Rationes decem quibus fretus, certamen aduersarijs obtulit in causa fidei / Edmundus Campianus ...

Rationes decem quibus fretus, certamen aduersarijs obtulit in causa fidei / Edmundus Campianus ...

Table of contents

Title page

§

Edmundus Campianus, Doctissimis Academicis, Oxonii florentibus & Cantabrigiae, S. P. D.

Rationes Oblati Cer-TAMINIS REDDITAEACADEmicis Argliae.

PRIMA RATIO.

SECVNDA RATIO.

TERTIA RATIO.

QVARTA RATIO.

QVINTA RATIO.

SEXTA RATIO.

SEPTIMA RATIO.

OCTAVA RATIO.

NONA RATIO.

DECIMA RATIO.

Conclusio.

Errata sic corrigit•

§

§

[Page]

[Page]

Rationes Decem: QVIBVS FRETVS, CERTA-men aduersarijs obtulit in causa FIDEI, Edmundus Campianus, [...] Societate Nominis IESV Presbyter: ALLEGATAE Ad clarissimos viros, nostrates Academicos.

Ego dabo vobis os & sapientiam

aduersarij vestri. Luc. cap. 21. cui non poterunt resistere

& contradicere omnes

Psal. 63.

pa [...]lorum factae sunt plagae eorum.

§

§

[Page] Lord Crewe's Charity

[figure]

Durham, England

Edmundus Campianus, Doctissimis Academicis, Oxonii florentibus & Cantabrigiae, S. P. D.

[Page]

ANNO praeterito, cùm ex instituto vitae meae, iussus in hanc Insulam remeassem, clarissimi viri, offendi sanè fluctus haud paulo saeuiores in Anglicano litore, quám quos in Oceano Britannico recens à tergo reliqueram. Mox interiorem in Angliam vbi penetrassem, nihil vidi familiarius, quám inusitata supplicia: nihil certius, quam incerta pericula. Collegi me vt potui, memor causae, memor temporum. Ac ne priùs fortè corriperer, quám au ditus a quopiam fuissem, scripto protinus mandaui cōsilium meum, qui venissem, quid quaererem, quod bellum, & quibus, indicere cogitarem. Autographō apud me habui, vt mecum, si caperer, caperetur: [Page] Exemplum eius apud amicum deposui, quod, me quidem nesciente, pluribus communicatum est. Aduersarij publicatam schedulam atrociter acceperunt, cùm caetera, tum illud inuidiosissime criminantes, quód vnus omnibus in hoc religionis negotio certamen obtulissem. quanquam solus in acie non eram futurus, si fide publica disputassem. Responderunt postulatis meis, Hanm [...]rus, & Charcus. Quid tandem? Otiosé omnia. Nullum enim responsum praeter vnum honesté dabunt, quod nunquam dabunt: Conditiones amplectimur, Regina spondet, aduola. Interea clamant isti: Sodalitium tuum, seditiones tuas, arrogantiam tuam, proditorem, sine dubio, proditorem. Ridiculè▪ Operā & oleum & famam homines non insipientissimi cur profundūt? Verum his duobus (quorum prior, animi causà, meam chartam delegit in quam incurreret: alter malitiosius totam rem conuoluit) praebitꝰ [Page] nuper est libellꝰ admodū luculē tus, qui quātum oportuit, tantū & de Societate nostra, & de horum iniuriis, & de prouincia quam sustinemus, edisserit. Mihi supererat, (quoniam, vt video, tormenta non scholas parant antistites) rationem facti mei vobis vt probarem: capita rerum, quae mihi tantum fidētiae pepererunt, quasi digito sontes ostenderem: Vos etiam hortarer, quorum interest praeter caeteros, incumbatis in hanc curam, quam à vobis Christus, Ecclesia, Respublica, & vestra salus exigunt. Ego, si fretus ingenio, literis, arte, lectione, memoria, peritissimum quenꝙ aduersarium prouocaui, fui vanissimus & superbissimus, qui neꝙ me, neꝙ illos inspexerim: Sin causam intuitus, existimaui satis me valentem esse, qui docerem hunc solem meridie lucere, debetis mihi feruorem istum concedere, quem honor IESV CHRISTI REGIS mei, & inuicta veritas imperarunt. [Page] Scitis, M. Tullium in Quintiana, cum ei Roscius victoriam adpromitteret, si efficeret argumentis, septingenta millia passuum non esse decursa biduo, non modo nihil veritum articulos & neruos Hortensij, sed ne grandiores quidem Hortensio Philippos, & Cottas, & Antonios, & Crassos, quibus maximam dicēdi gloriam tribuebat, metuere potuisse. Est enim quaedam veritas tam illustris & perspicua, vt eam nullae verborum rerūue praestigiae possint obruere. Porrò liquidius est quod nos agimus, quā illa fuit hypothesis Rosciana. Nam si hoc prestitero, coelos esse, diuos esse, fidem esse, Christum esse, causam obtinui. Hic ego non sim animosus? Equidem occidi possum, superari non possum. Ijs enim doctoribus insisto, quos ille Spiritus erudijt, qui nec fallitur, nec vincitur. Quaeso a vobis, vt salui esse velitis. A quibus hoc impetraro, reliqua minimè dubitanter expecto. [Page] Date modó vos huic solicitudini, Christum obtestamini, industriam adiungite, profecto sentietis id, quod res est, & aduersarios desperare, & nos tàm solidé fundatos, quieto magnoꝙ animo hanc arenam expetere oportere. Breuior hic sum, quód reliquo sermone vos alloquor. Valete.

[Page]

RATIONVM CAPITA.

1. SACRAE Literae.

2. SAcrarum Literarum sententia.

3. NATVRA Ecclesiae.

4. CONCILIA.

5. PATRES.

6. FIRMAmenta Patrum.

7. HISTORIA.

8. PARADOXA.

9. SOPHISMATA.

10 OMNE genus testium.

Rationes Oblati Cer-TAMINIS REDDITAEACADEmicis Argliae.

[Page]

PRIMA RATIO.I

CVM multa sunt,SACRAE LITERAE. quae aduersariorū diffidētiā in causa lo quuntur: tum nihil aequé, atꝙ sā ctorum Maiestas Bibliorum faedissime violata. Etenim qui, posteaquā reliquorum testium voces & suffragia contempserunt, eò sunt redacti nihilo seciùs vt stare nequeant, nisi diuinis ipsis codicibus vim & manus intulerint: Ij se profecto declarant extremâ fortuna con [...]ligere, & rebus iam desperatis ac perditis experiri durissima velle atꝙ vltima.Augu. li. 28. cont. Faust. ca. 2. & de vtil. cre. ca. 3. Manichaeis quid causae fuit, vt Euangeliū Mathaei & Acta resigerēt Apostolica? Desperatio. His [Page] enim voluminibus cruciabantur, & qui Christum negauerant prognatū de virgine,Matt. 1. Act. 2. & qui Spiritum Christianis tam primo caelitus illapsum finxerant, quum ipsorum Paracletus, Persa nequissimus, erupisset. Quid Ebiomis▪ vt omnes Pauli repudiarent episto [...]s▪ [...]. li. 1. cap. 26. Desperatio. His enim suā dignitatem retinentibus, antiquata circumcisio est, quam isti reuocauerant. Quid Luthero, vt epistolam Iacobi contentiosam,Praef. in ep. [...] de capt. [...]& Ce [...]t 2 Magd. pag. 58. [...] 2. tumidam, aridam, stramineam, flagitiosus apostata nominaret, & indignam spiritu censeret Apostolico? Desperatio. Hoc enim sc [...]pto cons [...]us miser atꝙ diruptus est, cum in so [...]a fide iustitiam constitue [...]t. Quid Luthe [...], catulis, vt Tobiam, [...] Machabaeos & horum odio [...] alios,Bibl. Gene. eadem calumma comprehensos, e [...]syncero C [...]none [...] dispungerent? Desperatio. Hi [...] enim Oraculis disertissime [...], quo [...]es de Angelorum [Page] patrocinio,Tob. 12. quoties de arbitrij libertate, Ecclesiast. 1 [...]. quoties de fidelibus vita defunctis, 1. Mach. 12. quoties de diuorum hominū intercessione disputant.1. Mach. 15. Itane vere? Tantum peruersitatis, tantū audaciae? Cum Ecclesiam, Concilia, Cathedras, Patres, Martyres, Imperia, Populos, Leges, Academias, Historias, omnia vetustatis & sanitatis vestigia cōculcassent, scripto Dei verbo tantum cō trouersias velle dirimere ꝓclamassēt, illud ipsum verbum, quod solum restiterat, exsectis [...]e toto corpore tám multis, t [...]m bonis, tám speciosis partibus, delumbasse?ij sunt. Baruch. Tobias. Iudith. Sapientia. Ecclesiasti. duo Macha. Septem enim ipsos de veteri Testamento codices, vt minuta dissimulem, Caluiniani praeciderunt: Ex no test. Epist. Iacobi. Epi. ad Heb. Ep. iudae. Ep. 2. Pet. Ep. 2. & 3. Io. Lutherani veró etiā Epistolam Iacobi, & huius inuidia, quinꝙ alias, de quibus aliquando fuerat & alicubi controuersum.Ita censent Lut. in praef. Magd. cent. 1. li. 2. c. 4. His quoquè libellum Hesteris, & tria pene capita Danielis annumerāt nouissimi Geneuēses,Kem. in exam. Cō. Tri. Sc [...]. 4 quae quidem Anabaptistae istorum condiscipuli [Page] iampridem damnauerant atꝙ deriserant. Quanto modestius Augustinus, Dedo. Chri. [...]. 2. ca. 8. qui sacrosanctum catalogū pertexens, non sibi, neꝙ Alphabetum Hebraicum, vt Iudaei, neque priuatum spiritum, vt Sectarij ꝓ regula posuit: sed illum Spiritum quo totum corpus Ecclesiae Christus animat? quae quidē Ecclesia custos huius depositi, non▪ magistra▪ quod haeretici cauillantur, thesaurum hunc vniuersum quē Tridentina svnodus est amplexa,Sess. 4. Vide Melch. C [...]. li. 2. de lo. vetustissimis olim Concilijs publicitùs vendicauit. Idē Augustinus de vna Scripturarum particula speciatim disserens,Theol. ca. 9. 10. 11. inducere in animum non potest, librū Sapientiae,De Praed. Sanct. ca. 14. qui iam tum, Ecclesiae calculo, temporum serie, priscorum testimonio, instinctione fidelium▪ vt firmus & Canonicus robur obtinuerat, cuiusquam temeritate vel susurro, extrudi extra canonem oportere. Quid ille nunc diceret, si viueret in terris, & Lutheros Caluinosꝙ concerneret opifices [Page] Bibliorum, qui sua lima politula & elegātula vetus nouumꝙ Testamentum raserint, neque Sapientiam tantum, sed & alia permulta de Canonicorum librorum ordine segregauerint: vt quicquid ex horum officina non prodierit, illud ab omnibꝰ, phrenetico decreto, tanquam incultum & horridum conspuatur? Ad hoc tam dirum & execrabile perfugium qui descenderint, ij certe, licet in ore suorum asseclarum volitent, Sacerdotia nundinentur, declamitent in concione, ferrum in Catholicos, equuleum, [...]ucemꝙ consciscant, tamen victi, abiecti, squalidi, prostrati sunt: quandoq [...]idem arrepta virgula censoria, velut arbitri sedentes honorarij, diuinas ipsas tabulas, si quae ad stomachum non secissent, obliterant. E [...]quis est, vel mediocriter institutus, qui talium cuniculos hostium reformidet? qui hostes, quāprimum in corona vestra, eruditorum hominum, ad eiusmodi [Page] veteratorias artes, tanquam ad familiarem daemonem currerent, non aurium cōuitio, sed strepitu pedum exciperentur. Quaererem ab illis, verbi gratia, quo iure corpus Biblicum detruncent atque diripiant. Respondēt, non se veras scripturas excindere, sed excernere supposititias. quo iudice? Spiritu sancto. Hoc enim responsum a Caluino praescribitur,Inst. li. 1. ca. 7. vt Ecclesiae iudicium, quo spiritus examinātur, subterfugiat. Cur igitur alias alij lancinatis, cum omnes eodem spiritu gloriemini? Calumianorum spiritus recipit sex epistolas, q [...]ae spirtui non placent Lutherano: freti tamen vterꝙ sancto spiritu.Xist. Sē. li. 7. Anabaptistae, historiam Iobi fabulam appellant, tragicis & c [...]micis legibus intermixtam. Qui sciunt: Spiritu docente. Castalio, mysticum illud Salomonis Canticum,Praef. in Can. quod, vt paradysum animae, vt manna reconditum, vt opiparas in Christo delicias catholici admirantur, nihilo pluris, qu [...]m [Page] cantilenam de amicula, & cum pedisequis aulae colloquium amatorium, venereus furciser, aestimauit. Vnde hausit? a spiritu. In Apocalypsi Ioannis, Ep. ad Pauli. cuius omnes ap [...]es excelsum aliquid & magnisicum sonare confirmat Hieronymus, tamen Lutherus & Brentius & Kemnisius quiddam,preaf. in Apo. nescio quid, difficiles Aristarchi desiderant, eó scilicet propendentes vt exauctoretur. quē percontati? spiritum. Quatuor Euangelia feruore praepostero Lutherus inter se committit,Praef. in no. tes. & prioribus tribus epistolas Pauli longé praeferens, vnicum deinceps euangelium Ioannis, pulcrum, verum, praecipuum decernit esse nominandum, quippe qui, quod in ipso fuit, libenter etiam Apostolos suarum rixarum socios adscripsisset. quo doctore? spiritu. Quin etiam iste fraterculus non dubitauit Euangelium Lucae petulā ti stylo perstringere,Ser de Pharis. & Publ. quod in eo crebrius bona nobis virtutum opera cō mendentur. [Page] quem interrogauit? spiritum. Theodorus Beza verbum illud arcanum ex Lucae vigesimo secundo capite,In Luc. 22. ca. Hic est calix, uouum testamentū in sanguine meo, Poterion. Ekchynomenon. qui (calix) pro vobis fū d [...]tur: ausus est vt corruptum vitiatūꝙ traducere, quód haec oratio nullam expositionem nisi de vino calicis cō uerso in verum Christi sanguinem patiatur. quis iudicauit? spiritus. Deniꝙ cum omnia credant suo quisque spiritui, nomen Sancti Spiritus horribili blasphemia mentiuntur. Qui sic agunt, nonné se produnt? nonne facilè refutantur? nonne in consessu talium virorum, quales estis Academici, tenentur, ac minimo negotio cōstringuntur? Cum his ego timeam pro fide Catholica disputare, qui pessima fide, voces non humanas, sed aethereas, tractauere? Nihil hic dico, quae vertē do peruerterint, quamuis intollerabilia sint quae accusem. Gregorio Martino scientissimo linguarum, collegae [Page] meo, qui doctiùs & pleniùs hoc praestabit, nihil praeripio, nec alijs, quibus id laboris esse iam prae manibꝰ intellexi. Facinorosius crimen est ac tetrius, quod nunc persequor: Inuentos esse doctorculos, qui temulento quodam impetu in caeleste chirogrophum inuolarint: idipsum pluribꝰ locis, vt maculatum, vt mancum, vt falsum, vt surreptitium condemnarint: eius partes aliquas correxerint, aliquas corroserint, aliquas euulserint: Huic, omne propugnaculum quo muniebatur, in Lutheranos spiritus, tanquam in valla phātasmatum pictosꝙ parietes cō mutarint: ne prosus obmutescerent, quum in scripturas erroribꝰ suis infestas impingerēt, quas nihilo commodius expedire, quam sorbe [...]e fauillas aut saxa mandere potuissent.

