Hexastichon Authoris lectorem candidum á Momo & Mimo distinguens.
Eruitur tenebris SATVRNI Filia nostro,
De
que
novo luci parta, labore, datur;
Lector, & eccetuas, ô candide, fertur in vlnas,
Si non arbitrio censor iniquus eris.
Spernere NILLEVIVS, quaecun
que
vel optima Momis,
Quae placeant Mimis edere, NIL GRAVIVS.
ARCANA ARCANISSIMA HOC EST HIEROGLYPHICA AEGYPTIO-GRAECA, Vulgo necdum cognita, ad demonstrandam falsorum apud antiquos deorum, dearum, heroum, animantium & institutorum pro sacris receptorum, originem, ex vno Aegyptiorum artificio, quod aureū animi & Corporis medicamentum peregit, dedu
••
tam, Vnde tot poetarum allegoriae, scriptorum narrationes fabulosae & pertotam Encyclopaediam errores sparsi clarissima veritatis luce manifestantur, suae
que
tribui singula restituuntur, sex libris exposita Authore
MICHAELE MAIERO COMITE PALATII CAESAREI, EQVITE EXEMTO, Phil: & Med: Doct: &c: Caesar: Mai: quondam Aulico.
SVMMA LIBRORVM SINGVLORVM huius Tracta
•
us.
- LIB. I De D
•
j
•
Aegyptijs Hierog
•
yphicis, O siride, Iside, Mercurio, Vulcano, Typhone, &c. de
que
Regum operibus mi
•
is, animantium singulorum characteribus ac monumentis al
•
js hùc spectantibus.
- LIB. 2. De G
•
aecorum allegor
•
js, inp
•
imis aureis, vt aureo Iasonis vellere, aureis pomis He
•
peridum &c nihil aliud quàm aureum medicamentum denotantibus.
- LIB. 3. De aurea deorum dearum
que
genealogia fictitia, Philosophica seu Chymico-medica.
- LIB. 4. De festis ac sacris nec non certaminibus ac ludis, in huius sci
•
ntiae gratiam institutis.
- LIB. 5. De Herculis Laboribus, idem artificium significantibus.
- LIB. 6. De Troiana expeditione & requisitis, sine quibus Troia capi non potuit, Vlyssi
•
que
erro
•
ibus,
•
òdem pertinentibus.
MICHAELIS MA
IERI COMITIS PAL. CAES.
•
RAE
•
ATIO AD LECTORES.
SI miremini lectores benevoli, quid Caus
•
mihi extiterit cur hunc tracta
•
ū ARC ANISSIMORVM nomine insignitum post tot & tantos de Hierogl
•
phicis, al
•
egorijs, fabulis, theologicis, philosophicis, poëticis, Chymi
•
is & medicis pervulgatos authores ediderim ac in publicam mundi lucem nunc tandem sparserim, vobis
que
inprimis de tot praeiuaicatis ad dijudicandum inscripserim, postquam rem ipsam, mea studia ac mentem, vestrum
que
candorem simul resp
•
xeritis, mirari abs
que
dubio desinetis. Inter Christianos, vt opinor, nullus est ad ò rerum omnium imperitus, si modò sensu communivaleat & prima literarum rudimentateneat, qui non aliquando libros Ethnicorum (quorum ingens numerus ad nostram aetatem peruenit) legerit & non haec duo in illis obseruârit, Primò deorum▪ dearum & heroum v
•
pote Iovis. Martis. Mercurij, Apollinis,
•
un
•
nis, Veneris, Palladis, Herculis, Iasonis & reliqu
•
rum nomina; Secund
•
deorum & heroum singulorum monstro
•
a, horrenda & incredibilia facta: His enim duobus omnes libri Ethnicorum refer
••
sunt ad
•
ò vt ferè in singuli
•
paginis ea inculcando vix quicquam prae
•
erea memoria dignum contineant: Exempl
•
gra
•
ia, si quis ex Homero & Herodoto apud Graecos, ex Liuio & Virgilio apud Romanos tollat deos & fact
•
deorum, heroum
que
à dijs or
•
undorum, maxima pars eorum operum obelisco notabitur:
•
unt enim facta ita cum personis, & hae cum illis colligata, vt sublato vno, nec alterum consistere possit,
aut vno concesso & alterum concedatur: Idem iudicium de caeteris authoribus Ethnicis & eorum script
