Evangelium Medici: SEU MEDICINA MYSTICA; DE Suspensis Naturae Legibus, SIVE De MIRACULIS; Reliquisque [...] Memoratis, quae Medicae indagini subjici possunt.

Vbi perpensis priùs Corporum Naturâ, sa­no & morboso Corporis Humani Statu, nec non Motûs Legibus, Rerum Status super naturam, praecipuè qui Corpus Hu­manum & Animam spectant, juxta Medicinae Principia explicantur.

A BERNARDO CONNOR, M. D. è Regia Societate Londinensi, nec non è Regali Medicorum Londinen­sium Collegio.

Londini, Sumptibus Bibliopolarum Richardi Wellinton, in Coemeterio D. Pauli; Henrici Nelme, in loco Royal-Exchange dicto, & Samuelis Briscoe, in loco vulgò dicto Co­vent-Garden, MDCXC VII.

IMPRIMATUR

Hic liber cui Titulus, Evangelium Medici, seu Medicina Mystica de suspensis Naturae Legibus, &c.

Tho. Millington, Praeses,
  • Tho, Burwel
  • Rich. Torlesse
  • Guliel. Dawes
  • Tho. Gill
    • Censores.
Datum ex Aedibus Collegii nostri in Comitiis Cen­soriis nono die Aprilis, 1697.

Honoratissimo Viro D. CAROLO MONTAGUE, Fisci Regii CANCELLARIO, E Supremis Angliae Thesaurariis, Regi à Secretioribus Consiliis, Nec non Regalis Societatis Londinensis PRAESIDI.

DIvina, Vir Clarissime, cum Humanis, Sacra cum Pro­fanis, Vacillantes Naturae Vires, & fluxiles Effectus cum Mira­culis, & cum Summi Numinis Po­tentia, juxta Medicinae Principia, [Page ii] conferre, & collata explicare, ar­duum nimis, & forsan temerari­um plerisque videbitur. Cùm prae­cipuè hoc tam sublime Opus, hoc tam coeleste Iter à nemine hactenus susceptum fuerit. Mihi ipsi ante Annos quosdam Effectuum eorum, qui juxta simul ac supra Naturae Legcs fiunt, Causas & Modum fortè contemplanti, visum est, quòd Illi prorsus Operam ludunt qui re­conditam Miraculorum Naturam obtusiori caecutientis Rationis Acie perlustrant. Cum reliquis enim omnibus tunc existimavi quòd Effectus, qui sancitas Naturae Leges superant, Ingenii quoque Captum excedunt. Cum tamen deinde mecum diutiùs perpenderim, quòd omnes Corporum & Spiritu­um Effectus, tum illi, qui juxta [Page iii] Naturae, vel Motûs Leges pera­guntur, tum illi, qui Naturae conatus exuperant, ab uno eodem­que Aeternae Voluntatis Decreto immediatè producuntur; mihi sta­tim proposui per Effectuum Natu­ralium Cognitionem, ad Effectuum super naturam notitiam, quasi per diversos gradus, paulatim ascen­dere, & utrosque effectus juxta ejusdem Legis Tenorem in hoc Li­bro illustrare. Ut autem sub tanti Nominis Auspiciis à mordacis Cen­surae aculeis, & malevolorum dicteriis incolumis evadam, Tuae, Vir Spectatissime, Tutelae novum hocce Tentamen committere non dubitavi. Cujus enim nomen hu­jus Operis fronti praefigere magis gestirem, quàm illius quem tam Prudens & Sagax Princeps suo [Page iv] praeficere Aerario, & Sanctiori­bus interesse Consiliis voluit? Cu­jus Fama decori magis esse potuit & Ornamento, quàm illius, qui Tot Tantorumque Magnatum stir­pe est oriundus? Cujus Prae­sidium ardentiùs exoptarem, quàm illius, quem tanta Literatorum Societas ad omnium vota semel atque iterum elegit Praesidem? Cu­jus denique judicio praecocem huncce Ingenii mei Partum rudi adeo penicillo delineatum lubentiùs subji­cerem emendandum, quàm Illius, cui Judicii in Publicis Rebus Sa­gacitas, cui Ingenii Perspicacitas, cui notissima Cunctis Merita, tan­tam per totam Angliam famam, tantam in Senatu authoritatem, tantam apud Regem gratiam & favorem acquisiverunt, quod Re­gi [Page v] ipsi aequum fore visum est, Te ad Supremos Reipublicae Hono­res evehere, ut suis Rebus domi & foris tutiùs consuleret, ut Populi votis responderet, & ut tua meri­ta, collataque in Regnum Beneficia pleniùs compensaret.

Spero, Vir Illustrissime, quòd, etiam si publica Regni Negotia to­tum Te, quasi continuos inter flu­ctus, agitatum detineant, Tibi tandem, compositis aliquando tantis Rebus, aut saltem, ad relaxandum Animum, aliquandiu praetermis­sis, vacabit identidem dicatas Tibi Orbis Literarii Curas & Studia so­lito genii candore intueri, & admit­tere, nec non gravioribus subinde Curis interponere. At, si forte in­cultum hocce meum Opusculum vi­vidiorem [Page vi] Ingenii Tui perspicaciam satiare minùs valeat, meminisse saltem haud dedigneris, quanto cultu & observantiâ hoc quale­cunque Munusculum offert, dicat­que,

Vir Nobilissime, Tibi Devotissimus, Bernardus Connor.

EPISTOLA AD Meritissimum suum Amicum, D. B. M. EX Anglico idiomate ab erudito J. W. Studios. Oxon. in Latinum con­versa, & Praefationis loco hic praefixa.

NOndum ex animo Tibi, Vir Litera­tissime, penitùs excidisse reor nupe­rum ist hoc Colloquium, quo Tu & Ipse de Miraculis disseruimus, & de opinione ar­gutiisque quorundam, qui negant ullo [...]ese pacto concipere, quibus Viribus, quove Modo effici pos­sent. Cuncta, quae congerunt in partes suas, Argu­menta frigida nimis, & infirma visa sunt, utpote [Page ii] quae haec tantùm suadere voluerunt, Omnes ni­mirum Effectus, qui Intellectum Humanum su­perant, vires utique summi Numinis superare; aut saltem necessum esse, ad expugnandos In­credulorum animos, ut Deus non solùm Mira­cula coràm edat, sed eadem etiam efficiendi Ra­tionem Modumque patefaciat. Hoc sumus palam professi, Illos nempe stupendos Effectus, quos pro Miraculis jure quidem exhibent Sacrae Pagi­nae, aliquem supra sancitas Naturae Leges Au­torem fateri, ipsamque summi Opificis dextram virtutemque deposcere. Protinùs in nostram ibant sententiam, quippe quos hac in parte diu­tiùs haesitare meritò puduit. Quamvis autem non potuerunt non persuasum habere istos hujus­modi Effectus, quos Historici spectatissimae gra­vissimaeque fidei narrant, inter Miracula jure cen­seri, ac praestitutas Naturae vires omninò respu­ere; nè tamen opinioni nostrae facile nimis assen­tirentur, ut ipse mecum paulo diligentius per­penderem, utrum Modi, juxta quos Miracula Deus efficit, sub Rationem humanam cadere possent, & quis mihi tandem Modus vero simil­limus videretur, sibi ut exponerem, efflagita­bant.

At licèt hoc Opus non sit Provinciae meae, quippe quae quotidianos tantùm, vulgaresque Naturae Effectus, seu Medicinam, complectitur▪ (quae profectò qu [...]cquid est Ingenii vel Otii mihi [Page iii] prorsus exhaurit, & ex quâ magis indies per­spicio, gratusque demiror providam summi Numinis Curam) eorum tamen votis morem gerere cupiens, Rem totam mecum expen­dere, ac, quantum possem, enodatam dare pol­licebar.

Non equidem tum primum, & hic & alibi gentium eadem hac de re Argumenta audiveram, & Opusculum quoddam ad hanc rem dilucidan­dam aliquot abhinc annis inchoaveram. Sin è te­nebris suis rudiores istas, neglectasque Schedulas non elicuisset haec Disceptatio, in scriniis usque meis delituissent, nec unquam mihi fortassis, aut alii cuiquam legenti taedium fecissent. Cùm au­tem hoc Operis parùm consultò in me recepe­ram, visum est Chartulas illas meas incudi denuò tradere, iisque deinde perlegendas dare, ac Tuo demum & Amicorum quorundam judicio cuncta permittere.

Rationes eas, Hypothesesque, quas ad expedi­endos hujusce rei nodos excogitaveram, & sibi tunc primum visas esse professi sunt, & plerisque pariter ina [...]ditas fore crediderunt; & quan­quam pro re omni ex parte compertâ non habue­runt, hos nempe Modos ipsos eos esse juxta quos Deus effecit omnia, quotquot usquam facta fue­rint, Miracula, hoc tamen haud aegrè sibi per­suadere visi sunt, posse nimirùm eos, qui Natu­ram Legesque Motûs non penitus ignorant, stu­pendos [Page iv] hos Effectus aliqua saltem tenus hinc in­telligere.

Cùm verò nonnullos hunc in modum Consilii mei participes fecissim, esse scilicet in animo mi­hi aliquam hac de re Dissertationem edere, iidem obnixè rogarunt, ut saltem ipsa summatim Ar­gumenta, quasi praelibanda, in manus Hominum darem. Illis autem hoc postulantibus ideo minùs obsequi visum est, quod nondum in eundem quaeque ordinem digesseram, quo fortè tandem Praelo committerem, quodque pro libitu inse­rendi quicquam, aut resecandi jus me penes diu­tiùs esse volui. Cùm verò Tabula quaedam Ope­ris minùs consultò evulgata parum aliis, mihimet autem minimè placuit, & cùm plerique Conje­cturis exinde perperam factis nescio quid sibi Monstri praefinxerunt, visum est tandem ipsam totius instituti rationem immutare, immutatae­que Exemplar paucis hisce in lucem dare.

Quod itaque, Vir Egregie, molior, hoc est. Cuncta Miracula, quae sacra recenset Pagina, & quae ad Corpora, praesertim Humana, spectant, per Rationem, Medicinaeque, seu Naturae, Prin­cipia dilucidare, Intellectuique subjicere in me recipio. Contendo autem (si modò revera un­quam extiterint isti Effectus, & si omnes juxta pariter, atque supra Nuturae Leges Effectus prae­sentem immediatam que summi Numinis virtu­tem deposcaut, quod nemo sanus negaverit,) non magis arduum esse conceptu quo Modo infi­nita [Page v] Numinis Potentia sese Corporibus immi­scens Miracula efficit, quàm quo repetit indies neglecta Naturae Phaenomena. Hinc mihi polli­ceor persuasos iri illos in Religione nostrâ Pyr­rhones, Deistas, iisque saltem Miraculis, quae commemorant optimae fidei Autores, protinùs assensuros, cùm non perspicuè minus eadem fie­ri, quàm stipulam ab igne exuri, posse cognove­rint.

Humani Corporis fabricae totum Opus inniti­tur, cujus singula saepè Membra Anatomicè per­lustravi, eademque porrò ope Chymiae in Ele­menta sua primaria, minutasque Particulas sae­pè resolvi: non minus enim Constructionem e­jus penitiùs eum intueri oportet, qui dilucida­re velit stupendas illas quas praeter Naturae Le­ges subiit olim, Mutationes, quàm qui istas ex­plicare aggreditur, quas secundum Naturae Le­ges quotidiè subit. Ob miseram suam hac in parte Ignorantiam plurimi paucis abhinc saeculis Theologi, qui hujusmodi Effectus susceperunt explicandos, adeò crassas pinguesque nobis Mi­raculorum Ideas effinxerunt; & ipse nonnullos in iis, quas peragravi, regionibus vidi, qui aut quaestu, aut inscitia ducti, minus observata Phae­nomena, rarioresque Naturalium Causarum Ef­fectus pro Miraculis venditarunt: Haec aut fraus aut ignorantia primam penè originem Scepticismo, Deismo vires & incrementum, dedit.

[Page vi] Corporis autem Humani fabricâ hunc in mo­dum pro fundamento positâ, variisque ejus Par­tibus, quantum per ipsos Sensus, Microscopia, Anatomiam, Ignem, aliáque id genus Experi­menta potui, perspectis; pergo deinde diversos explicare Modos, secundum quos Naturalem e­jus Statum praeter Naturae Leges à suprema Nu­minis Potentiâ mutatum olim fuisse accepimus. Cum enim pro comperto habebam è Materia so­lâ extructum esse Corpus Humanum, & hanc ip­sam Materiam nihil aliud esse quam Particularum quarundam, quae Molem, Figuram, & respecti­vum ad se invicem Situm habent, arctissimum Nexum & Unionem; omnes porrò Mutationes, quae praeter Naturae Leges eidem quoad Molem, Figuram, Situmve queant accidere, Intellectui quopue subjici posse illicò mihi persuasi. Antè verò quàm reconditiora haec Argumenta occipi­am, quae subtiliorem poscunt Indaginem, non abs re fore videtur, Causam, Naturam, Legesque Motûs accuratius exquirere; quippe quòd à solo Motu omnes, qui juxta Naturam, & ab ejusdem Motûs Legum suspensione omnes qui praeter Natu­ram fiunt Effectus, seu Miracula, causas & ortus habent. Leges autem Motûs triplici Modo suspen­di posse contendo; juxta quas Motûs suspensas Leges non magis arduum est ipsa Miracula, quàm secundum receptas ejusdem Leges quotidianos Naturalium Causarum Effectus, explicare.

[Page vii] Quamvis autem moneo ad hasce Motûs suspensas Leges commodè posse referri omnia, quotquot unquam fuerint, Miracula, non est tamen in ani­mo mihi cuncta Miraculorum genera considerare, sed ea solùm quae omnium hactenùs Eruditorum Ingenia maximè torserunt. Caetera verò, quae­cunque forsan occurrant, à quopiam acrioris Ju­dicii ad aliquam Suspensionis nostrae legem pos­sint aptè referri.

Inter omnes, uti spes est, aliquando tandem constabit, Librum hunc nostrum (etsi de indu­striâ memet à Sacris Literis & Religione absti­neo, utpote à Provinciâ meâ prorsùs alienis) magno usui [...]ore: prout Eruditi nonnulli, cautis­simique hac in parte Theologi mihi coram fateri non dubitarunt. Non enim Cogitata hâc de re mea publici juris unquam fecissem, nisi quorundam Amicorum hortatu [...]ussuque, qui Rerum Sacra­rum commodo meliùs, quàm ipse poteram, visi sunt providere. Hic etiam libet palam profite­ri, me nihil aliud in hac Dissertatione moliri, quàm ut exquiram quantum stupendos eos in Corporibus Effectus, qui Naturae vires supe­rant, per Medicinae Principia perscrutari possi­mus, & confirmare. Hoc enim Argumentum & à Theologicis Studiis prorsus alienum est, nec idem, quod sciam, ullus unquam Medicus, ne­dum Celeberrimus Ille, omnibusque, & Tibi prae caeteris ex affinitate notissimus, Religi­onis Medici Author, attigit. Omnes, uti spe­ro, [Page viii] quotquot hunc Tractatum perlegerint, me in hoc Opusculo Religioni tantùm & Medicinae promovendae operam dedisse pro comperto habebunt; adeò ut abs Te, Amico simul & ae­quo Rerum aestimatore, hoc gratiae duplici no­mine mihimet ausim polliceri, Te nempe vindi­cem fore

Tui Cultoris Humilimi, B. Connor.
Lond. Octob. 22. Anno aerae salutis, 1696.

EVANGELIUM MEDICI: Seu Medicina Mystica, DE Suspensis Naturae Legibus, Sive De Miraculis, Reliquis (que) [...] memo­ratis, quae Medicae indagini subjici possunt.

ARTIC. I.
De statu Corporis, praecipue Orga­nici, secundum naturam.

IN primo hujus Operis vesti­bulo necesse visum est obser­vare,Artic. 1. quod uti supremus Re­rum Opifex duas creare dignatus est substantias,Scopus O­peris. Materiam nempe [Page 2] & Spiritum, Duae natu­rae leges, leges mo­tus & mo­rum. sic duas sancire voluit in Natura Leges, quibus effectus earundem peragantur, Leges nem­pe Motus, quibus corporum ef­fectus producuntur, & Leges Mo­rum, quibus animi affectus & munia reguntur. Hae autem duae Leges, nullam inter se affinita­tem, nullum commercium, aut mutuam à se habent dependen­tiam; quia non solum diversis, sed etiam plane oppositis rebus dicatae sunt. Medicorum est natu­ram corporum at (que) leges motus illu­strare, & Morum Legibus obtem­perare tantum; vel& reliquae in­termixtae literae quae ad margi­nem referri deberent, ad not as fini libri ap­pensas re­feruntur. iis Legibus quae nobis à natura sub rationis nomine insitae sunt, vel& reliquae in­termixtae literae quae ad margi­nem referri deberent, ad not as fini libri ap­pensas re­feruntur. iis quae coelitus nobis ipsis sunt traditae, vel per& reliquae in­termixtae literae quae ad margi­nem referri deberent, ad not as fini libri ap­pensas re­feruntur. alios nobis inde patefactae: Divinarum vero rerum Interpre­tes, non tantum Morum Legi­bus obsequi ipsi, sed etiam eas­dem aliis d instillare, & palam promulgare debent. Quoniam [Page 3] autem sancita jam tum e N [...]vae, tum f Veteris Legis, pro regendis moribus decreta, multis confir­mata sunt, & quasi sigillata g mi­raculis; & quoniam haecce Mira­cula in solis fere corporibus pro­ducta sunt, & in humano praeci­pue corpore transacta, congru­um mihi visum est, juxta Motus leges, & juxta Medicinae principia, Miraculorum naturam investiga­re, ut non tantum veritas Legum Morum at (que) aequitas, sed etiam provida summi Legislatoris maje­stas elucescat. Ut autem res tota clarius in lucem prodeat, diver­sos Corporis Humani status, & motus ipsius naturam prius ex­plorare necessum erit.

De Humano igitur Corpore supra naturae suae terminos elato praecipue tractaturus, haud abs re fore existimavi, quidpiam de genuina Corporis, praecipue Orga­nici, indole obiter praelibare; ut [Page 4] clarius pateant ea quae de miracu­loso ipsius Statu dicturus sum. Uti enim necessum est, insitos Corporum affectus & proprietates dignoscere, ut proprios & natu­rales ipsorum effectus concipia­mus & explicemus, sic quo (que) ut supernaturales Corporum status elucidemus, Corporum ipsorum natura, quae utrius (que) status est fundamentum, prius erit investi­ganda.

Etiamsi dubitare nullatenus liceat de vera multarum h Re­rum, à corporibus natura penitus discrepantium, existentia; ni­hil tamen perspicua concipimus mente,Natura materiae. praeter corpora ipsa, seu materiam. Nihil autem per ma­teriam exprimimus, nisi substan­tiam in omnes dimensiones vere extensam, quae varias habet par­tes sibi applicatas, & extra se positas; quae partes, in minores adhuc particulas, & hae adhuc [Page 5] in minores sine fine dividi pos­sunt. Materiei igitur cujuslibet particulae in eo conveniunt, quod omnes longae sint, latae, & pro­fundae; discrepant tamen in eo, quod hae diversa mole, illae pecu­liari figura, Materiae species. aliae citatiori motu sint donatae; & triplici hocce discrimine innumera illa tam flui­da quam solida corpora effor­mant, ex quibus tota mundi ma­china compingitur. Unaquae (que) autem materiae particula ita in se intime solida est, ita spatium, in quo continetur, mole sua, etsi exigua,Materiaest solida, un­de impe­netrabilis. vere replet, ut nullum prorsus aliud corpus in eodem simul spatio admittere, nec aliud corpus solidum ipsa inire, aut penetrare valeat: Unde omnes corporum, & Orbis totius par­tes contigua quadam vicinia sibi tantum succedunt, & sic sibi ap­positae in immensam seriem extra ingenii aciem protenduntur.

[Page 6] Tota mundi materia in duas Corporum species formata est, Or­ganica nempe, & Inorganica. In­organica Corpora sunt ea quae mo­leculis seu integrantibus partibus,Quid cor­pus inor­ganicum. nulla textura aut structura diver­sis, sed homogeneis, & sibi ubi (que) similibus constant. Hujusmodi Corpora maximam mundi par­tem constituunt; qualia sunt, Stellae, Coeli, Planetae, Aer, Aqua, Terra, Mineralia omnia, Lapides, Sanguis, omnes Humores & Li­quores: Omnis enim portio aeris, aquae, lapidis, sanguinis, & reli­quorum Corporum inorganico­rum, eandem habet texturam & indolem, cum tota massa aerea, aquea, lapidea, sanguinea, & to­tius [...]massae nomine insignitur.

Corpora vero organica sunt ea,Quid Cor­pus Orga­nicum. quae multis diversae fabricae organis totidem quasi machinulis efformantur, quae, inquam, con­stantem & peculiarem habent di­versarum [Page 7] partium situm,& dissimi­lem cujus (que) partis structuram & usum. Hujusmodi sunt Vegetan­tia & Animantia omnia: Quaeli­bet enim Planta multis partibus situ, textura, & usu discrepanti­bus potitur. Alia nempe Arboris pars vocatur radix, alia truncus, medulla alia, alia folia; quibus vegetatio fruticis promovetur. Animantia quo (que) omnia multi­plici Organorum numero & se­rie, cerebro nempe, corde, pul­monibus, stomacho, trunco, ar­tubus, variis (que) id genus partibus gaudent, quibus vitales & ani­males motus peraguntur.

Hic autem de occulto Corporis Humani statu tractaturus, non de coelis, aere, lapidibus, aut a­liis mineralibus, non de terra, a­qua, aut aliis hujusmodi inorga­nicis corporibus agam, sed de iis tantum quae numeroso organo­rum apparatu instructa sunt, uti [Page 8] Animantia omnia. Prae caeteris autem animantibus de Corpore Humano, mirabili Medicinae ob­jecto, hic praecipue nobis sermo est instituendus. Hic autem Cor­pus nostrum non quatenus intra naturae suae gyrum comprehen­ditur, nec quatenus Medicinae contemplandum pro conservan­da aut restauranda valetudine subjicitur, sed quatenus supra nativum statum elevari potest, hic nobis praecipue tractandum est.

Investigandum nempe quot & quibus modis genuinus ipsius sta­tus divinitus mutari potest. Om­nes enim qui hactenus de Cor­pore humano scripserunt Medi­ci, alii statum ipsius secundum naturam, seu sanum; alii statum praeter naturam, seu morbosum, perquam accurate illustrarunt;Tres cor­poris hu­mani sta­tus. nulli autem hucus (que) statum ip­sius super naturam seu miraculo­sum, [Page 9] perpenderunt. Quare no­vum at (que) arduum nobis tentan­dum est iter, & extra solitum Medicinae stadium nonnihil ex­currendum est. Cum enim affir­ment omnes, quod praeter sanum & morbosum Corporis nostri sta­tum, varii fuerint status ipsius super naturam, & cum nemo hactenus hosce status juxta Me­dicinae principia illustrare tenta­verit, operae pretium mihi visum est, eosdem, quanta possem soler­tia, ad rationis normam redu­cere; ut illi, qui de hujusmodi mi­raculis dubitarunt, eadem con­cipiant; & illi qui eadem ad­miserunt, ratione demum illu­strata, intensiori & vividiori fide credant. Ne autem in insolita hac­ce & quasi coelesti indagine mens nostra per devia passim sine duce divagetur, Naturae vestigiis in­sistendum est. Etiamsi enim in illustrandis miraculis naturae leges [Page 10] excedere necessum sit,ab illis tamen recedere non licet; & etiamsi Corporis Humani status super naturam juxta statutas mo­tus leges explicare non valea­mus, in illis tamen explican­dis insitos corporum affectus & phaenomena perpendere oporte­bit. Quod ut rite peragamus, naturalis Corporis Humani fa­brica, motus, & munia prius erunt obiter praelibanda.

ARTIC. II.
De statu Corporis Humani se­cundum Naturam.

HOmo totus ex triplici co­alescit substantia,Artic. 2. a Tres ho­minis par­tes. Spiri­tu, Corpore, & Anima. Spiri­tus est pars hominis cogitans, quae vulgo anima rationalis nuncupa­ri solet, etsi nullum animae mini­sterium vere exerceat, ut infra patebit. Anima sunt fluida cor­poris,Spiritus non est a­nima. Sanguis nempe ac Spiritus animales. Corpus vero ipsum est mira illa ac concatenata par­tium solidarum seu organorum series & fabrica, quae Spiritus & animae fulcrum est & domicili­um. Spiritus, rationis judex, cum libero agat arbitrio, animae, quae necessitate quadam operari cogitur, munia non obit, sed sen­sus [Page 12] duntaxat est author, & mo­tus voluntarii arbiter.Animae na­tura & of­ficium. Ani­ma vero, seu humores & liquor nervorum, vitam corporis con­servant, involuntarios nempe cordis & respirationis motus suo motu producunt. Quibus mo­tibus cessantibus, vita corporis ex­tinguitur, moxque recedente ab exanimi cadavere spiritu cogi­tante, hominis natura dissolvi­tur. Hic autem de parte homi­nis cogitante, quae suam ipsius cogitationem & captum superat, & quae sensuum aciem fugit, a­gere non fert animus, sed de cor­pore tantum & anima, quae ra­tionis non solum, verum etiam sensuum scrutinio magis obvia patescunt.

Duae in Humano Corpore ob­servari possunt partes,Corporis humani duae par­tes. integran­tes nempe, & elementares. Par­tes integrantes seu organicae, sunt conspicuae, aut saltem sensilis [Page 13] magnitudinis,uti cor, hepar, manus, pedes; & Anatomiae o­pe structura ipsarum detegitur. Particulae vero elementares, seu prima principia, sunt exilissimae & insensiles atomi, ex quibus in­vicem conjunctis, & in debitum situm, texturam, & seriem dispo­sitis, partes integrantes constru­untur; hujusmodi Elementa non cultri acie, sed ignis tantum Chy­mici ope extrahuntur. Atomi autem nomine hic nihil aliud in­telligi velim, nisi minimam cor­poris alicujus particulam ab aliis particulis vere divisam, & in se sine fine divisilem.

Si igitur minutissima corporis nostri Principia juxta Chymiae scrutinium perpendamus,Partes E­lementa­res. to­tum corpus in quatuor materiae species, in certam nempe parti­cularum Terrae elementaris, A­quae, Salis, & Sulphuris, propor­tionem resolvetur. Quae parti­culae [Page 14] variis modis, & in diversa quantitate sibi appositae, mole­culas discrepantis indolis & tex­turae efformant. Et hae mole­culae strictius aut laxius inter se associatae, partes corporis alias fluidas, uti humores, alias soli­das, uti carnem & ossa, consti­tuunt. Molecula est quaevis vel minima mixti alicujus corporis portio, quae ex quatuor primis prin­cipiis coalescit. Sic omnis portio carnis vel sanguinis, ex terra, a­qua, sale, & sulphure, constat: Ut autem hae moleculae ex atomis e­lementaribus constantes solidas partes efforment,Partes Or­ganicae. in tenuissima duplicis generis stamina abeunt, vascula nempe, & vasculares fi­bras. Vascula sunt venae, arte­riae, nervi, lymphaeductus, & va­sa glandularum excretoria.Textura corporis humani. Ex his autem solis vasis non coalescit totum corpus, ut plurimi volu­erunt; sed & adsunt praeterea [Page 15] innumera filamenta cava, seu fibrae vasculares gracillimae, quae prout arctiori vel laxiori nexu stringuntur, partes alias aliis solidiores constituent; quemad­modum sunt ossa, cartilagines, ligamenta, membranae, tendines, musculi, & glandulae; & hae fi­brae in magna quantitate sibi su­perpositae multa strata, & quasi lamel [...]as filamentosas efformant, quae indies post ortum ab appel­lente & alente sanguine in lon­gum & latum turgentes, non ve­ro in numero crescentes, eximi­am tandem corporis humani molem efformant.

Corpus Humanum in duas adhuc alias partes,Partes flui­dae & or­ganicae. solidas nem­pe & fluidas, seu humores, divi­dendum est: Solidas partes jam recensuimus. Fluidae partes sunt sanguis, lympha, spiritus anima­les, saliva, mucus narium, fer­mentum ventriculi & intestino­rum, [Page 16] bilis,succus pancreaticus, a­deps, humores oculorum, lachry­mae, semen virile, ovi muliebris la­tex lymphaticus, humor pericardii, menstrua, urina, & sudor. Omnes autem hi humores praeter urinam, menses, & sudorem, peculiarem habent usum in corpore nostro. Urina vero, menstrua, sudor, & faeces, excrementa sunt foras a­mandanda. Omnes humores à massa sanguinea tanquam toti­dem à communi parente fluvio germani rivuli derivantur.

Massa haec sanguinis triplici motu,Tres mo­tus sangui­nis. eoque perenni agitatur, fluidi nempe, fermentationis, & circulationis. Tribus hisce mo­tibus jugiter attenuatur, & prin­cipia ejusdem in tumultuoso hocce conflictu absumptis angu­lis atteruntur; unde indito impe­tu, & quasi oestro percita evolant & dissipantur; quare perenni e­gent reparatione, ut exhalanti­um [Page 17] particularum jactura ab in­gestis alimentis resarciatur. Plu­rima igitur diversae indolis pa­bula ab animantium & planta­rum familiis deprompta deglu­tiuntur.Digestio & Chylus. Haec alimenta dentibus attrita, & à lingua cum saliva subacta à faucibus per gulam in ventriculum detruduntur; ibi­dem (que) partim à propriis princi­piis salinis, partim à fermento stomachi lymphatico, partim ab ambientium viscerum calore, par­tim à jugi diaphragmatis & mus­culorum abdominis motu com­pressa & attrita digeruntur, seu per quasdam horas dissolvuntur, donec in fluidum quoddam li­quamen, quod Chymus vocatur, convertuntur. Hicce Chymus per pylorum à peristaltico ven­triculi motu, & ab impulsu dia­phragmatis in intestina detrudi­tur, in quibus accedente bilioso & pancreatico succo, necnon oc­currente [Page 18] fermento à glandulis Peyeri intestinalibus eructato ul­terius eliquatur & comminuitur. Quare tenuior ipsius & fluidior portio, relictis pone faecibus per podicem excernendis, à sitienti­bus vasorum lacteorum ostiolis in cavitatem intestinorum hianti­bus,Chyli pro­cessus. sub Chyli nomine, consisten­tia, & colore albicante lac refe­rens, absorbetur. Hinc Chylus per mesentericas Asellii glandu­las ad Pecqueti receptaculum cum affluente lympha miscendus & ulterius diluendus vehitur. Il­linc per ductum Thoracicum à rene sinistro ad jugulum us (que) su­pra dorsi vertebras porrectum in subclaviam venam sinistram exo­neratur. Istinc declivi tramite per venam cavam ad cordis ventricu­lum dextrum tendit, & tanquam rivulus cum toto massae sangui­neae flumine à toto corpore huc confluente commiscetur;Sa [...]guifi­ca [...]io.x ubi [Page 19] cum eodem subactus, per totum corpus & per exilissimos & an­fractuosos partium canaliculos jugiter circulatur; ab inspirato aere rarefactus, intestina princi­piorum turba fermentescit, & cruoris tandem naturam assumit. Sanguis sic à sanguine elaboratus & confectus, perenni circuitu à corde, tanquam à machina hy­draulica ad omnes & singulas corporis partes per arterias pro­pellitur, & à corporis partibus per venas ad cor denuo revertitur, hinc iterum in orbem confestim agitandus.

Hujus sanguinis triplex est u­sus;Usus San­guinis. praecipuus ut calore suo & variis motibus vitam conservet; tota enim corporis nostri vita in solo sanguine sita est: alter ut ad omnes corporis partes delatus easdem nutriat: tertius demum, ut in variis corporis glandulosis partibus diversos humores mul­tiplici [Page 20] usui dicatos deponat.Quic­quid aliquem humorem à san­guine secernit glandulae, filtri, coli, vel cribri nomine solet ap­pellari. Hujusmodi glandulas seu colatoria per totum corporis no­stri habitum, per internos ejus­dem recessus, & inter musculeas carnes, passim disseminatas re­perimus, ut in dissitis & diversis hisce locis varia fluida ab appel­lente sanguine tanquam ab inex­hausto fonte colentur.

Totus igitur purpurei laticis torrens à dextro cordis ventricu­lo per arteriam p [...]eumonicam ad pulmones propellitur, ibidem (que) à subeunte & commixto aere ra­refactus,C [...]rcuitus Sanguinis. & coccineo colore tin­ctus, ad laevum cordis ventriculum redit; inde mox per aortam ad to­tum corpus emissus protruditur. Ad cerebrum evectus animales spiritus, motum & sensum corpo­ris partibus largituros in glandu­losum [Page 21] cerebri corticem,& illinc in nerveos tubulos deponit. Ad­lymphaticas glandulas appellens, limpidum, pellucidum, balsami­cum quendam & coagulari ap­tum liquorem exonerat,Secretio Animalis. qui lym­pha dicitur, & in propriis lym­phaeductibus ad cor & sanguinem uti flumina in mare à quo sca­turiunt, revertitur. Per glandu­las lachrymales lymphaticum quo (que) humorem in oculum, ut irrigatus facilius moveatur, ex­puit. Per glandulas Membranae pituitariae muco nasum oblinit, ne à pertranseunte respirationis aere exiccatus arescat. Copiosam salivam in buccas diluendis cibis & lubricandis faucibus dicatam mandat. Per glandulas Stoma­chi, intestinorum, & pancreatis lymphaticum quoque succum di­gerendis dapibus destinatum lar­gitur. Lachrymae, humor na­rium, saliva, fermentum ventri­culi, [Page 22] succus pancreaticus, fer­mentum intestinorum, imo hu­mor pericardii, ejusdem omnino indolis sunt cum lympha, & non nisi nomine tantum tenus ab ipsa discrepant. Idem sanguis ad je­cur properans succum biliosum per acinosas ejusdem glandulas ad duodenum intestinum sub fel­lis nomine transmittit. In reni­bus copiosum à sanguine serum secernitur, ne cruoris principia à luxuriante phlegmate nimis di­luantur, aut ne dissoluta nimis tumultuoso fermentationis con­flictui inepta reddantur. In laxa & flaccescente lienis substantia motus sanguinis refraenatur, ne citatiori raptatus cursu citius quam par est circulum percur­rat. In glandulis cutis milliari­bus per totum corporis ambitum sitis, sudor & transpirationis ma­teria ab affluente sanguine se­paratur. In testibus filtratur [Page 23] spermaticus succus,quod semen perperam (ut infra patebit) vo­citari solet, ut non tantum ho­minis species propagetur, sed e­tiam ut robur corpori accersatur, uti vox eunuchorum gracilis, & languidae eorundem vires satis demonstrant. Sicque sanguine ad omnia corporis colatoria ju­xta circuitus leges jugiter appel­lente Secretio animalis peragitur.