Haec ergó mihi prima ratio vehemens & iusta fuit, quae vbi partes aduersarias vmbraticas & fractas ostendisset, animum sané addidit Christia [Page] no, & viro, & in his studijs exercitato, pro sempiterni Regis diplomate aduersus reliquias pros [...]igatorum hostium decertandi.

II SECVNDA RATIO.

ALTERVM est,SACRARVM LITERARVM SENTENTIA quod me quidem ad congressum incitarit, & horum apud me copiolas eleuarit, aduersarij perpetuum in scripturis exponendis ingenium, plenum fraudis, inane prudentiae. Statim haec Philosophi tangeretis. Itaꝙ vos auditores expetij.

Sciscitemur ab aduersarijs, exempli gratia, quidnam sequuti nouam sectam intriuerint, qua Christus excluditur e caena mystica. Si nominant Euangeliū, accurrimus. A nobis verba sunt.Matt. 26. Hoc est corpus meum. Hic est sanguis meus. Marc. 14. Qui sermo visus est ipsi Luthero tam potens,Luc. 22. vt cum etiam discuperet fieri Zu [...]glianus, quód ea re plurimum incommodare Pontifici [Page] potuisset:Luth. in epist. ad Argent. captus tamen & vinctus apertissimo contextu caederet, neꝙ minus inuitus Christū veré praesentē in Sacramento sanctissimo fateretur,Matt. 8. quám olim daemones victi miraculis Christum Dei filium vociferati sunt.Mar. 1. Agedum, pagella scripta superiores sumus, de sententia scripti contenditur. Hanc peruestigemus ex verbis adiacentibꝰ.Luc▪ 22. Corpus meum quod pro vobis datur. Matt. 26. Sanguis meus▪ qui pro multis effūdetur. Adhuc durissimae partes Caluini sunt, nostrae faciles & explicatae. Quid amplius? Conferte Scripturas, inquiunt. Maximè. Conspirant euangelia, Paulus adstipulatur. Voces, clausulae,lo. 6. tota connexio, panem viuum, insigne miraculum,Matt. 16. caeleste pabulum, Mar. 14. carnem, corpus, sanguinem, reuerenter ingeminant.Luc. 22. Nihil aenigmaticum, 1. Cor. 10. & 11. nihil offusum caligine loquendi. Tamen perstant aduersarij, neꝙ vllum finem faciunt altercandi. quid agimus? Opinor, audiatur antiquitas, [Page] & quod nos alteris alteri suspecti non possumus, illud, omnium seculorum venerāda canicies, Christo proptor, ab hac [...]te remotior, decidat arbitrio. Non serunt, prodi se aiunt, Dei verbum purum putum inclamāt, hominum commentarios auersantur. Insidiose, mepté. Dei verbum perurgemus: obscurant: Diuos testamur interpretes: obsistunt. In summa, sic instituunt, nisi reorum iudicio steteris, nullum iudicium fore. Atꝙ ita se gerunt in omni quam exercemus controuersia. De infusa gratia, de inhaerente iustitia, de Ecclesia conspicua, de necessitate baptismatis, de Sacramentis & Sacrificio, de piorum meritis, de spe & timore, de peccatis imparibꝰ, de auctoritate Petri, de clauibꝰ, de votis, de consilijs euangelicis, de caeteris, scripturas neꝙ paucas & pondorosas Catholici passim in libris, in colloquijs, in templis, in schola citauimus atꝙ discussimus: eluserunt. Veterum [Page] scholia Graecorū & Latinorum admouimus: ab [...]uerunt. Quid tum deniꝙ? Doctor Martinus Lutherus, aut vero Philippus, aut certé Zuinglius, aut sine dubio Calumus & Beza fideliter enarrarunt. Egone quenquam vestrum existimem tam esse mu [...]cosis naribꝰ, qui hoc artificiū monitus non persentiscat? Quare fateor me scholas Academicas cupide requirere, vt inspectantibꝰ vobis, calamistratos istos milites in solem & puluerē esuis vnibraculis euocatos, non meis vnibꝰ, qui cum nostris, centesima parte, non sum conferendus, sed valentissima causa, & certissima veritate debili [...]em.

TERTIA RATIO.III

AVDITO Ecclesiae nomine, [...] hostis expalluit. Sed tamen excogitauit quiddam, quod a vobis animaduerti volo, vt falsi ruinam & inopiam cognoscatis. Senserat in Scripturis [Page] tum Propheticis, tum Apostolicis, vbiꝙ heno [...]ificam Ecclesae fie [...] mentionem: Apoc 2. vocari ciuitatem sanctam, fructiferam vineam,Psal 7. montem excelsum, dire [...]am viam,Isa. 2. & 35. columb [...]m vnicam, regnum Caeli,Cart. 6. sponsam & corpus Christi,Matt. 13. firmamentum veri, multitudinem illam,Ep [...]. 5. cui Spiritus promissus instillet omnia saluta [...]ia:1. Cor 12. illam. in quam vniuersam,1. Tim. 3. nullae sint vnquam fauces diaboli mo [...]sum letiferū impacturae:Io. 14. illam,Matt. 16. cui quicunꝙ repugnet, quantū uis o [...]e Christum praedicet,Matt. 18. non magis Christo, quam publicanus aut ethnicus, potiatur▪ Non est ausus contrauenire son [...], videri noluit Ecclesiae quā toties Scripturae commemorant, refraga [...]i, nomē callide retinuit, rem ipsam funditus desimendo, fustulit. His enim proprietatibꝰ delineauit Ecclesiam, quae penitus ipsam occulant, & dimotam a sensibꝰ, tanquam idêam Platonicam,Cal. Inst. li 4 ca. 1. nu. 2 & 3. secretis obtutibꝰ hominum perpaucorum subijciant, eorum [Page] tantummodo qui singulariter afflati, corpus hoc aerium intelligentia cō prehenderent, & huiusce sodalitatis participes subtili quodam oculo lustrarent. Vbi candor? Vbi simplicitas? Quae scripturae, quae sensa, qui patres, hoc penicillo depingunt Ecclesiam? Sunt Christi ad Asiaticas ecclesias, sunt Petri,Apoc. 1. 2, 3. Pauli, Ioannis, aliorum, ad diuersas epistolae:Act. 8. 10. 11. & seq. frequentes in Actis Apostolicis inchoantur & propagantur ecclesiae. Quid istae? num soli Deo & sanctis hominibꝰ, an Christianis etiam cuiuscunꝙ generis manifestae? Sed profecto, durum telum necessitas est. Ignoscite Nam qui seculis omnino quindecim, non oppidum, non villam, non domum reperiunt imbutam doctrina sua,Lutherus. donec infelix monachus incesto connubio votam Deo virginē sunestasset,Zuinglius. aut Hel [...]etus gladiator in patriā cōiurasset, aut stigmaticus perfuga Geneuam occupasset:Caluinas. lj coguntur ecclesiam, si quam volent, in [Page] latebris venditare, & eos parētes assere [...]e, quos nec ipsi nouerint, neꝙ mortalium quisquam aspexerit. Nisi forte gandent ma [...]oribꝰ illis quos hereticos fuisse liquet.He [...] Pantal. in C [...]o [...]og. vt Aerio, Ioumiano, Vigilantio, Heluidio, Iconomachis, Be [...]en▪ [...], Waldensibꝰ, Lolhardo, Wi [...]eso, Hussio, a quibus pestifera quaedam fragmenta dogmatum emē dica [...]nt. Nolite [...] si fumulos istos non per [...], quos, modo ad meridian [...]m [...] venero, [...] fuerit labo [...]osum d [...]spellere. Haec est enim nostra fermo [...]natio. Die mihi, subs [...]s Ecclesiae quae seculis anteactis [...] ergo terras & tempora: [...]? [...] fidel [...]um. quorum? [...] nesciuntur, sed constat [...] constat? quibꝰ cons [...] Deo. qui [...] dicit? nos, qui diu [...]nitus [...]. [...]abulac. qui credā? s [...]deres sid [...], tam s [...]es hoc quam te v [...]ere.

[...]p [...]atum admiss [...] risum teneat [...]s?

