur alterum (sive id sit totum sive pars) neque forma unius per se alterius radios sic permutare potest (cum res non alterent se per animam sed tantùm vivant & sentiant.) Restat cum radis unius formae fermentum (cum sit spirituale) alterius affecti in distans ferri, ut recipro [...]è colloquia privata habeant▪ ut unum aliud bene aut malè afficiat, totum attrahendo ad se aegritudinem partis, pars etiam aegritudinem totius, vel illi communicando robur & sanitatem sibi ab alio amico praesenti communicatam: licet non sit utrique praese [...]s, sufficit ut vel toti vel parti ad [...]ibeatur, & sic de morbis [Page] ab inimico uni vel alteri implantatis dicendum. Prioris exemplum erit quòd testacea ferè omnia procul etiam à mari, fluente, eo, aperiantur & contrà, Alterius exemplum erit quod nalus insititius mortuo eo de cujus carne desumptus erat de facie ejus ubi vegetaverat Gangraenâ affectus decidat, atque innumera alia ejusmodi superiùs descripta. Vel sic quia sigillatur forma rei ab inimico affectae, fermenti specie & imagine; & istud sigillum sic formae inustum. retinet fermenti & rei sensibilis vim & effica [...]m: & penetrando radios formae amici sig [...]ll [...]m in ea si [...]ile producit (uti sit in colore, sapore figura, motu, & caeteris signaturis prope conspectis produ [...]en [...]us in subjectis appropriatis & dispositis signaturas sibi similes) sigillatur primo in rei compatien is phantasia & spiritibus, & successivè reliquis partibus imprimitur, v. g. suppone Brachium hominis G [...]ngraena affectum esse, vel ipsum hominem mo [...]i [...]undum, de cujus B [...]achio nasus insititius desum [...]u [...]erat, fermentum Gangraenosum▪ & mortiferum, sigillum suum inurit humoribus, phantasiae, & spiriti [...]us, hominis moribundi aut Gangraenâ affe [...]: qui spi [...]itus (cum si [...]t uti formae reliquorum ex form [...] universali) sic sigillati in centro obviant radiis spiritus partis, nempe nasi, & pro modulo sigilli iis p [...]ius impressi, sigillant istos spiritus nasi, & cum totum moritur, moritur etiam pars, & sic de aliis exemplis ejusmodi.

Hinc igitur clarè sequitur, eos qui tot simplicia selecta in compositione Unguenti Armarii, aut pulveris Sympathetici congerunt, penitus errare, credentes [Page] istis solum simplicibus in tali quantitate commistis inesse talem virtutem: nam quod pulvis vel unguentum agant in distans, non fit ratione ingredientium, nam non requiritur medicamentum quod ex se vel sua virtute, agat in distans, sed satis est si habeat in se virtutem curativam cum non vehatur suis alis; nam adhibitum vni vel alteri quae compatiuntur vis curativa vel destructiva, fertur radiis formae spiritualis (uti dictum) ad amicum ut eum participem reddat g [...]udii aut terroris & tristitiae: quod vero in distans fiat talis perceptio amici vel ininici, cum gaudio & tristitia solum à forma provenit, quae dat omnibus ut sentiant uti probatum, curatio autem destructio, ligatio, aut transmutatio provenit à fermentis cum forma advectis.

Quando in ictero, Scorbuto, & caet. exhibetur tantillum sanguinis aut urinae patientis cibis commixtum canibus, canes non trahunt aegritudinem, neque transfertur ad eos (ut falsò putant nonnulli) nam non sunt capaces istius morbi, sed si sanetur morbus (quod saepissimè continget) est quia in sanguine & excrementis, pars fermenti morbifici à Canibus, & caet. commesti, destruitur à fermentis eorum fortioribus vel ligatur, & sic affecta ista portiuncula fermenti morbifici à cane commesti, afficitur totum quod erat in homine, & perit aegritudo. Sic etiam quando Vegetabile aliquod aut ejus semen homini vel particulari membro amicum, & morbo ejus contrarium irrigatur mumia morbi & terrae committitur ut crescat, ut v. g. in Ictero Chelidonia grana Juniperi, & caet. in Hydrope Absynthium, [Page] Ebulus, in Pleuritide Papaver Rheas, Hypericon, in Peste Scordium, Scorzonera in ulceribus & vulneribus Persicaria maculata, panax: illic pars fermenti ligatur vel destruitur à fermentis istarum eam vincentibus & sic debellatur reliquum aegritudinis in homine: quod vero perhibetur istam herbam tali modo à fermento morbifico irrigatam homini aut alteri animali exhibitam communicare iis morbum nullo modo verum est, nisi fermentum morbificum quo irrigata erat planta transmutaverit virtutem herbae sanativam, totaliter aut partialiter in suam naturam deleteriam, ut continget in Salvia ab halitu Bufonis infecta, & in herbis prope serpentum Cavernas, sed si hoc fiat, morbi vis intenditur quod alias abigeretur. Si autem herbae aut eorum semina irrigantur mumia morbi, quae habent virtutem producendi talem morbum (sic de Animalibus, Mineralibus, & eorum partibus judicandum) intenditur tunc aegritudo: ut v. g. si urina, aut sanguine, & sudore, & caet. febricitantis irrigetur anacardis aut ejus semen, intenditur febris; sic lolium eodem modo usurpatum intendit vertiginem, sic asarum intendit vomitum, & caet. ea autem Vegetabilia, Animalia Mineralia & eorum partes quae intus exhibita, venena homini sunt puta Hyoscyamus, Cicuta, Aconitum, Arsenicum, & caet. si mumia hominis alioquin benè valentis irrigentur corrumpendo & destruendo portjunculam fermenti in mumia ratione compassionis reliquum in homine destruunt aut transmutant diversimodè pro diversa uniuscuiusque natura: & multa alia ejusmodi mirabilia per transplantationem [Page] resultantia inveniet curiosus lector.