Sanguis porro ad musculorum fibras accedens,Muscularis mo [...]us. & eorundem tu­bulos subiens, necnon cum oc­currentibus ibidem spiritibus ani­malibus per appensos nervos af­fluentibus praeter modum rarefa­ctus, vel, ut aiunt, explosus, e­asdem fibras dilatat, & dilatan­do abbreviat; & hoc modo mo­tus producitur muscularis. Si musculi sic contracti musculos habeant antagonistas seu opposi­tos, motus erit voluntatis arbi­trio & nutui animae subjectus; si [Page 24] vero musculi nullis aequilibrentur antagonistis, uti cor, musculi re­spirationis, & fibrae musculares oesophagi, ventriculi, & intesti­norum, motu convellentur invo­luntario & perenni, qui ex arbi­trio animae neque accelerari, ne­que retardari, multo minus sup­primi poterit.

Tota igitur humani corporis machina ex plurimis organis,Structura Corporis humani. seu partibus integrantibus textura diversis compingitur. Quodlibet organum ex certo & determinato fibrarum vascularium numero constat. Quaelibet fibra ex exi­lissimis & visum fugientibus ter­reis, aqueis, salinis, & sulphu­reis diversae figurae particulis, tan­quam ex totidem elementis, in mi­ras formas, multiplices machi­nulas, & elateres abeuntibus con­stat. Omnes hae partes solidae perluente sanguine, aliisque flui­dis irrigantur. Nativus itaque [Page 25] corporis humani status est,ut ex solidis & fluidis partibus mutuo quodam & officioso ministerio si­bi invicem subservientibus,Quid sani­tas. effor­metur. Solidae enim partes situ, textura, & usu discrepantes [...]lui­das partes seu humores conti­nent, movent, depurant, dige­runt, exaltant, faecibus expurgant, variisque usibus idoneos reddunt. Humores vicissem perenni cir­cuitu citati & effervesc [...]ntia par­tes solidas alunt, alimento ipsi restaurantur; in diversis corpo­ris colis utiles & faeculentos suc­cos deponunt, naturales cordis & respirationis motus vitam no­stram constituentes producunt, & omnia reliqua partium solidi­orum munia suo appulsu & in­fluxu moliuntur, & peragunt.

Caeterum,Diversi Corporis Humani affectus. corpus nostrum non tantum ex solidis & fluidis parti­bus constituitur, sed etiam ex accersitis indies ab eduliis nova­rum [Page 26] particularum stratulis & ag­gerie, ad eximiam tandem, prae­fixam tamen, magnitudinem ex­tumescit. Progressivis aliisque voluntariis motibus mentis im­perio subjectis libere movetur. Quinque sensuum beneficio ex­ternarum rerum imagines & af­fectus animo per nervos condu­cit. Internos quoque animi conceptus, linguae vocem & lo­quelam modulantis ministerio, exprimit. Omnes suas à natura praescriptas partes ita sibi semper continuas habet, ut non tantum in unico semper reperiatur loco, sed etiam omnia alia corpora à loco in quo continetur removeat. Quoad ipsius genesim, maris & foeminae conjugio generatur. Post ortum, animantium & plantarum substantia pastum ad praefixum roboris & molis fastigium paula­tim evehitur, donec post elapsos plurimos annorum orbes, si non [Page 27] morbis saltem sponte sua, laxa­ta tandem & enervata partium textura, prae vappescente senecta extinguitur. Sed de his omni­bus intra quosdam annos fusius agam in duobus Tractatibus quos publici juris facturus sum, unum De Principiis Medicinae & Fer­mentatione, alterum De O Econo­mia Animali, illum Chymicis, hunc Anatomicis experimentis illustratum.

ARTIC. III.
De Statu Corporis Humani prae­ter Naturam.

UT Corporis humani statum super naturam rite per­pendamus,Artic. 3. necesse est ut non tantum statum ipsius sanum, sed etiam morbosum obiter illustre­mus, ut ad miraculorum natu­ram, causas, & effectus tanquam ad instituti nostri scopum & me­tam praestrato quasi per diversos gradus itinere paulatim tandem accedamus.Quid sani­tas. Corporis nostri sta­tus secundum naturam, uti jam innuimus, est debita illa partium solidiorum & fluidiorum disposi­tio, qua per mutuum eorundem influxum, & concursum omnia corporis & animi munia rite per­aguntur.Quid mor­bus. Corporis autem status [Page 29] praeter naturam seu aeger, est de­pravata [...]aut perturbata earun­dem partium dispositio, qua om­nia vel aliqua corporis seorsim, aut animi, vel utriusque simul munia laeduntur, vel quaedam abolentur. Alii enim morbi u­sum tantum partium laedunt, uti ophthalmia, podagra: alii usum earum penitus diruunt, uti gutta serena, Sedes morbo­rum. surditas, paralysis. Qui­dam morbi totum corpus affici­unt, uti febres, apoplexia, epilep­sia, convulsio. Quidam corporis tantum partem laedunt, ut Asth­ma, colicus dolor, podagra, hy­drops abdominis, gonorrhoea. Quidam corpus tantum affligunt, uti paralysis: alii animam tur­bant, uti delirium, melancholia, insomnia. Alii denique corpus & animam cruciant, uti mania, phre [...]itis, soporosi & hysterici af­fectus, dolores omnes, & tor­mina.

[Page 30] Prolixum nimis hic foret, & procul ab instituto remotum ple­niorem morborum historiam tra­dere, quae sola in ingenti volu­mine vix contineri posset. Ne tamen res penitus intacta praeter­mittatur, morborum omnium sedem & causas contractiori obi­ter penicillo delineare licebit. Morbi omnes ad tres classes re­duci possunt,Tres mor­bo [...]um Classes. morbos nempe par­tium solidarum, morbos fluida­rum, & morbos utrarumque par­tium. Morbi Chirurgi­ci. Partes solidae, ossa nem­pe & carnes, quinque tantum modis laedi possunt. Vel enim tumore praeter modum turgent, vel vulnere inciduntur, vel ulcere aut carie corroduntur, vel a loco removentur, uti in herniis, pro­lapsu uteri, ani, & ossium dis­locationibus; vel à contusione aut fractura dissolvuntur. Hu­jusmodi partium solidarum seu organorum morbi, etiamsi me­dicorum [Page 31] digni sint consilio,Chi­rurgorum utplurimum curae me­dendi relinquuntur.

Partium vero fluidarum mor­bi, qui perspicaci medicorum ju­dicio curari debent, alii in massa sanguinea siti sunt; alii in spiri­tibus animalibus hospitium te­nent.Morbi san­guinis. Hospites sanguinis affectus ad duas species reduci possunt: vel ad eos qui cruoris massam ni­mis inspissant, seu quod idem est, ad eos qui motum ipsius tum fer­mentationis, tum circuitus re­tardant; & ad eos qui eandem nimis attenuant & dissolvunt, ac utrumque hunc motum nimis ac­celerant. Longe plures sunt mor­bi in quibus sanguis crassitie qua­dam nimis lentescit, quam in quibus ad citatiorem quam par est motum stimulatur. Ad hanc e­nim ultimam classem solae Febres aut febriles affectus reduci pos­sunt. Sub priori vero ordine re­liqui [Page 32] fere omnes massae sangui­neae affectus collocari possunt. In statu sanguinis spisso principia ejusdem salina & sulphurea fixa sunt & crassa;Sanguis spissus. moleculae ipsius grandiores sunt, multo tartaro & sale acido fixo aggravatae; un­de torpido quodam & quasi te­studineo gressu circulatur: Et sic in angustis partium canalicu­lis, & praecipue in tortuosis glan­dularum anfractibus, prae lentore nonnunquam retinetur & sistit. Ita (que) in cursu sic impeditus san­guis, obstructiones, inflammatio­nes, scirrhos, sarcomata, verru­cas, pustulas, oedemata, impeti­gines, varios (que) alios tumores, & infarctus tum in visceribus, tum in habitu corporis juxta partium debilitatem, & peculiarem ipsius intemperiem producet; Corporis at (que) animae munia torpore quo­dam illaqueata retardabit, & cor­pus ad exercitium minus agile [Page] [Page] [Page 33] reddet. Hinc somnolenti, he­betes, melancholici, hypocon­driaci.

Si sanguis hicce spissus sale aci­do luxuriante nimis [...]it aliunde aculeatus,Sanguis sal [...]us. non tantum segniori circuitu agitabitur & intestino motu, sed etiam spiculis suis sa­linis hinc inde partium texturam dilaniabit, & in ulcus eliquabit, uti in Phthisicis, Scrophulosis, Scor­buticis, Venereis affectibus, in gan­grena, carie, carbone, cancro, a­liisque tumoribus erodentibus, juxta varios salsedinis & acrimo­niae gradus videre est; in quibus sanguis salinis hujusmodi aculeis totus echinatus, non tantum mol­liorum carnium texturam strigi­lis instar paulatim dilacerat, sed etiam solidiorum ossium fibrosas laminas altius erodit.Dolores unde. Salini ii­dem cuspides nunc cephalalgiam, nunc cardialgiam, colicum nunc dolorem, nunc nephriticum, arthri­ticum, [Page 34] rheumaticum, nunc pleuri­ticum, variosque id genus atro­ces dolores & cruciatus acicula­rum instar stimulando excitant, corpusque nonnunquam, substan­tiam ipsius abradendo, furtim emaciant. Hujusmodi autem morbi in partibus simul fluidis & solidis hospitantur.

Qui in spiritibus animalibus habitant morbi,Morbi spirituum. alii pariter à suppresso aut retardato eorun­dem motu, vel à diminuta co­pia; alii à devio & effero eorum orgasmo proveniunt. Ad pri­mam classem reducuntur Cata­lepsis, Apoplexia, Coma somno­lentum, Carus, Veternus, Paralysis, Stupor, Tremor, Lassitudo, Debili­tas, Timor. Ad ultimum vero or­dinem redeunt Mania, Phrenitis, Delirium, Fatuitas, Melancholia, Vertigo, Convulsio, Motus Convul­sivi, Epilepsia, Hysterici affectus, Horror, Rigor, Ira, Dolor. Uti om­nes [Page 35] sanguinis morbi à causis exter­nis, nempe vel à nimio cibo aut po­tu, vel à motu praeposter [...] aut diutur­niori quiete, vel à somno aut vi­giliis immoderatis, vel ab aere insalubri, vel à retentione excre­mentorum, aut excretione reti­nendorum, vel denique ab ani­mi pathematis proveniunt; sic quoque omnes fere spirituum affectus aut defectus, praeter iram & timorem, à sanguinis intem­perie, tanquam à causa conti­nente, utplurimum procedunt. His autem diutius immorari fo­ret potius praxis medicae funda­mentis explicandis insistere, quam propositi nostri scopum illu­strare. Quare relicta hac trita sanitatis & morborum indagine, per abruptam & insolitam viam ad statum Corporis Humani su­per naturam elati cursum diri­gamus.

ARTIC. IV.
De statu Corporis Humani super naturam.

PRaemisso Corporis Humani sano & morboso statu;Artic. 4. nunc demum exploremus quot & qui­bus modis idem status super na­turam elevatus esse supponitur. Nihil enim impedit quominus multa animo concipiamus,Status su­pernatu­ralis cor­poris. quae sensibus percipi non possunt, quando ea quae sensibus objici­untur cum iis quae sensuum aci­ [...]m fugiunt aequo comparantur judicio. Quidni igitur perpen­damus utrum miracula quae circa corpus humanum nobis tradun­tur, cum corporis humani fabri­ca & cum ratione conciliari pos­sent? Cum enim corpus huma­num totum ex materie confla­tum [Page 37] sit, & cum tota haecce ma­teria ex innumeris particulis à se vere divisis & diversa mole, situ, & figura donatis exurgat; status ipsius mutari non potest aut conservari super naturam, quin varietur, aut conservetur moles, situs, & figura particula­rum ejusdem. Mihi igitur hic statui juxta Medicinae fundamenta indagare, utrum omnes modi qui­bus corporis humani status, seu partium & particularum ejus­dem moles, situs, aut figura mu­tata esse super naturam, aut su­pra naturam conservata esse cre­duntur, ad rationis normam & ad quoddam veluti Systema redi­gi possent. Quare perpensis pri­mum motus natura & legibus, nec non triplici motus suspensione, sequentia, & plurima alia stu­penda circa corpus humanum phaenomena, quae miracula quo (que) esse fatebor, explicare aggrediar. [Page 38] Quomodo nempe concipi potest quod Corpus humanum ardente igne cinctum non comburatur? Quomodo per mare aut super un­das ambulare poterit, nec immer­gatur? Quomodo sine alimentis diutissime, imo in perpetuum vi­vere potest? Quomodo generari potest ex foemina sine mare? Quomodo formari potest sine ma­re & foemina? Quomodo recens extinctum, imo & ante plura sae­cula in pulverem jamdudum re­dactum ad vitam revocari po­test? Quot modis multiplicari non potest ipsius praesentia? Ut itaque haec omnia clarius eluce­scant, de singulis seorsim paulo fusius agendum est.

Advertere obiter liceat quod longe alia est corporis humani cum tota sua mole spectati natu­ra, seu status, & alia atomorum exilium ex quibus tota ipsius moles coalescit. Natura enim cor­poris [Page 39] humani est ut omnes ipsius partes & particulae in debita serie, ordine,Discrimen inter mix­tum & mixti par­ticulas. positura, & structura si­mul cohaereant. Natura vero particularum exiguarum non est ut ita in organicam texturam sint dispositae, ad omnem enim si­tum & texturam perinde se ha­bent; sed ut extensa quadam mole, & figura donentur; qui­bus nullatenus spoliari possunt. Nulla enim materia, nisi forte posset in nihilum redigi, potest unquam esse sine aliqua figura & magnitudine. Quare minutissi­morum elementorum natura e­verti nunquam potest; potest ta­men dirui corporis humani sta­tus. Partes enim ipsius dissolvi possunt, dissolutae possunt ulte­rius dividi, & comminui; pos­sunt citatiori motu agitari, vel omni motu destitui: Particulae ipsius proprias figuras exuere, & novas induere possunt. Brevi, [Page 40] miris & variis modis mutari po­test corporis humani oeconomia; genuinus vero particularum ip­sius status mutari maxime, vel everti penitus nunquam potest.

Supremus Rerum Opifex, qui solus est unica & immediata effe­ctuum omnium causa, etiamsi juxta motus leges, quas ipse san­civit, omnes naturae effectus ha­ctenus utplurimum produxerit, poterit tamen pro arbitrio, vel easdem leges abolere penitus, vel suspendere aliquamdiu, prout ip­si libitum fuerit; & suspensis hu­jusmodi legibus, eosdem effectus, vel novos creare poterit.Effectus naturales vere super naturales sunt, & vi­ce versa. Qui effectus sic creati, quoniam supra solitum naturae cursum produ­cuntur, Miracula rite dicuntur. Sed haec miracula aeque facile con­cipi poterunt mente, & explica­ri ratione, ac illi effectus qui ju­xta sancitas naturae & motus le­ges produci passim solent; quia [Page 41] uterque effectus,& ille qui legi est conformis, & alter qui su­spensa lege producitur, ab aequa­li ipsius voluntate, & aequali vo­luntatis efficacia unice & imme­diate dependet. Unde illi effe­ctus, qui vulgo naturales dicun­tur, aeque vere supernaturales sunt, ac illi qui solent miracula vocitari; & vicissim miracula ae­que corporum, in quibus produ­cuntur, conditioni & naturae con­veniunt, ac phaenomena, quae juxta sancita naturae de [...]reta in ip­sis producuntur. Uti in decursu hujus operis fusius observabimus. Quoniam itaque omnes effectus vel à vigente, vel à suspensa mo­tus lege producuntur, de motus natura aliquid hic praemittere ne­cessum erit, ut effectuum super naturam modus & causa clarius innotescant.

ARTIC. V.
De vigentibus motus legibus.

OMnes naturae effectus soli­us motus ministerio pera­guntur.Artic. 5. Motus quidem leges no­vimus;De Natura Motus. quidnam vero sit mo­tus, aut quaenam sit ipsius cau­sa, haud ita perspicue concipi­mus. Scimus quod omnis motus est localis, seu quod idem est, vi­demus quod omne corpus mo­tum transit ab immobili quodam mundi puncto, quod mente con­cipimus, ad aliud punctum im­mobile. Novimus pariter quod corpus motum non à seipso sed ab alio movetur. Observamus quo (que) quod corpus ita motum juxta diversos motus gradus, qui­bus citatur, alia obvia corpora, si molis non sint immensioris à [Page 43] loco removet, illisque, uti pyro­bolus à tormento bellico in mu­rum projectus, motum commu­nicat; & quantum de suo motu communicat, tantundem de ip­so deperdit. Quid vero commu­nicat, aut deperdit, non patet. Patet tamen quod nihil sui trans­mittit, aut deponit. Nihil enim in pyrobolo aut in alio quovis corpore reperitur praeter mate­riam, aut materiae partes. Nullam autem suae materiae partem trans­fert: Ejusdem nam (que) ponderis est semper & molis. Imo etiamsi aliquas suae materiae partes trans­ferret, inquirendum ulterius fo­ret, quomodo translatae partes motum inderent; natura enim sua indere non possunt: Quia in se nihil intus habent, aut natura sua transmittere nihil valent prae­ter suas particulas. Particulae autem non sunt motus, ne (que) na­tura sua motu donantur, quia [Page 44] ad motum & ad quietem perinde se habent.

Praeterea, si unum corpus spon­te sua, aut insita quadam virtute aliud corpus movere posset, seip­sum dubio procul natura sua mo­veret. Consentiunt tamen om­nes quod nihil potest à seipso in motum cieri; sed quod primus corporum motus fuerit à solo Deo inditus; ac proinde ab eo­dem unice à primordiis rerum hucus (que) in pari quantitate con­servatus. Conservare autem mo­tum idem est ac eundem jugiter reproducere. Quid vero repro­ducitur adhuc anceps est & abdi­tum: Certum tamen quod nihil revera novum creatur, nec ali­quid vere distinctum à corpore moto, & à spacio in quo move­tur. Si enim observemus aereum centum librarum globum ad u­nius milliaris distantiam à to­nante tormento bellico in murum [Page 45] pariter aheneum impetu perni­cissimo projectum; nihil clara mente concipiemus praeter glo­bum, aerem in quo movetur, & murum in quem irruit. Verum quidem est quod comparamus seu colligimus mente punctum in quo corpus moveri incepit, punctum in quo moveri desiit, & omnia puncta, per quae suc­cessive ad motus terminum tran­siit; ex qua comparatione ali­quem motus conceptum nobis for­mamus.Motus in se nihil est. Cum autem hicce de motu conceptus penes mentem duntaxat resideat, in se motus nihil revera erit ante intellectus examen existens, sed erit tantum mentalis de moto corpore respe­ctus. Unde etiamsi motus dici quodammodo posset, transitus corporis a puncto quodam mundi immobili, quod mente fingimus, ad aliud punctum immobile; hic­ce transitus nihil percipitur esse [Page 46] vere distinctum ab animo conci­piente, seu corpus motum cum spatio & utro (que) motus termino comparante. Motus igitur non est qualitas ulla, aut ut loquun­tur, Entitas, ab uno corpore in aliud corpus transiens: Nihil e­nim praeter materiam sola figura & magnitudine donatam ex ullo corpore in aliud vere transmigra­re potest.

Ex his igitur inferre fas est, quod cum motus alicujus corporis in se nihil revera sit, non poterit esse vera, efficiens, aut naturalis causa cur aliud corpus moveatur, in quod motum corpus irruit; sed corpus motum seu appellens est tantum occasio, cur quietum corpus juxta statutas motus leges à supremo motus Authore mo­veatur. Quare etiamsi vulgo exi­stimemus quod corpora omnia à se invicem moventur, à Deo tamen solo vere, immediate & [Page 47] unice moventur. Moventur ta­men juxta leges ab ipso stabili­tas.Motus di­versi à di­versis cor­porum motorum conditio­nibus. Nempe quod unum corpus non tantum ex occasione motus alterius corporis appellentis & irruentis moveatur, sed etiam juxta diversas utrius (que) corporis conditiones, diversis motus spe­ciebus, nempe vel fermentatio­nis, vel fluidi, vel translationis, vel circulationis, vel aliis id ge­nus motibus citetur. Medicorum igitur est Chymiae & Anatomiae ope diversas corporum conditio­nes, partium nempe figuram, molem, situm, & texturam in­vestigare, ut diversas motu­um occasiones & species, nec non effectuum differentias expli­cent; etiamsi motus ipsius natu­ram, divinam nempe volunta­tem, explicare non valeant. In­numeris enim jam compertum est experimentis, quod unum corpus, etiamsi eodem mo­tus [Page 48] gradu raptetur ac aliud,jux­ta diversam tamen molem & texturam, longe diversum ab a­lio corpore effectum producet. Imo etiamsi similis foret textura, par motus gradus, & aequalis u­trius (que) corporis magnitudo, si tamen figura discrepent, diver­sos quo (que) effectus elicient & ope­rabuntur. Uti in mixtorum cor­porum Elementis, Terra, Aqua, Sale, & Sulphure, videre est. Par­ticula enim Aquae, quae ovalis supponi potest, longe aliam sen­sationem in nerveis linguae pa­pillis excitat, ac particula salis, quae spiculis, & quasi prominen­tibus acutis monticulis hispida est. Obtusa quippe Aquae cor­puscula nullam vim exerunt, nullo sapore sunt sensilia. Aspe­rae autem salis particulae quodam acrimoniae sensu nerveas linguae lanugines non tanum leniter ti­tillant, sed etiam acriter vi non­nunquam [Page 49] caustica mordent. Pli­catiles pariter & teretes sulphu­ris villi longe aliam à scabris, porosis & insulsis terrae particu­lis saporem inducunt. Facilius longe est corpus nostrum acuto gladii mucrone quam obtuso fer­ri extremo perfodere. Non satis ita (que) est dixisse, quod omnes cor­porum effectus à motu eorundem peraguntur, sed sagaciori ulte­rius indagine corporum figuram & molem perspicaces debent me­dici investigare, ut modus, quo effectus eorundem producuntur, altius pelluceat.

Cum igitur motus sit effectu­um omnium causa unica, & mo­tus unice & immediate à solo Deo procedat,Nullae sunt verae cau­sae natura­les. Deus erit unica & immediata effectuum omnium causa. Ac proinde materia, ma­teriae figura, & moles, quae vul­go naturales, seu secundae causae vocantur, verae causae non sunt; [Page 50] sed tantum passiva quaedam, ap­ta tamen instrumenta & occasio­nes, quae summum Opificem ad producendos, quibus destinata sunt, effectus determinant. Uti lutum, caecis oculis applica­tum, non est causa, sed tan­tum occasio, cur caecitatis causa à supremo luminis Authore tol­latur.

Hactenus ita (que) observavimus, quod etiamsi Deus, non tan­tum primus sit, sed & unicus corporum motor, & quamvis naturales omnes corporum effe­ctus solus operetur, mutuo ta­men corporum concursu & con­flictu utitur, ut hosce effectus juxta motus leges aeterno liberae voluntatis decreto sancitas pro­ducat. Nunc autem solerti dis­quiramus scrutinio, utrum ea­dem immensa Potestas varios in corporibus effectus sine ullo cor­porum ipsorum concursu, sine [Page 51] ulla motus lege, & sine ullo prorsus naturae auxilio, miro quodam & stupendo modo pro­ducere valeat.

ARTIC. VI.
De suspensis motus Legibus.

ETiamsi ostenderim quod,Artic. 6. juxta stabilitas jam motus leges, Deus ex occasione motus unius corporis, aliud corpus con­stanter ipse moveat; videamus tamen, utrum semper unum cor­pus ex occasione motus alterius corporis irruentis movere tenea­tur; vel, utrum unum corpus si­ne occasione motus alterius in motum ciere valeat. Durum fo­re videtur, quod supremus Le­gislator suis legibus quas ex im­menso liberae voluntatis arbitrio ante primordia rerum condidit,Leges na­turae su­spendi possunt. ita obstringatur, ut nihiil praesta­re posset, nisi juxta regulas quas ipse rebus praescripsit; cum pe­nes omnes hominum, nullius im­perio [Page 53] subditorum, societates, li­bera relicta sit potestas, ut, pro secura personarum & rerum tu­tela, leges solemni decreto non tantum sanciant, sed etiam, ut sancitas, prout necessitas postu­laret, pleno senatu abolere vale­ant penitus, vel suspendere ali­quandiu. Nemo itaque aude­bit asserere, quod minor erit summi Numinis quam hominum tum in condendis tum in suspen­dendis legibus potestas & praero­gativa. Quare dubitare nulla­tenus licet, quin leges motus, quas libere sancivit, pro arbitrio suspendere poterit. Statuta au­tem semel legum motus suppres­sione, aeque clare concipi pote­runt, & explicari miracula, ac communes naturae effectus, & apparentiae, quae vigentibus mo­tus legibus per totam nunc mun­di machinam passim producun­tur.

[Page 54] Observare itaque prius opus est, quod,Duo mo­tus. uti duae sunt corpo­rum species, solida nempe & flui­da; sic duplex erit eorundem motus; motus nempe totius cor­poris, & motus insensibilium par­ticularum ipsius. Corpora solida partes habent arcto sibi vincu­lo ita cohaerentes, ut moveri non possint nisi motu totius, uti la­pis vel lignum.Motus so­lidi. Fluidi vero cor­poris partes ita disjunctae sunt, ut non tantum communi totius mix­ti motu moveantur, sed etiam singulae minutissimae particulae motu proprio & intestino circa axem à permeante rapidissimo aethere turbinatim rotentur:Motus flu­idi. quae rotatio fluiditatem conservat, uti in aere, fluminibus, mari, & in omnibus liquoribus videre est. Si autem haec rotatio sensibus non percipiatur, uti in aqua in quiescente cyatho contenta, flui­di motus proprie vocatur; si ve­ro [Page 55] sensilis fit,& cum spumoso quodam aestu,Quid fer­mentatio. aut effervescentia sine igne aut aliqua alia causa manifesta turgescat, fermentatio rite nuncupatur. Uti in aqua forti cum argento, aut cum oleo seu sale tartari eliquato, rare­scente & fermentescente cerni­mus.

His ita praemissis,Modus miraculo­rum in­quiren­dus. nunc de­mum sedulo exploremus, utrum humana mente concipi potest modus quo miracula produci pos­sunt. Creditur vulgo, quod quo­niam miracula sunt effectus qui naturae leges excedunt, ingenii quoque captum superant: unde miraculorum interpretes ad su­premam numinis potestatem coe­ca mente recurrere solent. Di­cunt enim, & merito quidem, quod Deus omnia praestare po­test, quae sibi aut rationi repug­nare non videntur: Miracula i­gitur, inquiunt, etiamsi ratio­nis [Page 56] indaginem fugiant, rationi tamen non contradicunt, ac pro­inde Deus eadem, quoties ipsi lubebit, operari poterit. Verum hoc animum veritatis avidum non satiabit. Nemo enim non videt, quod supremum & abso­lutum est summi numinis im­perium in omnia corpora, & in reliquas, quas ipse creavit, substantias; ipsius nutui sub­jiciuntur; à sola ipsius volun­tate dependent, & conservan­tur; & in omnem statum eleva­ri, aut mutari possunt, qui ip­sorum naturae non refragatur. Scimus quoque, & probavimus supra, quod non tantum mira­cula omnia, sed etiam solita, & communia naturae phaenomena, à Deo unice & immediate pro­ducuntur. Non satis igitur est dixisse, Deum esse unicum rerum omnium, & effctuum, tum na­turalium, tum supernaturalium, [Page 57] authorem & causam, sed ulterius inquirendum, quomodo immensa ipsius potentia corporibus aut re­bus in quibus hujusmodi effectus producit, vere applicatur. Jam posuimus quod omnes naturae ef­fectus juxta statutas motus leges peraguntur; & Philosophi hu­jusmodi motus leges ad certas clas­ses, & ad quoddam veluti Syste­ma reduxerunt, ut naturae phae­nomena clare & perspicue expli­cent. Praecipuae autem motus le­ges hae vulgo recensentur.

1. Corpus quod movetur ab alio corpore movetur.Tres mo­tus leges.

2. Corpus in motu positum mo­tum obviis corporibus, si molis non sint ingentis, communicat.

3. Corpus in motu positum, in motu semper persistit, donec motum alteri corpori communicat.

[Page 58] Ex tribus hisce motus legibus, variae aliae leges deduci solent, ut naturales Corporum effectus cla­rius illustrentur. Communia igi­tur naturae phaenomena sunt effectus vigente motus lege producti. Ego autem Corporis Humani Status super naturam hic explicaturus, ad aliam longe causam recurram, quam ad sancitas naturae leges, necesse est. Miracula enim nul­lo naturae ministerio, nulla mo­tus lege producuntur.Quid mi­raculum. Ut autem miraculosi effectus clarius eluce­scant, sagaciori trutina perpen­dendum est, quaenam vere sit miraculi natura.

Quidam dicunt quod miraculum est stupendus effectus qui sensus per­cellit & ingenii captum excedit. Ve­rum quam multi sunt naturae effe­ctus qui sensuum aciem & ratio­nis indaginem superant? Quid stupendius ortu & occasu astro­rum, [Page 59] vel, ut malunt, Telluris? Quid aestu maris? Quid vegetantium germine? Animantium genesi? Motu musculari? Aquarum stygi­arum effervescentia? Quid mira & constanti temporum vicissitu­dine? Quid materno Brutorum in pascenda prole amore & indu­stria? Quid saeviente morborum cohorte? Quid innumeris aliis abditis naturae arcanis admiratio­ne dignius? Nihil enim verius unquam dici potuerit, quam quod [...]. Si itaque allata haec miraculi de­scriptio vera esset, omnes natu­rae effectus continua forent mira­culorum series & catena. Quare non sat est dixisse miraculum es­se stupendum effectum, sed ulte­rius natura ipsius indaganda est, & ratio, cur tanto stupore homi­num census percellat, plurimi e­nim sunt stupendi effectus qui sacro miraculi nomine insigniri non me­rentur.

[Page 60] Affirmant alii quod miraculum est supernaturalis effectus ex pecu­liari Dei mandato productus. Ve­rum haec quo (que) Vulgaris miraculi definitio. definitio omnibus naturae effectibus competit. Ad­verti enim hic superius quod om­nia phaenomena seu communes corporum effectus supernaturales vere sunt, seu à Dei influxu unice & immediate dependentes. Om­nes enim naturae effectus solo mo­tus ministerio perficiuntur: Mo­tus autem non à rebus ipsis mo­tis, sed à suprema numinis vo­luntate vere & unice procedit; ac proinde motus hujusce effe­ctus cum non à corporum moto­rum natura, sed à suprema po­testate producuntur, supernatu­rales dici rite merentur; quoni­am naturae vires aeque vere exce­dunt, ac illi effectus qui vera miracula vulgo vocitari solent. Unde haec pariter miraculi noti­tia naturam illius nondum clare demonstrat.

[Page 61] Ut igitur genuinam Miraculi indolem quanta possum perspi­cuitate detegam, observare opus est, quod etiamsi vera Miracula & communia naturae phoenomenae in hoc conveniant, quod utra (que) supernaturalia dici quodammo­do possent, seu à supremi Nu­minis nutu & imperio unice & ae­quali modo dependentia; illud tamen interest discrimen, quod solita naturae phaenomena juxta corporum conditiones & statutas Motus leges producantur; Mi­racula vero à nulla corporum conditione, naturae auxilio, aut Motus lege dependent; sed per diversas longe, imo plane oppo­sitas Naturae legibus vias pera­guntur. Unde quicquid de Na­turae Effectibus dici solet, contra­rium de Miraculis dicendum est; ac proinde quoniam diximus quod phaenomenon naturale vigen­te Motus lege producitur; sic Mi­raculum [Page 62] feriante eadem lege pro­ducendum est. Miraculum igi­tur recte definiri potest effectus suspensa Naturae, Vera mi­raculi na­tura. seu motus lege productus. Suspendi autem non possunt leges nisi ab eodem qui Leges condidit. Cum igitur Mo­tus Leges à solo Deo sancitae sint, non nisi à solo Deo suspendi aut aboleri possunt; ac proinde a De­us solus poterit Miracula opera­ri, aut saltem b aliis operandi potestatem solus concedere potis erit. Concedere autem potesta­tem aliis, est iisdem suae volun­tatis ministris vim infundere, cujus solius ope destinatos hu­jusmodi effectus in peculiarem quendam finem producunt. Haec­ce autem virtus infusa nihil vere concipitur esse, nisi divina volun­tas personis, quae Miracula ope­rari creduntur, & corporibus, in quibus Miracula producuntur, efficacius applicata; quae hujus­modi [Page 63] modi personis utitur tanquam totidem instrumentis, ut de creta sua patefaciat. Unde quo­niam haec c instrumenta, uti ma­nus calamum movet, vel pes li­gonem adigit, Deus applicat, ip­se solus vere Miracula operatur; quia sola ipsius potentia per ap­plicata hujusmodi instrumenta in corpora, in quibus miracula pro­ducuntur, transmittitur.

Non satis autem est asseruisse quod miracula omnia post su­spensas Motus Leges producun­tur, sed inquirendum ulterius quot modis eaedem leges suspen­di possunt; & quomodo iisdem suspensis stupendi hujusmodi & miri effectus sequuntur. Uti e­nim ad varias legum Motus clas­ses omnia naturae phaenomena reducuntur, ita sub certis su­spensarum Motus legum capiti­bus miracula omnia non tant [...]m locari, sed etiam clara mente [Page 64] concipi, & explicari possunt. At (que) ita, uti tres jam statuimus praecipuas motus leges, sic tribus modis eaedem leges suspendi pos­sunt.