[Page] Iuberi Chiristianos omnes adiungere se Ecclesiae, cauere ne spiritali gladio trucidentur, in domo Dei pacem colere, huic animas credere columini veritatis, isthic querelas omnes deponere, hinc eiectos habere pro ethni [...]is, nescire tamen tot centenis, tot homines, vbinam illa sit, quiue huc pertineant? Vnum illud crepare in tenebris, vbi, vbi sit Ecclesia, tantum [...] do sanctos & in aethera destinatos eâ contineri? Ex quo sit, vt si quis imperium sui praesulis detrectare velit, scelere soluatur, dummodo sibi persuadeat presbyterum in crimen incidisse, & ab Ecclesia protinus excidisse. Cū scirem aduersarios talia comminisci, quod nullius aetatis Ecclesiae consuessent, & orbatos tota re, velle tamen inter angustias vocabulum possidere, solabar me vestro acumine, atꝙ adeò mihi pollicebar fore, vt quamprimū huiusmodi technas ex ipsorum confessione cerneretis, statim homines ingenui [Page] & cordati stultas argutias in vestram intextas perniciem discinderetis.

IIII QVARTA RATIO.

GRAVIS,CONCILIA. Ecclesia nascente, quaestio de legitimis caerimonijs, quae credentium animos disturbauit, coacto Apostolorum & seniorum concilio, soluta est. Credidere parentibꝰ filij, pastoribꝰ oues▪ in haec verba mā dantibꝰ: Act. 15. Placuit Spiritui Sancto & nobis. Sequuta sunt ad extirpandam haeresim, quae varia quibusꝙ seculis pullulauit, oecumenica veterum concilia quatuor,Creg. li. 1. ep. 24. tantae firmitudinis, vt ijs, ante annos mille, singularis honos tanquam diuinis vocibꝰ haberetur. Non abibo longiùs. Etiam domi nostrae, comitijs regm, eadem concilia, pristinum [...]us, An. 1. Elisab. inuiolatamꝙ dignitatem obtinent. Haec citabo, teꝙ ipsam, Anglia, dulcissima patria, contestabor. Si quē admodum [Page] prae te sers,Nic can. 6. quatuor ista concilia reuerebere,Chalc. act 4. [...] [...]6. summum honorem primae sedis episcopo, id est, Petro deferes: Incruentum corporis & sanguinis Christi sacrificium in altari recognosces:Constantino. ca. 5. Beatos Martyres, diuosꝙ omnes caelites,Eph. conc. in ep. ad. Nestorium. vt pro te Christo supplicēt, obsecrabis: Muli [...]rosos apostatas ab infando concubitu & incestu publico coercebis:Nic. can. 14. multa facies quae demoliris,Chal. act. 11. multa quae facis, infecta voles. Porro Synodos aliorum temporum, Nic. conc. apud. Soc. li. 1. ca. 8. nominatim vero Tridentinam, eiusdem au [...]oritatis ac fidei cûm primis illis fuisse,Vide. Chale. can. 4. 15. 2 [...]. quando vsus venerit, demonstraturum me spondeo atꝙ recipio. Auctus igitur conciliorum omnium valido & exquisito praesidio, cur non ingrediar in hanc palaestram animo tranquillo & pr [...]senti, obseruaturus aduersarium quo se proripiat? Nam & euidentissima producam quae distorquere non poterit, & probatissima quae respuere non audebit. [Page] Fortasse [...] obloquendo diem extrahere [...]abitur: sed ab intentis hominibꝰ, si vos ego bene nou [...], nec aures nec oculos compilabit. Quód si quis erit omnino tam demens, qui se vnum opponat senatoribꝰ orbis terrae, & ijs quidem omni exceptione maioribꝰ, sanctioribꝰ, doctioribꝰ, vetustioribꝰ, libenter aspiciam illud os, quod vbi vobis ostendero, reliqua cogitationibꝰ vestris relinquam. Interim hoc monebo. Qui pleno concilio rité atꝙ [...]dine consummato momentum & pondus abrogat, videri mihi nullo consilio, nullo cerebro, neꝙ sol [...]m in theologis tardum, sed etiam in politicis inconsultum. Si vnquam Dei Spiritus illuxit Ecclesiae, certe illud est tempus immittendi Numinis, quum omnium ecclesiarum quae sunt in terris patentissimae, religio, maturitas, scientia, sapientia, dignitas, vnam in vrbem consluxerint, adhibitisꝙ modis omnibꝰ, diuinis & humanis quibꝰ indagari [Page] veritas possit pr [...]missum implorent Spiritum,Matt. 28. quo saluta [...]iter & prudenter sanciant.Io. 14. Prosiliat nunc a [...] quis sactionis haereticae magistebus, attollat supercilia, suspendat nasum, frontem perf [...]cet, iudicesꝙ su [...]s [...]rriliter ipse iudicet. quos ille ludos, quos iocos dabit? [...]. Repertus est Lutherus qui diceret, ant [...]fer [...]e [...]se, se Concilijs, duorum suffragia bonorum & eruditorum hominum (putatote suum & Philippi) si quando in Christi nomine consensissent. O circulos. Repertus est Kemnisius,Martini Kē ni [...]ij examen Conc. Trident [...]. qui Concilium Tridentinum ad suos vertiginis importunae calculos exegerit, quid lucratus? insamiam. Dum iste, ni cauerit, sepelietur cum Arrio, Tridentina synodus quo magis inueterascet, eo magis indies eoꝙ perennius efflorescet. Bone Deus, quae gentium varietas, qui delectus episcoporū totius orbis, qui Regum & Rerūpublicarum splendor, quae medulla theologorum, quae sanctitas, [Page] quae lacrymae, quae ieiunia, qui flores Academici, quae linguae, quanta subtilitas, quantus labor, quam infinita lectio, quantae virtutum & studiorum diuitrae, augustum illud sacrarium impleuerunt? Audiui ego pontifices exultantes, & in his Antonium archiepiscopum Pragens [...]m, á quo sum creatus presbyter, amplissimos & prudētissimos viros, quod in ea scho [...] haesissent aliquot annis: vt nullum [...]erdin [...]di Caesaris, cu [...] multum debuerant, regalius & vberius in se beneficium colerent, quam hoc suit, quod in Tridētino gymnasio legati ex Pā noma consedissēt. Intellexit hoc Coesar, qui reuersis ita gratulatus est, Alu [...]us vos in schola optima.

Huc inuitati fide publica cur non properarunt aduersarij, vt eos palám refellerent, in quos ranunculi coaxant e cauernulis? Hussio & Hieronymo fiegere fidem, inquiunt. falsum est. nullam enim dedere. Sed nec in Hussium [Page] tamen animaduersum fuisset,Io. Huss. nisi homo perfidiosus & pestilēs, retractus ex fuga quam e [...] Sigismundus Imperator periculo capitis interdixerat, violatis etiam cōditionibꝰ quas scripto pepigerat cum Coesare, vim omnē illius diplomatis e [...]eruasset. Fefellit Huslium praecipitata malitia. lussus enim, cum barbaras in sua Boëmia tragoedias excitasset, semetipsum sistere Constantiae, despexit prarogatiuam Concilij, securitatem petijt á Coesare. Caesar obsignauit, Christianus orbis resignauit, maior Caesare, redire ad mentem haeresiarcha noluit, perijt.Hieron. Prag. Hieronimus vero Pragensis furtim venit Constantiam, protectus á nemine, deprehensus comparuit, perorauit, habitus est perbenignè, liber abijt quo voluit, sanatus est, haeres [...]m eiurauit, relapsus est, exustus est. Quid toties vnum exemplum de sexen [...]s exagitant? Repetant annales suos. Martinus ipse Lutherus,Anno. 1518. odium Dei [Page] & hominum, Augustae positus corā Cardinale Caietano, nonne quod potuit, eructauit, & Maximiliani literis communitus, excessit? Idem accitus Wormatiam, cum et Coesarem et plerosꝙ Imperij principes haberet infensos, Anno. 1521. nonne Coesaris verbo tutus fuit? Postremo Lutheranorū et Zuinglianorum capita, praesente Carolo quinto, haereticorum hoste, victore, domino, nonne datis inducijs, confessiones suas toties innouatas exhibuere comitijs Augustanis,Augustana con [...]e [...]io. et sospites abiere? Haud secus, literoe Tridentinae locupletissimas aduersario cautiones prouiderant:Vide Acta Conc. Trid. vti noluit. Nimirum se iactat in angulis, in quibꝰ vbi tria verba Graeca sonuerit, sapere videatur: abhorret á luce, quae literatorem in numero poneret, et ad honesta subsellia deuocaret. Catholicis Anglis tale chirographū impunitatis impetrent, si diligūt salutem animarum. Nos Hussium non causabimur. in curiam, [Page] verbo Principis innixi, conuolabimus.

Sed vt vnde sum egressus eó regrediar, Concilia generalia mea sunt, primum, vltimum, media. his pugnabo. Hastam expectet aduersarius amentatam, quam euellere nunquam poterit. prosternatur in eo Satanas, Christus viuat.

QVINTA RATIO.V

ANTIOCHIAE,PATRES. qua primùm in vrbe, Christianorum nobile cognomentum increbuit,Act. 15. doctores, id est, eminentes theologi,1. Cor. 12. & prophetae, id est,Eph. 4. concionatores perquam celebres, floruerunt.1 Cor. 14. Huiusce generis scribas & sapientes, Matt. 13. et 23. doctos in regno Dei, noua promentes & vetera, Christum callentes & Moysē, Dominus ipse futuro gregi prospexerat. Hos ingentis beneficij loco donatos explodere, quanti maleficij est? explosit aduersarius. [Page] quid ita? quia stantibꝰ illis concidisset. Id ego cum ꝓ certissimo cōperissem, pugnam simpliciter exoptaui, non illam iocularem qua turbae velitantur in compitis, sed istam seueram & acrem qua congredimur in vestris philosophorum spacijs, ‘Pede pes, densus (que) viro vir.’

Ad Patres si quando licebit accedere, confectum est praelium. tám sunt nostri, quám Gregorius ipse decimus tertius, filiorum Ecclesiae Pater amantissimus. Nam vt omittam loca sparsa,S. Dion. Areopa. de quo vide Adon. Treu. in martyrol. Adon. Turon. S [...]ng. Suid. Metap Coment. in. 1. 13. 17. Deu. Item in Capt. Bab. quae ex monimentis veterum conquisita, nostram fidem apposité affirmateꝙ propugnant, tenemus horum integra volumina, quae de industria religionem quam tuemur euangelicā distincté copioseꝙ dilucidant. Duplex Hierarchia Martyris Dionysij, quas classes, quae sacra, quos ritus edocet? Pupugit ea res Lutherum tám valdé, vt huius opera simillima somnijs, nec non perniciosissima iudicaret. Imitatus [Page] parentem Caussaeus, nescio quis terrae filius ex Gallia, non est veritus hunc Dionysiū inclytae gentis Apostolum, Dial. 5. et 11. vocitare delirum senem. Genturiatores vehementer offendit Ignatius, Cent. 2. ca. 10. offendit & Caluinum,Inst. li. 1. ca. 13. nu. 29. vt in eius epistolis deformes naeuos & putidas naenias, hominum quisquiliae, notarint. Censoribꝰ illis fanaticum quiddam Irenaeus edidit:Cent. 2. ca 5. Clemens, auctor Stromatum, Vide cen. 1. li. 2. ca 10. & sequ. Zizania fecesqué protulit: reliqui patres huius aeui, sanè Apostolici viri, blasphemias & monstra posteris reliquerunt. In Tertulliano rapiunt auidè, quod a nobis edocti, nobiscum communiter detestentur:Lib. de praescrip. con. haer. sed meminerint, libellum de praescriptionibꝰ, qui nostri temporis sectarios tam insigniter perculit, nunquam fuisse reprehensum. Hippolytus Portuensis episcopus, Orat de cons. secul. quam bellé, quám claré, Antichristi neruum, Lutherana tempora, praemonstrauit? Eum propterea scriptorem infantissimum & laruam nominant.Iu [...]l. &c. [Page] Cyprianum, delicias & decus Africae, Gallicanus ille criticus, & Magdeburgici,Causs. dial. 8. & 11. stupidum & destitutum Deo & deprauatorem paenitentiae nuncuparunt. Cent. 3. ca. 4. Quid admisit? Scripsit enim de virginibꝰ, de lapsis, de vnitate Ecclesiae tractationes eiusmodi, eas etiam epistolas Cornelio Romano pō tifici, vt nisi fides huic martyri detrahatur, Petrus Martyr Vermilius, omnesꝙ cum eo foederati, peiores adulteris & sacrilegis habeantur. Ac ne singulis insistam diutius, Patres huius seculi damnantur omnes,Cent. 3. ca. 4. quippe qui, doctrinam de paenitentia mire deprauarint. quo pacto? nam austeritas canonum quae viguit ea tempestate,Canones Paenitentiae veteres. maiorem in modum displicet huic sectae plausibili, quae triclinijs aptior quám templis, voluptarias aures titillare, & puluillos omni cubito solet assuere.Ezech. 13. Quid aetas proxima, quid peccauit? Chrysostomus & ij Patres iustitiam fidei faede videlicet obscurarunt. Praef. in cēt. 5. Nazianzenus, [Page] quem, honoris causa, Theologum veteres appellarunt, Caussaeo iudice, Dial. 6. 7. 8. Fabulator, quid affirmaret, nescut. Ambrosius à Cacodaemone fascinatusest. Hieronymus aeque damnatus atque diabolus: Beza in Act. iniuriosus Apostolo, blasphemus, sceleratus, Apost. ca. 23. impius. Vnus Gregorio Massouio pluris est Caluinus quàm centum Augustini, Stancha. li. de Trin. parum est, centum. Lutherus nihili facit aduersum se, Liib. contra Henr. 8. Reg. Angl. mille Augustinos, mille Cyprianos, mille Ecclesias. Lō giùs rem deducere, superuacaneum puto. Nam in hos qui bacchantur, quis miretur in Optatum, Athanasium, Hilarium, Cyrillos, Epiphanium, Basilium, Vincentium, Fulgentium, Leonem, Gregoriumꝙ Romanū fuisse procacissimos?