Debuissem huic tractatui subnectere Curationis methodum, clariorem per Sympathiam, sed de eâ aliàs [...] dabitut occasio disserendi.

Atque haec sunt benevole lector quae ex primâ inspectione naturae in speculo Animalium, Vegetabilium, & Mineralium nitentis delineare poteram, visu disgregato deficientibus coloribus vivacibus, & ex intensâ nimis cogitatione spiritibus paene exhaustis non abs re erit caeptis paulisper desistere, refocillatis autem spiritibus languentibus, oculis ablutis & coloribus novis probè instructus, propediem, ut spero, secundò opus aggrediar. Si autem ex praedictis facilior pateat aditus ad naturae occulta mysteria, DEO Opt. Max. à quo descendit omne donum bonum, gratias age. Vale.

FINIS.

Information about this book

Title statement

Aditus novus ad occultas sympathiæ et antipathiæ causas inveniendas per principia philosophiæ naturalis, ex fermentorum artificiosâ anatomia hausta, patefactus / a Sylvestro Rattray ...

Rattray, Sylvester, fl. 1650-1666.

Edition statement

1658

Publication

Publisher

Text Creation Partnership,

Place of publication

Ann Arbor, MI ; Oxford (UK) :

Date

2005-12 (EEBO-TCP Phase 1).

ID [DLPS]

A58097

ID [STC]

Wing R308

ID [STC]

ESTC R3901

ID [EEBO-CITATION]

13194920

ID [OCLC]

ocm 13194920

ID [VID]

98402

Availability

This keyboarded and encoded edition of the work described above is co-owned by the institutions providing financial support to the Early English Books Online Text Creation Partnership. This Phase I text is available for reuse, according to the terms of Creative Commons 0 1.0 Universal. The text can be copied, modified, distributed and performed, even for commercial purposes, all without asking permission.

Series

Early English books online.

Notes

(EEBO-TCP ; phase 1, no. A58097)

Transcribed from: (Early English Books Online ; image set 98402)

Images scanned from microfilm: (Early English books, 1641-1700 ; 331:1)

Source

— Aditus novus ad occultas sympathiæ et antipathiæ causas inveniendas per principia philosophiæ naturalis, ex fermentorum artificiosâ anatomia hausta, patefactus / a Sylvestro Rattray ..., Rattray, Sylvester, fl. 1650-1666..

Extent

[15], 135 p.

Excudebat Andreas Anderson,. Glasguæ :: 1658.. (Reproduction of original in Bodleian Library.)

Creation

Created by converting TCP files to TEI P5 using tcp2tei.xsl, TEI @ Oxford.

Editorial practices

EEBO-TCP is a partnership between the Universities of Michigan and Oxford and the publisher ProQuest to create accurately transcribed and encoded texts based on the image sets published by ProQuest via their Early English Books Online (EEBO) database (http://eebo.chadwyck.com). The general aim of EEBO-TCP is to encode one copy (usually the first edition) of every monographic English-language title published between 1473 and 1700 available in EEBO.

EEBO-TCP aimed to produce large quantities of textual data within the usual project restraints of time and funding, and therefore chose to create diplomatic transcriptions (as opposed to critical editions) with light-touch, mainly structural encoding based on the Text Encoding Initiative (http://www.tei-c.org).

The EEBO-TCP project was divided into two phases. The 25,363 texts created during Phase 1 of the project have been released into the public domain as of 1 January 2015. Anyone can now take and use these texts for their own purposes, but we respectfully request that due credit and attribution is given to their original source.

Users should be aware of the process of creating the TCP texts, and therefore of any assumptions that can be made about the data.

Text selection was based on the New Cambridge Bibliography of English Literature (NCBEL). If an author (or for an anonymous work, the title) appears in NCBEL, then their works are eligible for inclusion. Selection was intended to range over a wide variety of subject areas, to reflect the true nature of the print record of the period. In general, first editions of a works in English were prioritized, although there are a number of works in other languages, notably Latin and Welsh, included and sometimes a second or later edition of a work was chosen if there was a compelling reason to do so.

Image sets were sent to external keying companies for transcription and basic encoding. Quality assurance was then carried out by editorial teams in Oxford and Michigan. 5% (or 5 pages, whichever is the greater) of each text was proofread for accuracy and those which did not meet QA standards were returned to the keyers to be redone. After proofreading, the encoding was enhanced and/or corrected and characters marked as illegible were corrected where possible up to a limit of 100 instances per text. Any remaining illegibles were encoded as <gap>s. Understanding these processes should make clear that, while the overall quality of TCP data is very good, some errors will remain and some readable characters will be marked as illegible. Users should bear in mind that in all likelihood such instances will never have been looked at by a TCP editor.

The texts were encoded and linked to page images in accordance with level 4 of the TEI in Libraries guidelines.

Copies of the texts have been issued variously as SGML (TCP schema; ASCII text with mnemonic sdata character entities); displayable XML (TCP schema; characters represented either as UTF-8 Unicode or text strings within braces); or lossless XML (TEI P5, characters represented either as UTF-8 Unicode or TEI g elements).

Keying and markup guidelines are available at the Text Creation Partnership web site.