Vel enim,

1. Corpus moveri poterit sine occasione motus alterius corporis ir­ruentis.Tres mo­tus legum suspensio­nes.

Vel,

2. Data Corporis irruentis oc­casione Corpus poterit non moveri.

Vel,

3. Corpus in motu positum, mo­tum subito deperdere poterit, non communicato eodem alteri corpori ambienti.

Hisce tribus legum motus suspensionibus omnes corporum [Page 65] status super naturam explicari fa­cile possunt. Non dico tamen quod hac legum aeternarum di­spensatione ita clare & perspicue miraculorum natura innotescat, & stabiliatur, ut alius for san ab acu­tioris ingenii viris excogitari non posset eorundem producendorum modus. Sed affirmo tantum, quod miracula per suspensas has Motus leges aeque perspicue solvi possunt, ac communia naturae phaenomena per sancitas Motus leges, in vigore persistentes, vul­go explicari solent. Uti enim u­num naturae phaenomenon in se magis difficile non est quam a­liud, ita unum quo (que) Miraculum non est magis stupendum, nec in se vere magis difficile, quam aliud; quia aeque facile potest suspendi una lex motus ac alia; & Miraculum non nisi suppressa u­na vel altera motus lege unquam produci potest.

[Page 66] Meum autem non est hic pro­bare,Animad­versio. quod unquam fuerint Mira­cula à Deo producta. Sed ego tantum Miracula quae ex longa argumeritorum serie, & fido Scriptorum testimonio à mysti­carum rerum interpretibus vera esse supponuntur, juxta suspen­sas Motus leges illustrare cona­bor. Non dico tamen quod le­gis Motus suspensio natura sua miraculum operetur, sed dico tantum quod posita semel le­gis Motus suppressione miraculum sponte sua sequitur. Adverten­dum autem quod aliud longe est Motum ipsum, & aliud Motus Legem suspendere. Lex enim Motus suspendi potest, etiamsi Motus ipse in vigore persistat, uti contingeret, si forte corpus humanum d in ardente igne po­situm non comburatur: & vi­cissim Lex Motus suspendi po­test in corporibus, in quibus nul­lus [Page 67] adhuc productus est Motus, uti e in primo corporum Motu à supremo Motore sine occasione Motus aliorum corporum pro­ducto videre est. Ut autem haec omnia clarius elucescant de tri­plici Motus legum suspensione si­gillatim & paulo altius agendum est.

ARTIC. VI.
De Prima Motus lege suspensa. Vhi ostenditur quod Corpus moveri poterit sine occasione motus alterius corporis irru­entis.

TOtus hujus operis cardo circa hanc unam volvitur hypothesim,Artic. 7. nempe quod Leges motus a summo Legislatore conditae ab eodem suspendi possunt. Quare plane sequitur quod etiamsi cor­pora ex occasione motus aliorum corporum impellentium moveri soleant, sine ullo tamen hujus­modi impulsu aut conflictu mo­veri poterunt.Tres mo­di primae suspensio­ [...]is. Tribus autem modis corpus hoc modo in mo­tum cieri poterit: Vel enim cor­pus motu sui totius uniformi & cum tota sua mole movetur; [Page 69] vel singulae minutissimae ejusdem particulae non tantum communi totius, sed etiam proprio motu a­gitantur; vel singulae exilissimae particulae non tantum moventur, sed etiam figuras deponunt, & novae figurae illis insculpuntur.

Juxta primum movendi mo­dum plane concipi potest quo­modo aspectabilis haecce mun­di Materia in tam diversas par­tes,Primus movendi modus. in tam miras formas, in tam dissitos a orbes, & b vortices pri­mitus disposita est & coagmen­tata. Hoc pariter modo omnes mundi partes denuo dissolvi, si­tum mutare, invicem confundi, & in pristinum Chaos reduci, urbes condi, conditae everti, montes transferri, poterunt. Cor­pus quodvis per aerem ad Ame­ricam ferri, ad c coelum elevari, aut ad alia quaevis remotissima loca sine ullo alio impellente cor­pore transportari poterit. Tota [Page 70] terrei vorticis d compages inte­stinis motibus convelli & succuti poterit. Possunt e maria remo­veri, ita ut pedestri exercitui ab Anglia in Galliam per medium Oceanum pateat semita. Aqua f abyssi intra nuclei terrei repagu­la inclusae laxatis hinc inde clau­stris in altum ad Terrae margi­nem evehi, & Terrae superficiem si non fortasse totam simul, sal­tem successive, diluvio quodam inundare potest. Eadem g a­qua sub vaporum forma expan­sa, in tanta copia incumbenti ae­ri immisceri potest, ut densa ca­ligine noctis tenebras imitante solis radios transmittere non va­leat.

Juxta secundum movendi mo­dum exigua omnium corporum elementa dissolvi possunt,Secundus movendi modus. disso­luta dividi ulterius, divisa per to­tum mundum dissipari, & dissi­pata demum in unum h cumu­lum [Page 71] iterum coacervari, per exi­lissimos omnium corporum po­ros i transmitti; brevi, omnium corporum partes, & particulae, situm & texturam mutare pos­sunt. Hinc patet quod homo quivis, qui k ante biduum vel triduum ex motus intestini in slu­idis corporis defectu mortuus est, restaurato principiorum sangui­nis motu ad vitam revocari po­terit. Hoc etiam modo al morbi subito curari, vel subito infesta­re poterunt. Materia enim mor­bida in toto sanguine vel in ali­qua corporis parte latitans subito auferri potest, vel intus corrigi. Atque ita materia quaevis, cor­neam, nervos opticos, auditori­os, linguales, cutaneos, vel ali­os corporis nervos infarciens, & paralysim producens subito ab­ripi potest. Sicque m coeci vi­dere, n surdi audire, o muti lo­qui, p paralytici sentire, & q clau­di [Page 72] ambulare poterunt. Vel hu­jusmodi nervorum canaliculi ali­ena materia infarciri & obturari possunt, unde r homines surdi, muti, coeci, paralytici evadere, & usu membrorum privari pos­sunt.

Nec tantum peculiares corpo­ris partes morbis curari & iisdem subito affici & cruciari poterunt, sed etiam totum corpus, & tota sanguinis massa subito corrumpi, & inquinari poterit. Non opus autem est novam ullam aut he­terogeneam materiam sanguini addere, ut morbi in eodem pro­ducantur; sed sufficit latentes morborum fomites, salina nem­pe ipsius principia suscitare, & in novas figuras eadem formare, ut s pestes, febres, t lepra, scabies, & varii istiusmodi affectus sequan­tur. Possunt enim salia acria in­tra purpurei laticis compagem, & intra sulphurea ejusdem invo­lucra [Page 73] irretita exaltari & iisdem to­tus sanguis aculeari: unde san­guis austerus vel acris evadet. Eadem pariter salina principia acuta spicula possunt & acrimo­niam deponere, vel intra textu­ram sanguinis abscondi & in­volvi, ut sanguinem salso suo acore non inficiant. Unde me­moratis jam morbis & sympto­matis homo potest ex eadem lege curari. Potest quoque sanguis ab atroci dolore agitari maxime, atque rarefieri, & ita demum at­tenuari, ut per totum corporis habitum,Sudor san­guineus. & per hiantes cutis po­rulos sub cruenti u sudoris forma transudare valeat. Nec hoc ita mirum videbitur, cum in Praxi medica frequenter observemus, quod urina per stomachum in ob­structionibus renum viam sibi pan­dat, quod sanguis per glandulas intestinales in fluxu hepatico & in dysenteria, per glandulas renum [Page 74] in mictu sanguineo, per membra­nam pituitariam in haemorrhagia naris, per podicem in haemorrhoi­dibus, per pulmones in sputo & tussi cruentis, per uteri tunicas in fluxu menstruorum, per vere­trum in aestuosa & praefervida ten­tigine, per ventriculi membra­nas in vomitu sanguinis, ab aper­tis vasculorum sanguiferorum os­culis eructetur. Quidni igitur san­guis rarefactus maxime per mil­liares cutis glandulas, & bibulos ejusdem porulos, sine ullo pror­sus miraculo transire valeat. In­numeri enim pilosarum arterio­larum surculi ad summam cutem propagati sunt; unde sanguis ab extremis horum vasculorum osti­olis ibidem exputus, si aliunde subtilior factus maxime sit, per apertos epidermatis porulos foras fluitabit.

Juxta tertium denique movendi modum, Tertius movendi modus. omnia cujuscunque na­turae [Page 75] corpora in alia quaevis cor­pora transformari possunt. Quod ut rite percipiamus, observare o­pus est, quod particulae unius corpo­ris non discrepant ullatenus a parti­culis alterius cujusvis, nisi quoad mo­lem, texturam, figuram & pro­portionem; ita ut si elementares partes ex quibus lignum constat induerent figuras particularum aquae figuris similes, servata pa­ri proportione, lignum statim in aquam converteretur. Dubitan­dum autem non est quin tanta sit supremi Numinis potestas ut cui­libet vel minimae materiae parti­culae omnes figurarum species vel excavando insculperet,Quaelib [...] materiae figura in omnes ali­as figuras mutari po­test. vel incu­dendo imprimeret. Unde trian­gulus in cubum, cubus in conum formari, conus in rhomboeidem figuram, Rhomboeides in trape­ziam, sphaericam, cylindricam, pyramidalem, stelliformem, fu­siformem, ovalem, anguillarem, [Page 76] & reliquas id genus figuras trans­mutari possunt. Nec tantum in­numeras figuras assumere pos­sunt corporis alicujus particulae, sed etiam innumeris modis sibi apponi & applicari possunt; quae diversa particularum applicatio diversas texturas efformare apta est, & corpora diversae naturae & effectus constituere. Uti videmus quod aqua ex eodem fonte ex­hausta, & per hortum pro irri­gandis plantarum radicibus a­spersa, in mille diversae indolis fructus abit. Quidam enim fru­ctus sapore acerbo, quidam dul­ci, alii austero, amaro alii, hi acido, illi mordaci, juxta diver­sam pororum fruticis texturam, linguae papillas titillant, vel pun­gunt; etiamsi omnes ex uno eo­demque latice fuerint saturati. Cum igitur juxta statutas motus leges, aqua sponte sua in varias formas convertatur, haud erit [Page 77] conceptu difficile, quomodo su­premus motor, sine ulla motus lege, aut corporum ipsorum au­xilio, corpora omnia in omnes, in quas ipsi lubet figuras & tex­turas transmutare valeat.

Ex his igitur inferre datur quod quaevis portio, imo parti­cula Aeris, Aquae, Terrae, vel al­terius simplicis, aut mixti corpo­ris, multas & dissimiles figuras assumere potest; aliae enim par­ticulae salinis cuspidibus acumi­nari, aliae in sulphureos & lubri­cos villos excudi, aliae in scabras & porosas terrae figuras exca­vari, aliae in laeves & ovales a­quae formas tornari possunt, & juxta diversam eorundem pro­portionem & contextum in x vi­num, in y sanguinem, in z panem, in [...]1 oleum, in [...]2 serpentem, in [...]3 pe­diculos, in 4 humanum corpus, cor­pus humanum in 5 salem, & in in­numeras alias formas, eversa fi­gura, [Page 78] & mole, sine fine transmu­tari poterunt.Conversio unius sub­stantiae in aliam se­cundum naturam. Nec hoc ita stu­pendum cuiquam videbitur, qui advertet quod caro, panis, fru­ctus, radices, & alia edulia soli­diora in ventriculum ingesta, trium horarum spacio in fluxile quoddam, & albicans liquamen, quod chylus nuncupatur, resol­vuntur; chylus in sanguinem, sanguis in carnem, ossa, reli­quam (que) corporis nostri substan­tiam quotidie convertuntur. Nec tantum tota alimentorum massa, sed etiam minutissima eorundem elementa figuras deponunt.Alimenta acido re­dundant. Vi­num enim, cerevisia, hydro­mel, & reliqua potulenta, panis, herbae, fructus omnes, sacca­rum, sal, acetum, aromata, & reliqua fere quae deglutimus pa­bula, praeter animalium carnes, copioso sale acido luxuriant. Hic autem sal Acidus ita distringi­tur, & ita mutatur ipsius figu­ra, [Page 79] ut totus fere in sal Alkali convertatur in stomacho & in sanguine; ita ut si centies lau­dabilis sani hominis sanguis de­stilletur, ne guttulam quidem salis acidi, copiosum tamen sa­lem alkalinum largietur; etiamsi ex omnibus alimentis solae fere carnes, sale alkalino fuerint im­pregnatae, & in reliquis cibis sal acidus praedominium exerceat. Praeterea Spiritus Vini, Cornu Cervi, Salis Armoniaci, Aqua Fortis, Spiritus Vitrioli, Sulphu­ris, Salis, Aluminis, & reliqui omnes Liquores Salini, & Sul­phurei, repetitis saepius destilla­tionibus acrimoniam exuunt, & in aquam insulsam convertun­tur.Aqua in terram conversa▪ Aqua ipsa, uti mihi hic Londini bona fide asseruit, & ip­se primus expertus est, vir egre­gius amicus meus Edmundus Dickenson, M. D. (& uti post il­lum denotat Cl. Robertus Boyle,) [Page 80] lenissima per triennium, super ignem in vasis vitreis strictis­sime occlusis destillatione, in Terram elementarem servato fe­re eodem pondere transmuta­tur. Cum ita (que) tot tantae (que) corpo­rum, & particularum mutatio­nes juxta statutam motus legem prae oculis quotidie peragantur, non mirum erit quod suspensa hac lege, & agente suprema Nu­minis potestate, nativus corpo­rum status mille modis variari potest.

ARTIC. VIII.
De secunda Motûs Lege suspensa, ubi probatur quòd data Corpo­ris irruentis Occasione Corpus poterit non móveri.

UTi jam supposuimus,Artic. 8. quòd Corpus poterit moveri si­ne occasione motûs alterius Cor­poris impellentis, sic quoque pari ratione supponere licet, Quòd Corpus poterit non moveri etiamsi pernicissimo Corporis irruentis im­petu impellatur; unde planè se­quitur, quod etiamsi centum li­brarum pyrobolus ex tormento bellico impetu rapidissimo explo­sus projiciatur in meum vel aliud quodvis Corpus, ipsum nullate­nus movebit,Quomodo homo po­test fieri invulnera­bilis. sed abipso tanquam ab immoto muro resiliet. Eti­amsi ferocientes mille armati in ipsum sclopetis vel sagittis colli­ment, [Page 82] etiamsi gladiis, securibus, fustibus ipsum impetant, & mille modis cruciare conentur, nullo tamen contundetur, aut perfo­dietur vulnere. Etiamsi mille equis omnes ipsius artus in di­versas partes simul divellantur, non dilacerabitur. Etiamsi Har­pyarum, Feritas Bel­luarum re­fraenata. vulturum, aut rapacium id genus volucrum unguibus & rostris dilaniandum relinquatur, integrum permanebit. Etiamsi famelicis saevientium a belluarum rictibus, & balaenarum faucibus devorandum exponatur, illaesum persistet. Etiamsi totum simul deglutiatur, & in b Coetorum ven­triculo sine ullo externi Aëris commercio contineatur, vita ta­men fruetur. Vel enim contento in capaci balenae stomacho aëre, etsi exiguo, cum mediocri & in­sensili respiratione pascetur, uti foeminae in hystericis affectibus si­ne ulla prorsus sensili respiratio­ne vivunt, & pro mortuis non­nunquam [Page 83] sepeliuntur; vel sine ullo prorsus aëre ambiente, sed ex retento inspirato priùs aëre juxta secundam legis motus suspen­sionem, vivit; evolaturus enim per habitum devorati Corporis aer in cursu impediri, ab ambitu Corporis ad internos ejusdem re­cessus repelli, & sanguinem de­bita sui quantitate intùs fovere potest.

Ex hujus quoque Legis suspen­sione c Corpus humanum, d Rubus, vel aliud quodvis inflammabile Corpus, etiamsi ardentissimo ig­ne undique cingatur, poterunt tamen non comburi, aut in ci­neres reduci.Potest flamma non com­buere. Aut si forte slam­mas, uti Rubus, capiant; coacer­vatis in vorticem flammis pote­runt non consumi. Igneae enim particulae, non comburunt ex innata ulla virtute, aut insito im­petu ut supra vidimus, sed quia supremus motûs Author voluit, ut, ex occasione hujus impetû, [Page 84] ipse dissolvat seu comburat pro­jecta in ignem Corpora; velle quoque poterit ut eadem non dis­solvantur, etiamsi rapidissimis ignearum scintillarum cohortibus vorticoso impetu irruentibus im­petantur. Velle pariter poterit ut à nullo alio Corpore impel­lente meum vel aliud quodvis Corpus diruatur, imo ne quidem à loco dimoveatur. In hoc au­tem casu motus ipse non suppri­mitur etsi motûs Lex suspenda­tur. Lex enim motûs in fla­grante igne est, ut quodvis pro­jectum Corpus accendat, aut dissolvat, seu partibus illius dis­sociatis motum communicet, po­terit tamen flamma motum non communicare projecto Corpori, etiamsi motus ipsius proprius semper in vigore persistat.

Caeterùm,Quomodo quis potest vivere in aeternum. ex hac pariter su­spensâ motûs lege clarè inferre possumus quòd homo potest fieri e immortalis, & potest in aeter­num [Page 85] vivere sine alimentis. Pos­sunt enim omnes Corporis par­tes in eodem situ semper retineri, possunt quoque omnes Corporis elementares particulae à dissoluti­one cohiberi. Sanguis & alii humores, etiamsi perenni inte­stino motu intra se agitèntur, impediri possunt quominus vap­pescant, seu quominùs principia ipsorum diffringantur, aut eo­rundem abradantur anguli; quo­minùs eaedam particulae per ha­bitum Corporis non exhalent, & reparatione non egeant. Brevi, tota quanta nunc est Corporis mei materia, cum eadem figura, situ, numero, fabrica, & usu partium, in statu in quo nunc est, in perpetuum conservari po­test; ac proinde Corporis mei Vita non solum per f quadraginta dierum spacium, sed etiam in g aeternum sine alimentis perdu­rare poterit. Ideo enim nos da­pes ingerimus, ut sanguinis prin­cipia [Page 86] salina & sulphurea intesti­no conflictu nimis attrita, & dis­soluta, nec non per [...] Corporis jugiterevolantia ju­gi alimentorum accessu resarcia­mus. Si igitur principiorum at­tritio & transpiratio juxta suspen­sam hanc motûs legem praepedia­tur, nullum fiet eorundem di­spendium, ac proinde nulla opus erit reparatione.

Sanguinis ipsius principia ita aliquando spissa sunt, & tam vi­scido caemento sunt alligata, ut sine ulla motûs legis suspensione per quindecem, imo octodecem dies, uti in canibus ipse vidi, sine alimentis à dissolutione cohiberi valeant. Unde pro miraculo semper haberi non deberet si for­san aliquando quidam sine cibis per plurimos dies vitam protra­hant. Uti in Maniacis quibus­dam, aliisque nonnunquam ae­grotantibus videre est.

ARTIC. IX.
De Tertia motûs Lege suspensa. Vbi cernitur quòd Corpus in motu positum, motum suum subitò deperdere poterit, non communicato eodem alteri Corpori ambienti.

NON tantùm Corpus quod­vis sine impulsu alterius Corporis moveri,Artic. 9. & impulsui ejusdem resistere, sed etiam mo­tum suum subitò deperdere po­terit, nec illud in aliud Corpus transmittat. Unde manifestum est quòd globus tormentarius, in murum projectus, in medio iti­nere sisti subitò potest. Quod immanis rupis ab alto vi ad acta, vel proprio ponderé decidens, po­terit suppresso motu in aëre li­brari. Quod a flumen ad mare properans in cursu sisti potest. [Page 88] b Solis, reliquorúmque coelestium Corporum motus supprimi po­test. Motus omnes animales, sanguinis nempe, cordis, respi­rationis, & spirituum suspendi possunt in humano Corpore, & c mors subito invadere potest sine praevia ulla morborum saevitie. Nec tantum motus Corporis so­lidi totius, sed etiam particula­rum minimarum fluidi cujusvis Corporis supprimi potest. Quo suppresso fluida omnia, ut Aër, Aqua, & Liquores omnes in so­lidum Corpus coalescent. Cor­pus enim solidum à fluido in hoc tantùm discrepat, quòd partes illius in mutuo quodam amplexu quiescant. Singulae verò fluidi Corporis particulae, motu pro­prio & intestino agitantur; quo motu sublato, in solidum Cor­pus abeunt, uti aqua fit glacies. Sicque d mare in parietes hinc in­de divisum solidescere potest; solidi quoque Corporis particulae [Page 89] à mutuo contactu dissociatae, & circa centrum suum rotatae, flui­dae evadunt, uti glacies in aquam eliquata, saccarum vel sal in a­qua resoluta, uti particulae auri in aqua regali natantes, fluitare videntur.

Nunc triplici modo concipere possumus quomodo e Corpus hu­manum super mare vel in aëre ambulare, vel quomodo f ferrum, plumbum, vel aliud quodvis Corpus grave super aquam na­tare poterit. Vel enim aufertur tota Corporis prementis gravi­tas, seu ambientium Corporum compressio, juxta primae suspen­sionis legem; vel unda in fluore remanens gravitanti Corpori re­sistit, ipsumque subsulcit, juxta secundae Legis motûs suspensionem; vel suppresso aquae vel aëris flu­ore, juxta tertiam hanc suspensae legis regulam, super solidam are­am incedet Corpus. Patet enim quod si Corpus meum tot [...] suo [Page 90] pondere spolietur, etiamsi flui­dam aquam calcaret, nunquam immergeretur, quin imò per aëra volaret. Obvium quoque est quòd Corpus meum, etsi re­maneat tota ipsius gravitas, ad fundum fluidi nunquam praeci­pitabitur, si prementi pedi mare, vel aër, sublato fluidi motu, re­nitatur; quin imò aeque facile in aqua, & in aëre ambulabit, ac in pavimento marmoreo.

Longè autem plures difficul­tates occurrunt cur sublata gra­vitate super undas Corpus ince­dat, quàm cur ipsum remanen­te gravitate solidescens mare subfulciat. Quia si auferatur tota Corporis humani gravitas, Aër, & reliqua ambientia Cor­pora removeri deberent, aut sal­tem compressio ipsorum suspen­di; removeri autem non debet aër, quia Corpus sine respirati­one vivere non potest; aut si forte viveret, sublata compressi­one [Page 91] externa, tumeret nimis, uti fit quando, aëre sub applicatis scapulae cucurbitulis nimis rare­facto & attenuato, caro in mo­lem sublevari solet. Unde longè facilius & clariùs concipitur quòd Corpus meum cum toto suo pondere in renitentis & sub­fulcientis maris superficie ince­dat, quàm quòd tota sua exutum gravitate progrederetur. Hoc enim modo aequè clarè concipi­tur quòd g Corpus meum in aqua vel in aëre per horizontalem lineam ambulare potest ac in ter­rae superficie. Imo per divergen­tem vel perpendicularem lineam h homo poterit cum toto suo Corpore per quandam quasi s [...]a­lam aëream per gradus & inter­valla calcantibus pedibus in ina­ni fluido resistentem, ad i Coelos ascendere; eodem plane modo quo nos ipsi ad altissimorum montium cacumina anheli a­scendimus.

[Page 92] Longè plures Corporum sta­tus super naturam sub prima le­gis motus suspensione, quàm sub reliquis duabus collocari possunt; non solum enim recensita superi­ùs in illo capite Miracula, sed etiam quae hic inferiùs de multi­plici Corporis humani ortu & generatione dicturus sum, ad il­lam quoque classem reduci pos­sunt.

ARTIC. X.
De Humani Corporis genesi ex Mare & Foeminâ.

ETiamsi juxta sancita jam Naturae Decreta Corpus humanum,Art. 10. uti ac reliqua Ani­mantia, ex mutuo Maris & Foe­minae conjugio generetur, nihilo­minus tamen in peculiarem ali­quando finem à summo Opifice ex foeminâ sine mare, ex mare sine foeminâ, imo sine mare & foemi­nâ stupendo quodam & insolito modo formatum esse perhibetur. Quoniam itaque mihi hic pro­posui diversos Corporis humani ortus illustrare, opus erit priùs perpendere obiter modum quo ge­nerationis opus juxta statutas Na­turae leges perficitur, ut clariùs pateant ea quae de miraculosa ip­sius formatione dicturus sum.

[Page 94] Omnia Corporis virilis & mu­liebris organa praeter partes ge­nitales similis omninò sunt fa­bricae & paris ubi (que) proportionis. Vir pendentes habet duos Testes membraneo loculo inclusos; quo­rum uterque totus ex exiguis, tibiae instar musicae, persoratis ca­naliculis & serpentinis quasi du­ctibus constat,Partes ge­nerationis viri. qui, filacei-instar glomi, sibi superpositi sunt. In his canaliculis elaboratur & se­cernitur succus quidam peculia­ris, quem medici semen virile nuncuparunt; quem tamen Ego fermentum tantùm viri seminale vocitari mallem; quia non in ip­so, sed in foeminâ tantùm semen seu germen continetur. Hic hu­mor per proprios tubulos ad cap­sulas quasdam in penis cavitatem hiantes vehitur, quas vesiculas seminales nominant, in quibus coacervatur, & conservatur suc­cus hicce fermentaceus, donec pro data occasione, ab aestuante [Page 95] Veneris ira per veretri urethram in uterum foeminae prolem for­maturus ejaculatur.

Mulier autem sub imo ventre quandam habet cavitatem vesi­calem quam uterum solent nun­cupare. Hic uterus in duas Tu­bas versus dextrum & sinistrum latus protuberat. His tubis ap­pensa sunt duo corpora glandifor­mia, quae antiqui Testes mulie­bres, neoterici Ovaria vocant; seminaria tamen nuncupari ma­luerim.Partes ge­nerationis foeminae In his seminariis con­tinentur plurimae membranosae vesiculae limpido & ferè pelluci­do latice turgidae; quae in innù­meris distinctis loculis, uti gra­natorum semina, inclusae sunt, & ab ambientibus vasis sanguise­ris succum nutritium jugiter ex­puentibus paulatim aluntur, do­nec ad praefixam quandam mag­nitudinem extumescunt. Hae vae­siculae hodiè Ova nuncupari so­lent; semina verò humana voci­tari [Page 96] potiùs merentur. Uti enim bombycis vel tritici semen totum bombycem & totam tritici spi­cam cum seminibus continet, sic unaquaeque seminis muliebris pyxis membranea omnes corpo­ris humani partes comprehendit;Semen continet omnes partes. imò longè ante commercium foe­minae cum viro formata & in de­bitum situm disposita in proli­fico hocce liquore integra Cor­poris nostri stamina & rudimen­ta natitant. Uterus praeterea longo canali vagina dicto fo­ras hiat, per quam vaginam penis virilis ingreditur, & egre­diuntur menstrua, foetus, nec non fluoris albi & Gonorrhoeae mate­ria; & per labra ipsius Vrina ex­cernitur.

Praemissa partium generatio­ni inservientium structura,Quomodo generatio perficitur. nunc perpendendum quomodo genera­tio ipsa perficitur. Post elapfos quosdam aetatis annos, Vir & Faemina ab aucto nativo calore [Page 97] & humorum fermentatione ve­nereo quodam oestro perciti, ad oscula & mutuos amplexus, li­bidinem satiaturi, ruunt. Hoc in congressu, Vir, non sine volupta­te, in uteri muliebris cavitatem seminale illud fermentum seu suc­cum illum fermentaceum emittit, qui in testibus elaboratur. Hic suc­cus partim cum circumeunte san­guine, partim rectâ viâ per tubas Fallopianas ad seminaria fertur, & semina in illis tanquam in toti­dem diversis nidulis latentia, aur [...]e instar prolificae, subit & penetrat; & prout unum aut alterum ex seminibus erit maturum, nempè prout debitam dispositionem seu magnitudinem acquisiverit, fer­menti instar illud rarefaciet, in­testinum inquam & expansi­vum motum cum limpido & lymphatico seminis latice, in quo delineata fluctuant Corporis sta­mina, inibit, eundem attenuabit, stamina ipsa expandet & disten­det, [Page 98] porulos eorundem aperiet; sicque attenuatus ambiens liquor dilatatos staminum porulos sub­ibit, ipsos ampliabit, & largiùs nutriet; donec, crescente indies seminis mole, membraneum domi­cilium tandem prae magnitudine disrumpet & per annexas tubas in uteri cavitatem semen delabe­tur; ibi (que) uteri parietibus, media placenta leviter alligatum, ab appellente matris sanguine per umbilici vasa sine ulla respiratio­ne alimentum constanter recipi­et. Interim ab intestina hacce seminis turgescentia, torpentes antea humores in motum agita­buntur, & agitati partes solidas, Cor praecipuè movebunt.Punctum saliens est Cor, pri­mum vi­vens & ul­timum moriens. Cor autem semel motum moventem liquorem in appensas arterias ad extrema Corporis propellet. Pro­pulsus liquor antecedentem li­quorem ad Cor iterum Urgebit. Hic liquor seu Sanguis ad Cor denuo redux Cor iterum move­bit, [Page 99] & à Corde vicissim in or­bem movebitur. Sicque incipit & conservatur partium solidarum motus ac humorum circuitus. Primus enim humorum motus est causa primi & ultimi motus Cordis, & motus Cordis est vi­cissim causa cur humores perpe­tim in circulum volvantur; non verò cur inter se fermentescant. Haec enim fermentatio ab orta inter dissimiles Sanguinis parti­culas lucta & certamine depen­det. Fermentescentibus igitur & circulantibus seminis humani hu­moribus, & fluidis, stamina so­lida, & Organicae partes ex sup­peditato à matre fermentationi & nutritioni continuo pabulo indies magis magisque turge­bunt. Sicque quod primò se­men fuit germinis nomine insig­nitur;Diversi aetatis gra­dus. quod Germen mox Em­bryo vocatur, dein Foetus, hinc Infans, Puer deinde, postea Ado­lescens, Juvenis, Vir, & tandem [Page 100] senex, pro diverso Corporis in­cremento & aetatis gradu nuncu­patur. In quovis autem statu, etiam sub minima Corporis mo­le, Homo vocatur, modo Spiritus, qui anima solet appellari rationa­lis, Corpori reverà praesens sit. Un­de foetus ae (que) completus est homo, ac vir, aut senex; quia Corpus non foetûs duntaxat, sed etiam Embryonis aequè integrum est ac Corpus adulti, cùm ex pari Or­ganorum numero, & cum simili eorundem situ & textura con­struatur.

Eodem modo quo semen fer­mento viri prolifico turgescens,Partus quomodo fit. ex seminario viam sibi pandit in ute­rum, sic ex utero foetus, mole grandior, & crescentibus viribus robustior factus, huc illu [...]que vol­vendo sese, & calcitrando mem­branea dilacerat involucra; unde ruptis quasi carceris repagulis, fo­ràs sibi sub auras exitum per va­ginam, sequentibus pone secundi­nis, molitur.

[Page 101] Animantium igitur omnium generatio (imò & plantarum vegetatio) in nova Organorum aut partium formatione non con­sistit, sed in hoc tantùm quòd fermentum maris seminale sta­mina jam in semine verè deline­ata, & in brevi voluminis gyro comprehensa, expandat, & ap­tiora reddat, ut largius alimen­tum & incrementum sumant. Corpus enim humanum etiamsi totum, & omnibus Organis instructum, in semine, longè an­te fermenti virilis appulsum, verè contineatur, mole tamen lentem, aut formicam, animalcula exigua non superat. Ut igitur ad mo­lem extumescat majorem, per expansos & dilatatos exilissima­rum fibrillarum porulos majo­rem alimenti copiam admittere debet. Sic observamus quòd granum tritici aut hordei faciliùs longè, & citiùs in aestivo quàm in hyberno tempore pullulat, [Page 102] quia solis ardore germen laxatur magis & expanditur, ut succo nutritio è terrae visceribus à so­lis radiis elevato ad interiores se­minis recessus per sitientes & bi­bulos ejusdem porulos capacior pateat aditus.

Caeterùm, ut Generatio ple­niùs adhuc illustretur, congru­um foret solerti examine inqui­rere, quomodo disposita in ordi­nem seminis, seu germinis humani stamina primitùs fuerint delinea­ta. Rancida illa veterum Medi­corum sententia jamdudum exo­levit, qua contendebant quòd maris & foeminae semina in utero commixta virtutis cujusdam pla­sticae beneficio in plurimas & constantes diversorum Organo­rum formas sponte sua abierunt. Patet enim, ut jam vidimus, quòd nullum est in viro semen. Patet quoque quòd humor ille in praefervida tentigine à glandulo­sis vaginae muliebris lacunis per [Page 103] pudendi labra excretus, est po­tiùs titillationis & voluptatis sti­mulus, quàm foeminae pro gene­ratione symbolum; si enim ge­nerando foetui quid conferret hic humor, tantum abest ut effoeti instar excrementi pro lu­bricanda vagina foràs amandare­tur, quin imo in uteri claustris pro formanda prole arctiùs in­cluderetur. Quare in sensu quo Veteres seminis naturam intel­lexerunt, neque vir, neque foe­mina ullo forent semine foe­cundi. Inter omnes itaque ho­die sanioris judicii Medicos con­venit, quòd omnes Corporis no­stri partes in solius matris semi­nariis ante viri commercium à solo & supremo Naturae Autho­re verè formatae sunt. An verò in primordiis rerum omnia semi­na in prima muliere intra sese tanquam intra innumeras pyxi­des fuerint contenta, an per Mundi Machinam tunc fuerint [Page 104] dispersa, an in typis seminalibus post cujusque foeminae ortum formata, an verò hic & nunc, prout Naturae necessitas exigit, à summo Conditore creata, pro­lixum, arduum, & supervaca­neum foret hîc loci investigare. Quare sat erit cum caeteris assere­re, quòd in compendioso seminis humani gyro tenuissima Corpo­ris nostri stamina cum debito eorundem situ, cum solito Orga­norum omnium numero & fi­gura ante Actum Venereum ve­rè continentur.