Quanquam si datur vlla rebus iniustis iusta defensio, non inficior, habere Patres, vbicunꝙ incideris, quod isti, dum sibi consentiunt, necessarió stomachentur.

Etenim qui odêre state ieiunia, quo [Page] animo oportet esse in Basilium, Nazianzenum, Leonem, Chrysostomum, qui de Quad [...]gesima, & indictis ieiuniorum serijs. tanquam de rebꝰ iam v [...]tatis, conciones egregias publicaru [...]?

Qui suas animas auro, libidine, crapula, & ambitiosis conspectibꝰ vendiderunt, possunt [...]e non esse inimicissimi B [...]silio, Chrysostomo, Hieronymo, Augustino, quorum excellentes libri de Monachorum instituto, regula, virtutibꝰ, teruntur?

Qui captiuam hominis voluntatem inuexere, qui Christiana funebria sustulere, qui diuorum reliquias incendêre, sintné placabiles Augustino, qui de Libero Arbitrio, libros tres, De Cura pro mortuis,Li. 22. de Ci Dei ca. 8. & ser. de diuers. 34. & sequ. vnum, De Miraculis ad Basilicas & memorias martyrum, prolixum caput nobilissimi operis & conciones aliquot exarauit?

Qui fidem suis captiunculis metiuntur, nonne succenseant Augustino, [Page] cuius est insignis epistola contra Manichaeum, qua se profitetur, Antiquitati, Cont. ep. Mā. quā vocāt fū da. ca. 4. Consensioni, Successioni perpetuae, & Ecclesiae quae sola inter tot haereses Cotholicae nomen vsucapione vendicat, assentire?

Optatus,Li. 1. cont. Parmen. Mileuitanus episcopus, Donatianam partem reuincit ex cō munione catholica, nequitiam accusat ex decreto Melchiadis, haeresim refutat ex ordine Romanorum Pontificum, Li. 2. insaniam patefacit ex eucharistia & chrismate contaminatis, sacrilegium horret,Li. 3. ex diffractis altaribꝰ, in quibus Christi membra portata sunt, Li. 6. pollutisꝙ calicibꝰ, qui Christi sanguinem tenuerunt. De Optato quid sentiant, Aug. li. 1. eon Parmen. aueo scire, quem Augustinus vt venerabilem & catholicum episcopum, Ambrosio parem & Cypriano,De vnit▪ ca. 16. & li. 3. de. quem Fulgentius vt sanctum & fidelem Pauli interpretem,Doct. Christ. ca. 40. Augustini similem & Ambrosij, meminerunt.

Athanasij symbolum in templis cō cinunt.Fulgent. li. 2. ad Monim. [Page] Num fauent ei? qui Antonium Eremitam Aegiptium, grauis auctor, Vide ep. Synod. Alex. ad Feli. 2. accurato libello dilaudauerit, quiꝙ cum Alexandrina Synodo, iudicium sedis Apostolicae, diui Petri, suppliciter appellarit? Prudentius in hymnis quoties precatur martyres quos decantat? quoties ad eorum cineres & ossa regem martyrum veneratur? Num hunc probabunt?

Hieronymus pro diuorum reliquijs & honoribꝰ scribit in Vigilantium; In Iouinianum, pro virginitatis gradu. Hunccine patientur?

Ambrosius tu [...]ores suos Geruasiū & Protasium,Vide ep. D. Am. ad Epis. Ita. Itē ad so. li. 10. ep. 85. Itē ser. 91. celebritate notissima, in Arrianam ignominiā honestauit: cui facto diuinissimi Patres encomion tribuere: quod factum, Deus non vno prodigio decorauit.Aug. li. 22. de Ci. Dei. ca. 1. Gre. Turo. li. de glor. mar. ca. 46. Num beneuoli sunt Ambrosio futuri?

Gregorius magnus noster apostolus, planissime noster est, eoꝙ nomine nostris aduersarijs odiosus,Metaphrast. quem Caluini [Page] rabies negat in schola Sācti Spiritus educatum,Inst. li. 1. ca. 1 [...]. nu. 5. propterea quód sacras imagines, illiteratorum libros, appellasset.

Dies me deficeret numerantem epistolas, conciones, homilias, orationes, opuscula, disceptationes Patrum, in quibꝰ ex apparato, grauiter & ornaté nostra catholicorum dogmata roborarunt. Quám diu apud bibliopolas ista venierint, tam diu frustra nostrorum codices prohibentur: frustra seruantur aditus oraeꝙ maritimae: frustra domus, arcae, scrinia, capsulae disquiruntur: frustra tot portis minaces tabulae suffiguntur. Nullus enim Hardingus, nec Sanderus, nec Alanus, nec Stapletonus, nec Bristolius haec noua somnia vehementiùs, quàm hi quos recensui Patres, insectantur. Talia cogitanti accreuit animus & desiderium pugnae, in qua, quoquo se mouerit aduersarius, nisi gloriam Deo cesserit, feret incommod [...]. Patres admiserit: [Page] captus est. excluserit: nullus est.

Adolescentibꝰ nobis ita contigit. Ioannes Iuellus antesignanus Calui [...]anorum Angliae, Catholicos ad Diui Pauli Londmensium, incredibili iactantia lacessiuit, inuocatis per hypocrisin & imploratis Patribꝰ, quicunꝙ intra salutis annum sexentesimum claruissent. Accipiunt conditionem memorabiles viri, qui tum exulabant L [...]uanij, summis licet difficultatibus propter iniquitatem suorum temporum circumsepti. Ausim dicere, tanto popularilꝰ nostris bono fuisse illam Iuelli astutiam, inscitiam, improbitatem, impudentiam, quas ij scriptores feliciter expanderunt, vt vix aliud quidquam, memoria mea, prouenerit Anglorum ecclesiae laboranti fructuosius. Edictum continuó vaiuis appenditur, ne qui codices illiusmodi legerentur, neué haberentur, quùm tantis clamoribꝰ propemodum [Page] extorti prodi [...]ssent, didicere quicunꝙ negotium attigissent, Patres fuisse catholicos, id est, nostros.

Neꝙ hoc sibi suisꝙ vulnus inflictū Laurentius Humfredus tacuit: qui cum alté Iuellum quoad caetera sustulisset, vnam ei notam aspersit inconsiderantiae, Lib. de. vi [...]. Iuel. quód Patrum calculos recepisset: quibuscum sibi nihil esse commercij, nec fore, sine vlla circuitione proloquitur.

Pertentauimus etiam familiariter aliquando Tobiam Matthaeum, qui nunc in concionibꝰ dominatur, quem propter bonas artes & virtutum semina dileximus, vt responderet ingenue, possetne qui Patres assiduus lectitaret, istarum esse partium quas ille suaserat. retulit, non posse, si pariter eos legeret ijiꝙ crederet. Verissimum hoc verbum est, neꝙ aliter aut eum nunc, aut Matthaeum Huttenum, qui vir nominatus in paucis, versare Patres dicitur, aut reliquos aduersarios [Page] qui hoc faciunt, sentire arbitror.

Hactenus ergo securus in hanc aciem potui descendere, bellaturus cum ijs, qui quasi auribꝰ lupum teneant, aeternam causae maculam cogantur inurere, siue recusent Patres, siue deposcant. Nam in altero fugam adornant, in altero suffocantur.

VI SEXTA RATIO.

SI QVIBVS vnquam cordi curaeꝙ fuit id,FIRMAMENTA PATRVM. Io. 5. quod maximopere nostris fuit & esse debet, Scrutamini scripturas: Facilè principes & palmares in hoc genere sanctissimi Patres extitere. Horum operâ sumptuꝙ, tot gentibus & linguis transcripta Biblia & importata sunt: Horum periculis & cruciatibꝰ, erepta de flammis hostilibꝰ & vastitate: horum laboribꝰ & vigilijs, omnem in partem enucleata studiosissimé. die noctuꝙ sacras literas imbibêre, de suggestis omnibus [Page] sacras literas edidere, immensa volumina sacris literis ditauere, fidelissimis commentarijs sacras literas explicuere, cibos & inediam sacris literis condiere, occupati deniꝙ sacris in literis ad senectutem decrepitam peruenêre.

Quód si frequentes ipsi quoꝙ, ab Auctoritate Maiorum, ab Ecclesiae Praxi, á Successione Pontisicum, á Concilijs Occumenicis, á Traditionibus Apostolicis, á Cruore Martyrum, á Scitis Praesulum, á Visis euentisꝙ mirabilibꝰ argumentati sunt: tamen omnium maximé & libentissimè Sā ctarum Literarum testimonia densa conglobant, haec premunt, in his habitant, Cant. 4. huic armaturae fortium, duces robustissimi, sarta tecta Ciuitatis Dei cōtra nesarios impetus quotidie munientes, optimo iure, primas partes honoratissimasꝙ porrigunt.

Quo magis demiror illam exceptionem aduersarij superbam & fatuam, [Page] qui velut aquam in profluente quaeritans, sic in scripturis confertissimis scripturarum penuriam obiectat. Tantisper se Patribꝰ assensurum dicit, dum Sacris Literis adhaerescunt. Num loquitur ex animo? Curabo igitur procedāt armati atꝙ stipati Christo, Prophetis, Apostolis atque omni apparatu Biblico, celeberrimi auctores, antiquissimi Patres, sactissimi viri, Dionysius, Cyprianus, Athanasius, Basilius, Nazianzenus, Ambrosius, Hieronymus, Chrysostomus, Augustinus, Latinusque Gregorius. Regnet in Anglia fides illa, vtinam regnet, quam [...]i Patres amicissimi scripturarum ex scripturis extruunt. Quas a [...]ferunt, afferemus: quas conferunt, conferemus: quod inferunt, inferemus. placet? exscrea. dic sodes. Minime verò, inquis, nisi recté exponant. Quid est hoc ipsum, recte? Arbitratu tuo. Nihilne pudet Labyrinthi?

Ergo cum sperem in Academijs [Page] florentissimis, consociatum iri bene multos, qui non pingui Minerua, sed acuto iudicio in has controuersias inspecturi sint, & horum responsa nugatoria libraturi, laetus hunc diem campi praestolabor, vt qui contra syluestres tumulos mendiculorum inermium, nobilitatem & robur ecclesiae Christi cogitem educere.

SEPTIMA RATIO.VII

PRISTINAM Ecclesiae faciem historia prisca retegit.HISTORIA▪ Huc prouoco. Certè antiquiores historici, quos etiam vsurpāt aduersarij, ferè numerantur, Generales Historici. Eusebius, Damasus, Hieronymus, Ruffinus, Orosius, Socrates, Sozomenus, Theodoretus, Cassiodorus, Gregorius Turonensis, Vsuardus, Regino, Marianus, Sigebertus, Zonaras, Cedrenus, Nicephorus. Quid narrant? Nostrorum laudes, progressus, vicissitudinem, hostes. Imo veró, quod obserues [Page] diligenter, illi qui dissident a nobis odio capitali, Philippus, Pantal [...]on, Funccius, Magdeburgici, quū se ad scribendam vel chronologiam Ecclesiae,Haereticorum. chronica & historiae. uel historiam appulissent, nisi nostrorum gesta colligerent, ac inimicorum ecclesiae nostrae fraudes & scelera coaceruarent, mille quingentos annos argumento vacui praetermitterent.

Cum his considera peculiares certarum historiographos regionum,Historici certarum gentium. qui vnius acta cuiusque populi curiosiùs operosiusqué ferutati sunt. Ij quasi Spartam adepti quā locupletare modis omnibꝰ & perpolire cuperent, qui ne conniuia quidem lautiora, aut manicatas tunicas, aut pugionū capulos, aut maurata calcaria, talesque minutias▪ si nouitatem saperent, tacuere: pro [...]ecto, si quid in religione mutatum aut a primis degeneratum seculis maudijssent, frequentes memorassent. si non frequentes, saltem aliqui: [Page] si non ali qui, vnus aliquis absꝙ dubio. Nullus omnino, neque beneuolus nobis, neque maleuolus, non modo quicquam tale prodidit, sed nec significauit.

Verbi gratia. Dant nobis aduersarij, nec aliter possunt, fuisse Romanam Ecclesiam aliquando sanctam, catholicam, apostolicam: tum cum haec á Diuo Paulo promeruisset elogia: Ro. 1. v. 8. Vestra fides annunciatur in vniuerso mundo: Ro. 1. v. 9. Sine intermissione memoriam vestri facio: Ro. 15. v. 29. Scio quoniam veniens ad vos in abundantia benedictionis Christi veniam: Ro. 16. v. 17. Salutant vos omnes Ecclesiae Christi: Vestra enim obedientia in omnem locum di [...]ulgata est. Ro. 16. v. 19. Tum, cum ibi Paulus in libera custodia,Act. 28. disseminaret euangelium: 1. Pet. 5. v. 13. Tum, cum in ea quondam Babylone collectam ecclesiam Petrus regeret: Hiero. in ca. scrip. Eccl. & Papias apud Eus. 2. his. 15. Tum, cum ille Clemens apprimé laudatus ab apostolo sederet ad ipsa gubernacula: Tum, cum prophani Caesares vt Nero,Phil. 4. v. 3. Domitianus,Ire. li. 3. ca. 3. Traianus [Page] Antoninus, Romanos Pontifices lamarent. Tum etiam, vel Caluino teste, cum Damasus, Siricius, Anastasius, Innocentius, clauum tenerent Apostolicum.Inst. li. 4 cap. 2. nu. 3. et in epi. ab Sadol. Hoc enim seculo, nihil adhuc, praesertim Romae, digressos ab euangelica doctrina, liberaliter ille concedit.

Quando igitur hanc fidem tantopere celebratam Roma perdidit? quā do esse desijt, quod ante fuit? Quo tempore, quo Pontifice, qua via, qua vi. quibꝰ incrementis, vrbem & orbem religio peruasit aliena? quas voces, quas turbas, quae lamenta progenuit? Omnes orbe reliquo fopiti sunt, dum Roma, Roma inquam, noua sacramē ta, nouum sacrificium, nouum religionis dogma procuderet? Nullus extitit historicus, neꝙ Latinus, neꝙ Graecus, neꝙ remotus, neꝙ citimus, qui rem tantam uel obscure iaceret in cō mentarios?

Ergo perspicuum hoc quidem est, [Page] si quae nos credimus, historia multa & varia, nuncia vetustatis, vita memoriae, loquitur ac repetit affluenter: quae isti obtrudunt, nulla narratio post homines natos in Ecclesia valuisse cōmeminit: & historicos esse meos, & incursiones aduersarias esse frigidissimas, quae nihil mouere poslint, nisi priùs receptum sit, omnes omnium temporum Christianos in spissam perfidiam atꝙ in Gehennae voragmem corruisse,Vide Cocl. in ann. 1523. donec Lutherus Boram constuprasset.

OCTAVA RATIO.VIII

EGO veró,PARADOXA pr [...]s [...]antissimi viri, cum de multis haere [...]ibus, quaedam apud me opinosissimorum po [...]tenta reputo, quae mihi venient expugnanda: meipsum inertiae veco [...]di [...] condemnem, si cu [...]squam in exper [...]undo sacultatem aut v [...]es ext [...]mescerem. Sit ingeniosus, sit eloquens, s [...]t exercitatus▪ [Page] sit omnium librorum helluo, tamē aridus & balbus appareat necesse est, cum haec tam adynata sustentabit. Disputabitur enim, si forte nobis annuent, De Deo, De Christo, De Homine, De Peccato, De Iustitia, De Sacramentis, De Moribus. Videro an ausint adseuerare quae sentiunt, quaeꝙ rebus addicti necessarijs diuulgant in scriptiunculis. Faxo, norint ista suorum axiomata.

De DEo. Deus est auctor & causa peccati, volens,Cal. Inst. lib 1. cap 18. lib. 2. c. 4. lib. 3. c. 23. et. 24. suggerens, efficiens, iubens, operans, & in hoc impiorum scelerata consilia gubernans. Proprium Dei opus fuit,Pet Mar in 1. Sam. 2. vt vocatio Pauli, sic adulterium Dauidis, Iudaeꝙ proditoris impietas.Melanct. ann. in ca. Rom 8. wittem. 1524. Monstrum hoc, cuius Philippum aliquando puduit, Lutherus tamen á quo Philippus hauserat, quasi oraculum caeleste miris extollit laudibus, Sic docet Lut. in as [...]er. 36. et in reso ass 36. et in li. de ser. arbit. & alumnum suum eo nomine tantùm nō exaequat Apostolo Paulo. [...]ef. in annot. Philippi. Percontabor etiam quid animi Luthero [Page] fuerit, quem Angli Caluiniani virum diuinitus datum ad orbem illuminandum pronunciant,In Apol. Eccl. Ang. cum hunc versum demeret supplicationibꝰ ecclesiae,Vide ench. pre an. 1543. Sancta Trinitas, vnus Deus, miserere nobis.

Mox ad personam Christi progrediar. DE Christo. Quaeram ista sibi quid velint. Christus Dei filius,Inst. li. 1. c. 13. nu 23. 24 Deus de Deo, Caluino,Bez. in Heshu. Besa contra Schmide. li. de vnit. hyposta, dua. in Christ, nat. Deus ex sese: Bezae, non est genitus de Patris essentia. Item. Duae constituantur in Christo vniones hypostaticae, altera Animae cum carne, Diuinitatis cum Humanitate, altera. Locus apud Ioannem, Ego & Pater vnum sumus, Cal. in Io. 10. Non ostēdit Christum Deum homoousion Deo Patri. Sed & anima mea, Cont. Latom. inquit Lutherus, odit hoc verbum homoousion. Buce. in Lu. [...]. Pergite▪ Cal. in har. cu. Christꝰ ab infantia non fuit gratia consummatus, Lut. Loss. Hē. sed animi dotibꝰ velut caeteri homines, adoleuit, vsu factus quotidie sapientior, ita vt puerulus ignorantia laborarit. ‡Mela. in Euan do. 1. post Epi. Quod perinde est ac si dicerent [Page] originis labe & vitio sordidatū. Sed cognoscite diriora.Marlorat. in Mat. 26. Christus cum orans in horto, sudoribꝰ aquae manaret & sanguinis, sensu damnationis aeternae cohorruit, vocem edidit sine ratione, sine spiritu, vocē doloris impetu repentinam, quam, vt non satis meditatam, ce [...]eriter castigauit ‡Cal in Harm. Euangel. Estne aliquid ampliꝰ? Attēdite.Brent in Luc pa [...] 2 hom. 65 & in C [...]techis. an. 551. & in Io. ho. [...]4 Christus cum actus in crucem exclamaret, Deus meus, Deus meus, vt quid dereli quisti me, Accensus est flammis inferni, Cal. in ha [...]. cu In cand. sentē. desperationis vocem emisit, non aliter affectus quám si pereundum ei foret internecione s [...]piterna.L [...]ss in Matt. 26. Schmidel. conci. de pass. & ca [...]na domi. His etiam si quid possunt, addant. Christus, inquiunt, descendit ad Inferos, id est, A [...]pinus cōm. in psal. 16. Mortuus Gehennam gustauit, nihilo minùs quám Animae damnatorum, Cal I [...]st li [...] ca 16 nisi quod sibi restituendus erat. Quandoquidem enim morte corporea nihil nobis profuisset,Bren in ca [...]ech an 1551 Animâ quoꝙ luctari cum morte debuit aeterna, atꝙ hoc modo nostrum scelus suppliciumꝙ [Page] dependere. ‡ Ac ne quis sorte susp cetur istud Caluino per incuriam obrepsisle, idem Caluinus omnes vos,Inst li 2 ca 1 [...] nu 1 [...] si qui doctrinam istam solatij plenā exagitastis, perditos appellat nebulones. Tempora, tempora cuiusmodi monstrum aluistis? Cruor ille delicatus & regius qui de innocētis Agni corpore lacerato fissoꝙ scaturijt, cuius cruoris vna quaeuis guttula, propter dignitatem Hostiae, mille mundos redimere potuisset, nihil humano generi profecit,1. Tim. [...]. nisi mediator Dei & hominum homo Cbristus Iesus mortē quoꝙ secundā, Apoc. 2. mortē animae, mortem gratiae, peccati solius & exitiabilis blasphemiae sociam pertulisset? Prae hac insania modestus videbitur Bucerus, quā quam est impudens,Bucer in Mat [...] ca [...]6 qui infernum in symbolo, sepulcrum accipit, per epexegesin valdé praeposteram, ac potius tautologiam ineptam atꝙ stolidam. Anglicani sectarij, pars Caluino, Idolo suo, pars Bucero, magno magistro [Page] solent accedere: pars etiam submurmurant in hunc articulum, ne quid facessat vltrá molestiae, quemadmodum sine tumultu penitus eximatur de symbolo. Id veró etiam fuisse tentatum in conuenticulo quodam Londinensi, memini narrare mihi qui interfuit Richardum Chenium, miserimum senem, male mulctatum a latronibꝰ foris, neꝙ tamen ingressum in paternam domum. Hactenus de Christo.

De Homine quid?De Homine. Imago Dei penitus in homine deleta est,Illyri in va [...]ijs lib de o [...]i pecc Cal Inst lib 2 ca 3 nulla boni scintilla superstite: tota natura quoad omnes Animae partes ita funditus euersa, vt ne renatus quidem & sanctus quicquam sit aliud intrinsecus, nisi mera curruptio atqué contagio. ‡Sarcer de cons ve Eccle Aepin de imb & pecc Sa [...]t K [...]m contra Cens Col Quorsum ista? Vt qui sola fide gloriam rapturi sunt, in omnium turpitudinum coeno volutati, naturam accusent, virtutem desperent, praecepta deonerent.