Ex his inferre datur quantas sibi Praerogativas vindicare pos­sunt foeminae prae maribus;Praerogati­va matrum prae mari­bus. quantoque cultu & honore Liberi Matres suas prosequi deberent. Mulier enim sola totum ferè ge­nerationis opus perficit; ipsa so­la semen, seu rudimenta Corpo­ris, ante viri consortium conti­net; multis aerumnis obnoxia est gravida Mulier; multis tor­minibus [Page 105] in partu cruciatur; ipsa pascit fovetque in utero foetum, & post partum mammarum lacte alit; unde intensior est ut pluri­mum Matris quam Patris in Li­beros Amor. Vir autem post unius momenti voluptatem ni­hil ampliùs de prole cogitat, & in ipso libidinis aestu tam parum generando foetui suppeditat, ut vix parentis nomen mereatur, nullum enim est in viro semen, & nihil largitur praeter sermen­tum quoddam seminale, quod partes foetûs non format, sed jam formatas expandit; uti e­nim agricola fimo, cineribus, calce viva, aut arenis, tanquam totidem fermentis terram colit, ut projecta ac sata semina pro­ducat, sic mas latentia tantùm in faeminae seminibus germina pro­li [...]ico quodam fermento foecun­dat. Matres autem ex tanto il­lis à Liberis praestando honore superbire aut insolescere non de­berent; [Page 106] quia ipsae non tam Ma­tres verè sunt,Foeminae non sunt vere ma­tres, sed matrices. quàm Matrices, in quibus semina aliunde formata pullulant; faeminae enim semen ipsae aut foetum non formant, sed ipsum tantùm jamdiu formatum nutriunt; imò ipsum magis non possunt non nutrire, & parturire, quàm ferax solum sata semina ar­dente aestivo sole non potest non expandere & proferre: unde non ex libero matris arbitrio, sed ex necessaria Naturae seu motus le­ge foetus generatur, & ex eadem lege in lucem prodit; imò in lu­cem editus ex pari legis necessi­tate ob urgentem quendam & extus insitum amoris in prolem stimulum, non à Mulieribus duntaxat, sed ab ipsis belluis & volucribus, rationis, ut aiunt, expertibus materna quadam in­dustria nutritur. Plura hic de naturali Corporis humani genesi subjicere, foret extra propositi no­stri scopum divagari, quare ad [Page 107] status ipsius super naturam tan­dem revertamur.

ARTIC. XI.
De Corporis Humani genesi ex Faemina sine Mare.

QUum ex statuta partium Genitalium structura Ge­nerationis opus & natura ex so­lito maris & faeminae conjugio nobis innotescat,Art. 11. nunc sagacius perpendamus utrum suspensa hac solitae generationis Lege clarè concipere valeamus, quomodo ex sola a faeminâ, sine ullo pror­sus maris commercio, sed agen­te tantùm supremo Numine Cor­pus humanum enasci poterit.

Generatio, Quid ge­neratio. ut jam supra in­nuimus, aliud nihil est quàm staminum in semine muliebri con­tentorum debita expansio & rare­factio fermentimaris prolifici vir­tute [Page 108] inducta; cujus intestinae turgescentiae ope delineata Ger­minis rudimenta majorem ali­menti copiam sugere & in dila­tatos porulos absorbere apta red­duntur; undè molem acquirunt majorem, & paulatim crescendo ad eximiam tandem magnitudi­nem extumescunt. Cum autem, ut suprà probavimus, Corpus motum obvium Corpus naturâ suâ aut vi insitâ non moveat, sed ipsum supremus Motor ex irru­entis Corporis occasione in mo­tum solus verè concitet, & cùm expansio & rarefactio quaedam sit Motus species, patet quòd spermaticus maris succus cum semine muliebri commixtus, il­lud non fermentat, aut expandit ratione motus ullius aut quali­tatis, quam verè & propriè in stamina germinis à se transmit­tit, nihil enim transferri potest ab uno Corpore in aliud praeter materiam; sed quia ex occasione [Page 109] appulsus fermenti virilis summus Archetypus delineatas seminis fi­brillas verè & immediatè distendit. Quid igitur impediet quo minùs juxta primoe, quam supra recensui­mus, legis motus suspensionem, Deus ipse solus sine ullo Fermenti virilis appulsu, miscela, aut ope, stamina, quae ipse solus sine viri aut saeminae auxilio in debitam seriem & ordi­nem jamdudum primus disposuit, expandere, rarefacere, porulos fi­lamentorum dilatare, ambientes se­minis membranas, & involucra am­pliare valeat. Ampliatis autem semel & motu caelitùs indito devolutis Virginei seminis staminibus, Germen, eodem plane modo quo per natura­lem in impraegnata conjuge gene­rationem, in b caelibe & intacto uteri claustro incrementem sumet, & in Embryonem, foetumque paulatim turgescet. Sufficiens enim ali­menti copia à circumeunte & ap­pellente sanguine per expansos & bibulos filamentorum porulos sup­peditabitur, [Page 110] unde in tota sua mole indies tumebunt, & claustra sua seu vesiculares seminariorum can­cellos, in quibus recondita sunt, disrumpent, inde per appensas Fal­lopii Tubas in uteri cavum delaben­tur, ibique media placenta tan­quam carneo & spongioso caemento uteri parietibus adhaerebunt, afflu­entem sanguinem per innumeras vasculorum placentae propagines insugent. Sicque nutritis paulatim solidis seu organicis seminis parti­bus, & concitatis in motum vita­lem ejusdem humoribus, ex pusillo Germine fiet Embryo, ex Embry one foetus, foetusque, collectis sensim vi­ribus, ab angusto domicilio post novem tandem menses per os uteri, & per vaginam, viam sibi foràs sub liberiorem auram patefaciet.

Unde patet quòd non facilius e­rit primum hominem ex terra fine ullo maris aut foeminae femine cre­are, quàm alios homines ex semine foeminae sine maris consortio gene­rare. [Page 111] Imo si quis secum rem ritè totam perpenderet, videbit forsan, quòd non magis stupendum est, quod Homo ex sola muliere gene­retur sine viri commercio, quàm quòd ex maris & foeminae congres­su formetur; cum concursus viri sit tantùm occasio cur ipse supremus rerum omnium Parens generet, qui est immediata, imò unica, utriusque Phoenomeni, & effectum omnium, causa.

ARTIC. XII.
De Corporis Humani ortu sine Mare & Foemina.

SI retrò ad Orbis conditi primor­dia mentis nostrae aciem recto tramite retorqueamus,Art. 12. & continu­am istinc innumerorum effectuum sibi hucusque haereditario quodam jure succedentium, & à se mutùo dependentium catenam & seriem contemplemur, reperiemus, quòd uti caeterarum rerum, sic & Gene­rationis humanae origo cum Mundi tantùm origine incepit. Ut autem Generatio semel inciperet, formari debuit primus Homo, qui foret pri­maevus caeterorum Genitor; gene­rari autem non potuit ex Patre aut Matre; cùm ipse primus fuerit hu­mani generis parens: nec ex se, aut à se gigni potuit, quia non potuit [Page 113] esse sui parens & proles. Quare sine ullo prorsus maris & foemi­nae conjugio ex rudi adhuc & indi­gesta a tellure à supremo Opifice coagmentari debuit. Si mortui quoque resurgerent, cadavera ip­sorum jam in pulvisculum redacta ex informi materia iterum construi deberent. Magis autem conceptu difficile non est, quomodo organi­cum grandioris molis Corpus ex eximia terrae quantitate cum vita, motu nempe & sensu, subito for­metur; quàm quomodo rudimen­ta seu delineamenta corporum no­strorum ex patris & matris congres­su generatorum in pusillo seminis germine sine praevia generatione creentur. Primaria enim corpo­rum, etiam nostrorum, stamina nullo naturae auxilio, aut motus le­ge, in organicas hasce texturas & machinulas ante generationem pri­mitùs disposita sunt; sed suspensâ primâ motus lege, à summo Numi­ne immediatè delineata in compen­diosum [Page 114] & vix prae parvitate credi­bile volumen contrahuntur. Un­de prima Corporis nostri delineatio aeque verè Miraculum est, ac pri­mi Parentis creatio.

Ut autem clarâ mente concipi­amus quomodo informis glebae ma­teria in tam miras & multiplices Corporis humani partes & texturas converti posset,Corporis humani Analysis Chymica. supponamus quod rei cujufpiam sani in patibulo su­spensi Corpus, centum libras grave, totum, cum ossibus, carne, & san­guine, vasis Chymicis destillandum committatur; peculiarem salis vo­latilis alkalini, sulphuris seu olei foetidi, phlegmatis seu aquae insulsae, salis sixi alkalini, & terrae elemen­taris quantitatem in pari pondere largietur; ita tamen ut major sit phlegmatis quantitas quam terrae, major terrae quàm sulphuris, & ma­jor tandem sulphuris quam salis. quadruplex hoc particularum ele­mentarium genus non nisi mole tantùm & sigura à se invicem di­screpant. [Page 115] Terra, quae in porosis suis alveolis reliqua principia ebibit & [...]ulcri instar sustentat, mole gran­d [...]or est quàm sulphur, sal, aut a­qua. Sal, cum solus linguae papil­las acredine quadam pungat, an­gulis acutis solus est hispidus; ter­ra vero, sulphur, & aqua, quae in­sulsa sunt, obtusa figura, etiamsi di­versa donantur.

Cum itaque experientia doceat quòd Corpus humanum centum li­bras pendens, totum ex certa Ter­rae, Aquae, Salis, & Sulphuris pro­portione coalescat; nunc videamus quomodo primum seu [...] Corpus humanum ex informi ma­teria formatum est. Ponamus igi­tur sumi centum terrae & aquae vel alterius cujusvis materiae libras, ut humanum solitae magnitudinis Cor­pus cum centum librarum pondere construatur: Ut Corpus humanum inde educatur, peculiaris Terrae ele­mentaris, Aquae, Salis & Sulphuris proportio formari subitò debet: Ex [Page 116] hac particularum quadriga in di­versa quantitate sibi mixtâ plurimae diversae texturae partes, tum fluidae tum solidae, exurgent. Duae hic obviàm veniunt difficultates, quo­modo nempè indigesta haecce & u­niformis materia in quadruplex hoc particularum genus convertetur, & quomodo in tot dissimiles partes conversa, in Corpus humanum abi­bit. Ut autem harum difficultatum caligo experientiae lumine dissipe­tur, observamus in Arte Chymica quòd sulphur elementare & sal in aquam & terram sponte sua con­vertuntur, quod denotat eadem fu­isse ex aqua & terra primitus orta. Experimur pariter quod aqua cum pauca terra per hortos aspersa in sa­linas & sulphureas mille plantarum partes abeunt. Alimenta solida in chylum, sanguinem, carnem, & ossa mutantur. Cum igitur in na­turali animantium & plantarum vegetatione aqueae & terreae partes in salinas & sulphureas, & hae vi­cissim [Page 117] in illas, ex intestini earundem motûs Lege prae oculis quotidie convertantur; mirum non erit cur à supremo naturae Authore sine ulla intestini motûs Lege, aut Corpo­rum ipsorum auxilio, juxta primae motûs Legis suspensionem non tan­tum aqua & terra in salem & sul­phur, sed etiam omnia cujuscunque naturae Corpora in alia diversae in­dolis Corpora transformentur. Si autem centum materiae Librae in diversas aquae, terrae, salis & sul­phuris proportiones fue [...]int muta­tae, concipietur facile quomodo Corpus humanum ex iisdem in so­lidas & fluidas partes dispositis con­flabitur.

Qui seriò perpendebit quàm stu­pendas machinas humana ars con­stuere solet, non inficiabitur quin tanta sit supremi Artificis potentia ut ex debita terrae, aquae, salis & sulphuris proportione Corporis hu­mani fibrillas & stamina texat, texta in Organicas & diversas for­mas [Page 118] conjungat, disponat, &, hu­moribus per totam partium & Or­ganorum compagem fluitantibus,Stupenda instru­menta hu­mana arte confecta. intùs in motum cieat vitalem. Vi­demus enim quanta industria & ar­tificio, horologia ex rotis, elateriis, & staminibus construuntur, ut tempus metiantur. Artificialia ca­pita efformantur, quae vocem hu­manam imitantur. Factitia manus tantis machinulis movetur, ut spon­te sua seu motu proprio vocabula cum calamo scriptorio in charta i­naret. Psittacos rationis aliunde & sensus expertes docemus verba quaedam proferre. Muti hominis, & ab ortu surdi lingua ita movetur aliquando, ut quaedam verba arti­culari posset. Pyrii pulveris ope & pyro [...]echnicis instrumentis, currus, equos, & armatos homines in aëre repraesentamus. Aestuantis maris unda in oppositas rupes irruens hu­manas aliquando, & equinas for­mas in rupibus insculpit. Ex ar­gento in spiritu nitri dissoluto, & [Page 119] cum mercurio in aqua diluto, post quadraginta dies vegetale quoddam sponte suâ cum ramis & fructibus pullulat, quod arbor Dianae à Chy­micis nuncupari solet. Varia Or­gana musica in symmetricum ordi­nem disposita, miris illecebris irre­tiunt, & suavi sonorum modula­mine aures titillant. Nemo nescit quòd in visceribus terrae varii repe­riantur lapides,Corpora stupendo naturae ar­tificio con­structa. & alia mineralia, quae veram linguae, rostri, dentis, capitis, manus, pedis, veretri vi­rilis, arboris, cornu, & aliorum Corporum formam exhibent. Cùm igitur juxta statutas Motûs Leges tot tantaeque stupendae fabricae, vel naturae industriâ, vel humana arte construantur, arduum non erit concipere, quomodo supremus ar­tifex peculiarem quandam aquae, terrae, salis & sulphuris proporti­onem in Organicas diversae texturae partes disponat, & partes ipsas in humani Corporis formam compin­gat. Poterit enim minutissimas [Page 120] horum elementorum particulas in cava stamina, seu vasculares fibril­las formare; poterit has fibrillas suis humoribus repletas & multis modis sibi intertextas in diversa Organa disponere; & eadem Or­gana, in continua quadam serie, & in debito quodque situ sibi alligata in humanum Corpus sponte sua a­bibunt.

Si autem Corporis nostri stamina ex majori longè terrae & salis quàm sulphuris aut aquae proportione con­stent, & stricto praeterea vinculo sibi adjungantur, solidas & graves partes, uti Ossa, cartilagines, Ten­dines, & Ligamenta efformabunt: Uti enim trabes tecta firmiter, & ossa Corporis nostri machinam sub­fulciunt, sic redundans in mixtis ter­ra solidum illis stabilimentum con­ciliabit. Si verò prae terra, aqua, & sale, sulphur seu olèum exupe­ret, adipem constituet: Si aequalis serè sit aquae, terrae, salis, & sul­phuris miscela, partes laxiores qui­dem, [Page 121] sed solidas, construet, quales sunt Musculi, Membranae, vasa om­nia, & glandulae: Si tandem par­tes aqueae luxurient penitùs, & mi­nor sit salis & sulphuris, & minima terrae quantitas, sanguis inde orie­tur, reliquique fluitabunt humo­res.

Postquam itaque Corpus huma­num ex debito Ossium, Musculorum, Viscerum, Membranarum, & Va­sorum numero sic construetur, & postquam vasa cordi & cerebro ap­pensa propriis fluidis erunt repleta; Cordi & stagnantibus adhuc in vasis liquoribus motus indatur; Sanguis, Spiritus animales, & reliqua fluida in circularem statim motum agita­buntur, & cunctis partibus vitam largientur; quae vita nihil aliud est quàm quinque Organorum sensus, nec non Cordis, Respirationis, & fluidorum Corporis motus. Unde Corpus ex terra sic confectum, non tantum erit Corpus Organicum, sed etiam animatum. Si praeterea [Page 122] Corpori sic animato Spiritus seu substantia cogitans uniatur, quae ex lege suae unionis Corpora externa percipiat, affectus Corporis regat, in Corpus imperium exerceat, & liberos ex voluntatis suae arbitrio motus in eodem producat, Corpus non tantùm erit animale, sed etiam Animal rationale uno horae mo­mento exurget.

Haud facilius erit Corpus huma­num ex centum materiae libris cum tota sua mole construere, quàm i­dem ob indefessam materiei cujus­vis ad divisionem & ad omnes fi­guras aptitudinem, ex uno materiae granulo cum debito partium situ, ac numero conficere, & in breve imo invisile volumen contrahere. Unde patet quòd Corpus humanum aequè totum ac integrum in exiguo seminis cujuslibet muliebris germi­ne, etiamsi non sit animatum, con­tinetur, ac in praegrandi centum li­brarum massa; cum Corporis hu­mani Natura aut integritas non in [Page 123] majori aut minori ejusdem dimen­sione vel magnitudine, sed potius in peculiari & constanti diversarum partium situ, fabrica, & numero consistat.

Non solum primum Corpus hu­manum ex informi gleba formari, sed etiam ex b costa, manu, pede, aut alia quavis Corporis humani parte c prima Foemina sine foeminae concursu extrahi potuit, juxta ean­dem Legis motûs suspensionem. Si autem Corpus primae parentis ex solo viri latere [...]uit constructum, non potuerat mole aut pondere su­perare quantitatem materiae ex quâ latus ipsum constabat, quia quan­titas materiae, ex quà Corpus quod­vis conditur, est vera semper pon­deris & magnitudinis ejusdem men­sura. Quare vel paucae virilis co­stae materiae, tanquam stabili basi nova statim superaddita est mate­ria, ut foeminae statura viri staturae pro generanda prole aptè respon­deat, vel faemina primùm cum pu­sillo [Page 124] formata Corpore, ex assum­pto indies alimento ad debitam Muliebris Corporis magnitudinem, Puellarum more, paulatim adole­vit. Uti hoc modo prima Cor­poris humani delineatio explicari potest, sic prima quoque caetero­rum d animantium & e vegetanti­um formatio explicari posse vi­detur.

ARTIC. XIII.
De Humano Corpore redivivo.

ULteriùs indagere necesse est utrum juxta primae quoque Legis motûs suspensionem perspi­cua valeamus mente concipere, quomodo Corpus humanum ante biduum vel triduum, vel ante bis mille annos extinctum, ad vitam revocari posset. Qui ante triduum mortui sunt, alio modo reviviscere deberent, ac illi qui ante plura sae­cula obierunt; quia illorum Cor­pora adhuc integra sunt, & incor­rupta, horum verò cadavera jam­dudum sunt in pulverem redacta.

Ut primò explicemus quomodo Corpora post a triduum à morte re­suscitari possunt, observatu dignum videtur, quòd Corpora omnia emor­tua,Diversae mortis species. vel in patibulo suspensa sunt, vel in aqua immersa, vel subita morte, [Page 126] syncope nempe vel Apoplexia cor­repta,Art. 13. vel vulnere effossa, vel mor­bo quodam interno, in cruoris mas­sa vel in Spiritibus saeviente, ex­tincta sunt.Diversae mortis causae. Qui in furca suffoca­tur, vel in aqua immergitur, perit, quia defectu respirationis sanguis in pulmonibus stagnans ad cere­brum ascendere, & Spiritus anima­les quibus impraegnatur in glandu­losa cerebri filtra exonerare non potest;Diversi modi qui­bus mor­tui ad vi­tam revo­cari pos­sunt. qui Spiritus vitam, motum nempe & sensum, omnibus Cor­poris partibus largiuntur, renovatâ postero post obitum die respiratio­ne, & indito torpescentibus humo­ribus fermentationis & circuitus motu, Spiritus animales in debita copia secernentur in cerebro, & vitalis motûs munia restaurabunt; quoniam solidae partes adhuc inte­grae sunt, & putredine nondum eli­quatae. Qui syncope vel Apo­plexia corripitur, moritur, quia Cordis & Spirituum animalium motus cessat; renovato utriusque [Page 127] motu exanime Corpus reviviscet. Qui lethali vulnere effossus est, oc­cidit, quia ab effuso nimio cruore Spiritus & vires prosternuntur: Sanguis effusus vel alius, iterum in venas remissus & in pristinum mo­tum clauso vulnere concitatus exan­gue Corpus ad vitam restituet. Qui morbo interno elanguet, ex defectu intestini & circularis motûs in sanguine, tanquam consumpto [...] pabulo extinguitur, qui motus perit vel quia salina seu fer­mentativa sanguinis principia, prae nimio motu, uti in febribus, at­trita, vappescunt, aut evolant; vel à redundante colluvie serosa ni­mis diluta sunt, vel nimis fixa, aut ab affuso acido veneno, vel à saevi­ente frigore coagulata sunt. Si e­lementa sanguinis evolarunt, ite­rum coacervari possunt. Si nimis at­trita sunt, fragmenta & anguli appo­ni possunt. Si nimio phlegmate dis­soluta, serum evacuari potest. Si concreta vel conglaciata sit cocci­nei [Page 128] laticis massa, attenuari, rare­fieri, & fermentari potest. Sic quomodocunque humanum Cor­pus pereat, post biduum aut tridu­um à morte, nondum resoluta par­tium solidarum textura, pristinum humorum motum, vitamque re­cuperare potest.

Nunc itaque solerti investigemus scrutinio quomodo b Corpus huma­num post plura secula putrefactum, & in tenuem jamdudum pulviscu­lum sriatum iterum ad pristinum statum restaurari potest. Quomo­do, inquam, Corpus ante quatuor mille annos in mari immersum, à piscibus in frustulorum myriades discerptum & à pisce in piscem sae­piùs transmissum, ad vitam revo­cari potest. Constat satis quòd non tantùm hujus Corporis partes integrantes, sed etiam minutissimae Terrae, Aquae, Salis, & Sulphuris ato­mi elementares à se invicem jam­dudum dissociatae sunt, & dissitissi­mae; quòd non solùm quaedam [Page 129] per totum Oceanum dispersae sunt, sed etiam quaedam in piscibus ma­ris latitant, quaedam per viscera terrae penetrarunt; quaedam ad telluris super [...]iciem cum vaporibus & fontibus elatae sunt; quaedam ex superficie terrae vegetantium radi­ces subierunt; quaedam forsan cum vegetantibus in animalia cum pas­cuis transierunt. Ita ut nunc for­san in omnibus▪ Terrae plagis, in mari, & fluminibus, in piscibus, in terrae penetralibus, in vegetanti­bus, in animalium visceribus, in aëre ipso disseminatae sunt unius hu­jus Corporis humani particulae ele­mentares. Praeterea fieri non po­test quin post tot annorum orbes hujus Corporis elementa figuras, & naturam suam saepiùs deposuerint; necesse est ut salia post tam diutur­num motum, & per tot saecula flu­ctuationem, angulos & spicula per­diderint; ut sulphura discerpta sint, & in aquam vel aliud princi­pium sint jam mutata; ut aqua in [Page 130] sulphur vel salem sit conversa. Ita ut quòd tunc sal [...]uerit, nunc forsan sit aqua, quod fuit olim sulphur, nunc fortasse salis figuram induit, quod terra quondam, nunc aqueae sit indolis. Nunc igitur videamus quomodo hae particulae per totum sic mundum dispersae, in unum acervum rursus colligi, pristinas fi­guras rursus assumere, & in Cor­pus humanum iterum coagmentari poterunt.

Meum non est ex solidis Scrip­torum argumentis, & testimonio, hic loci probare, quòd c Mortui ad vitam verè redituri sint; sed cùm ab omnibus constanti animo hacte­nus creditum sit, & à plurimis fir­ma ratione probatum, quòd qui è fatis excesserunt, iterum vivi resur­gent; operae pretium mihi visum est, juxta rationis normam, & jux­ta Medicinae principia inquirere, quo modo, cum quo Corpore, cum qua Corporis mole, & cum quibus con­ditionibus iterum renascentur. [Page 131] Quare pro totius rei fundamento haec duo in antecessum praemit­tere congruum fore existimavi. Nempe

Quòd
Si idem numero Corpus resuscita­bitur, ex eadem, qua olim, numero materia constare de­bet.
Et quòd
Si idem numero renascatur homo, cum eodem verè numero, quo quondam, Corpore reviviscere debet.

Nemo inficiari audebit quòd su­premus rerum Conditor, cujus po­tentiae rebus omnibus insitae, cujus praesentiae ubique diffusae, & cujus scientiae ad omnia, imo minutissi­ma quaeque extensae, nullus ascribi [...] terminus, sciat in quibus po­rulis, vel cryptis latitent, in qui­bus fluminibus fluctuent, in qui­bus atmosphaerae partibus natitent, [Page 132] in quibus demùm Mundi plagis, omnes hujus immersi Corporis par­ticulae, imo ipsa particularum frag­menta locata sunt. Dubitari quo­que non potest quin immensa sum­mi Conditoris potentia dispersas hujusmodi per Mundum particulas in unum acervum accumulare po­test. Si verò semel coacervatae sint eaedem atomi, non difficilius erit ipsas ad pristinam humani Corpo­ris formam & statum reducere, quam fuit primum homines ex in­formi telluris gleba construere.

Multae tamen requiruntur con­ditiones ut ex coacervatis hisce cor­pusculis idem numero Corpus quod olim ante quatuor mille annos vix­erat,Conditio­nes quae requirun­tur ut i­dem homo resurgat. iterum redintegretur. Debet primo esse una eademque numero materia, debet esse una eademque terrae, aquae, salis, & sulphuris pro­portio, etiamsi necesse non sit [...] eadem sit, quae olim, ipsorum qu [...] ­titas. Debent hae partes servare eundem situm, quem antea habu­erunt. [Page 133] Opus est praeterea ut par­tes quae nunc sunt salinae, sulphu­reae, aqueae, & terreae eaedem sint quae olim fuerunt salinae, sulphureae, aqueae & terreae. Ex defectu enim harum conditionum etiamsi eadem omninò sit materia, idem numero non erit Corpus. Si nempe partes quae olim truncum constituerunt, nunc caput & artus efforment; & vicissim si materia capitis & artu­um in truncum abeant; vel si ma­teria manuum in pedes, & vicissim pedum in manus convertantur, vel si pes & manus dextra sinistrae ma­nus & pedis locum occupent; & si omnes Corporis partes proprium locum mutent, etiamsi sit eadem materia, eadem principiorum pro­portio, & Corpus Organicum con­ficiant, idem tamen Corpus non construent, quia nec est eadem ma­nus, nec idem pes, nec caput, ne­que truncus, ac proinde non erit idem Corpus. Imo etiamsi eadem materia quae olim manum consti­tuit, [Page 134] nunc etiam manum efformet, non erit pariter eadem manus, nisi partes eundem omnino situm obti­neant, quo olim gaudebant. Si enim particulae quae olim extrema manus formarunt, nunc medium manus teneant, & quae olim erant in medio particulae, nunc extrema occupent; nec erunt eadem extre­ma, nec idem medium; ac proin­de non erit eadem manus. Nec erunt reliquae partes sic formatae eaedem quae olim fuerunt.

Praeterea,Ut redivi­vus homo sit idem debet con­strui ex iisdem principiis. etiamsi eaedem atomi eundem omnino locum occupent quem olim occupârunt, si ejusdem non sint naturae, figurae inquam, si nempe particulae quae olim salinae fuerunt, nunc sint aqueae, quae o­lim sulphureae fruerunt, nunc sint terreae, etiamsi eaedem sint parti­culae quoad materiae naturam, quia tamen eadem non est earundem fi­gura, eadem non erunt elementa aut principia, sed longè diversa, quia ob diversas figuras diversas ha­bent [Page 135] proprietates & diversos pro­ducunt effectus, ac proinde idem numero Corpus constituere non po­terunt. Ut enim Corpus idem nu­mero sit, non satis est quod ex ea­dem numero materia, & ex iisdem materiae particulis denuò confle­tur; sed necesse est omnino ut ex iisdem elementis, seu particulis prisca figura donatis componatur. Unde advertendum est quòd aliud longè est Corpus constare ex eadem materia, & aliud constare ex iisdem elementis. Quatuor autem mixto­rum Corporum Elementa Terra nempe,Figura E­lementa distinguit. Aqua, Sal, & Sulphur, à se invicem non nisi penes figuram tan­tùm discrepant, & sola cujusque fi­gura peculiaris, elementi nomen meretur; quare Elementum nun­quam potest esse idem, nisi eadem figura gaudeat, à qua figura peculi­aris elementi naturam mutuatur. Uti autem Elementum non potest esse idem numero, quod olim, nisi ea­dem numero figura denetur, sic [Page 136] Corpus humanum nunquam poterit esse idem numero, nisi iisdem nume­ro elementis constet. Atque ita ut collecta corrupti Cadaveris mias­mata idem numero Corpus huma­num rursus efforment, non tan­tum debent esse eadem, quae olim, numero corpuscula, & eadem pri­migenia stamina, sed etiam de­bent habere eandem Elementorum proportionem, eundem omnino respectivum eorundem situm, nec non eandem figuram & proprieta­tes.

Omnes dubioprocul necesse fore fatebuntur quòd eadem numerica ma­teria à dissitis Mundi plagis in or­ganicam formam iterum coacerve­tur, ut idem numero Corpus resurgat. Dicent tamen forsan quòd non est necesse quòd idem numero Corpus resuscitetur, ut idem numericus Homo renascatur. Plurimi enim autumant, quòd quoniam omnis materia est ejusdem naturae, suffi­cit quòd qualiscunque materia in [Page 137] Corpus humanum disponatur, ut idem Homo resurgat; modò pri­stina anima huic novo & alieno Corpori uniatur; anima enim, ut ipsi aiunt, sola hominem tanquam forma constituit.

Durum tamen mihi videtur, quòd posset idem Homo renasci si­ne eodem Corpore. Si quid enim in redivivo homine resurgit, Cor­pus necessariò esse debet. Anima namque rationalis resurgere non po­test, quia à Corporis mancipio so­luta, eadem semper, incorrupta, & immutata existit. d Resurgit i­gitur quod cecidit, nempe Corpus. Corpus autem ex quavis materia construere, non est extinctum Cor­pus resuscitare, sed novum & alie­num Corpus formare.Corpus est pars homi­nis essenti­alis. Quare ut idem Homo regeneretur, non tan­tùm debet eadem Anima uniri, sed etiam idem numero Corpus debet reviviscere. Corpus enim aequè est pars adaequata (ut aiunt) Homi­nis, ac Anima seu spiritus cogitans. [Page 138] Nec magis Anima potest esse Ho­mo sine Corpore, quàm Corpus e­rit Homo sine Anima. Si enim Anima sola constitueret Hominem, Anima sine ullo Corpore foret Ho­mo. Ac proinde opus non foret resuscitare pristinum Corpus, ne­que etiam ex quavis materia no­vum Corpus construere, ut idem Homo renascatur, modo ipsius A­nima semper existat.

Nec sat erit arguere, quòd om­nis materia sit ejusdem naturae & in­dolis; ac proinde quòd quod vis Corpus eidem Animae associatum eundem hominem restituet; nam omnes quoque Spiritus cogitantes seu Animae rationales, ut vocant, consimilis sunt substantiae, ac pro­inde pari ratione quaevis Anima no­vo Corpori unita constitueret eun­dem hominem. Sicque, si Ego & Theobaldus meus nunc moriremur, & post obitum mea statim Anima Theobaldi Corpori denuò animato, & Theobaldi Anima meo Corpori [Page 139] uniretur, Idem semper Ego forem, & Idem foret Theobaldus; quod futile est & ludicrum; nam neque Ego forem idem redivivus, neque foret idem redivivus Theobaldus. Inde adhuc planè sequeretur,Debet I­dem Cor­pus & ea­dem Ani­ma uniri ut idem Homo re­surgat. quòd ut Darius ante bis mille annos oc­cisus iterum reviviscar, non necesse foret quod priscum ipsius Corpus aut pristina anima in unum Indi­viduum redeant, sed sat foret quòd nova Anima & novum Corpus cre­arentur; quoniam omnes Animae rationales seu Spiritus humani cogi­tantes inter se ejusdem sunt naturae quoad speciem; & omnia humana Corpora ejusdem quoque sunt stru­cturae & speciei. Imo hoc aliud absurdi sequeretur, nempe, quod si quotquot hactenus fuerunt ab Or­be condito Animae & Corpora hu­mana, nunc in nihilum redigeren­tur, & totidem novae Animae & Corpora humana crearentur, invi­cem per paria associarentur, & sibi nuberent: Qui in nihilum redacti [Page 140] sunt homines forent redivivi; quia novae Animae & creata Corpora consimilis forent naturae cum Ani­mabus & Corporibus eorum, qui in nihilum redacti supponuntur. Nova enim Corpora cum simili om­ninò partium textura, & pari Or­ganorum numero formari possunt. Animae quoque cum iisdem omni­no cogitationibus, cum eadem om­nino substantia, cum eadem propen­sione, cum pari conceptuum & cogniti­onum multitudine & numero, cum iis­dem prorsus affectibus, reliquisque animi muniis, quoad speciei similitu­dinem creari possunt.

Porro,Anima ra­tionalis non est vi­ta Corpo­ris. videbimus inferiùs quòd Spiritus humanus, qui Anima rati­onalis perperàm vocitari solet, nul­latenus est forma, anima, aut vita Corporis; sed quòd vita Corporis ab ipso Corpore, nempe à mecha­nica ipsius fabrica, & spontaneis humorum motibus verè & unice de­pendet sine ullo prorsus Spiritûs humani influxu aut ope. Corpus [Page 141] enim foetûs in utero motu vitali gaudet, antequam Anima rationa­lis illi coelitùs infunditur. Unde patebit quòd Corpus humanum est quid per se existens, & vivens sine ulla prorsus à Spiritu congitan­te dependentia. Spiritus enim hu­manus, cùm libero agat arbitrio, vitales seu necessarios Corporis mo­tus non gubernat, sed eos tantùm qui voluntatis imperio subditi sunt; imo hos quoque regit juxta ideas, & affectus, quos ab objectis exter­nis per quinque Corporis Organa recipit. Quare tantum abest ut motus Corporis vitales ab humano Spiritu, quin imo omnia humani Spiritus munia à Corpore depen­dent. Nihil est enim in Intelle­ctu, nisi quod Corporis ministerio per sensus Organa ad callosum cerebri Corpus, tanquam ad sacram Palla­dis, in qua habitat, arcem ad­vehitur. Unde quoniam Darii Corpus ante necem substantia fuit ex se existens & vivens, & quoniam [Page 142] Darius non potuerat esse Homo si­ne hoc Corpore, ut idem Darius ad vitam revocetur, non satis erit quòd eadem ipsius Anima redeat, sed necesse erit ut eadem Anima ei­dem Corpori, pristino nempe pro­bae suae vel pravae voluntatis mini­stro rursus associetur, ut post lon­gum quasi iter vel exilium in suo iterum domicilio redux mancipe­tur.