[Page] Huc Illyricus,De Peccato. Magdeburgensium primipilus,Illyri. in vari, li. de pec. orig. Vide H [...]shus. in ep. ad Illyr. An peccatum si [...] substantia▪ illud suum adiecit immane placitum de originis peccato, quod esse vult, Intimam substantiam Animarum: quippe quas, post Adami lapsum, diabolus ipse procreet, & in sese transformet. Hoc quoꝙ tritum est in hac fece,Cal. in Antid. Conc. Tride [...]. omnia peccata esse paria: sed ita (ne Stoici reuiuiscant) si Deo iudice ponderentur. Ac si Deus, aequissimus iudex,Idē docuerat Wiclef. apud Wald lib. 2. de Sacra. ca. 154. oneri nostro cumulum potiùs quám leuamentum faceret, & id quod non est in re, quùm sit ipse iustissimus, exaggeraret. Hac trutina, non leuiùs in Deum seuerissimé iudicantem deliquerit ille caupo qui gallum gallinaceum, quando non est opus, occiderit, quám infamis ille sicarius, qui plenus Bezâ, Gallum Heroa Guisium, admirabili virtute principem, displosa sistula clanculum interemit, quo facinore nihil vidit orbis noster aetate nostra funestius, nihil luctuosius.

[Page] Sed fortasse,DE GRatia. qui tam sunt in peccati conditione tetrici, magnificé philosophantur de diuina gratia, quae huic malo succurrere ac mederi possit. Praeclaras verò isti partes assignant gratiae, quam neꝙ infusam cordibus nostris, neꝙ ad resistendum sceleribus validam esse latrant, sed extra nos in solo Dei fauore collocant:L [...]th in resp. contra Lo [...]an. qui fauor non emendet impios, nec purget, nec illuminet, nec ditet, sed veterem illam sentinam adhuc manentem atꝙ faetentem, ne deformis & odiosa putetur, Deo c [...]nniuente, dissimulet. Quo suo plasmate tantopere delectantur, vt ne Christus quidem aliter apud illos gratia plenus & veritate dicatur, [...]ce in Ioa. 1. Well in nata Christi. quam quód e [...] Deus Pater mirandum in modum fauerit.B [...]nt. ho. 12. in [...]oen.

Quae res ergo iustitia est?Cent. l. 1. c. 4. Relatio. Non enim ex theologicis concinnata virtutibꝰ fide,DE Iustitia. spe, charitate, quae Anim [...]m suo nitore conuestiant, sed tantum occultatio delicti, quam qui sola [Page] fide prehenderit, ille tam de salute certus est, ac si iampridem interminato caeli gaudio frueretur ‡

Age, somniet hoc: sed vnde constare poterit de futura perseuerantia,Matt. 12. qua qui caruit,Luc. 11. exiuit infelicissimus, licet ad tempus purè piequé iustitiam coluisset?Inst. lib. 3. c. 2. Imo veró haec tua fides, Caluinus ait, nisi tuam tibi perseuerantiam firmè praenunciet, vt allucinari nequeas, tanquam inanis & languida sperneretur. Agnosco discipulum Lutheri.Li. de cap. Ba. Christianus, inquit ille, etiam volens, non potest salutem perdere, nisi nolit credere.

Ad Sacramenta festino.DE Sacramentis. Nullum, nullum, non duo, non vnum, ó sancte Christe, reliquerunt. Ipsorum quippe panis, venenum est. Baptismus, etsi adhuc verus est, tamen ipsorum iudicio nihil est, non est vnda salutaris, non est canalis gratiae,Cal. inst. li. 4. ca. 15. non de [...]iuat in nos Christi merita, sed signisicatio duntaxat salutis est. Itaꝙ nihilo pluris [Page] Baptismum Christi quoad naturam rei,Cent 1. l. 1. ca. 10. quam Ioannis fecere caerimoniam. Si habeas, recte: si careas, nihil damni: crede, saluus es antequam abluare. Lut. li. de cap. Bab. Quid ergo paruuli, qui nisi iu [...]entur virtute Sacramenti, sua fide miselli nihil assequuntur? Potius quā Sacramento Baptismatis quicquam tribuamus, inquiunt Magdebuigici, demus messe fidem ipsis infantulis,Cent. 2. et. 5. cap. 4. qua seruentur, cuius fidei pulsus quosdam abditos intelligant ipsi, qui viuant necne nondum intelligunt.Lut. aduersus Cochl. Durum. Si hoc adeo durum est, Lutheri pharmacum auditote.Item epist ad. Melanct. to. 2. et in ep. ad wal Praestat inquit omittere, quandoquidem nisi credat infans, nequicquam lauatur. Haec illi quidem ancipites animo, quidnam enuncient categorice.Anabaptis [...]ae. Ergo Baltasar Pacimontanus, diribitor interueniat: qui parēs Anabaptistarum, cum paruulis motum fidei non posset affingere, Lutheri cautiunculā approbauit, & paedobaptismum eijciens e templis, [Page] neminem nisi adultum fonte sacro decreuit abluere.Apoc. 13. Ad reliqua Sacramē ta quod attinet, quamuis illa bestia multiceps horrendas eiectet contumelias, tamen quia quotidianae iam sunt, & callum auribus obduxerunt, hic praetereo.

Restant haereticorum de vita & moribꝰ frusta nocentissima,De Moribus quae Lutherus euomuit in chartas, vt ex vnius pectoris impuro gurgustio pestem lectoribus inhalaret. Audite patienter, & erubescite, & mihi date veniam recitanti. Ser. de Matri. Li. de vo. con. et asse. art. 16. Si nolit vxor, aut non possit, veniat ancilla. Siquidem res vxoria tam est cuiꝙ necessaria, quam esca, potus, somnus. Matrimonium est virginitate multo praestantius. Eam Christus,Li. de vo. Eu [...]. Li. de uo. mo. eam Paulus dissuasérunt hominibus Christianis.‡ Sed haec fortasse propria Lutheri sunt.Charc. lib. in Censorem suum. Non sunt. Etiam nuper a meo Char [...]o, sed miseré timidéꝙ, desenduntur. Vultis ne plura? Quid ni?Lut. sermo. de pis. Pet. Quanto [Page] sceleratior es,Assert. 32. inquit, tanto vicinior gratiae. Omnes actiones bonae peccata sunt, Deo iudice, mortifera: Deo propitio,Li. de ser. a [...]bi. Ser. de Moyse leuiuscula. Nemo malum suapte voluntate cogitat. Decalogus nihil ad Christianos. Opera nostra Deus nequaquam curat.Li. de cap. Ba. Soli recté participant coena dominica, qui tristes, afflictas, perturbatas, confusas, erraticas, apportant conscientias. Confitenda crimina sunt, sed cuilibet, qui si te vel ioco absoluerit, modo credideris, absolutus es. Legere preces horarias non est sacerdotum, sed Laicorum. Christiani liberi sunt á statutis hominum.‡Apolo. Eccles. Angl. Satis superꝙ lacunam istam commôsle videor. Iam finio. Nec veró putetis iniquiorem esse me, qui Lutheranos & Zuinglianos promiscué coarguerim. Nam isti memores á quo proseminati sint, inter se fratres & amici volunt esse, adeóꝙ grauem interpretantur iniuriam, cum in vlla re praeter vnam, discriminantur.

[Page] Equidem non sum tanti, vt vel mediocrem locum mihi sumam in selectis theologis, qui hodie bellum haeresibus indixere: sed hoc scio, quantuluscunꝙ sum, periclitari me non posse, dum Christi gratia fultus, aduersum talia commenta, tam inuisa, tam insulsa, tam bruta, caelo terraꝙ iuuantibus, praeliabor.

NONA RATIO.IX

SCITVM est,Sophismata. inter caecos luscum regnare posse. Apud rudes valet saepe fucata disputatio, quam schola philosophorum exsibilat. Multa peccat aduersarius in hoc genere: sed quatuor sallacijs plerumꝙ consuitur, quas in Academia malim, quám in triuio retexere.

Primum vitium,Sciamachia. Skiamachia est, quae auras & vmbras magno conatu diuerberat. Hoc pacto. Contra coelibes [Page] iuratos & votos in castimoniam, quod nuptiae bonae sint,1. Cor. 7. virginitas melior: afferuntur scripturae loquentes honorisice de cōiugio Quem feriunt? Contra meritum hominis Christiani, tinctū Christi sanguine, alioqui nullum, promuntur testimonia, quibꝰ iubemur, nec naturae, nec legi, sed sāguini Christi fidere. Quem refellunt? In eos qui colūt coelites, vt famulos Christi maximé gratiosos, citantur integrae pagellae quae vetant colere multos Deos. Vbinam sunt? Huiusmodi argumentis quae apud haereticos insinita reperio, nobis esse detrimento non poterunt, vobis esse fastidio poterunt.

Aliud vitium Logomachia est,Logomachia. quae sensa deserens, loquaciter cum verbo litigat. Inuenias mihi missam, inquinut, aut purgatorium in scripturis. Quid ergo? Trinitas, Homoousios, Persona, nusquam sunt in Biblijs, quia voces istae non sunt? Affine est huic peccato, literarum aucupiū, quum neglecta [Page] consuetudine & mente loquentium, quae vita vocabuli est, aduersus elemē ta cōtenditur. Nempe sic [...]iunt: Presbyter, nihil est Graecis aliud nisi senior. Sacramentum, quoduis mysterium. Caeterū acute D. Thomas, vt omnia, In vocibus, inquit, videndum, non tā ex quo, quám ad quid, sumantur.

Tertium,Homonymia. Homonymia est, longè lateꝙ patens. Vt: Quorsum ordo sacerdotum, Apoc. 5. cum Ioannes omnes nos vocauerit sacerdotes? Etiam hoc addidit. Regnabimus super terram. Quorsum ergo Reges? Item: Propheta celebrat i [...]iunium spiritale, Isai. 48. hoc est, ab inueteratis criminibus abstinentiam. Valeat ergo ciborum delectus & dierum praescriptio. Siccine? Igitur insanierunt Moyses, Dauid, Helias, Baptistes, Apostoli, qui biduo, triduo, vel hebdomadis inediā terminarunt, quae quidem, vt a crimin [...], debebat esse perpetua, Hoc quale sit iam vidistis. Propero.

Quartum his adijcitur,Circulatio. Circulatio: [Page] In hunc modum: Da mihi notas, inquam, Ecclesiae, Verbum Dei & putissima Sacramenta. Haeccine sunt apud vos? Quis dubitet? Ego veró pernego. Consule verbum Dei. Iam consului, minusꝙ vobis, quám ante, faueo. Ah, tamen planum est. Proba mihi. Quia nos ne latum quidem vnguem discedimus à verbo Dei. Vbi est acumen tuum? semperné capies pro argumento, illud ipsum quod ponitur in quaestione? Quoties hoc iam inculco? Non tu euigilas? Num faces admouendae sunt? Dico, á te perperam exponi verbum Dei: testes habeo quindecim aetates: sta sententiae, non meae, non tuae, sed harum omnium. Stabo sententiae verbi Dei: Ioa. 3. Spiritus vbi vult, spirat. Eccum. quos gyros, quas rotas fabricat? Hic nugator, tot verborum atꝙ sophismatum architectus, nescio cui formidolosus esse queat, molestus erit fortasse. Molestiā vestra prudentia subleuabit, formidinem res eripuit.

[Page]

DECIMA RATIO.X

HAEC erit vobis directa via, OMNE GENVS TESTIVM. ita vt stulti non errent per eam. Quis enim, quamuis hebes in plebecula,Isa. 35. dummodo salutis cupidus parumper attenderit, semitam Ecclesiae tám egregiè cō planatam, non videat, non teneat, vepres & cautes & auia detestatus? Erunt haec etiam rudibus explorata, sicut Isaias vaticinatus est, vobis igitur, si voletis, exploratissima.

Theatrum vniuersitatis rerum ponamus ob oculos: quicquid est vspiam peragremus:COElites. omnia nobis ad argumentum suppeditāt.Aug. ser. 37. de Sanct. Eamus in coelum: Rosas & lilia contemplemur: purpuratos nempe martyrio, cādidatos innocentia.Dam. in vi. Pont. Rom. Romanos, inquam, Pontifices tres & triginta continenter occisos: Pastores terris omnibus, qui suum pro Christi nomine sanguinem oppignerarunt: Greges fidelium, qui [Page] Pastorum vestigijs institere: Diuos omnes coelites, qui turbae hominum, puritate & sanctimonia praeluxere. Nostros hic vixisse, nostros hinc emigrasse reperias. Noster fuit, vt paucula delibemus, ille martyrij sitientissimus Ignatius,Hier. in cat. script. qui in rebus ecclesiae neminem, In epistol. ad Smyr. ne regem quidem, aequauit episcopo: qui traditiones quasdam Apostolicas quarum testis ipse fuerat, ne dilaberentur,Eus. l. 3. c. 30. Dam. in vit Telesp. to. 1. con. c. stat. d. 5. scripto mandauit. Noster, Anachorita Telesphorus, qui ieiunium Quadragesimae sancitum ab Apostolis obseruari seuerius iussit, Noster Irenaeus, qui á successione cathedraꝙ Romana,Li. 3. c. 3. fidem Apostolicam, declarauit. Noster, Victor pontifex, qui Asiam edicto coercuit vniuersam:Eus. 5. hi. 24. quod cum aliquibus, atꝙ etiam huic Irenaeo viro sacratissimo videretur asperius, nemo tamen attenuauit vt exoticam potestatem. Noster Polycarpꝰ qui super quaestione paschatis Romam adijt,Eus 4. hi. 14. Suidas. cuius ambustas reliquias, [Page] Smyrna collegit, anniuersario die rituꝙ legitimo, suum episcopum venerata. Nostri Cornelius & Cyprianus, aureum par martyrum,Eus. 7. hist. 2. ambo magni praesules, sed maior ille, qui Romanus Africanum errorem resciderat, hic nobilitatus obseruantia, qua maiorem est prosequutus amicissimū sui. Noster Sixtus,Prud. in hym de S. Laur. Vi. Aug. ser. 1. de S. Laur Amb. l. 1. off. c. 4. l. 2. off. c. 28. cui ad aram solennibus sacris operanti, ministrarunt e clero septemuiri. Noster Laurentius huius archidiaconus, quem aduersarij de suis fastis eijciunt, quem ante mille ducentos annos vir Consularis Prudentius sic orauit.

Quae sit potestas credita,

Leo. serm. in die S. Laur.

Et muneris quantum datum,

Probant Quiritum gaudia,

Quibus rogatus annuis.

Hos inter, ò Christi decus,

Audi & Poëtam rusticum,

Cordis fatentem crimina

Et facta prodentem sua.

Audi benignus supplicem

[Page] Christi reum Prudentium.

Nostrae, virgines illae perbeatae, Cecilia, Metaphr. Agatha, Anastasia, Barbara, Agnes, Amb. ser. 90 to. 3. & l. 1. de Virg. Lucia, Dorothea, Caterina quae decretam pudicitiam aduersus & hominum & daemonum tyrannidem firmauerunt. Ado. Tre. in martyr. Nostra Helena quam Dominicae crucis inuētio celebrauit. Nostra Monica,Eus. 8. hi. 17. quae moriens orari & sacrificari ꝓ se mortua ad altare Christi, Ruf. l. 1▪ ca. 8. religiosissimè flagitauit.Ex Aug. l. 9. con. capit. 7. vsque ad 13. Nostra Paula, quae ex vrbano palatio & opimis praedijs in speluncam Bethleemiticam tantis itineribus peregrina cucurrit, Hier in epit. Paul. vt ad Christi vagientis cunabula delitesceret. Nostri Paulus, Hilarion, Hiero. Antonius, seniculi solitarij. Noster Satyrus,Athanas. Ambrosij germanus frater, qui tremendam illam hostiam circum se gestans in orario,Amb. in ora. fu. de Satyro naufragus insilijt in oceanum, & fide plenissimus enatauit. Ioa. Diaco. Nostri Nicholaus & Martinus episcopi,Seu. Sulp. exerciti vigilijs, paludati cilicijs, Metaph. ieiunio pasti.Gr [...]. l. 2. dial. Noster Benedictus, [Page] tot monachorum pater. Chiliadas istas decennio non exequerer. Sed nec illos repeto quos in Ecclesiae doctoribus ante posueram. Memor sum breuitatis meae. Petat ista qui volet non solum ex abundanti veterum historia, sed multo etiam magis ex grauissimis auctoribus qui pené singuli Diuos singulos memoriae reliquerunt.Vid. 12. tom. Surii. Renunciet mihi de Christianis illis antiquissimis & beatissimis, quid autumet, vtrius doctrinae fuerint, Catholicae an Lutheranae. Testor Dei solium, & illud tribunal ad quod stabo rationem rationum harum & Dicti Facti redditurus, aut nullum coelum esse, aut nostrorum esse. illud execramur, hoc ergo defigimus.

Nunc e contrario, si libet, inspiciamus in Tartara.D▪ Amnati. Cremantur incendio sempiterno, qui? Iudaei, quam ecclesiam auersati? nostram, qui? Ethnici. quam ecclesiam crudelissimé persequuti? nostram. qui? Turci. quae templa [Page] demoliti? nostra. qui? Haeretici. cuius ecclesiae perduelles? nostrae. Quae enim ecclesia praeter nostram, omnibꝰ inferorum portis se opposuit?Mat. 16.

Cum, pulsis hebraeis, Christiani succrescerent Hierosolymis,Iudaei. Deum immortalem, Eus. 4. hist. 5 qui concursus hominum ad loca sacra fuit,Hier in epit. Paul. & in epist. ad Marcel. & passim in ep. quae vrbis religio, quae sepulchri, quae praesepij, quae crucis, quae monumentorum omnium, quibus velut exuuijs mariti Ecclesia sponsa delectatur? Hinc manauit in nos Iudaeorum odium, ferum & implacabile. Queruntur etiam nunc, maiores nostros maioribꝰ [...]uis exitio fuisse. A Simone Mago & Lutheranis nullum ictum acceperunt.

In Ethnicis violentissimi fuere, qui toto Imperio,Ethnici. trecentis annis, per interualla temporum, aerumnosissima Christianis supplicia machinati sunt. Quibus? Patribus & filijs nostrae fidei. Leo serm. de D. Laurent. Cognoscite vocem tyranni qui D [...]uū Laurentium torruit in craticula.

[Page] Hunc esse vestris Orgijs

Morēꝙ & artem proditum est:

Prud. in hym de S. Laur.

Hanc disciplinam foederis,

Libent vt auro antistites.

Argenteis scyphis ferunt,

Fumare sacrum sanguinem,

Auroꝙ, nocturnis sacris,

Adstare fixos caereos,

Tunc cura summa est fratribus,

(Vt sermo testatur loquax)

Offerre, fundis venditis,

Sestertiorum millia.

Addicta auorum praedia

Faedis sub auctionibus

Successor exhaeres gemit,

Sanctis, egens, parentibus.

Haec occuluntur abditis

Ecclesiarum in angulis:

Et summa pietas creditur

Nudare dulces liberos.

Deprome thesauros, malis

Suadendo quos praestigijs

Exaggeratos obtines,

Nigrante quos claudis specu.

[Page] Hos poscit vsus publicus,

Hoc fiscus, hoc aerarium,

Vt dedita stipendijs

Ducem iuuet pecunia.

Sic dogma vestrum est, audio,

Suum quibusꝙ reddito,

En Caesar agnoscit suum

Numisma, numis inditum.

Quod Caesaris scis, Caesari

Da: nempe iustum postulo.

Ni fallor, haud vllam tuus

Signat Deus pecuniam,

Nec cum veniret, aureos

Secum Philippos detulit,

Praecepta sed verbis dedit

Inanis á marsupio.

Implete dictorum fidem,

Quae vos per orbem venditis

Numos libenter reddite,

Estote verbis diuites.

Quis videtur? In quos furit? Cuius ecclesiae sacra, lychnos, ritus, ornamenta conuellit? Cui patellas aureas, & argenteos calices, & sumptuosa donaria, [Page] & opulentā gazam inuidet? Profecto lutherizat. Quod enim aliud velum suo latrocinio nostri Nemrodes obtenderent, Gen. 10. cum depecularentur ecclesias, et Christi patrimonium dissiparent? Contra verò Magnus ille Constantinus, Christomastigon terror, quā ecclesiam tranquillauit? Illam, cui pontifex Syluester praefuit,Dam. in Syl. quem in Soracte latitantem accersijt,Zonaras vt eius operâ, nostro baptismate tingeretur. Quibus auspicijs victor?Eus. lib. 2. de vit. Const ca. 7. 8. 9. signo crucis, Qua matre gloriosus? Helena▪ Quibus se Patribus adiunxit? Nicenis. Cuiusmodi? Sozom. lib. 1. cap. 9. vt Syluestro, vt Marco, vt Iulio, vt Athanasio, vt Nicholao. Cuius se precibus commendauit? Antonij. Quam sellam postulauit in synodo? vltimam. O quanto regalior hac sede, quam qui reges titulum non debitum ambierunt? Singula narrare longum est. Sed ex his duobus, altero nobis infestissimo, altero nobis amicissimo, licebit singula conijcere, quae [Page] sunt horum simillima. Etenim, vt nostrorum illa fuit epitasis turbulenta, sic nostrorum haec euasit diuina catastrophe.

Turcica videamus.Turci. Mahometes & Sergius monachus apostata,Zonaras. in profundo barathro iacent vlulantes, & suis & posterorum sceleribus onusti. Haec portentosa & efferata bellua,Vide Volat. Saracem, Iouium. Turci, nisi a nostris ordinibus militiae sacrae,Aemil. l. 8. nisi a nostris Principibꝰ & populis accisa fuisset ac repressa,Blond. l. 9 de. 2. per Lutherum quidē (cui gratias hoc nomine Solymanus Turcus literis egisse dicitur) & per Lutheranos regulos (quibus Turcorum progressio laetabilis existimatur) haec, inquam, Erinnys furiosa & exitiosa mortalibus, totam iam depopularetur & vastaret Europam, neꝙ indiligentiùs altaria & signa crucis, quàm ipse Caluinus euerteret. Ergo nostri hostes illi sunt proprij, vtpote nostrorum industria, á Christianorum iugulis repulsi.

[Page] Despectemus in Haereticos,Haeretici. feces, & folles, & alimenta Gehennae. Primus occurrit Simon Magus:Clem. l. 1. recog. Quid ille? Eripiebat homini liberam voluntatem: Iren. l. 1. c. 2. solam fidem percrepabat. Mox Nouatianus:Cyp. ep. ad Iubatan. & l. 4. ep. 2. Quis? Antipapa Cornelio Pontifici Romano, hostis Sacramentorum Paenitentiae & Chrismatis. Deinde Manes persa: Hic docebat, Theodore de fab. haeret. baptismum salutem non conferre. Post,Aug. her. 59. Aerius Arrianus: preces damnabat pro mortuis, confundebat episcopis sacerdotes,Epiph. haere. 75. Socra. l. 2. c. 35. cognominatus Atheos non minùs quam Lucianus. Sequitur Vigilantius,Hiero. in Iou & Vigil. qui Diuos orari non ferebat: ac Iouinianus, qui virginitatem & nuptias aequiparabat: deniꝙ colluuies vniuersa,Aug. her. 82. Macedonius, Pelagius, Nestorius, Eutiches, Monothelitae, Iconomachi, caeteri, quibus Lutherum & Caluinū posteritas aggregabit. Quid isti? Omnes mali corui, eodem ouo geniti, ab Ecclesiae nostrae praesulibus desciuerunt, ab illis euicti [Page] & exinaniti sunt.

Deseramus Auernum,TErrae. reddamur terris. Quocunꝙ me oculis & cogitatione conuertero, siue Patriarchas intueor & sedes Apostolicas: siue Antistites caeterarum gentium: siue laudatos Principes, Reges, Caesares: siue Christianorum cuiusꝙ Nationis initia: siue vllum iudicium vetustatis, aut lumen rationis, aut honestatis decus: nostrae fidei seruiunt & suffragantur omnia.