Qui affirmant quòd, ut mortui reviviscant, satis est quòd Corpus ex quavis materiâ fabricetur, nobis asserunt,An quod­vis Corpus sufficiat ut idem ho­mo renas­catur. ut suam confirment Opi­nionem, quòd in brevi etiam prae­sentis vitae curriculo Corpus no­strum saepiùs mutatur, & novam ab alimentis indies ingestis accersi­tur. Continuò enim è toto, inqui­unt, Corpore effluvia foràs exhalant & dissipantur, & novae particulae à nutritione suppeditatae illorum lo­cum replent; unde nutritio, inqui­unt, est continua Corporis nostri regeneratio; ita ut nulla portiun­cula [Page 143] materiae, ex qua Corpus me­um ante septem annos constabat, nunc mecum remaneat. Idem ta­men sum Homo, etiamsi nunc idem non sit meum Corpus; ac proinde concludunt quòd iidem erunt ho­mines è fatis redivivi, etiamsi cum pristino corpore non renascantur.

Verùm Ego non video cui fun­damento innitatur haec Opinio;Partes so­lidae non dissipan­tur. nulla enim experientia aut ratione demonstrari potest, quòd septimo quoque anno tota Corporis mei ma­teria mutetur aut dissipetur, & quòd nova materia ipsius locum oc­cupet. Quinimò perspicuè, ni fallor, probari potest quòd primi­genia infantis stamina ab ortu ad o­bitum integra, immutata, & ea­dem perdurant. Fateor equidem quòd ab interno jugique fermentes­centis sanguinis calore innumera corpuscula per habitum Corporis continuò evolant, & erumpunt. Hinc tamen arguere non licet, quòd substantia partium solidiorum in­dies [Page 144] consumatur; sed quòd volati­les Sanguinis, Spirituum, & alio­rum mobilium fluidorum particulae effluant; ac proinde quòd sanguis perenni ab epulis reparatione indi­geat, ut transpirantis materiae di­spendium ab assumptis quotidie a­limentis resarciatur. Quare sedulò observandum est, quòd duplex est praecipue alimentorum usus. Pri­mus, ut humores jugiter exhalantes reparentur, alter ut partes solidae nutriantur. Alimenta in juvenibus hos duos effectus praestant, humores reparant, & partes solidas alunt. Unde Juvenes majorem longe ci­borum copiam ingerunt, quàm se­nes. Dapes verò vix ullatenus se­nes nutriunt cum mole Corporis non crescant, sed evanescentem tantùm vitae flammulam pabuli in­star oleosi sustentant, & perituram vappescentis sanguinis fermentatio­nem seu calorem fovent. Ut par­tes solidas, jamdiu satis nutritas, & prae ingruente senecta flaccescentes [Page 145] in debita tantûm tensione pro muniis vitae obeundis conservent. Unde senes tanta ut plurimum non indigent cibo­rum copia, ac samelici & crescentes in mole Corporis adolescentes.

Etiamsi ob aestuosam principorum Sanguinis luctam Flu [...]da Corporis, seu humores jugiter evolent, novique hu­mores ab affuso quotidie chylo suppe­ditentur, hisque rursus attritis & eva­nescentibus, alii novi humores per to­tum vitae cursum succedant; solidae ta­men & Organicae partes eaedem semper sunt immutatae; & tantum abest ut substantia ipsarum absumatur, quin mò à nova accedente & adhaerente maeria ad certúm aetatis gradum in molen in­dies tolluntur majorem. Si enin tan­ta ipsorum substantia evolaret, q [...]anta accedit, homines viginti annorun mo­lis non forent majoris, quam inantes recèns nati. Unde patet quòd non tan­tùm primae Organorum sibrillae semper per­sistunt, sed etiam nova materia s [...]mper extumescunt. Aut si sorte alique pau­cissimae particulae evolarent, illaepotiùs evanescent, quae post ortum acceserunt, quia laxiùs adhaerent, quàm illa, quae in semine & in generatione delineaus par­tes constituerunt; quia hae sibi [...]rmiùs [Page 146] & strictiùs alligantur. Praeterea à cir­cumeunte Sanguine, (nisi acris nimis sit & salsus, uti in phthi [...]icis) tanquam ab irrorante & illinente Balsamo, non tan­tùm aluntur filamenta totius Corporis, sed etiam particulae ipsorum erupturae tanquam in visco irretiuntur, & quasi conditae conglutinantur. Quod mani­festum fit ex eo quòd, cessante post o­bitum Sanguinis circuitu & reparatione, omnia solidiorum & fluidarum partium principia, Salina, Sulphurea, Aquea, & Terrea, sublato Sanguineo glutine, ex­alantur, & sui juris facta paulatim ex­ha [...]nt; unde exanime cadaver in pu­tridum quoddam liquamen diffractâ Or­ganorum texturâ resolvitur.

Ceterùm, quis crederet quòd solida ossa [...]uccessu temporis mutarentur. Si enimseptimo quoque anno materia ip­sorun abiret, & nova accederet, ossa adult viri non tantùm forent ejusdem magritudinis, sed etiam ejusdem molli­tiei a [...] ossa pueri septennis. Videmus adhuc quòd ossa per quaedam saecula post nortem integra & incorrupta per­duran, etiamsi ventis, pluviis, aliisque temp [...]rum injuriis, in coemeteriorum praeci [...]ctibus sint exposita; ac proinde mult [...]magis intra carnes & membranas [Page 147] inclusa, & à balsamico cruore irrigata, per brevem vitae cu [...]sum, nisi virulen­ta carie corrosa sint, integra perdura­bunt.

Non diffiteor quin tota Corporis no­stri moles à Febre ardente,Quomodo Homines senio vel morbi [...] confecti emaci [...]n­tur. Phthisi, vel alio morbo, vel ab aggravante senectu te sensim extenuetur. Inde tamen in­ferre non datur, quòd solidiorum par­tium substantia paulatim absumatur. Musculi enim emaciatorum hominum, si Corporis statura respondeat, non sunt minoris molis quàm musculi pinguio­rum. Nam si obesi Hominis Musculi aqua per vascula injectâ lavarentur, & à grumoso Sanguine expurgarentur, graciles evadent. Pingues igitur non siunt ideo macilenti quia partium soli­diorum substantia consumitur, sed quia tota ipsorum pinguedo, quae in millenis folliculis & vasis adiposis per totum Cor­pus disseminatis contine [...]ur, & eadem distendit, eliquatur. Unde ves [...]ulae adi­posae, quae ambientes carnes, turgidae ipsae, tumefecerunt, collapsae subsi­dunt; & cutis in rugas, imo tota Cor­poris moles, remanen ibus tamen iis­dem fibrillis & fibri [...]larum particulis, contrahitur: Cum igitur pateat, quòd si non fortè omnes, saltem pleraeque [Page 148] staminum Corporis nostri particulae à pueritia ad senectam usque nobiscum persistant, Corpus nostrum toto vitae cursu erit idem immutatum. Ac pro­inde Homo redivivus ex eodem pristino Corpore, & eadem numero anima rur­sus constare necessariò debet, ut idem, qui fuerat olim, Homo vocitari jure mereatur.

Ut autem idem numero Corpus hu­manum denuò redintegretur,Ut idem Corpus re­nascatur, non neces­se est ut eadem materiae quantitas resurgat. non opus est ut tota eadem materiae moles & quantitas, & idem elementarium parti­um numerus iterum sibi adaptetur & resurgat; sed sufficit ut earundem par­tium tanta quantitas invicem admiscea­tur, quanta requiritur Organico Cor­pori conficiendo; ut enim idem sit Cor­pus Organicum, non necesse est ut ha­beat easdem omninò dimensiones, aut molem, aut pondus; sed ut habeat ean­dem materiam cum eadem Organorum fabrica, situ, & numero. Quod ut clariùs elucescat, supponamus amplis­simam quandam planitiem in qua ducen­ta hinc inde hostilis exercitûs millia ae­quo certamine acriùs pugnarunt; esto, quòd post contumax & acre praelium centum mille Homines ex utraque par­te perierint. Sepeliantur deinde cada­vera, [Page 149] non in uno tumulo, sed per cam­pum passim pro foecundanda tellure di­spergantur; unumquodque cadaver ef­fossâ leviter glebâ cooperiatur. Muro cingatur spatiosum hocce Coemeterium, & in duas partes interpositâ sepe divi­datur. Una pars arata fructus & fru­menta proferat, altera pascat pecudes; quibus in pascui medio excavabitur fons epotandus. Dubioprocul hic campus humana carne sic saginatus copioso fru­mento & petulante pecude luxuriabit. Sint plures familiae quae per centum aut ducentos annos nullum aliud alimentum sument, nisi quod ex hoc agro desume­tur; & quae praeterèa solae totum id ali­menti consument, quod ex hoc campo enascetur. Materia seu Elementa cor­ruptorum cadaverum in armenta & ve­getantia transibunt, & ex his utrisque in Homines, qui iisdem vescuntur; at­que ita substantia, seu Corpora ipso­rum, aliqua ex parte ex putrefactis caesorum Hominum cadaveribus consta­bit. Supponamus hos omnes post mor­tem ad vitam redituros. Vel suppona­mus aliquem [...] Anthropophagum humanâ carne toto vitae cursu pastum,Anthropo­phagi. post o­bitum humi sepultum, & post multa sae­cula redacto in pulverem Corpore, ad [Page 150] pristinum vitae statum rediturum, & reditura pariter Corpora eorum quibus ipse, & memorati jam antea Homines pasti fuerunt. Certum erit quòd vel [...] Sarcophagorum Corpora, vel Corpora comestorum Hominum rediviva, ali­quid de pristina materia carebunt; ac proinde alterutra cum minori quam o­lim, materiae quantitate & mole resur­gent. Omnes tamen erunt completi Homines & integris Corporibus donati.

Hucusque probavi satis quòd Corpus redivivum ex eadem debet materia con­stare, ex qua olim constructum fuit; probavi quoque quòd etiamsi ex eadem materia construi debeat, non necesse est quod cum tota eadem materiae quan­titate rursus construatur: Nunc autem paulò altiùs inquiramus sub qua mole aut magnitudine, cum qua, inquam, materiae quantitate, rediturum est. Quod ut solerti indagine conjiciamus, adver­tendum est quòd alii in utero matris ex­tinguuntur; alii post ortum adhuc in­fantes pereunt; juvenes alii, alii senes, hi artubus truncati in bello, illi ulceri­bus & fistulis eliquati; quidam gangrena, carie, lue venerea corrosi; alii tabe emaciati, alii denique internis morbis debellati emoriuntur. Quidam itaque [Page 151] existimant, quòd Corpora debent re­viviscere cum eadem mole & cum eadem materiae quantitate quâcum sepulta sunt. Alii verò, imo plerique malunt asserere quòd Corpora omnia grandiori & robu­stiori mole donata erunt, & cum eadem magnitudine & materiae quantitate rena­scentur, quâcum nos circa trigesimum aeta­tis annum exturgemus.

Videamus tamen num utraque haec opinio,Corpora non resur­gent cum tota illa materie qua mori­untur. aut alterutra, veritatis avidum satiare valeat. Quoad primam senten­tiam, haud facilè quisquam credere po­terit, quòd Corpora nostra resurgent cum tota eadem materia, aut in eodem statu, cum quibus mortua sunt, & tel­luri mandata. Sic enim Anthropophagi & comesti Homines cum eadem Corpo­rum statura renascerentur, cum qua primùm ob [...]erunt; quod fieri non po­test, ut antea innuimus. Praeterea hoc modo illi qui artubus erant orbi, & quorum substantia ulceribus aut causti­cis humoribus ante obitum erat absump­ta, sine quibusdam partibus, aut sine tota partium substantia regenerarentur. Unde hic sine manibus, ille sine alteru­tro pede, alter sine palato, lue venerea infecti sine naso, aut ossibus; caecati sine Oculis, & plurimi variis partibus [Page 152] manci resurgerent; ac proinde ad vitam reduces toto Corpore non forent integri, quod rationi consonum non censebitur.

Secunda quoque opinio rationi arri­dere non videtur. Quomodo enim te­nelli Infantes,Homines non resur­gent cum trigenarii Hominis statura. qui cum parvâ Corporis mole mortui sunt, cum trigenarii Ho­minis statura resurgerent? Magnitudo ipsorum aut statura augeri nullatenus potest, nisi aliena & heterogenea mate­ria addatur. Cui autem usui, aut cui fini nova materia accerseretur? Ut for­san moles Corporis tumescat. Cui au­tem usui tanta Corporis moles? Ut forsan robustior renascatur Homo. Ad quid verò inservit tantum robur & for­titudo? Nullum tunc grande opus mo­liendum. Nullae tunc condendae aut muniendae urbes; nullum bellum ge­rendum. Nullae extruendae turres. Nullae construendae aedes aut naves. Nulla inaranda tellus. Nullo super­ciliorum sudore vivendum. Nulli unquam suscipiendi labores. Quid igi­tur tam strenuae prodessent vires? Quid opus tanta Corporum redivivo­rum statura aut mole? Ut forsan cogi­tationes, & reliqua animae munia meli­ùs perficiantur; ut forsan Ratio viva­ciùs corroboretur; ut forsan plures [Page 153] ideae, & rerum conceptus animae suppe­tant. Quis verò affirmare audebit, quòd Animae vires, conceptuum nempe, seu cognitionum multitudo, & rationis vivacitas, ex viribus Corporis mensu­rabuntur? Etsi Nani, & Homunciones Gigantibus Corporis viribus, & mole cedant,Quare crescit Corpus in mole? cognitionum tamen numero non cedunt. Quinimo parvitas Corporis & debilitas exuperante ingenii foecundi­tate utplurimùm compensatur. Corpus enim nostrum post ortum non extume­scit mole, ut Animae operationes meliùs peragantur, sed ut debita sit praeditum fortitudine; ut arduis, quibus subjacet, laboribus idoneum reddatur. Uti enim motus quantitas ex quantitate materiae, sic quoque Corporis robur ex mole Corporis metitur. Cum igitur redivivum Corpus his non sit ampliùs obnoxium laboribus, pristina opus non habet statura aut di­mensione. Cùm Anima quoque ad Corpus redux, quas novas acquirit ideas aut cognitiones, vel quas ol [...]m acquisi­vit, in rationis normam conjungat, & disponat, easdem sub qualicunque Cor­poris mole disponere poterit.

Nec urgeat aliquis, quòd crescente Corporis mole Animae operationes vividiores fiunt, & conceptuum numerus augetur; [Page 154] non ideo enim augetur quia crescit Cor­pus, sed quia Homo diutiùs inter Ho­mines versatus est, & Organa sensuum diuturniori tempore objectis externis assuefacta sunt. Quorum objectorum impressiones in quinque Organa, exter­narum rerum, praecipuè Corporum, imagines Animae quasi in speculo repre­sentant. Caeci enim ab ortu, surdi, & muti, etsi paulatim mole Corporis tur­geant, quia tamen sensuum exercitio destituti sunt, nullas rerum ideas conci­piunt, aut saltem nullo indicio aut signis sese percipere demonstrant.

Ex his igitur omnibus haud levis con­jiciendi ansa offertur quòd [...] Homines, neque in eodem statu penitus, in quo mortui sunt, neque cum trigena­rii Hominis mole aut magnitudine re­surgent. Sed judicare fas est, quòd Corpus redivivum omni superflua spolia­bitur materie, & tanta duntaxat con­stabit materiae copia, quanta requiritur muniis Animae & Corporis obeundis.

Hujus igitur ego sum sententiae quòd mortui renascentur cum eodem Corpore & cum eadem materiae quantitate cum qua primò nati sunt, Cum qua mole rena­scemur. imo forsan & cum qua in utero generati sunt. Major enim non requiritur materiae quantitas ut Anima [Page 155] Corpori reuniatur, quàm necessaria olim fuit, ut in prima generatione ipsi associetur. Creditur autem ab omnibus ferè sagacioribus viris, quòd Spiritus, seu pars hominis cogitans, quae rationalis Anima ab ipsis nuncupari solet, tenello foetûs in utero vivescentis Corpori adhuc pusillo caelit ùs infunditur. Si igitur Cor­pus humanum, sub illa minima mole, in primâ ipsius genesi Animam in sinu suo tanquam in proprio domicilio recipiat & amplectatur, cur non eandem Ani­mam Corpus idem redivivum sub pari quoque materiae quantitate resumat. Unde si Corpora nostra ad vitam redi­tura sunt, non cum tota illa qua mo­riuntur materia renascentur, sed tota hac post primum ortum acquisita aliena materie spoliata, cum genuina stami­num primigeniorum materia tanquam ex proprio semine iterum formata pul­lulabunt. Quare omnes erunt aequalis magnitudinis, omnes erunt cum iisdem partibus, cum quibus geniti fuerunt, integri Homines, etiamsi Pumiliones & [...]. Quamvis dixerim, quòd Corpora nostra ex suo e semine renascen­tur; non dico quòd haec semina integra & incorrupta (ut quidam existimarunt) per plura saecula in tellure conserventur; nul­lum [Page 156] enim est aliud semen Corporis no­stri praeter primaria stamina in utero matris delineata. Haec autem omnia stamina & Organa in tellure corrum­puntur; seu quod idem est, in minimas particulas dissolvuntnr. Hae autem particulae sic dissociatae, iterum in pri­stinum ordinem dispositae, pristinum Corpus quasi ex proprio semine recon­dent.

Cùm ex allatis hactenus argumentis inferre meritò fas sit, quòd redivivi Cor­poris moles minor longè erit quam vul­gò fore existimatur; liceat quoque ul­teriori scrutinio investigare, an ad mi­norem adhuc molem redivivum Corpus reducetur.Homo non resurget cumomni­bus parti­bus. Quare, perpendere neces­se erit an cum omnibus partibus, & Or­ganis, quibus nunc constamus, tunc re­nascemur. Credibile mihi videtur quòd Corpus nostrum resurget tantùm cum iis partibus quae ad vitam constituendam & conservandam omninò necessariae sunt. Hic infrà videbimus quòd vita Hominis in sensu & motu voluntario consistit, & quòd vita Corporis humani in respirationis, Cor­dis, Sanguinis, & fluidi Nervei motu in­voluntario sita est. Unde construi ite­rum debent omnes partes quae utrique motui, & sensui producendo inservie­bant; [Page 157] uti quinque Sensus Organâ, Mu­sculi omnes, partes quibus Musculi affi­guntur, & quae totam Corporis fabri­cam fulcri instar sustentabant; qualia sunt Ossa & Ligamenta. Cor quoque, Arteriae, Venae, Nervi, Cerebrum, & Tegumenta construi iterum debent. Quinque enim Sensuum ministerio Ani­ma debet externarum rerum imagines percipere. Musculorum ope motus omnes, tum ii qui voluntatis arbitrio subditi sunt, tum illi qui voluntatis im­perium respuunt, producentur. Neces­se est ut Sanguis à redivio Corde pro­pellatur; ut propulsus Sanguis in Venis & Arteriis agitetur & circuletur; ut Spiritus Animales in cerebro secernan­tur; ut secreti Spiritus per Nervos ad omnes Corporis partes scaturiant mo­tum & sensum largituri. Ut denique Tegumenta totum Corpus cingendo partes omnes in debito situ, involucri instar, conservent.

Reliqua autem Organa, praeter re­censitas jam, sine quibus vivere non pos­sumus, partes, in redivivo Corpore su­perflua forent. Uti sunt partes omnes quae praeparando Chylo, & secernen­dis à Sanguine humoribus destinatae sunt.Redivivus Homonon manduca­bit. Tunc enim opus non erit alimentis; un­de [Page 158] opus non erit digestione aut Sangui­nis reparatione; ac proinde nulla fiet humorum recrementitiorum aut excre­mentiti orum à Sanguine secretio aut fil­ [...]ratio. Cùm enim Hominis redivivi Sanguis ab alimentis non reparetur, si fieret humorum ab ipso secretio, tota ipsius massa citò exhauriretur. Hinc se­quitur quod non est necesse ut cum Cor­pore ad vitam reduce Pharynx, Oesopha­gus, Stomachus, Intestina, Mesenterium, Pancreas, Jecur, Lien, Renes, Vesica, Partes genitales utriusque Sexus, Thymus, Parotides, Amygdalae, Glandulae Vllae (prae­ter cerebrum) aut Filira, Adeps, Lym­phaeductus, aut ulla vasa excretoria, praeter Nervos, redintegrentur. Hae enim om­nes partes in redivivo Corpore nulli om­nino inservirent usui.

Imo neque partibus Respirationi di­catis opus erit,Redivivus Homonon respirabit. quia regeniti Homines nulla indigebunt respiratione. Ideo e­nim nos in hac vita respiramus, ut Spi­rituum Animalium jugiter evolantium ja­ctura ab aereo pabulo resarciatur, & ut languescens post circuitum Sanguis ab ad­mixto aere attenuetur. Nullum autem tunc siet Spirituum aut Sanguinis di­spendium, neque partium solidarum à Sanguine nutritio; sed una eademque, [Page 159] quae renata est, Sanguinis, Spirituum, & partium solidarum materiae quanti­tas, incorrupta semper, & in perpetu­um immutata juxra secundam Legis motus suspensionem, perdurabit. Quare La­rynx, Trachea Arteria, Pulmones, Dia­phragma, Costae, Pleura, omnes respiratio­nis▪ Musculi, erunt inutilia. Corpus itaque redivivum non tantùm tota post ortum advenâ materiâ, sed etiam ab om­nibus saeculentis partibus expurgatum, & superfluis Organis, tanquam exuviis, spoliatum, ad minimam molem reduce­tur & volumen; nec definet esse totum & integrum Corpus humanum, quia omnibus partibus in hoc statu ad vitam necessariis constabit Homines igitur, qui cum f Naturali, seu ponderoso & crassi­ori Corpore olim obierunt, cum g Spiri­tuali quodam Microsomate seu pusillo Corpusculo, passerum forsan, imò for­san & Muscarum instar, leves maximè, agiles, & summè mobiles renascen­tur.

ARTIC. XIV.
An multiplex potest esse Corporis humani Praesentia.

QUoniam plurimi hactenus asserue­runt quòd Corpus humanum posset esse in pluribus locis in eodem tempore;Art. 14. & alii firmiter affirmarunt quod ne eti­am divinitus multiplicari posset ipsius praesentia; haud abs re fore existimavi utrorumque argumenta hîc loci per­pendere; ut videamus an cum ratione, aut cum Corporis nostri sabricâ concili­ari possent. Quòd ut rite peragam, pro fundamento statuo, quòd omnia argu­menta quae hactenus allata sunt, ut mul­tiplex Corporis nostri praesentia pro­betur, non tantum rationi, sed etiam Corporis cujusvis, praecipue Organici, naturae & structurae penitus repugnant. Illa autem Argumenta, quae vulgò so­lent afferri, ut refellatur ipsius [...], vera & consona esse reperio. Quare juxta modum quo vulgò solet ab utris­que proponi hocce problema, Corpus hu­manum in duobus locis nullatenus esse potest. [Page 161] Quod ut clariùs pateat, liceat nobis hic fusiùs inquirere, quot modis humanum Corpus non potest totum esse in pluri­bus locis in eodem tempore.

1. Corpus humanum sex pedes lon­gum, tres pedes in circuitu latum, & centum libras grave, nullatenus potest es­se cum eodem pondere, cum eadem dimensi­ [...]ne, & cum eadem quantitate materiae, in duobus locis simul. Nec etiam minimum Corpus, uti granulum arenae, vel auri, ex decem atomis vel particulis Elemen­taribus constans, potest esse cum iisdem particulis integris & indivisis in duobus locis in eodem tempore. Omne enim Vnum, ita Vnum est, ita sibi intime prae­sens est, ita in se indivisum, ita ab omni­bus aliis verè separatum, ut à seipso re­moveri, extra se poni, aut à seipso distare non posset; ac proinde in duobus locis esse non poterit, nisi successivè, unum idemque numero Corpus. Si enim Cor­pus centum libras grave fuisset cum eo­dem pondere, dimensione & cum eadem quantitate materiae in duobus locis simul, non tantùm idem Corpus foret duo Corpora, sed etiam centum librae forent ducentae. Cum autem pondus Corporum ex materiae quantitate mensuretur, dupli­cari aut multiplicari non potest pon­dus, [Page 162] quin duplicetur, aut multiplicetur materia. Ac proinde centum librae non possunt fieri ducentae, nisi materia cen­tum libras gravis addatur.

Fateor equidem quòd Corpus centum libras in uno loco aut tempore pendens, in alio loco aut tempore poterit nihil, aut saltem minùs pendere, (uti in baro­metris videre est) si à nullâ, aut saltem leviori ambiente materia deorsum pre­matur. Gravitas enim, aut leviras, aut ullus alius motus non sunt aliquid Cor­poribus insitum aut innatum, sed exter­nus tantùm ambientium Corporum im­pulsus; quo impulsu sublato, Corpus nec gravitabit propriè, nec levitabit, sed in inani spatio immobile, & quasi suspensum persistet. Eate or pariter quòd in quodam sensu poterit Corpus esse cum eodem pondere in duobus lo­cis. Si enim Corpus sex pedes longum, & centum libras grave, in duas partes aequales dividatur; & quaelibet pars in duobus locis s [...]orsim ponatur; po­terit quaelibet pars pendere centum li­bras, si vis deorsum impellens duplò major fiat. Ac proinde illae duae partes pendebunt ducentas libras. Unde Idem Corpus hoc modo divisum poterit quo­dammodo esse in duobus locis cum eo­dem [Page 163] pondere duplicato aut triplicato. Quaelibet quoque ejusdem divisi Corpo­ris pars ita expandi potest & rarefieri intùs, ut in suo quaeque loco sit sex pe­des longa, & tres pedes in circuitu lata. Unde idem Corpus pote [...]it quodammo­do esse cum eodem pondere & dimensio­ne, nunquam verò cum eadem materiae quantitate in pluribus locis in eodem temporis momento.

2. Diversae Corporis nostri partes in pluribus simul Europae locis seorsim lo­cari possunt. Caput potest esse in Graecia, una manus in Italia, altera in Dania, truncus in Germania, pes unus in Anglia, alter in Gallia; & in diver­sis hisce locis in debito situ, & in respe­ctiva quâdam distantia extensae, huma­ni Corporis formam imitari quodam­modo possunt. Ex hoc tamen concludi non potest, quòd unum idemque Cor­pus fit in diversis locis; sed quòd uni­us ejusdemque Corporis diversae partes in pluribus locis dispersae sint. Hic au­tem non inquirimus utrum Corporis alicujus separatae partes possunt esse in pluribus locis simul, hoc enim unicui­que clarum patet; sed utrum idem Cor­pus humanum potest esse totum & inte­grum cum omnibus suis partibus in di­versis [Page 164] locis, & cum omnibus partibus in singulo quoque loco in eodem tem­pore.

3. Partes Capitis in Graecia, Trunci in Germania, manuum in Italia & in Da­nia, Pedum in Anglia, & in Gallia, ita expandi & rarefieri possunt, ut in con­tiguitate quadam respectiva, & sym­metrico quodam situ distensae, unum la­tè per aera diffusum, rarefactum, invi­sile, & quasi umbratile Corpus efformare quodammodo videantur. Hic quoque Corporis status nostro propositio non re­spondet. Namque hae partes sic expansae neque Vnum, neque Organicum, neque Vivum Corpus conficiunt. Ut enim unum Corpus efforment, deberent esse unitae & continuae; ut Organicum, de­berent non tantum cohaerere, sed etiam in diversas formas & machinulas, Cor nempe, Pulmones, Cerebrum abire; ut Vivum denique Corpus construerent, necesse foret, ut non tantùm Organicas texturas efformarent, sed etiam ut spiri­tibus & circumeunte Sanguine irrora­rentur & moverentur.

4. Pes aut manus Corporis mei in plures minores & adhuc minores par­tes, quasi in taleolas, aut frustula ab­scindi potest. Unumquodque frustulum [Page 165] mutari, & disponi potest in Corpus hu­manum integrum & vivum. Sicque ex uno Corpore humano construi possunt plusquam centies centum mille Corpo­ra humana integra (etsi seminei instar germinis exigua forent [...]) & in centies centum mille Mundi locis lo­cari possunt in eodem tempore. Quo­rum unumquodque integrum erit, & vi­vum Corpus humanum; & si nova Ani­ma rationalis addatur, novus erit atque integer Homo. Hoc quoque modo non concipitur quòd Corpus meum totum & integrum sit in pluribus locis in eodem tempore; etiamsi in singulis hisce lo­cis integrum sit Corpus Organicum ex Corporis mei materia constructum. Si enim digitus meus in Corpus Organi­cum integrum & vivum mutetur, me­um Corpus non erit integrum, sed tan­tum pars mei Corporis in diversas tex­turas mutato particularum situ conver­sa. Nam neque est meum Caput, ne­que meum Cor, neque Stomachus, ne­que Truncus, neque Artus. Ut enim hae partes sint meae, deberent confici ex eadem numerica materia in eundem or­dinem disposita, ex qua meum Caput, Cor, Ventriculus, Truncus, & Mem­bra jam constructa sunt.

[Page 166] 5. Plurimi contendunt quòd Meum vel Theobaldi Corpus potest esse in pluribus locis in eodem momento per Reproductionem, ut ipsi loquuntur. Dieunt enim quod caro, vel Panis, in pluribus, imò mil­lenis locis à Theobaldo vivente dissitissi­mis, converti possunt in verum & integrum Theobaldi Corpus; ita ut minima carnis alicujus Animalis, aut panis portiuncu­la, etiamsi pondus unius grani non su­peret, non tantùm convertatur in sub­stantiam Corporis Theobaldi, uti solet alimentum vulgare; sed etiam ipsa fiat tota ipsius substantia. Et millenae aliae carnis vel panis portiunculae fiant quo­que tota ipsius substantia in mellenis Mundi locis à se invicem remotissimis in eodem tempore.

Hoc autem mentem humanam supe­rat, & Corporis viventis naturam ever­tere videtur. Fateor quidem quòd por­tiuncula Carnis, panis, imo ligni, aut saxi converti potest in integrum, Or­ganicum, & vivum Corpus humanum; non concedam tamen quòd fieri posset integrum meum Corpus, dum ipse vi­vo. Nihil enim potest fieri totum me­um Corpus, quia totum meum Corpus efformatum est, & vivit. Minima por­rò, illa carnis, vel Panis portiuncula [Page 167] tantam materiae quantitatem continere non potest, quantam continet solita Cor­poris nostri moles; Unde ut totum me­um Corpus efformet, nisi sub minimâ mole contineri valeat, nova materia su­peraddi debet, ut creati Corporis moles extumescat. Praeter [...]a, si tot Panis por­tiunculae, & tanta panis vel alterius ma­teriae massa in tam dissitis, & in tam in­numeris Mundi locis in meum Corpus converti possent, omnia totius Universi Corpora in meum Corpus mutari pos­sent, ac proinde totus ipse Vniversus meum Corpus fieri posset; quod vix quisquam credere poterit.

Caeterùm, ille Panis, aut caro, non potest evadere tota Corporis mei sub­stantia, nisi ipsa facta fuisset priùs ex totâ Corporis mei materiâ; quod fieri non potuit, quia Corpus meum cum to­ta sua materia adhuc integrum & vi­vum est. Conversio igitur carnis, vel pa­nis, in Corpus humanum, est potiùs novi & alieni Corporis Creatio, quàm vera Cor­poris mei Reproductio. Corpus enim il­lud ex portiuncula panis constructum, non magis potest esse meum Corpus, quàm Corpus infantis hodie vel heri na­ti potest esse meum Corpus. Ac pro­inde meum Corpus in pluribus locis per [Page 168] hujusmodi reproductionem multiplicari nunquam poterit.

6. Demùm, Mater, quae peperit plu­res Infantes, qui vita fruuntur, non di­cetur habere suum Corpus in pluribus locis in eodem tempore; quia quilibet infans non est totum ipsius Corpus, sed pars tantùm; imò pars ritè dici non de­bet, quia neque Infans, neque Germen aut Semen, ex quo infans formatur, ulli inservit usui in Corpore Muliebri; sed alienum quodammodo est Corpus pro­pagandae speciei propriè destinatum.

Etiamsi quoque Corporis virilis a Costa in Corpus Muliebre totum & integrum convertatur, Corpus tamen virile non dicetur esse in duobus locis, quia Cor­pus Muliebre ex viri Latere extractum, etiamsi in se totum & integrum sit, est tamen pars tantùm Corporis virilis. Praetereà, Corpus Muliebre novâ Animâ gubernatur, cujus Animae nutu & im­perio, omnes saltem voluntarii motus peraguntur. Unde Corpus Muliebre simul cum suo Spiritu cogitante non tan­tum differt à Corpore virili, sed etiam distinctam personam efformat. Cor­pus enim Muliebre Animae suae nutui subditum, omne viri jus & imperium respuit, nisi quantum connubii Lege obstringitur.

[Page 169] Quum ante quosdam Annos mecum seriò perpenderem, quòd in Humano Corpore nihil reverà sit praeter materi­am diversâ figurâ & mole donatam, exi­stimavi, quòd nullus posset esse ipsius Status super naturam, qui mente concipi non posset. Concipere tamen haud po­tui ullatenus, quòd idem numero Corpus humanum cum tota sua materia aut mole posset esse in pluribus locis in eo­dem tempore. Nec etiam ullo alio mo­do hactenus allato multiplicem posse esse ipsius praesentiam reperi. Post­quam autem in Medicinae Principiis ver­satus, Materiei naturam, differentias, & figuras perpenderim; postquam Chymiae ope Elementares Corporis hu­mani particulas, Terrae nempe, Aquae, Salis, & Sulphuris Atomos inspicerem; post quam Anatomes auxilio Corporis humani fabricam ex vasculis & fibris vascularibus totam contextam esse re­perirem, post quam in Humorum tex­turam, circuitum, & effervescentiam inquirerem, nec non mirum ipsius ex pusillo Germine ortum explorarem, post diuturnum, inquam, per devias Natu­rae salebras scrutinium, dum fortè de exilibus Embryonis staminibus, & de diversis nutritionis gradibus cogitarem, [Page 170] clarè tandem & perspicuè concepi, quòd Meum vel Theobaldi Corpus, operante Nu­minis potentiâ, novo quodam, sed unico tantùm modo, & in peculiari quodam sen­su, ita verè multiplicari posset, ut integrum & vivum posset esse in pluribus dissitissi­mis locis in eodem temporis momento, non ta­men cum solitâ magnitudine. Quam­vis tamen conciperem quòd Theobaldi Corpus posset esse in pluribus locis in eodem tempore vivum & integrum, concipere haud potui quòd Anima ipsi­us seu Spiritus cogitans, quòd inquam ipsius persona, seu totus ipse Theobal­dus posset esse in duobus locis in eodem tempore; quin imo reperi quòd unus Homo non potest esse totus simul in duobus locis in eodem instanti. Deinde mei dif­fidens judicii Opinionem hancce pluri­mis ingenuis, probis, & eruditis viris patefeci, qui, re penitùs discussa, idem mecum senserunt. Quidam autem ex illis, qui perspicaciori [...]rutinâ hanc sen­tentiam perpenderunt, qui eandem cum stabilitis jam Opinionibus compara­runt, & ad minutissima quaeque ipsam latiùs extenderunt, cùm à reliquorum omnium sententia ipsam penitus discre­pantem reperirent, existimarunt, quòd novis inter Literatos litibus, bellis in­testinis, [Page 171] &, nescio, quibus non forsan tumultuosis Erroribus originem daret; quare suaserunt & obsecrarunt ut ipsam publici juris non facerem; ut itaque pacificis ipsorum votis, pacis ipse a­mans, responderem, nec tutum aliis, nec congruum mihi fore visum est eno­datum hocce problema promulgare.

ARTIC. XV.
De Statu Animae secundùm Naturam.

HOmo non tantùm ex Materiâ, Art. 15. seu Corpore, in multiplicem Organo­rum seriem dispositâ, sed etiam ex Spi­ritu, seu substantia quadam cogitante, Anima rationali dicta, simul unitis com­ponitur. Miracula quoque non in hu­mano solùm Corpore, sed etiam in Ani­ma rationali producta sunt. Quare, ex­plicatis Corporis Miraculis, Status Ani­mae super naturam quanta possumus per­spicaciâ illustrare pariter necesse erit. Quemadmodum autem necesse fuit sa­num & morbosum Corporis humani sta­tum praelibare, ut status ipsius super naturam elucescat, sic quoque Statum [Page 172] Animae secundum Naturam praemittere hic oportebit, ut clariùs innotescant ea, quae de Miraculoso ipsius statu dicturus sum.

Omnes hodie sanioris judicii Philo­sophi, ipsa rei veritate convicti, fateri coguntur, quòd Spiritus Hominis, seu Anima Cogitans, ab ejusdem materiâ, quoad substantiae speciem, longè discre­pat. Concipi enim non potest, quòd materia huic nostrae similis Ideas seu Rerum corporearum Imagines sibi for­met, quòd Ideas easdem simplices in Ra­tionis formam conjungat, quòd praeteri­tarum rerum recordetur, quòd de ab­sentibus cogitet, quòd de futuris judi­cet, quòd de abstractis & Metaphysicis rerum conceptibus disputet, & de su­premi sui Authoris attributis disserat. Quare Spiritus humanus sublimioris longe indolis, & quasi Divinae Naturae parti­cula credenda est. Quid autem Spi­ritus reverà sit, non patet. Sub no­stros enim sensus non cadit; illum ne­que longum,Anima de­scribi non potest. neque latum, neque pro­fundum, neque figura ulla aut loco cir­cumscriptum, neque divisilem, neque ullis partibus instructum, neque ulli sensili materiae ullatenus similem repe­rimus.

[Page 173] Si quis diceret quòd Spiritus est sub­stantia immaterialis & indivisilis, idem est ac si diceret Spiritus non est materia; hoc autem veritatis avidum non satia­ret, quia denotat tantùm quid non sit, non autem quid verè sit ipsius natura. Si enim percontanti alicui, quid sit ma­teria, responderetur, quòd est substan­tia non cogitans, dubioprocul non foret hoc responso satisfactus, quia genuinam materiae naturam non describit.Anima ra­tionalis est sui generis Materia. Quis praeterea audebit asserere quòd Spiritus humanus non sit sui generis [...], seu Ma­teria? Fatentur enim omnes quòd est Substantia, seu quid per se existens; Substantia autem omnis debet necessa­riò habere aliquam suae naturae materi­am, seu ex aliqua re constare; quia nihil potest ex nihilo fieri. Atque uti Aqua Mineralia & Vegetantia, Spiritus vini Aquam, Aer ipsum Spiritum, Aether aerem, Materiae subtilitate longe excedit, sic Anima forsan rationalis, materiae suae tenuitate, subtilitate, levitate, mobilitate, agilitate, & pluribus aliis proprietatibus aetherem ipsum longe superare censebitur ab iis, qui Materiae Naturam in crasso & vulgari sensu non intelligent.

Quidam affirmant quòd Spiritus hu­manus nihil aliud est quam Cogitatio seu [Page 174] Substantia actu Cogitans. Perperàm ta­men;Anima non est Cogitatio. quia Spiritus semper non cogi­tat; foetus enim, infantes recèns nati, apoplexiâ correpti, crapulâ sopiti, vel sponte suâ dormientes nullatenus cogi­tare videntur; nulla namque ratione, nullo indicio, nulla experientia, &, quod majus est, nullo ipsorum testimonio co­gitare illos probari potest. Quin imo multis argumentis probari potest, quod ab omni cogitatione in somno ferian­tur.Anima semper non cogi­tat. Si enim aliquis in somno vel ve­terno cogitaret, non dormiret propriè, sed suae cogitationis foret conscius, & vigilaret, (ideò enim homines vigilare dicuntur, quia cogitant) aut saltem ex somno excitatus, cogitationis suae re­minisceretur, uti plerique recordantur somnia. Qui verò ex Apoplexia forti reviviscunt, etiamsi caro ipsorum for­cipibus fuerit vellicata, & tantum non dilaniata; etsi candente ferro cutis fu­erit combusta, pili divulsi, scapulae cum cucurbitulis incisae, & etiamsi mille mo­dis fuerint cruciati, nihil tamen ali­quando se sensisse affirmant, nec de ulla alia re se cogitasse recordantur. Quare obvium cuique patet quod Spiritus hic­ce semper non cogitat; ac proinde na­tura ipsius non est Cogitatio; sic enim cessante Cogitatione periret.

[Page 175] Fateor tamen quòd praecipua Spiritûs proprietas est Cogitatio, uti praecipua Corporis proprietas est mo [...]us. Animae proprietas est Cogi­tatio. Quem­admodum autem Corpus aliquando po­test esse sine motu, sic etiam Spiritus po­test nonnunquam esse sine Cogitatione. At­que uti omnes Corporis effectus à solo mo­tu, sic omnes Spiritus effectus à sola Cogi­tatione peraguntur. Uti quoque suprà asseruimus, quòd omnis motus à supre­mo rerum Conditore unicè & immedi­atè, concurrente tamen Corporum con­tactu & impulsu, producitur; sic om­nes cogitationes & conceptus ab eodem Supremo Numine, adjuvante quidem sen­suum & organorum ministerio, in Spi­ritu excitantur; & diversae Animae co­gitationes sunt totidem ejusdem Modi, uti diversae motûs species sunt diversi Corporum modi. Ac proinde non mi­nus absurdum est dicere quòd Anima sit Cogitatio, quàm quòd Corpus sit Mo­tus; cùm Cogitatio & Motus pa­ri respectu sint peculiares utriusque Modi.

Cum itaque Spiritus propriè Cogi­tatio non sit, sed Cogitationis author, se­des, vel subjectum, instituti nostri ra­tio hîc loci postularet ut naturam il­lius ulteriùs investigemus. Quoniam [Page 176] autem [...] nostrum, sive Spiri­tus quinque sensuum, imò sui ipsius scrutinio subjici non potest, sui ipsius captum superat; sicque Spiritus ille, qui reliqua omnia capit & describit, sui ip­sius naturam describere non potest. Id tantum de Animae natura scimus, quod sciamus de ipsa nos nihil scire.Si non na­tura Ani­mae, saltem usus descri­bendus est. Scimus quidem quòd cogitamus, & conscii su­mus quòd Cogitatio haecce nobis intùs in cerebro insit; quid verò Cogitatio ipsa verè sit, aut quaenam sit vera sub­stantiae cogitantis natura, id penitùs nescimus. Cum itaque nullo rationis lumine, aut ingenii acie Spiritus Co­gitantis naturam detegere valeamus, liceat saltem effectus ipsius, officium, & genuinum usum quanta possumus so­lertia indagare, ut mutuum Corpus inter & animam commercium clariùs explicemus.

Advertere tamen obiter liceat, quòd cùm Spiritus nullas supponatur habere partes, molem, aut magnitudinem, nul­lo unquam loco aut ambiente concava superficie circumscribi posse censetur, sed alicui Mundi puncto immobili & indivisili, quod mente concipitur, ita intimè praesens esse potest, ut nulli alii Mundi puncto in eodem tempore re­spondeat. [Page 177] spondeat. Locus itaque Spiritus erit tan­tum ipsius praesentia. Multiplex autem non potest esse ipsius in eodem tempo­re praesentia.Anima non potest esse in du­obus locis in eodem tempore. Uti enim hic suprà dixi­mus quòd una eademque materiae parti­cula indivisa, & cum eadem mole non potest esse in duobus locis in eodem in­stanti, sic quoque idem indivisilis Spi­ritus nullatenus potest esse extra se po­situs, aut à seipso remotus in pluribus locis in eodem momento. Affirmare enim quòd meus Spiritus sit Londini, & Vienae in eodem tempore, idem est ac di­cere quod ne (que) Vienae est ne (que) Londini. Vienae enim esse non potest, quia hic sup­ponitur esse Londini. Londini pari ratione non existit, quia Vienae in eo­dem instanti esse supponitur; aut si in utroque loco in eodem tempore existe­ret, foret dubioprocul duo Spiritus; & haberet duas liberas & forsan con­trarias cogitationes in eodem tempore. Hic enim Spiritus Londini (saeviente nunc Francorum bello) libere posset co­gitare de bello gerendo,Anima non potest habere du­as simul cogitatio­nes. & alter Vienae de sanciendâ pace. Unus autem idem­que Spiritus non potest unquam esse duo Spiritus, nec potest unquam habe­re nisi unam semel cogitationem, & non potest cogitare nisi de unica tantum re in eodem temporis instanti; ac proinde [Page 178] fieri non potest quòd de duabus rebus oppositis in eodem momento cogitet. Nec proderit dicere, quòd dum hic de Viena cogito, hic & Vienae sit mea co­gitatio; aliud enim est cogitare de Vie­na, & aliud cogitare Vienae; aliter e­nim si nunc de Bello Punico cogitarem, cogitatio mea nunc existeret, & eadem extitisse deberet tempore Hannibalis.

Ut itaque jam tandem Animae rationa­lis in humano Corpore effectus & Offi­cium ritè detegamus,Duplex est in nobis vita, vita Hominis & vita Corporis humani. duplicem in nobis vitam observare priùs oportebit, vitam nempe hominis, & vitam Corporis huma­ni. Vita hominis est mutuus influxus Spi­ritûs cogitantis in Corpus, & Corporis in Spiritum; cujus influxus beneficio sen­sus persicitur, & motus voluntarius. Vita autem Corporis est motus involunta­rius Cordis, respirationis, nec non fluido­rum perennis circuitus. Omnes hujus­modi motus vitales spontanos à Spiritu humano, qui anima perperam vocitari solet, produci, hactenus creditum est. Existimarunt enim quòd hic Spiritus co­gitans, Anima non potest esse tota in tota Cor­pore & in qualibet Corporis parte. ut suas operationes efficaciùs perficeret, fuisset totus in toto Cor­pore, & totus in qualibet Corporis par­te. Jam autem demonstravimus quòd Spiritus non potest esse in duobus lo­cis, [Page 179] nec propriè in ullo loco; ac proin­de non potest esse totus in qualibet Cor­poris parte; forent enim totidem Spi­ritus, seu, ut malunt, Animae quot sunt Corporis partes. Uni igitur Corporis parti▪ callosae nempe cerebri medullae, seu origini nervorum praesens est Spiri­tus hicce rationis judex.Anima in solo cere­bro sita est. Nobis enim ipsis conscii, videmus, quòd neque Pes, neque Manus, neque Cor, neque Os, Nasus, Oculus, neque Auris, neque ullum aliud Organum cogitat, sed in nobis verè sentimus quòd Cogitationes nostrae, perceptiones, memoria, som­nia, deliria, reliquaeque Animi Opera­tiones cerebro insunt.

Nunc igitur perpendamus utrum Spiritus hicce cerebri meditullio sic in­situs,Anima ra­tionalis nonanimat Corpus. Anima Hominis, vel Corporis hu­mani, vel utriusque Anima dici ritè me­reatur: Humani quidem Corporis Ani­mae officium aut munus praesta [...]e nulla­tenus potest: concedunt enim omnes quòd quicquid hicce Spiritus praestat, sua cogitatione, & ex libero suae volun­tatis arbitrio peragit. Quot autem, amabò, motus in Corpore nostro sine ullo Animae imperio ex necessitate qua­dam mechanica peraguntur. In ipso somno, nedum cogitante, multò minus [Page 180] imperante Anima, cibi sponte sua in Ventriculo eliquantur. Chylus formi­cante [...] motu per vasa lactea ad Cor propellitur, & in Sanguinem con­vertitur; Cor ipsum perenni & aequa­li motu cietur; Pulmones jugi respira­tione dilatantur; Sanguis debito fer­mentationis conflictu atteritur & circu­latur; Spiritus Animales in debita co­pia in corticalibus cerebri filtris secre­ti, per nervorum canaliculos distribu­untur.Anima ra­tionalis non est causa mo­tuum vita­lium in vis­ceribus. Brevi, omnes vitales motus in alto sopore ritè perficiuntur. Porrò­dum etiam vigilamus, motum Cordis, respirationis, pulsum, & alios natura­les motus ex imperio Animae neque accelerare, neque retardare, multò mi­nùs supprimere valemus. Cum igitur non tantùm invitâ, sed etiam nedum consciâ Animâ vita Corporis propagatur, indicium est sanè luculentum quòd nu­tui vel imperio Spiritûs cogitantis nulla­tenus subjicitur;Vera Cor­poris vita. sed à mechanica or­ganorum structura, & fluidorum motu unicè conservatur. Omnes enim iidem motus vitales in Brutis sine ullo Spiritu cogitante perficiuntur. Tenellum quo­que Embryonis humani Corpus in ute­ro Matris vivit, antequam Anima ipsi coelitùs immissa est▪ quia non nisi post [Page 181] quosdam à conceptione menses ipsi in­funditur; & tamen ipsum per hocce tem­pus vixisse patet, quia Cordis, seu pun­cti salientis, & Sanguinis motus vige­bat. Praeterea, si infans sine artubus cum capite tantùm & trunco nascere­tur, caecus, surdus, mutus, & in tota cute paralyticus, modo Cordis motus & respiratio supersint, vita fruetur, e­tiamsi Anima rationalis nullas exercere videatur functiones.

Cum nuper Anno 1694. Varsaviae in aula Johannis Sobiesci defuncti jam Re­gis Poloniae aliquandiu versatus fuerim, in nemoribus ad Lithuaniae & Russiae confinia sitis à venantibus Sylvicolis captus fuit inter gregem ursorum juve­nis Sylvaticus, decem circiter annos na­tus, aspectu horridus, & pilis hirsutus; qui neque rationis, neque loquelae, imò neque vocis humanae usu gaudebat:Stupendus casus in Polonia▪ pe­dibus & manibus instar quadrupedis in­cedebat: nihil cum homine commune habebat praeter externam nudi Corpo­ris figuram. Cum autem vultu saltem hominem imitaretur, lavacri fonte fuit initiatus; & à brutorum grege semo­tus, humanae societatis ipsum primò taedere videbatur; inquietus enim, anxius, & ad sugam propensus erat, [Page 182] quasi in carcere seipsum detineri credi­derit: Don [...]c, levatis contra murum manibus, pedibus tandem stare, uti in­fantes vel catuli solent, edoctus, & da­pibus humanis paulatim assuefactus, post longum tempus cicuratur;Puer infer ursos altus & captus. & verba quaedam raucâ & inhumanâ voce proférre incepit. Interrogatus autem de Sylvestris vitae cursu non magis re­cordatus erat, quàm nos meminimus eorum, quae acta sunt, quando in incu­nabulis vagivimus. Rex ipse, Plurimi Senatores, & multi horum locorum fide digni Indigenae, mihi certò asseruerunt, & publica est & indubitata fama in to­ta Polonia, quòd nonnunquam infantes ab ursis aluntur. Dicunt enim quòd si infans ante fores, vel prope sepem, vel in agro ab incautis parentibus reli­ctus à famelico urso in vicinia pascua su­mente corriperetur, in frustula statim discerptus, devoratur; si ver ò à lactan­te ursa captatus fuerit, ad ursile vehi­tur, & inter ursulos, tanquam inter germanos fraterculos, materno quodam amore porrectis uberibus nutritur; & post aliquot annos à venantibus rusticis aliquando capitur; uti anno 1669. ca­sus alter huic nostro similis contigit, quem tunc temporis Varsaviae se vidisse [Page 183] mihi hic Londini jam asserit Excellen­tissimus Vir Joannes Petrus van den Brande Dominus de Cleverskerk ad Aulam nostram nunc Legatus Batavus. Quem easum fusiùs describam in tractatu de Regimine Regni Poloniae quem brevi in lucem sum in vernaculo nostro ser­mone editurus.

Nunc quaeso cui usui inserviebat Spi­ritus huic homini vitam inter ursos de­genti inditus. Nullo rationis exercitio ipsum gaudere constat, quia sui miseri status foret conscius, & ad humanum consortium fugeret, aut saltem inter homines degens, non foret pristinae syl­vestris vitae cupidus. Hinc arguere fas est quòd hominis sylvatici vita aut ani­ma non fuerit ipsius Spiritus, sed quod more Infantis recèns nati, more apo­plectici hominis vel dormientis, & more brutorum vita ipsius à spontaneo Cor­dis, & intestino fluidorum motu unicè dependebat. Neque alia verè est in humano Corpore anima praeter illam quae ipsi communis est cum reliquis ani­mantibus, imò forsan & cum plantis; Animantiae enim sunt progressiva quaedam vegetantia. Anima igitur, seu vita Cor­poris humani est involuntarius solidarum & fluidarum partium motus. Qui motus [Page 184] non à Spiritu cogitante, sed à mutuo u­trorumque influxu procedit. Solidae enim partes à fluidis seu à Sanguine, & nerveo fluido moventur; Sanguis vi­cissim & Spiritus animales à Cordis, a­liorumque Organorum impulsu in mo­tum cientur vitalem. Qui motus tur­batus,Quid morbus. auctus nempe nimis, vel dimi­nutus,Quid Mors. morbus vocatur; suppressus au­tem penitus, Mors ritè nuncupatur. Non ideò igitur vivit Corpus, quia ipsi coelitùs demissus est Spiritus cogitans, neque ideo moritur, quia eadem sub­stantia cogitans ab ipso recedit; sed ideo vivit, quia partes solidae sponte sua & juxta necessarias Naturae Leges, sine ul­lo Animae imperio, à fluidis, & fluida vicissim à solidis moventur: Et ideo extinguitur, quia urrorumque motus à veneno, morbo interno, vulnere, aut aliquo casu externo supprimitur. Quo semel suppresso Spiritus cogitans suas operationes perficere ampliùs non potest, ac proinde ab exanimi cadave­re, ruptis quasi carceris repagulis rece­dit. Necessum qu [...]que maximè erat, ut vita nostra ex libero fragilis & ven­tosae voluntatis arbitrio non dependeat, ne prae timore aliquando, ira, furore aliove violento Animi affectu, vi­tales [Page 185] Cordis & Sanguinis motus men­tis imperio supprimere vellemus, mor­temque nobismet ipsis ferocientes in­feramus. Sicque statutas Naturae Leges in nostra foret potentia pro arbitrio violare. Quare providus Rerum Con­ditor pro nostra tutela longae melius statuit, ut vita Corporis ab ipso Cor­poris motu, non verò ab inconstanti vindicis voluntatis nutu dependeat.

Non ideo creatus est homo ut vivat, sed ut vivus in reliqua non tantùm ani­mantia, sed etiam, quòd longè diffici­lius est, in seipsum imperium exerceat; & ut sui Authoris imperio & legibus sese totum subjiciat. Bruta omnia ex sola materia in plurimas machinulas & elateres disposita componuntur. Homo verò solus non tantum ex materia, sed etiam ex Spiritu, & materia in Organi­cas quoque texturas formata coalescit. Quoniam itaque jam demonstravi quod materia Hominis seu Corpus ipsius vi­tam non mutuatur ab influentia Animae cogitantis, sed à proprio & insito mo­tu, operae pretium videtur hic ulteriùs investigare quinam verè sit Animae ratio­nalis in humano Corpore usus & Offi­cium.

[Page 186] Duplex est in nobis Spiritus cogitan­tis usus, primus, ut sit sensûs Author; alter, Duo sunt usus Ani­mae in Corpore Humano. ut sit liberi motus arbiter; ut in­quam ideas habeat & conceptus de suo Corpore, & de omnibus ambientibus corporibus [...]am nocivis quam salubri­bus; & ut Corpus in motum agat, ut noxia Corpora fugiat, & p [...]oficua am­plecta [...]; ut, brevi, Corpus nostrum juxta rationis normam gubernet & con­servet. Nunc itaque obiter videamus quomodo juxta Oeconomiae Animalis Le­ges sensus & motus perficiuntur.

Ut Spiritus rationalis Corpora ex­terna percipiat,Tria sunt instru­menta A­nimae. suumque Corpus li­berè moveat, tres illi subserviunt mini­stri, Spiritus nempe Animales, quinque sensuum Organa, & Musculi qui habent Antagonistas. Cor enim, Diaphragma, Musculi Respirationis, & caeteri, qui non habent Antagonistas, imperio Spi­ritûs non subjiciuntur. Spiritus Ani­males & quinque Organa simul, soli sensui sunt destinata. Spiritus anima­les & Musculi motui voluntario inser­viunt. Spiritus animales aërei sunt & invisilis quaedam aura vitalis, qui in Cerebri glandulis à Sanguine secernun­tur, & per nerveos canaliculos per to­tum Corpus motum & sensum largituri [Page 187] dispensantur, & sese habent seduli instar & officiosi nuncii inter Animam, quin­que Organa, & Musculos. Animae e­nim denunciant, quae aguntur in Orga­nis; & in Musculis excitant motus quos imperat Anima. Duo autem hic nobis praecipuè incumbit inquirere, quomodo nempe primò Spiritus animales submini­strant animae ideas Corporum externorum, quae vel sono suo nervos aurium feriunt, vel colore & lumine Nervos Opticos percuriunt, vel odore Nervos nasales Me [...]branae pituitariae vibrant, vel sa­pore nerveas ling [...]ae papillulas titillant aut vellicant, vel contactu Nervos cu­tis premunt. Et secundò, qua Lege iidem Spiritus animales ita nutui Animae subji­ciantur, ut juxta conceptas rerum ideas voluntarios in Musculis motus ex men­tis arbitrio producant.

Prolixum nimis hic foret abditam Spirituum anima [...]ium Naturam, diver­sam quinque Organorum structuram, & genuinam Musculorum texturam describere. Q [...]are satis erit obiter observare, quòd quinque Organa & Musculi omnes, praeter Cor, innume­ras nervulorum propagines à cerebro recipiunt; quòd per eosdem nervulos continuo depluunt roris instar à cerebro [Page 188] insensiles Spirituum animalium rivuli, sensûs in Organis, & motûs in Muscu­lis parentes. Ut itaque sensatio fiat, Spiritus animales ab Organo sensorio ad cerebrum refluere debent, ut illuc objecti externi imaginem animae adve­hant; ut autem motus peragatur, iidem Spiritus animales à cerebro cursu con­trario ad musculos in majori quàm sponte sua solent, copia, ex animae im­perio mandari debent. Nunc igitur breviter videamus qua mechanismi le­ge sensus & motus in nobis producun­tur.

Sensatio,Quomodo fit sensatio in quin­que Orga­nis. primò, seu objecti perceptio, necessaria quadam Motûs L [...]ge in quin­que Sensuum Organis perficitur. Quoad Auditum; Sonus, sen aër undulatione quadam vibratus, ab Aure externa, tanquam à concava quadam concha col­lectus,Auditus. in Tympanum i [...]uit, illudque retrò pellit: Tympanum autem sic retrò pulsum appensa ossicula, malleum nempe, incudem, stapedem, & Os Orbi­culare retrorsùm contra nervulum audi­torium ponè in labyrintho & ductibus se­micircularibus ad vestibulum fenestrae ovalis & rotundae situm, urget, eundem­que premit, quam pressionem sequitur perceptio son [...].Visio: Quoad Visionem; co­lores, [Page 189] seu radii luminis ab objecto reflexi membranam oculi corneam, aqueum, cry­stallinum, & vitreum humorem refracti permeant, donec ad retinam, seu nervum opticum in fundo Oculi situm perveni­unt, illumque leviter concutiunt & pre­munt; haec pressio visionis causa est▪ Quo­ad Olfactum, Olfactus. ab odoriferis Corporibus salina exhalant miasmata, quae nerveas naris fibrillas irritant, & comprimunt, cujus compressionis effectus est Olfactus seu perceptio Odoris. Salia quoque vel salina Corporum principia lanugi­nosos nervulorum lingualium villos pungendo & comprimendo saporem ad cerebrum transmittuunt. Corpora quo­que cutaneos nervos premendo,Tactus. solidi­tatem suam vel fluiditatem, asperita­tem vel laevitatem, calorem vel frigus, figuram, aliasque sensiles qualitates A­nimo repraesentant.Modus sensationis. Omnes igitur Sen­sationes fiunt à nervorum contactu & compressione, hoc modo: omnes nervi canaliculo exilissimo pervii sunt, per quem tubulum Spiritus Animales ad omnes Corporis p [...]rtes jugiter ve [...]unt. Quando igitur aliquis nerv [...]s compri­mitur, meatus ips [...]us coarctatur, vel penitus occluditur; unde Spiritus Ani­males à cerebro defluentes per coarcta­tum [Page 190] ductulum iter pergere non possunt, ac proinde undulatione quadam refluere coguntur, & in cerebrum quodammodo respui, ibique sui nervi originem con­cutientes Animam eorum, quae in Or­gano acta sunt, certiorem & consciam efficiunt.

Motus quoque Muscularis necessario causarum mechanismo producitur. Om­nis nempe musculus multis st [...]minibus seu fibrillis cavis constat;Textum Musculi. omnes hae fi­brae si non in tota sua longitudine, sal­tem versus medium laxae, rarae & di­latabiles sunt; per cavitatem cujusque fibrae sanguis jugiter affluens circulatur; & ad quamlibet fibram fluidum nervo­rum à cerebro continuò depluit per ap­pensos nervos.Quomo­do sit mo­tus Muscu­laris. Unde fibrae omnes Mu­sculares Sanguine & Spiritibus semper turgidae, tensae sunt, & quasi contractae; contractis autem pari virium robore fi­bris antagonistis, pars cui affiguntur, uti malus nautica oppositis rudentibus distracta, flecti, extendi, aut aliqua­versus moveri non poterit, sed in con­stanti qnodam contractionis aequilibrio immota retinebitur. Si autem jussu Animae major fluidi nervei copia à cere­bro demittatur ad unum musculum quàm ad alium, ad extensorem nempe [Page 191] musculum, quàm ad flexorem, exten­sor geminato contractionis impetu re­nitentiam antagonistae superabit, & partem extend [...].

Hucusque igitur quanta potui brevi­tate perpendi quantum quinque Orga­na, Musculi, & Spiritus Animales in­ternuncii, sensationi, & motui muscu­lari producendis conferunt. Clarè enim patet, quòd compressis nervis, fluitantes in ipsis Spiritus Animales ad cerebrum refluere coguntur; & quòd demissis iisdem Spiritibus à Cerebro in majori quantitate ad unum musculum quàm ad alium, musculus qui iisdem est magis saturatus & turgidus partem ap­pensam ad se contrahere debet.Imperium Animae in Corpus, & influxus Corporis in Ani­mam. Quo­modo autem Spiritus Animales Cor­porei ad cerebrum refluentes, rerum corporearum imagines Animae cogitanti incorporeae communicant, & quomodo eadem Anima cogitans ex voluntatis suae arbit [...]io Anima [...]es Spiritus ad un [...]m musculum potiùs quàm a [...] alium in ma­jori copia d [...]terminet neque expeti­mentis Chymicis, aut Anatomicis, ne­que ex ullo Medicinae aut Rationis prin­cipio, neque ulla Spiritûs cum Corpore, aut Corporis cum Spiritu affinitate, ne­que ex efficaci ulla alterutrius virtu­te, [Page 192] neque ex ulla prorsus Naturae vel Motûs Lege mechanicâ deducere possu­mus.

Ad solam igitur Supremi Numinis potentiam & voluntatem recurrere ne­cesse est, ut non tantùm motum à Cor­pore in Corpus transmissum, sed etiam mutuum Animae in Corpus, & Corpo­ris in Animam influxum explicemus. Statuere itaque meritò licet, quòd quo­niam Deus Animam Corpori, diversas naturâ substantias, connubio quodam simulassociavit, Leges quasdam, & quasi pacta conventa inter utrumque sancivit, quibus aeterno sui decreti sigillo munitis, in sese mutuo operarentur, uti ex statutis Motûs Legibus Corpora omnia recipro­co quodam impulsu sese movent. Leges autem Animam inter & Corpus stabili­tae, duae tantùm hae recenseri pos­sunt.

Nimirum quòd
1o. Juxta peculiares in Humano Corpore Motus, peculiares in Anima excita­buntur ideae.
Et quòd
2o. Juxta diversas Animae Cogitationes,Art. 16. & Affectus, peculiares in Corpore motus vicissim producentur.

Hi autem reciproci affectus & effe­ctus ab Anima ipsa, aut à Corpore, ve­rè non producuntur, sed ab Illo solùm qui Leges has inter utrumque pepegit. Illius enim solius est Legum tenorem conservare,Uti Deus est Motus immediata causa, sic & Cogita­tionis est unicus Au­thor. & Legum mandata exequi, qui Leges condidit; ac proinde Supre­mus Legislator non erit duntaxat Motus Corporum & effectuum eorundem causa unica, sed etiam Cogitationum Animae, saltem primigeniarum, Perceptionum, & Sensationum omnium immediatus Author. Primae, inquam, Rerum Ideae, nobis ad praesentiam Rerum ipsarum per quinque sensuum Organa caelitùs in­fusae sunt. Quando enim primò vidi Elephantem, Anima mea non potuit es­se hujus visionis causa, quia sic Anima, cùm libero semper agat arbitrio, Ele­phantem aperto oculo posset non vidis­se; motus quoque fluidi nervei, aut ip­sorum oculi nervorum vibratio non po­tuit in Anima mea primam Elephantis [Page 194] imaginem natura sua verè depingere, quia cùm motus unius Corporis, ut su­pra innui, non potest esse vera causa cur aliud Corpus moveatur▪ multò minùs motus fluidi Corporei in re incorporea effectus ullos producet. Unde sequitur quòd motus Spirituum Animalium est tantùm Occasio cur Anima Cogitet; & Voluntas Animae est tantum Occasio cur Corpus humanum, aut aliqua ipsius Mu­sculea pars à supremo Motûs Authore juxta statutae Legis tenorem in motum liberè cieatur.

Quamvis autem Spiritus noster pri­marias Rerum Ideas sibi ipsi, insita qua­vis vi, aut virtute propria, formare non valeat, sed illas tantùm ex statuta Lege aliunde advenas passiva recipiat; receptas tamen semel ideas simul associare, à se disjungere, in Rationis formam illas connectere, unam ideam ex alia inferre, unum velle, aliud nolle, hanc propositionem admittere, illam rej [...]cere, aliasque com­plexas Animi operationes, juxta, imo ali­quando con [...]ra, rectae Rationis principia, nunc sibi consonus, nunc interaestuosas Cogitationum procellas sibi dissonus & quasi naufragus cum libero Voluntatis ex­ercitio producere potest.

ARTIC. XVI.
De Statu Animae super naturam.

EXtra praefixos Instituti, imo Ingenii mei limites foret, de Animâ ab extincto Corpore separatâ sermonem habere. Quare de caelesti ejusdem, vi­vo adhuc Corpori unitae, supra Vnio­nis suae Leges elevatae statu, propositae Methodi Ratio hic tantùm tractare po­stulat. Cùm itaque Corporum status super naturam, & Animae Cogitan [...]is stu­tum secundùm naturam quantâ potui perspicaciâ & brevitate illustrare ten­taverim;Miracula Animae. congruum quoque erit Mi­raculosos Animae Status pari rationis scrutinio in Operis complementum ex­plorare; ut uterque Materiae & Spiritûs status innotescat, & immensa summi Conditoris potentia pleniùs eluce­scat.

Hic superiùs observavi sedulò, quòd uti Motus Corpori, sic Cogitatio Ani­mae inditur; Atque ita quoniam Cor­pus quodvis ex alterius irruentis Cor­poris occasione movetur; Anima pari­ter [Page 196] ex Objectorum externorum quinque sensuum Organa ferientium, & sui ima­gine afficientium praesenti occasione co­gitabit.Anima no­stra non nisi sola Corpora verè con­cipit. Cogitabit igitur Anima de iis tantum objectis, aut saltem ea tantùm objecta clarâ Mente concipiet, quae Sen­sûs Organa percutiunt. Sola autem Corpora Sensuum Organa feriunt; ac proinde sola Corpora, non verò Spiri­tus, claram sui imaginem seu ideam per Sensuum nervulos ad commune Ce­rebri Sensorium transmittent, & Animae impriment. Potest quidem Anima de multis Rebus cogitare, imò potest cer­tior esse de multarum Rerum existen­tia; quarum Naturam, utpote abdi­tam, penitùs ignorat, imò non potest non ignorare. Nihil autem perspicuè concipere potest, nisi quod mole sua, utcunque exigua, aut materiae contactu Sensuum Organa immediatè afficit. Un­de quò diutiùs Sensus nostri Objectis externis assuefacti fuerunt, eò luculen­tiori Conceptuum seu Idearum numero & serie sapiemus. Quare mirum non est quòd Infantes recèns nati nullos habe­ant, aut saltem paucissimos Rerum Con­ceptus: Senes verò innumeris Ideis sint cogitabundi. Hae autem Ideae non ex­hibentur Animae ex innata ulla aut in­sita [Page 197] Organis virtute, sed ex sancitis, quas suprà recensui, Sensus inter & A­nimam Legibus. Nunc igitur videamus utrum everso vel suspenso harum Le­gum ordine, status Animae super natu­ram concipere valeamus.