Testis Romana successio,Sedes Apostolicae. in qua semper Ecclesia, (vt cum Augustino loquar) Apostolicae cathedrae viguit principatus: Ep. 162. Testes illae reliquae Sedes Apostolicae, Vide Tert. de praesc. in quas hoc nomen insignité conuenit,Aug. li. 2. de Doct. Christ. ca. 8. quód ab ipsis Apostolis horumue auditoribus exaedificatae fuerint.

Testes vbiuis gentium pastores,Disiunctissimae terrae. loco dissiti, religione nostra concordes. Ignatius & Chrisostomus Antiochiae: Petrus, Alexander, Athanasius, [Page] Theophilus, Alexandriae: Macarius & Cyrillus,Hier. in cat. scrip. eccl. & alii. Hierosolymis: Proclus Constantinopoli: Gregorius & Basilius in Capadocia: Thaumaturgus in Ponto: Smyrnae Policarpus: Iustinus Athenis: Dionysius Corinthi: Gregorius Nissae: Methodius Tyri: Ephreemus in Syria: Cyprianus, Optatus, Augustinus in Africa: Epiphanius in Cypro: Andreas Cretae: Ambrosius, Paulinus, Gaudentius, Prosper, Faustus, Vigilius in Italia: Irenaeus, Martinus, Hilarius, Eucherius, Gregorius, Saluianus in Gallia: Vincentius, Orosius, Hildefonsus, Leander, Isidorus in Hispania: In Britannia, Fugatius, Damianus, Iustus, Mellitus, Beda. Deniꝙ ne ambitiosus videar in nominibus, quaecunꝙ vel opera vel fragmenta supersunt eorum qui disiunctissimis terris euangelium seuerunt, omnia nobis vnam fidē exhibent, quam hodie, Catholici profitemur. Christe, quid causae tibi afferam, quo minus [Page] me de tuis extermines, si tot luminibꝰ Ecclesiae, tenebricosos homulos, paucos, indoctos dissectos, improbos antetulero?

Testes item Principes, Reges, Caesares, Principes. horumꝙ respublicae, quorum et ipsorum pietas, et ditionum populi, et pacis belliꝙ disciplina, se penitus in hac nostra doctrina catholica fundauerunt. Hic ego quos ab oriente Theodosios, quos ab occidente Carolos, quos Edouardos ex Anglia, Ludouicos e Gallia, Hermingildos ex Hispania, Vide 12. tom. Surii. Henricos e Saxonia, Wenceslaos e Boëmia, Leopoldos ex Austria, Stephanos ex Hungaria, Iosaphatos ex India, quos orbe toto dynastas atꝙ toparchas passim arcessere: qui exemplo, qui armis, qui legibus, qui solicitudine, qui sumptu, nostram ecclesiam nutrierunt? Sic enim praecinuit Isaias: Erunt Reges nutrici [...] tui, & Reginae nutrices tuae. Isa. 48. Audi Elizabetha, Regina potentissima: tibi tantus Propheta [Page] canit, te tuas partes edocet. Narro tibi: Caluinum & hos Principes vnum coelum capere non potest. His ergo te Principibus adiunge, dignam maioribus, dignam ingenio, dignam literis, dignam laudibus, dignam fortuna tua. Solum hoc de te molior ego, & moliar, quicquid me fiet, cui tanquám hosti capitis tui, toties iam isti patibulum ominantur. Salue bona crux. Veniet, Elizabetha, dies, ille ille dies, qui tibi liquidó commonstrabit, vtri te dilexerint, Societas IESV, an Lutheri progenies. Pergo.

Testes iam omnes orae plagaeꝙ mundi,Nationes ad Christum traductae. quibus Euangelica tuba post Christum natum insonuit. Parumne hoc fuit, Idolis ora claudere, Dei regnum gentibus importare? Christum Lutherus, Catholici Christum loquimur. 1. Cor. 1. Num diuisus est Christus? minimé. Aut nos, aut ille falsum Christum loquimur. Quid ergo? Dicam. Christus ille sit, & illorum sit, quo [Page] Dagon inuecto ceruices fregerit.1. Reg. 5. Noster Christꝰ opera nostrorum vti voluit, cum Ioues, Mercurios, Dianas, Phoebades & illam noctem seculorum atram, Erebumꝙ tristem, e tot populorum cordibus relegaret. Non est otium longinqua perquirere: Finitima tantum atꝙ domestica speculemur. Hiberni ex Patritio, Scoti ex Palladio, Angli ex Augustino, Romae sacratis, Roma missis, Romam venerantibus, fidem, aut nullam, aut certé nostram, id est, catholicam insuxerunt. Res aperta. Curro.

Testes Academiae,Cumulus testium. testes legum tabulae, testes vernaculi mores hominum, testes electio Caesarum & inauguratio, testes regum ritus & inunctio, testes equitum ordines ipsaeꝙ chlamydes, testes fenestrae, testes numi, testes vrbanae portae domusꝙ ciuicae, testes auorum fructus & vita, testes res omnes & reculae, nullam in orbe religionem nisi nostram, imis vnquam radicibus [Page] insedisse.

Quae mihi cum suppeterēt, & certé sic afficerēt meditantem, vt his omnibꝰ nūcium remittere Christianis, & consociari cum perditissimis quibusꝙ, videretur insolentis insaniae: non diffiteor, animatus sum et incensus ad conflictum, in quo nisi Diui de coelo deturbentur, et superbus Lucifer coelum recuperet, cadere nunquam potero. Quo mihi sit aequior Charcus, qui me tám immaniter concerpit, si hanc animulam peccatricem quam tanto Christus emit, viae tutae, viae certae, viae regiae malui credere, quám Caluini scopulis dumetisue suspendere.

Conclusio.

HABETIS à me, florentes Academici, hoc munusculum, contextum operis in itinere subcisiuis. Animus fuit et purgare me vobis de arrogantia, et satisfacere de fiducia, et interim [Page] dum ab aduersarijs vnà mecum ad scholas inuitemini, quaedam apponere degustanda. Si aequum, si tutum, si honestum ducitis, haberi Lutherū, aut Caluinum, Canonem Scripturae, Mentem Sancti Spiritus, Normam Ecclesiae, Conciliorum Patrumꝙ Paedagogum, omnium deniꝙ testium et seculorum deum, nihil est quod sperem, vobis lectoribus vel auditoribus: Sin estis ij, quos apud animum formaui meum, philosophi, oculati, amatores veri, simplicitatis, modestiae: hostes temeritatis, nugarum, sophismatum, facile diem in aprico videbitis, qui dieculam angusta rima dispicitis. Dicam liberè, quod meus in vos amor, et vestrum periculum, et rei magnitudo postulat. Non hoc nescit diabolus, vos istam lucem, si quando caeperitis oculos attollere, conspecturos. Cuius enim stuporis fuerit, antiquitati Christianae Hāmeros et Charcos anteponere? Sed sunt quaedā illecebrae [Page] Lutheranae, quibus suū ille regnum amplificat, quibus ille tendiculis hamatus multos iam vestri ordinis inescauit. Quaenam? Aurum, gloria, deliciae, veneres, contemnite. Quid enim aliud ista sunt, nisi terrarum ilia, canorus aër, popina vermium, bella sterquilinia? spernite. Christus diues est, qui vos alet: Rex est, qui ornabit: Lautus est, qui satiabit: Speciosus est, qui felicitatum omnium cumulos largietur. Huic vos adscribite militanti, vt cum eo triumphos, verè doctissimi, verèꝙ clarissimi reportetis. Valete, Cosmopoli. 1581.

Errata sic corrigit [...]

[Page]

F. P. L. 3. b. 22. l. paradisum. 4. b. 10. l. Indicauit. 7. a. 7. l. mucosis. 10. b. 23 l. inquiunt. Qui? Cō stantiensis concilij proceres. Falsum est &c. 21. a. 23. l. profani. 30. a. 13. l. nobis argumentum. 35. b. 9. l. indicium.

Reliqua minuta sunt.

[Page]

Information about this book

Title statement

Rationes decem quibus fretus, certamen aduersarijs obtulit in causa fidei / Edmundus Campianus ...

Campion, Edmund, Saint, 1540-1581.

Edition statement

1581

Publication

Publisher

Text Creation Partnership,

Place of publication

Ann Arbor, MI ; Oxford (UK) :

Date

2008-09 (EEBO-TCP Phase 1).

ID [DLPS]

A17868

ID [STC]

STC 4536.5

ID [STC]

ESTC S1851

ID [EEBO-CITATION]

22835399

ID [OCLC]

ocm 22835399

ID [VID]

25785

Availability

This keyboarded and encoded edition of the work described above is co-owned by the institutions providing financial support to the Early English Books Online Text Creation Partnership. This Phase I text is available for reuse, according to the terms of Creative Commons 0 1.0 Universal. The text can be copied, modified, distributed and performed, even for commercial purposes, all without asking permission.

Series

Early English books online.

Notes

(EEBO-TCP ; phase 1, no. A17868)

Transcribed from: (Early English Books Online ; image set 25785)

Images scanned from microfilm: (Early English books, 1475-1640 ; 1789:17)

Source

— Rationes decem quibus fretus, certamen aduersarijs obtulit in causa fidei / Edmundus Campianus ..., Campion, Edmund, Saint, 1540-1581..

Extent

[86] p.

S. Brinkley,. [Henley-on-Thames, England :: 1581]. (Running title: Rationes redditæ academicis.) (Imprint suggested by STC (2nd ed.).) (Signatures: [double dagger]⁴ A-K⁴ (last leaf blank).) (Imperfect: faded, with loss of print.) (Reproduction of original in the Durham University Library.)

Creation

Created by converting TCP files to TEI P5 using tcp2tei.xsl, TEI @ Oxford.

Editorial practices

EEBO-TCP is a partnership between the Universities of Michigan and Oxford and the publisher ProQuest to create accurately transcribed and encoded texts based on the image sets published by ProQuest via their Early English Books Online (EEBO) database (http://eebo.chadwyck.com). The general aim of EEBO-TCP is to encode one copy (usually the first edition) of every monographic English-language title published between 1473 and 1700 available in EEBO.

EEBO-TCP aimed to produce large quantities of textual data within the usual project restraints of time and funding, and therefore chose to create diplomatic transcriptions (as opposed to critical editions) with light-touch, mainly structural encoding based on the Text Encoding Initiative (http://www.tei-c.org).

The EEBO-TCP project was divided into two phases. The 25,363 texts created during Phase 1 of the project have been released into the public domain as of 1 January 2015. Anyone can now take and use these texts for their own purposes, but we respectfully request that due credit and attribution is given to their original source.

Users should be aware of the process of creating the TCP texts, and therefore of any assumptions that can be made about the data.

Text selection was based on the New Cambridge Bibliography of English Literature (NCBEL). If an author (or for an anonymous work, the title) appears in NCBEL, then their works are eligible for inclusion. Selection was intended to range over a wide variety of subject areas, to reflect the true nature of the print record of the period. In general, first editions of a works in English were prioritized, although there are a number of works in other languages, notably Latin and Welsh, included and sometimes a second or later edition of a work was chosen if there was a compelling reason to do so.

Image sets were sent to external keying companies for transcription and basic encoding. Quality assurance was then carried out by editorial teams in Oxford and Michigan. 5% (or 5 pages, whichever is the greater) of each text was proofread for accuracy and those which did not meet QA standards were returned to the keyers to be redone. After proofreading, the encoding was enhanced and/or corrected and characters marked as illegible were corrected where possible up to a limit of 100 instances per text. Any remaining illegibles were encoded as <gap>s. Understanding these processes should make clear that, while the overall quality of TCP data is very good, some errors will remain and some readable characters will be marked as illegible. Users should bear in mind that in all likelihood such instances will never have been looked at by a TCP editor.

The texts were encoded and linked to page images in accordance with level 4 of the TEI in Libraries guidelines.

Copies of the texts have been issued variously as SGML (TCP schema; ASCII text with mnemonic sdata character entities); displayable XML (TCP schema; characters represented either as UTF-8 Unicode or text strings within braces); or lossless XML (TEI P5, characters represented either as UTF-8 Unicode or TEI g elements).

Keying and markup guidelines are available at the Text Creation Partnership web site.