Dubitandum non est quin Deus, uti Motûs Leges, sic quoque Animae & Cor­poris Leges, quas ipse liberè stabilivit, pro arbitrio, & prout necessitas postu­labit, suspendere valeat. Suspensis autem semel his Legibus, aequè clarè miraculosi Animae status explicabuntur, ac status ipsius secundùm naturam jux­tas statutas jam ipsius Leges explicari possunt. Cùm autem hae Leges praeci­puè sint quòd affectus Corporis animo advehantur, Affectus Animi in Corpus influant, & quod Cogitationes Animi ab Organis Sensuum dependeant; su­spensa duplici modo harum Legum vir­tute & tenore patebit,

Quòd,
1o. Anima poterit cogitare sine ulla facta in Organis Sensuum impressione.Leges Ani­mae dupli­ci modo suspen­duntur.
Et quòd
2o. Factâ in Organis Sensuum Impressione, Anima poterit non cogitare.

Quoad primam suspensae Legis Re­gulam obvium cuique patet, quod quo­niam Anima, ut suprà probavi, objecta externa non percipit ex efficaci ulla aut insita ipsorum virtute, sed quia ex eo­rundem praesentium, & Sensûs Organa ferientium Occasione, ut in Corporum motu diximus, supremus Motor solâ voluntatis suae efficaciâ objectorum imagines passivae menti immediate in­fundit; poterit summus Opifex, uti unum Corpus movere potest sine oc­casione alterius Corporis impellen­tis, sine ulla objectorum impres­sione, imò nè quidem eorundem prae­sentia, Rerum Species Animae repraesen­tare.

Unde planè sequitur quòd a Homo quivis sine ullo studio, sine ullis prae­ceptis, & sine ullo prorsus Animi labo­re, poterit, etiam post b ortum rerum adhuc omnium penitùs ignarus, clario­ri [Page 199] longè ingenii lumine multò plura sci­re, quàm nos innumeris experimentis, fervido rationis scrutinio, diuturno cum hominibus commercio, & conti­nuis lucubrationibus post longam anno­rum seriem & experientiam addiscimus. Nec tantùm veram, uti in se est, Rerum • Naturam & Esse clarâ mente ipse con­cipere,Miracula primae Le­gis suspensae. sed etiam eandem aliis sub aptis diversorum sonorum seu d linguarum vo­cabulis exprimere poterit. Poterit quoque non tantùm immutabilem Re­rum Essentiam, sed etiam mutabiles flu­xilium & caducarum Rerum e Effectus, & dubios f Eventus in veraci & apertâ mentis areâ insculptos, & tanquam in fido speculo sine larvâ aut fuco expressos cernere. Ex eadem Lege poterit quae ante multa saecula evenerunt certò g di­judicare, & quae post multa saecula e­ventura sunt, certo vaticinio h praedi­cere. Ex eadem Suspensa Lege laten­tem i somniorum, aliarumque k Mystica­rum Rerum Sensum caeco caliginis velo obductum explicare, & in apertam lu­cem proferre valebit. l Spectrorum, Lemurum, aliorumque Umbratilium Phantasmat [...]n Imagines Mentis aciei objici possunt contemplandae, e [...]si sen­suum [Page 200] Organa verè non afficiant. Brevi omnes Rerum m Conceptus, qui officioso quinque▪ sensuum Ministerio juxta Sta­tutas Vnionis Leges paulatim instillan­tur, sine ullo prorsus sensuum auxi­lio suspensis iisdem Legibus à Supre­mo Legislatore subitò infundi pos­sunt.

Quoad secundae Legis suspensionem patet, quòd uti Anima poterit objecto­rum Imaginès persentire sine ullâ factâ in Organis sensuum impressione; sic factâ in iisdem impressione poterit pari ratione nihil percipere. Unde sequi­tur quòd,Miracula secundae Legis su­spensae. etsi toto Corpore sim sanus, & nullo somno, veterno, aut Apople­xia correptus, possem in clarâ meridie n adstantes Homines, aut aliud o obvi­um Corpus apertis Oculis non videre; etsi Aër Tormentorum bellicorum to­nitruis totus personet, possem nihil audire; etiamsi Corpus meum ungui­bus, hamis, forcipibus dilanietur, etsi spinas, aciculas, clavos acutissimos ma­nibus tractarem, & manum in aquam fervidissimam, in Aquas Stygias, imò in medias ardentissimas flammas combu­rendam immitterem, possem, quasi in Extasi vel Catalepsi, mente captus p ni­hil [Page 201] omninò persentire. Cum enim, ut jam supra innui, Spiritus noster cogi­tans objecta non percipiat ex eo verè quòd Sensuum Organa percutiant, sed quia ex occasione hujus percussionis in Organis factae summus ipse Archetypus in Anima ideam eorundem excitare dig­natur, poterit, suspenso aliquandiu voluntatis suae decreto, nullam ideam, aut saltem non nisi peculiarem, Ani­mae infundere: Etiamsi mille objectis omnia Corporis Organa in eodem tem­pore afficiantur. Nec hoc ita stupendum est cum ex summa Animi rei alicui ap­plicatione, homines aliquando sine sen­su & motu, membris rigidi, apertis o­culis, tanquam vivae statuae, in Cata­lapsim incidant; uti Philiatro cuidam, dum monspelii moratus fuerim, ex ni­mio studio contigit, cujus Affectum ca­talepticum in Tractatu meo de Antris Lethiferis obiter recensui. Certum e­nim est, quòd, cùm Anima non potest ullatenus cogitare nisi de unica tantum re in eodem temporis instanti, si de hac unica re summa cum attentione co­gitaret, non poterit ullatenus aliorum objectorum Organa ferientium imagi­nes in eodem momento percipere.

[Page 202] In angusto hujus Opusculi gyro quantâ potui brevitate & solertiâ co­natus sum, utrumque Materiae & Spi­ritûs, seu Corporis & Animae, sta­tum, Naturalem nempe & super Natu­ram, non observare duntaxat, sed etiam quanto potui ingenii Acumine conci­pere, & ad Vigentes, vel suspensas Legum Motûs Regulas aptè reducere; ut pateat, quantum vera Medicinae Principia, firmis Experientiae & Ra­tionis fundamentis, Chymiae, inquam, & Anatomiae, tanquam duplici fulcro innitentia, non tantùm abditis Re­rum naturalium Causis detegendis, verúm etiam miraculosis Causarum Supernaturalium Effectibus illustran­dis inservire valent. Mihi autem non vacat, nec convenit, ulteriùs progredi; meum enim non est Mo­tûs Leges cum Morum Legibus compa­rare; nec quantum illae his confir­mandis conferunt indagare. Quare, quae de Naturali & Miraculoso Re­rum Statu hactenus proposui, maturo Eruditiorum judicio emendanda sub­jicio; nec non probis & sagacibus Re­rum Sacrarum Praeconibus Fidei Myste­riis, patefacto itinere, applicanda re­linquo. [Page 203] Uti enim Ipsi conservandae Animae Saluti totos se consecrant, sic Ego restaurandae tantùm Corporis Humani Valetudini totum me devo­ [...]eo.

FINIS.

Loca haec ex Bibliis collecta in Appendicis modum hic subjungi volui, ut ad Notas per totum Librum passim dispersas, suo quaeque ordine, apte referantur.

Pag.  
2aROm. 2 14, 15.
 bExod. 20. 2 Tim. 3. 15, 16, 17.
 cGal, 1. 11, 12; 1 Cor. 11. 23.
  Matt. 28. 19. 19, 20. 1 Cor. 9. 16.
3eMarc. 16. 20. Heb. 2. 4.
 g
 fHeb. 12. 18, 19, &c. Exod. 19. 20.
 g
4hLuc. 24. 37, 39.
11a1 Thess. 5. 23.
62aPsalm. 72. 18.
 bJoan. 3. 2. 9. 30, 32, 33. 10. 21.
63cAct. 15. 12.
69aGen. 1.
 b
[Page 206-207]cGen. 5. 24. 2 Reg. 2. 11. Marc. 16. 19. Act. 1. 9.
70dMatt. 27. 51.
 eExod. 14. 21, 22.
 fGen. 7. 11.
 gExod. 10. 21,
 hMatt. 27. 52.
71iJoh. 20. 19.
 kJoh. 11. 39, 44.
 l2 Reg. 5. 14, 27.
 mLuc. 7. 22. Matt. 15. 30, 31. Act. 8. 7.
 n
 o
 p
 q
72rLuc. 1. 20, 22. Act. 8. 18.
 sNum. 16. 46.
 tLev. 13. 3.
73uLuc. 22. 44.
77xJoh. 2. 9.
 yExod. 7. 20.
 zJoh. 6.
 12 Reg. 4. 4, 5.
 2Exod. 7. 10.
 3Exod. 8. 16.
 4Gen. 2. 7.
 5Gen. 19. 26.
82aDan. 6. 22.
 bJoh. 1. 17.
83cDan. 3.
 dExod. 3. 3.
84eExod. 34. 28.
85f
 g
87aJos. 3. 16.
88bJos. 10. 13.
 cAct. 5.
 dExod. 14. 22.
89eMatt. 14. 25. 29.
 f2 Reg. 6. 6.
91gAct. 1. 9.
 h
 i
107aMatt. 1. 18.
109bLuc. 2. 6.
113aGen. 2. 7.
123bGen. 2. 21, 22.
 c
124dGen. 1. 12, 120.
 e
125aMatt. 28. 6.
128bMatt. 27. 52.
130c
137d1 Cor. 15. 42, &c.
155e
159f
 g
168aGen. 2. 22.
[Page 208] 198aExod. 35. à v. 30. ad fin. cap.
 b2 Genes. 19. 20.
199c1 Reg. 4. à v. 28. ad fin. Marc. 16. 17. Act. 2. à v. 4. ad v. 12. Act. 19. 5. 1 Cor 12. à v. 4. ad v. 12.
 d
 e2 Reg. 6. à v. 8. ad 13.
 f
 g2 Tim. 3. 16.
 hIs. 44. 28. Dan. cap. 7. 8, 9, 10, 11. Joel 2. 28. Act. 2. 17, 18.
 iGen. cap. 37. 40, 41. Num. 12. 6. 1 Reg. 3. 5. Dan. cap. 2. & 4. Matt. 1. 20. Joel 2. 28. Act. 2. 17, 18.
 kDan. 5. 25, &c.
 lAct. 10. à v. 10. ad 18. Act. 22. 17, 18.
200mJoh. 14. 26. Act. 9. 1 Cor. 12. 9. Heb. 11. Matt. 17. 20. Gen. 22. Exod. 3. 20. 1 Reg. 19. 12. Matt. 3. 17. 9. 35. Joh. 12. 28. Act. 9. 7, 10. 2 Pet. 1. 17.
 n2 Reg. 6. 18, &c.
 o
 pDan. 3.
201qLuc. 24. 16.
FINIS.

Nobili Viro D. EDVARDO SOUTHWEL Cl. ROBERTI SOUTHWEL, Equitis Aurati, saepius antehac Socie­tatis Regiae Lond. Praesidis, FILIO, Ejusdem Societatis SOCIO; Tentamen suum Epistolare De Secretione Animali, BERNARDUS CONNOR.

TIBI, Vir ornate, notum sa­tis est, quod inter varias corporis nostri Partes vix ulla occurrunt Organa, quo­rum textura & munia ancipites Erudi­tiorum animos magis torqueant, quam Glandulae. Quoniam itaque plurimi varia, & pauci vera de illis judicia pro­tulerunt, liceat mihi hic, Vir meritis­sime, [Page 2] Tibi, tanti Parentis vestigia se­quenti, in meae erga Te, Patremque, observantiae testimonium, quanta pos­sum brevitate, proponere, quid de glandularum usu, & de humorum Se­cretione, post diuturniorem indaginem verisimillimum videtur.

Corporis Humani vita est mutuus Par­tium solidarum in fluidas, Quid vita & quomo­do conser­vatur. & fluidarum in solidas partes influxus; qui influxus a jugi sanguinis circuitu & fermentatione reliquorumque humorum motu conser­vatur. Sanguis ipse à cordis, tanquam ab hydraulicae machinae, motu, in or­bem agitatur, & agitatus motorem suum in motum vicissim concitat. Fer­mentatio sanguinis ab intestino prin­cipiorum ejusdem certamine fovetur. Ex perenni autem hacce particularum sanguinis lucta & conflictu, Elementa ejusdem, salina praesertim, atteruntur nimis, & eorundem paulatim abradun­tur anguli, donec fermentationi tandem & calori vitali fovendo inepta red­duntur. Quare novae indies & dissimi­les particulae ab ingestis alimentis in ventriculo extractae admisceri debent.Necessariae sunt glan­dulae in corpo [...]e humano. Ne autem à diuturno Chyli accessu vasa sanguifera nimis turgeant, aut disrum­pantur, sanguinis ramenta, seu effoeta [Page 3] corpuscula à sanguine secedere debent, ut adventanti Chylo, & fermentationem inituro, locum cedant; unde innumerae hinc inde per totum corpus diffusae sunt Glandulae seu filtra, in quibus de­bellati hujusmodi & vappescentes lati­ces secernuntur, hinc foras extra cor­pus confestim amandandi. Uti in Re­nibus copiosa Vrina, in Glandulis cutis milliaribus Sudor & transpirationis mate­ria, Diversi succi qui in glandu­lis secer­nuntur. in utero menstrua, necnon in Testiculis fermentum Viri seminale, fil­trantur. Nec tantum excrementitii, sed etiam utiles humores e sanguine, in sanguinem redituri, colantur. In Glandulis oculorum Innominatis Lachry­mae, in membrana nasi pituitaria mu­cus narium, in Parotidibus & buccarum glandulis saliva, in ventriculo fermen­taceus succus, in Hepate bilis, in Pan­create & Glandulis Intestinorum Lym­phaticus liquor, cribrantur. Qui om­nes humores cum Chylo ad sanguinem, tanquam ad primi, ex quo orti sunt, Parentis gremium revertuntur. In va­riis Corporis partibus pellucidus qui­dam liquor, qui Lympha vocitari solet, secernitur, ad sanguinem pariter reditu­rus. In glanduloso Cerebri Cortice, & in Medulla Spinali, tenuissimum & invisibile [Page 4] fluidum percolatur, per nervos ad san­guinem, ex quo derivatur, refluxurum, quod Spiritus Animales vulgo nuncupari solet.

Coccinei igitur Laticis massa, Oceani instar, qui varios rivulos per amba­giosos Telluris meatus ad superficiem ejusdem emittit, eosdemque denuo per­acto circulo in suum sinum ebibit, diversos Humores in plurimis colatoriis deponit, eosdem rursus in sui Torren­tis gremium absorpturus. Quamvis tamen omnia haecce fluida ex eodem fonte, nempe ex purpurea massa sint oriunda, natura tamen longe diversa sunt;Secreti humor [...]s natura di­versi sunt. Lilis enim à Lympha, Vrina à Se­mine, Spiritus Animales à saliva, Sudor à Lachrymis, Cerumen aurium ab hu­more Pericardii & ab Adipe, non tantum juxta sensuum testimonium & scrutinium, sed etiam juxta rationis indaginem, in muniis & usibus longe discrepare videntur. Hic autem ani­mus est quanta possum solertia brevi­ter investigare, quomodo fit filtratio Humorum in glandulis, & quomodo diversi Humores in diversis Colis se­cernuntur; quod ut rite peragatur, Glandularum structura prius erit obi­ter delineanda.

[Page 5] Plurimi hactenus existimarunt quod Glandulae nihil aliud fuerint quam venae, Glandulae non sunt vasa com­plicata. arteriae, nervi, & alia vascula in nodum vel glomum complicata. Haec autem Opinio non tantum nullo experimento fulci­tur, sed etiam filtrationis naturae re­pugnat.Quid fil­tratio. Filtratio enim est peculiaris cu­jusdam Fluidi à sanguine per Glandulas, quasi per cribra, Secretio. Concipi au­tem non potest, quod vasa, quae san­guinem vehunt, utut contorta, ipsa ea­dem aliquem liquorem à sanguine sepa­rent. Sanguis enim ab arteriolae pilo­sae extremo, per mediam intercapedi­nem, in hians adstantis venulae ostiolum transmissus, nihil sui, aut à se, depo­nere potest, nisi quamdiu adhuc in ar­teriola fluit, vel dum in venula gliscit, vel quando ab extremo unius in oscu­lum alterius per medium intervallum praeterlabitur. Nullus autem Humor à sanguine adhuc in arteriola contento, aut à venula absorpto, secerni potest. Unde in solo interjacente spaciolo per­colari debet. Ibidem quoque filtrari non potest, nisi bibulum & cribriforme occurrat colum seu Glandula, per cu­jus hiantes porulos transire valeat. Innumerae igitur Glandularum, seu ve­sicularum, ut vult Cl. Malpighius, mul­tis [Page 6] foraminulis perviarum Myriades, per totam passim Corporis Humani machinam disseminatae reperiuntur. Quaedam conglobatis acinis haud dissimi­les,Glandulae congloba­tae & con­glomeratae cavarum Partium parietibus solita­riae adhaerent; uti observari potest in membrana Narium pituitaria, in mem­brana internas fauces & tracheam ar­teriam investiente, in oesophago, in tunica villosa Ventriculi, Intestinorum, in Utero, in basi Cordis, in Cute pro sudore filtrando, & in Carne musculosa pro secernenda lympha. Aliae vero Glandulae in cumulum conglomeratae sunt, & pluribus surculis uni caudici insertis racemorum instar implantatae adhae­rent. Uti Cortex Cerebri, meditullium Medullae Spinalis, Glandula Pituitaria, Glandulae Lachrymales, Parotides, Tyroi­des Glandulae, Amygdalae faucium, Thy­mus, Hepar, Pancreas, Renes, Testes, Glandulae inguinales, Axillares, Mesente­ricae Asellii, & Renes Succenturiati. Om­nes Glandulae extus convexae sunt, in­tus concavae & vesiculares praeter Te­stes; qui soli, ut mihi Romae, memini, innuit paulo ante obitum sagacissimus Glandularum Scrutator Malpighius, va­sculares, tubulosi, & in tota longitu­dine, tibiae instar musicae, perforati sunt; [Page 7] ut seminale Viri fermentum in contor­tis hisce, & quasi serpentinis ductibus rectius elaboratum, grande Genera­tionis opus efficacius moliatur.

Unaquaeque igitur Glandula est mem­branula cava foraminulis pertusa, Quid Glan­dula. arteria, vena, nervo, & excretorio vasculo sti­pata. Ab arteria sanguinem recipit, non tantum ut nutriatur, sed etiam ut à sanguine per foraminulas, cribri in­star, peculiarem quendam succum se­cernat, & per excretorium ductulum ad destinatum locum amandet;Usus spiri­tuum ani­malium in glandulis. Vena residuum sanguinem ad cor revehit, nervus autem spirituosum fluidum à cerebro advehit, qui foraminularum Sphincteres, seu circulares pororum si­brillas subiens, eosdem ad debitum to­num contrahit & angustiam, ut pro­prius humor non tantum in ea, in qua par est, quantitate, sed etiam ut sine aliorum liquorum consortio à cruore impermixtus, secernatur. Si enim prae Spirituum Animalium inopia laxata ni­mis sint Glandularum ostiola, filtran­dus succus purus non erit, sed aliis fluidis comitatus inquinabitur; unde effoetus evadet, & destinato usui mi­nus idoneus. Uti in teneris infanti­bus, & in vietis senibus observari li­cet; [Page 8] quibus,Quare in­fantes & s [...]nes debi­les sunt. prae virium, seu fluidi ner­vei defectu, Glandularum fores nimis apertae sunt & tensiles; unde serum & reliqui sanguinis liquores cum secer­nendo succo promiscue praeterfluent; sicque omnia corporis infantilis & se­nilis fermenta longe debiliora erunt, & multo segnius operabuntur, quam fermenta juvenum; qui vividiori san­guinis motu incalescunt, & uberiori Spirituum Animalium proventu luxu­riant. Hinc digestio, motus progres­sivus, & reliqua corporis at (que) animi munia in senibus paulatim elangue­scunt, donec laxata tandem, & ener­vata colatoriorum compage, sanguis ne (que) laudabili Chylo reparatus, ne (que) de­bita filtratione depuratus,Aeras ca­duca & mors natu­ralis. vappescit indies; & cessante demum ipsius cir­cuitu & fermentatione, mors natura­lis, nullis forsan aliunde morbis accele­rata, sponte sua furtim obrepit, & vitae terminum praecludit.

Quilibet ita (que) acinus glandulosus à circumeunte sanguine peculiarem suc­cum per apertas laminulae interioris fora­minulas in cavitatem suam exugit; quem hinc aliorsum per appensum & hian­tem canaliculum transmittit; cana­liculi autem ab omnibus Glandulae con­glomeratae [Page 9] globulis cavis & cribrosis, tanquam totidem radiculi, in unum truncum abeunt, ut sese fortius susti­neant,Textura Glandula­rum. & ut Acinos glandulosos, qui ali­unde fluxiles forent, in constanti situ alligatos, fraenulorum instar, cohibe­ant. Ubi autem tubuli hujusmodi ex­cretorii strictius sibi cohaerent, & trans­versis aut decussantibus staminibus car­neis, & contractilibus, tanquam in re­tiformibus intervallis, implicantur, & corroborantur; textura Glandulae fir­mior longe & robustior erit; hinc est quod Renes Hepate, Parotides Testi­bus, Pancreas, Thymus, & reliquae Glandulae lymphaticae glandulosa Cere­bri substantia compactiora sunt.

Ex his ita (que) Quomodo fit filtra­tio. clare percipitur quo­modo Humores à sanguine per glando­sa hujusmodi filtra secernuntur; mi­rum enim non est quod, appellente ad bibulos Glandularum porulos sanguine, Humores quidam per eosdem, tan­quam per setaceum, aut per manicam Hippocratis,Quomodo peculiaris humor in qualibet glandula secernitur. transcolentur. Stupen­dum autem videbitur, quod peculiaris quidam humor in qualibet glandula constanter filtretur, quod, inquam, Bi­lis in solo semper Jecore, Urina in Renibus, Semen in Testibus, Lympha [Page 10] in Glandulis Lymphaticis, Spiritus Ani­males in Cerebro tantum, & reliqui Humores in proprio quis (que) loco seorsim impermixti secernantur. Mirum cen­sebitur quod Urina, seu Serum sanguinis, quae fluida maxime est, per Hepatis acinos non transeat, cum easdem Bilis, quae crassior longe est, pervadat. Quare Lympha, quae tenuis satis est & lim­pida, vasculares Testiculorum Glan­dulas non permeet, cum spermaticus succus, qui viscosus est & consistentia crassus in iisdem filtretur; & quare Spiritus Animales, his omnibus longe tenuiores, per Glandulas Salivales, Stomachicas, Intestinales, Nasales, & reliqua totius Corporis filtra ple­no alveo non separentur, cum ipsi in­visiles per insensiles Corticis Cerebri glandulas & nervulos fluant. Ut ita (que) nubilam harum Difficultatum caliginem novo quodam Rationis & Experientiae lumine abigere valeam, aliorum Sen­tentias circa easdem prius hic obiter recensere necessum est.

Plurimi asseruerunt Anatomici, An sint fermenta in glandu­lis. cum aliàs rem explicare non valuerint, quod in omnibus Corporis Glandulis diversa hospitantur fermenta; quorum bene­ficio quaelibet Glandula peculiarem se­cernit [Page 11] Humorem. Verum, amabo, ubinam situm erit hoc fermentum? An in cavitate Glandulae, vel in fora­minulis ejusdem? In foraminulis dubio­procul non censebitur habitare, quia vel easdem obturaret, & transituro humori aditum praecluderet, vel ap­pellentis humoris impulsui cedens, in cavitatem Glandulae retro pelleretur; sic (que) Humor à tergo secuturus fermen­to destitueretur. Praeterea undenam hocce fermentum prae Glandulae fori­bus sic adstans procederet? Quo filtro à sanguine separaretur? Non potuit à Glandula ipsa secerni, quia nondum cavitatem ipsius intravit; unde mani­festum est quod in Glandulae ostiolis stare non potest hocce fermentum. Nec etiam in Glandulae cavitate habi­tare poterit, quia sic secretioni non in­serviret; foret enim â praeterfluente sanguine & secernendo latice remo­tum; & antequam filtrandus Humor latitans in Glandulae cavitate fermen­tum attingeret, foret jam secretus; à sanguine enim per ostiola Glandulae in cavitatem ejusdem foret prius trans­missus, ac proinde post secretionem foret inutile hocce Fermentum.

[Page 12] Praeterea in Glandulae cavitate sistere se non potest hoc Fermentum, quia à Secreto jugiter humore in apertum va­sis excretorii ductulum confestim vol­veretur;Fermen­tum non potest esse in cavitate ullius glan­dulae. sicque liquor pone secernen­dus fermento privaretur. Porro, qua via fermentum ad cavitatem Glandulae primum appulit? Per foraminulas re­spondebitur? Peculiare autem Fermen­tum non posset filtrari in una Glandula potius quàm in alia, juxta horum me­dicorum rationem, nisi aliud fermen­tum peculiare ibidem praeextitisset, sicque Fermentum foret seipso prius, ac suae foret Secretionis Fermentum.

Caeterum, si Fermentum Glandulae cujusvis in porulis ipsius filtraretur, vel foret ejusdem naturae cum Humore cui secernendo inservit, vel discrepan­tis prorsus indolis. Ejusdem naturae nequit esse; quia Fermentum in Chy­mia à fermentando corpore ubi (que) di­versum est; nullum enim fermentum cum seipso fermentationem init, sed cum dissimili Corpore luctatur. Si vero diversae indolis foret, diversi Hu­mores per eosdem Glandulae porulos transirent, quod ipsi Fermenti Glandu­laris Fautores asserere non audebunt. Unde plane sequitur quod decantatum [Page 13] nunc in toto Orbe Medico Secretionis Animalis Fermentum neque Experimen­to ullo detegi, neque ratione concipi potest; cum neque ante Glandula­rum fores, ne (que) in Glandularum fora­minulis, ne (que) in cavitate earundem filtrari, ne (que) residere valeat.

Alii igitur,An confor­mis sit fi­gura poru­lorum & humoris in illis secer­nendi. ut Secretionem Anima­lem clarius explicent, non opus est, as­serunt, ad Fermentum ullum in Glan­dulis latitans recurrere; sed malunt secernendi liquoris & secernentis po­ruli conformes figuras statuere; sup­ponunt enim quod aliae Glandularum foraminulae triangulares sunt, aliae pen­tagonae, aliae polygonae, & juxta mul­tiplicem figurarum varietatem varios quoque Humores secernunt. Partes nempe sanguinis triangulares per fo­raminulam trigonam, cubicae per cu­bicam, quadrangulares per tetrago­nam, & reliquae sanguinis particulae per eos Glandularum porulos, quibus figurae eorundum adaptari possunt, percolantur. Sicque Bilis in Hepate, Vrina in Renibus, Lympha in Glandulis Lymphaticis, Fluidum Nerveum in cinereo Cerebri & Cerebelli Cortice, & reliqua Corporis Fluida ex sancita hacce parti­cularum & porulorum insensilium affi­nitate [Page 14] & correspondentia in propriis Colatoriis deponuntur.

Haec pariter Opinio nullo Experi­mento confirmari, & nulla cum ratione conciliari potest; quin imo utri (que) repug­nare videtur. Observamus enim quod per quemlibet Glandulae porulum omnes sanguinis diversarum figurarum parti­culae permeant. Urina enim, Bilis, Saliva, Semen, Lympha, & reliqui Hu­mores ex peculiari particularum, Aquae, Terrae, Salis, & Sulphuris connubio sub diversa tamen proportione coalescunt; ac proinde quaelibet Jecoris, Renis, & aliorum filtrorum vel minima conglo­bata Glandula particulas multiplici & discrepanti figura donatas secernit. Dissimiles enim esse Terrae, Aquae, Sa­lis, & Sulphuris figuras diversus eo­rundem Sapor, & discrepantes effectus apprime demonstrant. Si respondea­tur forsan quod Bilis, v. g. Elementa Terra nempe, Aqua, Sal, & Sulphur diversis quidem figuris à se discrepant singula, unita tamen sub certa & pecu­liari proportione in peculiarem abeunt figuram à singulorum figura discrepan­tem & Glandularum figurae confor­mem. Verum haec non arridebit re­sponsio, quia quaelibet Bilis molecula, [Page 15] ex Terrae, Aquae, Salis, & Sulphuris proportione orta, fluida est, ac pro­inde in omnes figuras formari potest; at (que) ita Bilis cum fluxilis fit, non tan­tum foraminulis Glandularum Hepatis, sed etiam porulorum aliarum omnium Glandularum figuris adaptari poterit. Unde promiscua fieret omnium Humo­rum in qualibet Glandula sine ullo di­scrimine Secretio. Praeterea fit ali­quando quod, obstructo aliquo filtro glanduloso, Humor per aliam Glandu­lam transit. Sic obstructis in Nephri­tide Renibus Urinam saepe per stoma­chum & per os excretam observavi. Obstructo Hepate Bilis flavescente co­lore Corporis habitum tingit; Me­lancholici, qui multum expuunt, pau­cam Urinam excernunt. Unde patet quod dissimilis adeo non est diverso­rum humorum & filtrorum figura, nec tam dispar eorundem proportio, quin aliquando pro data occasione sibi ada­ptari valeant.

Cum igitur indubitatum sit quod in diversis Corporis Animantis (imo Ve­getantis) colis diversi succi secernan­tur, & cum hujus discrepantis secre­tionis causa supponi non potest fer­mentum ullum aut conformis Humoris [Page 16] & Filtri figura, alia nobis excogitanda est ratio, cur tam constans & stupen­dus effectus producatur.Similes fi­gurae simi­libus gau­dent figu­ris. Observare igitur liceat quod Fluidi alicujus Cor­poris Particulae, si similis sint figurae & superficiei, sibi associari ambiunt. Sic fluxiles Mercurii globuli in plana su­perficie rotati, quando sibi occurrunt, sese amplectuntur: Sic aqua per sic­cum pannum in globulis pariter asper­sa, panno non adhaeret, sed fluitat, & obviis aliis globulis sese immiscet. Sic Sal Cornu Cervi, Cranii Humani, Vi­perarum, aut alius sal Animalium vo­latilis, ex spiritu eorundem in Vasis Sublimatoriis igni impositis in altum elevatur, & concavo Capitelli vertici in sicca forma affigitur. Sal quo (que) cu­jusvis mixti corporis fixus per lixivi­um extractus, facta aliqua decocti eva­poratione ad parietes vasis in aere fri­gido in peculiaris figurae crystallos abit. Sic quando corrosivi sanguinis nostri sales in aliqua corporis parte sistere se, & nidulari coeperunt, uti in Gangrena, Carbunculo, Cancro mam­marum videre est, reliqui virulenti sa­les huc confluunt, & crudelius fero­cientes tanto aegrotos tormine cru­ciant, ut si forte, amputata mamma [Page 17] vel parte Sphacelo corrosa, affluxus eorundem impediatur, in sanguine de­tenti, ad internos Corporis recessus non sine Vitae periculo nonnunquam recurrunt. In Podagra acidi sanguinis sales ad articulos, iisdem antea aggra­vatos, à sanguine, in quo aliter forsan morbos foverent, exonerantur. In Febre maligna, aut in Peste, ferale san­guinis Fermentum ad applicatas cucur­bitulas aut vesicatoria ex congeneris fi­gurae suae similitudine amandatur. Et quemadmodum quaedam particulae sibi adjunguntur ex conformi superficiecu­larum figura, sic aliae sibi, ex dispari earundem proportione, uti Oleum Aquae, associari nullatenus possunt.

Cum ita (que) experientia doceat quod consimiles Corporum figurae eadem conjungant, & dissimiles eadem disso­cient, & cum Humorum in diversis Corporis nostri filtris secretorum di­versa sit indoles, ac proinde dissimilis particularum earundem figura, diversa earundum textura, & dispar omnino proportio,Vera ratio cur humo­res peculia­res in sin­gulis Glan­dulis secer­nantur. haud levis conjiciendi ansa offertur, quod vera ratio cur bilis, v. g. in Hepate, aut alius quivis humor in sua potius Glandula quam in alia filtretur, non est quia similis est pori & humoris figura, [Page 18] sed quia integrantes succi biliosi Partes, seu moleculae ex peculiari suorum Elementorum proportione, atque ex consimili textura & figura sibi ipsis facilius uniri possunt, quam moleculis Lymphae, Vrinae, aut alterius li­quoris; ac proinde per glandulosos He­patis acinos, quoniam per ipsos primo post foetus conceptionem in utero fil­trari coepit, ad Vitae terminum cribra­ri perseverabit.

Hoc illustrare facile est Experimento vulgari cum Oleo, Aqua, & Charta Chymicorum emporetica seu bibula celebrato. Oleum Aquae limpidae nul­lo sale aculeatae affundatur, & spatula, quantum potest, agitatum eidem inti­me admisceatur. Si animus est Aquam ab Oleo separare, sumatur charta in aquam prius immersa, & in hanc char­tam vasi impositam Oleum & Aqua affundantur; tota Aqua per chartae porulos aqueis particulis jam repletos, relicto pone oleo, transibit. Si vero quis vellet Oleum prius ab Aqua secer­nere, charta in oleum immergatur; & nihil praeter oleum per poros illius oleo prius gravidos percolari poterit. Eodem modo concipi facile potest quod omnes Corporis nostri Glandulae, eti­am dum adhuc in exiguo pusilli ger­minis [Page 19] gyro inclusae sunt, peculiari li­quore saturatae consimiles tantum huic latici succos secernent. Sicque Cere­brum Animales tantum Spiritus, Renes urinam, Testes Fermentum seminale, Jecur bilem, Parotides Glandulae sali­vam, Glandulae cutis milliares sudo­rem, aliae Glandulae Lympham, singulae demum, peculiari & diverso destinatae officio, fluida utilia & noxia, ob con­formes secreti jam, & jam à tergo sta­tim secernendi Fluidi figuras, necnon ob parem Elementorum ejusdem pro­portionem, & contextum, à praeter­fluente Cruoris massa, tanquam ab in­exhausto torrente, per totum Vitae cursum jugiter percolabunt.

Si tamen fortasse purpurei torrentis massa peculiari aliquo liquore, uti uri­na, vel bile, nimis sit impraegnata & diluta, conformes hujusmodi moleculae à luxuriante hocce latice ita à se invi­cem divulsae erunt & remotae,Ratio cur Glandulae aliquando alienos hu­mores se­cernant. ut sibi immediate per filtrum succedere non valeant, sed aliae redundantis succi in­terjacentes particulae cum iisdem pro­miscue transibunt. Sic obstructis in Nephritide Renibus, & suppresso Urinae profluvio, serum sanguinis per Ventri­culi & Intestinorum Glandulas, aut per [Page 20] alia Colatoria filtrabitur; unde Vomi­tus, vel Alvi Fluxus forsan sequetur. Obstructo Hepate, Bilis flavo Icteri co­lore Corporis habitum tingit. Sup­pressis menstruis, sputum cruentum per certas periodos aliquando recurrit. Obstructis autem penitus Glandularum cavitatibus,Morbi glan­dularum sunt Tumo­res tantum tres. vel excretoriis earundem ductibus, cavitas à stagnante vel reten­ta materia praeter modum aliquando ampliabitur, & ad molem nonnunquam enormem extumebit; uti Parisiis olim ob­servavi in Vidua quadam ex immani Hy­pogastrii Sarcomate mortua, in cujus Solo utero Carneam Excrescentiam duas & quadraginta libras gravem reperi. Si vero materia in Glandularum cavitate detenta, fluida remaneat, Hydatides, seu Cystides Vesiculares liquore repletas efformabit. Si spissa fi [...]t, Schirros pro­ducet. Si demum obstructas Glandu­las nutriat, & nutriendo paulatim di­stendat, Sarcomata creabit. Unde om­nes Glandularum Tumores ad Hyda­tides, Schirros, & Sarcomata, tan­quam ad tres tantum Classes reduci pos­sunt.

Si quis forte miraretur cur Spiri­tus saltem Animales,Quare glan­dulae non secernunt Spiritus Animales. qui tenuissimi sunt, & oculorum, imo mentis aciem [Page 21] fugiunt, per omnes Glandulas sine ullo discrimine cum reliquis fluidis non fil­trentur, mirari desinet, quando secum perpendet, quod omnes Glandularum foraminulae ita suo, vel alieno liquore semper sunt saturatae & repletae, quod ne quidem invisili Spirituum Animali­um aurae aditum largiri valeant; ac proinde in glanduloso tantum Cerebri Cortice secerni poterunt. Etiamsi au­tem aereum hocce Nervorum Fluidum in solo Cerebro, & in appensa Medulla Spinali pleno alveo filtretur, in aliqua tamen, sed pauciori, copia cum reli­quis Humoribus, in loculis eorundem & in Principiorum interstitiis fluitan­tes, per omnes alias Glandulas per­transeunt.Quare ni­miae evacu­ationes de­bilitant. Unde fit quod in majori, quam par est, Humorum excretione, in contumaciori Vomitu, in violentiori Purgatione, in Alvi Fluxu colliquante, in copioso Vrinae Profluvio, in nimio Sudore, in diuturniori salivatione, in immodico Fluore albo, in immoderato Menstruorum Fluxu, in Gonorrhoea ta­bida, ex nimio Fluidi Nervei & volati­lium sanguinis Principiorum dispendio Vires elanguescunt, &, non sine Vitae periculo, nonnunquam prosternuntur.

FINIS.

LECTORI Admonitio.

HAsce duas, quae sequuntur, Epistolas ex Anglico Idiomate ab eruditis D. G. B. & J. W. Studios. Oxon. in Latinum conversas huic Operi Appen­dere hisce de causis visum est. Quoniam scilicet isti, quae mox subjicietur, novo Oeconomiae Animalis Exemplari, tanquam fundamento, tota hujus Libri ratio innititur; & ut etiam Tabula isthaec, utpote compendiosa admodum, aliis, in Disquisitionibus suis habendis veluti norma praesto sit, quicunque hujusmodi posthac Exercitationes instituent.

Epistola à Literato Quodam Cantabrigiensi data ad BERNARDUM CONNOR, M. D. Londin. de Praelectionibus suis Chymicis & Anatomicis OXONII habitis Ann. 1695.

VIR DIGNISSIME,

QUanto cum applausu, quantaque omnium comprobatione Anato­micas tuas, Chymicas (que) Praelecti­ones Oxonii nuper habuisti, hic audi­tum est. Ut etiam vota omnium & animos explevisti, cum nonnullas hu­jusmodi Exercitationes Parisiis aliquot abhinc annis instituisti, ab oculatis qui­busdam testibus, qui & ipsi quo (que) per­scrutandae Naturae non inanem dede­runt operam, mihi insuper innotuit; ex quo Te, quippe cui Germaniam, [Page 24] Italiam, Poloniam, Belgiumque pera­granti cum Malpighio, Bellino, Redo aliis (que) celeberrimis ibi gentium Medi­cis familiaritas intercessit, recondita Medicae Artis Arcana penitius inda­gasse nullus dubito. Illas etiam Disser­tationes tuas Medico-Physicas, ubi (que) re­ferentes Autoris Ingenium, Oxonii nu­per excusas de Antris nempe Lethiferis, noxiis Exhalationibus, Ve [...]enis Subterra­neis, De montis Vesuvii Incendio, aliisque stupendis Naturae Phaenomenis summa cum delectatione perlegi. Hisce de causis mihimet ipse persuasi Te non modo Chymiam Anatomiam (que); feliciter excoluisse, sed Rationem porro quan­dam excogitasse, qua potis es alios etiam has Artes multo citius, quam usu venire solet, edocere; quam mihi hac in parte persuasionem confirmarunt Amici cujusdam Oxoniensis Literae. Non ipse quidem hic loci unicus is sum, cui maxime in votis est, ut aliquot saltem Menses apud nos etiam agas, modo continuae tuae hoc à Te impetrari sinant Occupationes: Turba mehercle sumus, qui nobismet, ut primum aestate jam nunc elapsa de tuo ab Oxonio di­scessu percrebuit sama, praepropere tuum ad nos adventum gratulabamur. [Page 25] cum autem tua Te Praxis Londini oc­cupatiorem habeat, quam ut pari be­neficio Academiam quoque nostram obstringas, Schedulam saltem de insti­tuta Exercitationum tuarum Methodo à Te exorare fas sit. Lubens etiam rescirem, siqui Te praelegentem audire cupiant, an Te Londini publicis hisce Studiis vacare sinant Res tuae. Hanc à Te Gratiam plurimi petunt, at prae caeteris,

Tui Observantissimus, C. P.
Cantabrigiae, id. Octob. 1695.

CONNORI Responsio In qua Novum suum Oeconomiae Animalis Exemplar Exhibet.

QUicquid, Vir eximie, propter ni­miam tuam in me Benevolen­tiam, in meas aut Libelli mei laudes praedicare libuit, id prorsus hu­manitati tuae dandum est, nec aliud quicquam Tibi reponam quàm quod pro virili mea semper enitar ut non de ingrato bene meruisse videaris. Oxoniensi Amico tuo plurimum debeo, quod de me adeo honorifice loquutus est, & nullam usquam Academiam me magis humaniter accepisse gratissimo quidem animo fatendum est.

Ut vero non ea Te lateat Metho­dus, qua rerum harum cupidos ad in­teriorem Humanae fabricae, tempera­mentorum, [Page 27] morborum (que); notitiam rite perducendos suscepi, en! Tibi totius instituti rationem.

Hominem inprimis considerare libet, veluti quiddam à Spiritu & Materia compositum: cum autem circa hanc tantum versetur Ars Medica, Corpus Humanum propius intueri visum est, ejusque fabricam ab aliorum Animan­tium constructione haud absimilem esse expertus novi. Ut vero nihil prorsus Hominis nos fugiat, non solum exami­ni subjicienda sunt illa quibus extructus est Membra, sed ipsa circum ubi (que) cor­pora, quotquot eum quoquo modo af­ficiunt, aut quicquam ei conservando subministrant, accurate perscrutanda sunt. Cum igitur Animalia, Tellus, Aer, Planetae, Sol & Stellae sint suo quaeque modo ad vitam humanam op­pido necessaria, in totum ideo Mundi Systema & Elementa, easque praeser­tim Qualitates, quae Saluti humanae of­ficere vel prodesse possunt, penitius inquirendum est. Trium etiam mix­torum, Animalium nempe, Vegetan­tium & Mineralium, Natura diligen­tissime prius est excutienda, quam po­terimus Generationis, Nutritionis, sa­ni morbosique status, & Mortis de­mum [Page 28] causas aliqua saltem tenus in­vestigare, aut, sic uti par est, expli­care miram illam fabricam, Mechani­cos Hydraulicosque motus, Praepara­tiones Chymicas, aliaque non innume­ra minus quam stupenda Corporis Hu­mani Phaenomena.

Methodus igitur ea mihi videtur optima, quae à praevia majoris Mundi disquisitione ad hujusce minoris exa­men analytice progreditur. Ut rite igitur hoc Opus ordiamur, per Expe­rimenta Chymica Elementa rerum in­primis sunt indaganda, praesertim vero particularum istarum figurae qualita­tesque, quae Corporum omnium mix­torum, & ipsius praecipue Sanguinis, sunt Principia. Medicorum hac in parte incuriam (nec adeo tamen alte latent isthaec Principia, ut erui neque­ant) novos Philosophiae Naturalis & Artis Medicae progressus impediisse nemo inficias ibit. Hoc enim ita mihi persuasum est ac quod maxime, nemi­nem usquam fore, modo rem secum recte perpenderit, omnesque cor­porum operationes ad Naturales tan­tum Causas absque Miraculorum ope retulerit, qui non mecum illico sen­tiet, posse nimirum morborum causas [Page 29] atque remedia non incassum ad examen vocari; adeoque protinus evanescet decantatum isthoc Axioma, Medicinae scilicet nihil inesse Certitudinis.

Etsi non adeo sim amans mei, ut exi­stimem memet unum integram eam & perfectam omni ex parte Methodum excogitasse, quam apprime necessariam duco ad recludenda magis recondita Naturae arcana; at sperare tamen fas sit Tabulam mox subjiciendam, juxta quam meas Oxonii Praelectiones insti­tuebam non prorsus inutilem fore.

Nova Tabula Oeconomiae Animalis Demonstratae OXONII primum, Ann. 1695, dein LONDINI, & tandem CANTA­BRIGIAE Ann. 1696.

  • 1. DE Elementis, Fabrica & Systemate Mundi, & de mutuo partium ejus nexu & dependentia.
  • 2. De Corporum terrestrium Elementis, ubi (post Chymica quaedam Experimenta) ad Examen vocantur Natura, Proprietates, Figurae & Effectus Terrae, Aquae, Salis & S [...]phuris, uti & Animantium, Vegetabili­um & Mineralium Ortus.
  • 3. De Corporis Humani fabrica, ejusque in partes solidas & fluidas divisione, ubi de solidarum praecipue Partium Natura & con­textu.
  • 4. De Fluidis Corporis▪ Humani Parti­bus; de Natura, Principiis, Fermentatione, & Circuitu Sanguinis, de Febre, de Nutri­tione; [Page 31] de Temperamentis; de variis Hu­moribus in Sanguine contentis; ubi etiam de Juventute, Senectute & Morte.
  • 5. De Sanguinis reparatione; de Chylo, Vasis Lacteis & Ductu Chylifero; de Ma­sticatione, Digestione, & Fermento Ventri­culi; de Praecipitatione seu Separatione Ex­crementorum a Chylo; ubi de Oesophagi seu Gulae, Ventriculi, & Intestinorum structu­ra; de Motu Peristaltico & Antiperistal­tico; de Glandulis; de Mesenterio; de Lympha, Vasisque Lymphaticis.
  • 6. De Cordis Fabrica, Motu & Vsu; ubi de variis Pulsuum generibus; de Polypo & Deliquio; Nova item affertur Hypothe­sis de Cordis Motu, & de Sanguificatione.
  • 7. De Arteriae Tracheae, Pulmonumque structura; ubi de Respirationis Vsu & Causa; de Pleuritide, Phthisi, Asthmate; Natura etiam Aeris, Nitri, & Spirituum Animalium, aliter quam hactenus, explica­tur.
  • 8. De Praecordiis seu Vasis Sanguiferis Cordi appensis; ubi de Venarum ac Arte­riarum Structura, Motu, & Differentia.
  • 9. De variis Venae [...]Portae, & utriusque Cavae, Propaginibus.
  • 10. De utriusque Aortae per totum Cor­pus propagatione.
  • [Page 32] 11. De Cerebro & Cerebello; ubi de Generatione ac Motu Spirituum Animali­um; de Perceptione, Somno, & Vigilia; de Deliriis, Mania, Phrenitide; de Ani­mae in Corpus Influxu & Effectu; ubi de Sensatione & quinque Sensuum Organis.
  • 12. De Oculo, Lachrymis, Ductibus A­queis & Nasalibus; de Visione, Luce, Co­lori [...]us, Caecitate, & praesertim de peracuto quorundam Animantium Visu.
  • 13. De Nasi Fabrica; de Membrana Pituitaria; de Muco, Olfactu, & Sternu­tatione; de mutuo Nasi & Linguae Con­sensu.
  • 14. De Lingua, Palato, & Gingivis; de Motu & Musculis Linguae; de Gustu & Voce.
  • 15. De Larynge, de Mutis, Pharynge, & Osse Hyoide; de Amygdalis, Salivatione & Saliva; de Parotidibus, Gargareone, siti, deglutitione, &c.
  • 16. De Tactu, Cuticula, Cute, Pilis, Glandulis Milliaribus; de Corpore Reticu­lari & Mucoso; de Pinguedine, Transpira­tione, Sudore, Scabie, &c.
  • 17. De Aure, Aquaeductu, Auditu, Sur­ditate, &c.
  • 18. De Fabrica, Numero, & Vsu Ner­vorum; de Motu & Sensatione; de Pari Vago, & Nervis Intercostalibus per tota [Page 33] Pectoris & Abdominis Viscera diffu­sis.
  • 19. De Structurâ, variisque Muscu­lorum figuris; de Fibris Vascularibus; ubi de Motu Musculari, Naturali & Spon­taneo; de Pandiculatione, Oscitatione, Saltatione, Natatione, & Volatu; de Motu Convulsivo, Tonico, Systaltico, Epileptico, &c.
  • 20. De Hepate, Bile, & Pancreate; ubi de Bilis & succi Pancreatici Secretio­ne, & Motu, eorundemque cum Chylo mixtione. De colico dolore.
  • 21. De Glandularum omnium Naturâ & Differentiis; de variis Humorum, qui Excrementitii & Recrementitii nuncnpan­tur, Filtrationibus.
  • 22. De Lienis Vsu & Structurâ; ubi de Melancholiâ, de obstructionibus, &c.
  • 23. De Renibus, Glandulis Atrabila­riis, Tubulis Vrinariis & Vesicâ; ubi de Sero Sanguinis, de Vrinae Colore ejusque Contentis; de Calculo, Arenis, &c.
  • 24. De Corporis Fulcris, sive de Ossium structura, Lamellis, Fibris, Cavitate, Medulla, de Ossificatione, de Apophysibus, de Ligamentis, Articulis, Podagra, Rheu­matismo, Rachitide, &c.
  • 25. De Partibus Viri Genitalibus; de Naturâ & formatione Seminis; ubi de [Page 34] Effectibus ejus in Vte [...]o Muliebri, de Eu­nuchis, Gonorrhaea, Lue venerea, &c.
  • 26. De Partibus Genitalibus Mulieris; de Ovis & Ovario; de Generatione, Con­ceptione, Praegnatione, Fluxu Menstruo, Partu, Monstris. Quomodo Mulier Lue venerea inficitur & inficit. De Steri­litate.
  • 27. De situ, Nutritione & Involucris Embryonis in Vtero; de Vasis Vmbilica­tibus, Secundinis, de Vi Maternae Imagina­tionis, & de Modo peculiari Circuitûs Sanguinis in Foetn.
  • 28. Animadversa quaedam de Animae & Corporis Vnione.

In [...]âcce Tabula, Vir Erudite, post varias Mundi Partes suis quasque locis explicatas, ipsaque Corporum Princi­pia ad Chymiae examen vocata, Corpus denique Humanum in solidas fluidasque Partes distinctum vides. Priùs autem quàm solidas singulatim Partes perscru­tarer; me neutiquam abs re facturum existimavi, si ope Chymiae Humores omnes, praesertim verò Principia Mo­tusque Sanguinis, qui quidem totius Corporis est quasi Primum Mobile, dili­gentiùs explorarem. Quam ob rem scire necessum est, quâ ratione cibus [Page 35] concoctus in Chylum, & Chylus itidem in Sanguinem abit; quo etiam modo, Sangnine in Osla & Carnem indure­scente, perpetuis Alimentis reparanda sunt ejus dispendia; quo impetu Cor micat, assiduumque in Sanguine motum ciet, qua vi Sanguis iste è Corde mox expulsus, & Pulmonùm tandem Aëre rarefactus, per Arteriarum ductus in omnes Corporis partes derivatur, & ab iisdem ad Cor tanquam ad Vitae fontem per Venarum denuò gyros re­currit. Ut autem pro certo habeamus quo Modo Sanguis in omnes Corporis partes usquequaque diffluit, quasque longo tandem Circuitu formas subit, ipsis oportet oculis variam omnium Corporis partium fabricam perlustrare, Sanguinisque ad Cerebrum usque Ca­nales investigare, ubi Spiritus Anima­les eliciuntur, qui jugi Motu Ideas, ce­rebro priùs impressas, Animae submini­strant, & inde per Nervos in omnia Corporis Membra sese dis [...]ergentes, in Musculis motum, in quinque Organis sensationem excitant, quibus ad Ani­mam transfertur cujusvis externi Cor­poris Species. Hunc inde Sanguinem in Glandulas omnes insector, ubicun­que super [...]ui Humores exonerantur; in [Page 36] Jecur, ubi Succus Biliosus secernitur; in Lienem, ubi motus ejus tantisper retardatur; in Renes, ubi Particulas quasdam serosas deponit; in Testes, per quos percolatur glutinosus qui­dam, & oleaceus Liquor, quem Semen cum vulgo nuncupare fas esto. At ip­so tandem Homine satis perspecto, pla­cuit accuratiùs expendere isthoc provi­dae Naturae Artificium, quo speciem suam procreare solet, & alterum sui si­milem generare.

Homo, quod nunc iterum dico, è duabus Substantiis, Animâ scilicet, & Corpore, conflatur. Anima Rationis ope Corpus conservat, idemque per Motus Voluntarios dirigit. At Corpus vicissim Animae subministrat Rerum Corporearum Ideas. Vita Hominis est Convenientia quaedam, ac mutua Cor­poris Animaeque Necessitudo. Vita ve­rò Corporis est Naturalis Spirituum & Sanguinis Motus, quo paulatim de­ficiente Mo [...]s tandem obrepit. Quic­quid habent vitae motûsque solidiores Corporis Humani partes, totum hoc Sanguini & Spiritibus acceptum ferunt; nec sanè Sanguis & Spiritus ullum sibi motum proprio jure vindicant, nisi quem iis summus rerum Opifex juxta [Page 37] sancitas Naturae Leges indidit. Ut verò conservetur mutuum hoc Corporis Ani­maeque commercium, omnes Corporis Humores & Organa rectè se habeant ne­cesse est; non enim Animae dissociatio, quae tamen opinio apud plerosque in­valuit, sed eversa Organorum Humo­rumque Dispositio Corpori mortem accersit. Priús enim moritur Corpus, quàm avolaverit Anima; cujus ex [...]ssus non aliud quidquam est quàm intimi sui mutuique cum Corpore consortii disso­lutio, quippe quod omnis inibi Motus planè defecerit. Integram hanc Cor­poris habitudinem laedunt labefactant­que Morbi, qui, Sanguini primùm insi­ti, sensim in solidas sese partes insinu­ant, eaeque contagio inquinatae, novâ vicissim peste Sanguinem insiciunt. Eti­amsi verò nihil unquam Contagii tibi Sanguinem polluat, nec ullis unquam morbis intabescas, nihilo tamen minus, Partibus tandem solidis à diuturno ju­gique Humorum circuitu relaxatis ni­mium, & attritis, (qui Corporis la­bitus sibi Senectutis nomen asciscit) jux­ta Naturae Leges moriendum est.

Non telater, Vir Egregie, diffusum hoc & sublime Argumentum universam quodammodo Mundi molem complecti. [Page 38] Necte nescire vellem, esse mihi in animo, in Eruditorum eorum gratiam, quibus curae sint Medicae Disquisitiones hyeme jam instante publicas iterum Praelectiones hic Londini habere: in quibus, post prima Rerum Principia, secundum Ta­bula meae Rationem, Chymicè investi­gata, Cultro deinde Anatomico totam Humani Corporis fabricam ipsis occulis subjiciam. Cave igitur expectes me in omnes singulatim partes hîc fusiûs expa­tiaturum. Fas sit hoc Operis missnm facere, donec Res hasce novis Experi­mentis accuratiùs exploravero, ac tum forte Tibi quaedamaut nondum, aut mi­nus Observata in manus dabo, quae Tibi oblectamentum, Arti Medicae lu­cem forsan afferant, ad quam promo­vendam omnes perpetuò Nervos Cu­rasque intendet

Tui Studiosissimus, Bernardus Connor.
Lond. 4o Non. Nov. 1695.
FINIS.

Rerum Elenchus.

  • ART. I. De Statu Corporis, praecipuè Orga­nici, secundum Naturam, p. 1.
  • DUae Naturae Leges, Leges Motûs & Mo­rum, p. 2.
  • Natura Materiae, p. 4.
  • Materiae Species, p. 5.
  • Materia est solida, unde impenetrabilis, ibid
  • Quid Corpus Inorganicum, p. 6.
  • Quid Corpus Organicum, ibid.
  • Tres Corporis Humani Status, p. 8.
  • ART. II. De Statu Corporit Humani secundum Naturam, p. 11.
  • Tres Hominis partes, p. 11.
  • Spiritus non est Anima, ibid.
  • Animae Natura & Officium, p. 12.
  • Corporis humani duae partes, ibid.
  • Elementares Corporis Humani partes, p. 13.
  • Partes Organicae, p. 14.
  • Textura Corporis Humani, ibid.
  • Partes fluidae & Organicae, p. 15.
  • Tres Motus Sanguinis, p. 16.
  • Digestio & Chylus, p. 17.
  • Chyli processus, p. 18.
  • Sanguificatio, ibid.
  • Usus Sanguinis, p. 19.
  • Circuitus Sanguinis, p. 20.
  • [Page] Secretio Animalis, p. 21.
  • Motus Muscularis, p. 23.
  • Structura Corporis Humani, p. 24.
  • Quid Sanitas, p. 25.
  • Diversi Corporis Humani Affectus, ibid.
  • ART. III. De Statu Corporis Humani praeter Naturam, p 27.
  • Quid Sanitas, quid Morbus, p. 28.
  • Sedes Morborum, p. 29.
  • Tres Morborum Classes, p. 30.
  • Morbi Chirurgici, ibid.
  • Morbi Sanguinis, p. 31.
  • Sanguis spissus, p. 32.
  • Sanguis salsus, p. 33.
  • Dolores unde, ibid.
  • Morbi Spirituum, p. 34.
  • ART. IV. De Statu Corporis Humani super Naturam, p. 36.
  • Status supernaturalis Corporis, p. 36.
  • Discrimen inter mixtum & mixti particulas, p. 39
  • Effectus naturales verè supernaturales sunt, &. vice versa, p. 40.
  • ART. V. De vigentibus Motus Legibus, p. 42.
  • De Naturâ Motûs, p. 42.
  • Motus in se nihil est, p. 45.
  • Motus diversi à diversis Corporum motorum conditionibus, p. 47.
  • Nullae sunt verae Causae Naturales, p. 49.
  • ART. VI. De suspensis Motus Legibus, p. 52.
  • Leges Naturae suspendi possunt, p. 52.
  • Duo Motus, p. 54.
  • Motus solidi, ibid.
  • [Page] Motus fluidi, p. 54.
  • Quid fermentatio, p. 55.
  • Modus Miraculorum inquirendus. ibid.
  • Tres Motûs Leges, p. 57.
  • Quid Miraculum, p. 58.
  • Vulgaris Miraculi definitio, p. 60.
  • Vera Miraculi Natura, p. 62.
  • Tres Motûs Legum suspensiones, p. 64.
  • Animadversio, p. 66.
  • ART. VII. De Prima Motus Lege suspensâ. Ubi ostenditur quod Corpus moveri poterit sine occasione motûs alterius Corporis irru­entis, p. 68.
  • Tres modi primae suspensionis, p. 68.
  • Primus movendi modus, p. 69.
  • Secundus movendi modus, p. 70.
  • Sudor Sanguineus, p. 73.
  • Tertius movendi modus, p. 74.
  • Quaelibet materiae figura in omnes alias figuras potest mutari, p. 75.
  • Conversio unius substantiae in aliam secundum Naturam, p. 78.
  • Alimenta acido redundant. ibid.
  • Aqua in terram conversa, p. 79.
  • ART. VIII. De secundâ Motûs Lege suspensa, ubi probatur quod, datâ Corporis irruentis occasione, Corpus poterit non moveri, p. 81.
  • Quomodo homo potest fieri invulnerabilis, p. 81.
  • Feritas belluarum refraenata, p. 82.
  • Potest flamma non comburere, p. 83.
  • Quomodo quis potest vivere in aeternum. p. 84.
  • [Page]ART. IX. De Tertiâ Motûs Lege suspensâ. Ubi cernitur quod Corpus in motu positum, motum suum subitò deperdere poterit, non communicato eodem alteri Corpori ambienti, p. 87.
  • ART. X. De Humani Corporis gen [...]si ex Mare & Foeminâ, p. 93.
  • Parte [...] generationis Viri, p. 94.
  • Partes genitates foeminae, p. 95.
  • Semen continet omnes partes, p. 96.
  • Quomodo generatio perficitur, ibid.
  • Punctum saliens est Cor, primum vivens ut ulti­mum moriens, p. 98.
  • Diversi aetatis gradus, p. 99.
  • Partus quomodo fit, p. 100.
  • Praerogativa Matrum prae Patribus, p. 104.
  • Foeminae non sunt verè Matres sed Matrices, p. 106
  • ART. XI. De Corporis Humani genesi ex Foe­minâ sine Mare, p. 107.
  • Quid generatio, p. 107.
  • ART. XII. De Corporis Humani ortu sin [...] Mare & Foeminâ, p. 112.
  • Corporis Humani Analysis Chymica, p. 114.
  • Stupenda instrumenta humanâ arte confecta, p. 118.
  • Corpora stupendo Naturae artificio constructa, p. 119.
  • [Page]ART. XIII. De Humano Corpore redivivo, p. 125.
  • Diversae mortis species, p. 125.
  • Diversae mortis causae, p. 126.
  • Diversi modi quibus mortui ad vitam possunt revocari, ibid.
  • Conditiones quae requiruntur ut idem Homo re­surgat, p. 132.
  • Ut redivivus Homo sit idem debet construi ex iisdem principiis, p. 134.
  • Figura distinguit Elementa, p. 135.
  • Corpus estpars hominis essentialis, p. 137.
  • Debet idem Corpus & eadem Anima uniri ut i­dem Homo resurgat, p. 139.
  • Anima rationalis non est vita Corporis, p. 140.
  • An quodvis Corpus sufficiat ut idem Homo re­nascatur? p. 142.
  • Partes solidae Corporis non dissipantur, p. 143.
  • Quomodo Homines senio vel morbis confecti emaciantur, p. 147.
  • Ut idem Corpus renascatur, non necesse est ut eadem Materiae quantitas resurgat, p. 148.
  • Anthropophagi, p. 149.
  • Corpora non resurgent cum totâ illâ materiâ quâ moriuntur, p 151.
  • Quare crescit Corpus in mole, p. 153.
  • Cum quâ mole renascemur, p 154.
  • Homo non resurget cum omnibus partibus, p. 156.
  • Redivivus homo non manducabit, p. 157.
  • Redivivus Homo non respirabit, p. 158.
  • ART. XIV. An multiplex potest esse Corporis Humani Praesentia, p. 160.
  • [Page]ART. XV. De Statu Animae secundum Natu­ram, p. 171.
  • Anima describi non potest, p. 172.
  • Anima rationalis est sui generis Materia, p. 173.
  • Anima non est Cogitatio, p. 174.
  • Anima semper non cogitat, ibid.
  • Animae proprietas est Cogitatio, p. 175.
  • Si non natura Animae, saltem usus describen­dus est, p. 176.
  • Anima non potest esse in duobus locis in eodem tempore, p. 177.
  • Anima non potest habere duas simul Cogitatio­nes, ibid.
  • Duplex est in nobis vita, vita Hominis & vita Corporis humani, p. 178.
  • Anima non potest esse tota in toto Corpore, & in qualibet Corporis parte, ibid.
  • Anima in solo Cerebro sita est, p. 179.
  • Anima Rationalis non est causa motuum vitali­um in visceribus, p. 180.
  • Vera Corporis vita, ibid.
  • Stupendus casus pueri inter ursos alti & capti in Polonia, p. 181, 182.
  • Quid vita, p. 183.
  • Quid Mors, p. 184.
  • Duo sunt usus Animae Rationalis in Corpore hu­mano, p. 186.
  • Tria sunt instrumenta Animae, ibid.
  • Quomodo fit sensatio in quinque Organis, p. 188.
  • Auditus, ibid.
  • Visio, ibid.
  • Olfactus, p. 189.
  • Gustus, ibid.
  • Tactus, ibid.
  • [Page] Modus sensationis, p. 189.
  • Texturs Musculi, p. 190.
  • Quomodo sit motus Muscularis, ibid.
  • Imperium Animae in Corpus, & influxus Corpo­ris in Animam, p. 192.
  • Uti Deus est Motûs immediata Causa, sic & Co­gitationis est unicus Author, p. 194.
  • Liberum arbitrium Animae in quo consistit, p. 195.
  • ART. XVI. De Statu Animae secundum Na­turam, p. 196.
  • Miracula Animae, ibid.
  • Anima nostra non nisi sola Corpora verè conci­pit, p. 197.
  • Leges Animae duplici modo suspenduntur, p. 199.
  • Miracula primae Legis suspensae, p. 200.
  • Miracula secundae Legis suspensae, p. 201.

Elenchus Alter.

  • De Secretione Animali, p. 1.
  • QUid Vita, & quomodo conservatur, p. 2.
  • Necessariae sunt glandulae in Corpore hu­mano, ibid.
  • Diversi succi qui in Glandulis secernuntur, p. 3.
  • Secreti Humores natura diversi sunt, p. 4.
  • Glandulae non sunt Vasa complicata, p. 5.
  • Quid filtratio, ibid.
  • Glandulae conglobatae & conglomeratae, p. 6.
  • Quid Glandula, p. 7.
  • Usus Spirituum Animalium in glandulis, ibid.
  • Quare Infantes & senes debiles sunt, p. 8.
  • Aetas caduca & Mors Naturalis, ibid.
  • Textura Glandularum, p. 9.
  • Quomodo fit filtratio, ibid.
  • Quomodo peculiaris humor in qualibet glandu­la secernitur, ibid.
  • An sint fermenta in Glandulis? p. 10.
  • Fermentum non potest esse in cavitate ullius glandulae, p. 12.
  • An conformis sit figura porulorum & humoris in illis secernendi, p. 13.
  • Similes figurae similibus gaudent figuris, p. 16.
  • Vera ratio cur humores peculiares in singulis glandulis secernantur, p 17.
  • Ratio cur glandulae alienos humores secernant, p. 19.
  • [Page] Morbi glandularum sunt Tumores tantum tres, p. 20.
  • Quare glandulae non secernunt Spiritus Anima­les, ibid.
  • Quare nimiae Evacuationes debilitant, p. 21.
  • Novum Oeconomiae Animalis Exemplar, p. 24.
  • NOva Oeconomiae Animalis Tabula, p. 27.
FINIS.

ERRATA.

PAg. 25. lin. 6. pro sluidas lege fluidas. Ibid. l. 11. pro vicissem l. vicissim. p. 44. l. 21. pro spacio l. spatio. p. 48. l. 24. pro tanum l. tautum. p. 59. l. 23. pro census l. sensus. p 70. l. 3. pro re­moveri l. diffindi. p. 82. l. 7. pro divellantur l. di­strahantur. p. 83. in Not. Marg. pro combuere l. comburere. Ibid. l. ult. pro impetu l. impetûs. p. 95. l. 24. pro vaesiculae l. vesiculae. p. 111. l. 11. pro effectum l. effectuum. p. 117. l. 19. pro per­pendebit l. perpennerit. Ibid. l. 21. pro constuere l. construere. p. 125. l. 2. pro indagere l. indagare. p. 133. l. 12. pro abeant l. abeat. Ibid. l. 14. pro convertantur l. convertatur. p. 138. l. 23. pro mo­riremur l. moreremur. p. 139. l. 10. pro aut l. &. p. 145. l. 6. pro principorum l. principiorum, p. 185. l. 7. pro longae l. longè. p. 159. l. 4. pro juxra l. juxta.

In Epistolâ de Scoretione Auimali.

PAg. 5. lin. 24. pro spaciolo lege spatiolo, p. 17. l. 25. pro earundum l. earundem.

This keyboarded and encoded edition of the work described above is co-owned by the institutions providing financial support to the Text Creation Partnership. This Phase I text is available for reuse, according to the terms of Creative Commons 0 1.0 Universal. The text can be copied, modified, distributed and performed, even for commercial purposes, all without asking permission.