••
erit. At nos Christiani illam deorum multitudinem iam
•
ridem abiecimus, derisimus & elusimus vtpote veritate Verbi Dei instructi: Quid i
•
itur de tot deorum & hereum factis dicemus? An haec possibilia & vera esse, cum authores illorum non dij & falsi fu
•
rint? An verò deos refutabimus & reij
•
i
•
mus ac nihilo
•
inus eorum facta & progeniem admi
••
emus & recipiemus? An haec c
•
m illis falsa pronū
•
abimus & nihil veritatis esse in v
•
ris
que
apud omnes aut
•
ores? Mirum est, de hoc non fuisse sollicitum quenquam inter tot scripturie
•
tes Christi
•
norum myriadas, cum tamen harum difficultatum declaratio adeò necessaria sit, vt vix vllum scriptum seu poly
•
icum, seu Theosophicum post sacras literas, vtilius mundo offerri possit: Verúm in causa est, quod illa non solum antiquissima & vltra omnem scribentium memoriam reposita videantur, sed etiam arcanissima, quò ad veram sui originem semper habita & paucissimis nota extiterint: Antiquissima enim & simul ARCANISSIMA ea iure c
•
nseri debent, quae per tot mundi aetates, amplius quàm ter mille annorum, inde à primis Authoribus ad nostra vs
que
tempora, velut Thesaurus in arca arcanissimè conclusus, tecta & recondita fuerunt, de quibus cum Ethnici Scriptores nonnulla licet fabulosa fabulosé, hoc est, pro suo captu, euolverint, myst
•
ria ea appellârunt, vt patet ex inscriptione librorum Eumolpi, Menandri, Melanthij, Iamblici, Evanthis, & aliorum praeter fabulas Poëticas nihil continentium, ac earum ne apicem verè explicantium, eâ ratione, quod intellexerint, sub his figmentis res magnas & mys
•
icas latere, plus reverá in recessu continentes, quàm prima fronte promittentes: Aegyptij enim antiqui sapientissimi homines (à quibus, si origin
•
m primam repetamus, haec omnia propagata esse animadvertemus) cum res preci
•
sissimas DEI dono suo
que
labore consecuti essent, quas nollent posteritati omnino ignotas, nec tamen omnibus aequè notas fore, invenerunt modum eas obscurandi, & velut ten
•
bris quibusdam involven
•
i, ita vt
non nisi acutissimo mentis lumine praediti quicquam de iis suspicerent; at
que
sic Hieroglypha grammata, allegorias & fabulas excogitârunt, quibus tanquam claustris & corceribus res non divulgandas, quàm diu libuit, continuerunt & occultârunt, vt videntes & audientes non statim intelligerent, sed saltem inqui
•
endi causas haberent. Verùm quantum malorum hinc exortum sit, vix dici aut credi potest: Quemadmodum enim apud Babyloniam in Apollinis templo auream mirae vetustatis arculam quando
que
compertam legimus, ex qua cons
•
isa & aperta ea vis pestilentis ac perniciosissimi aëri
•
sese profuderit, vt difflatus non eos modò qui ad
•
rant, venenosa ac lethali infectos tabe conficeret, sed pestiferâ incredibili
que
pot
•
state grassatus longé
•
ate
que
etiam Parthos afflare
•
; Aut veluti temporibus M. Antonii & Veri apud Seleuciam mili
•
ibus quibusdam a
•
gustum foramen, quod prius Chaldeorum vates occlusissent post direptum templum Apol
•
inis & simulachrum eius Romam translatum, aperientibus tam funestus ac teterrimus vapor egressus est, vt à Persarum finibus, per Syriam, totam
que
Graeciam
•
i
que
finitimas regiones ad Gallias vs
que
furens debac
•••
tus sit, (vt Ammianus Marcellinus & ex eo Cael. Rhod: l▪
5. c. 12. recenset,) ita feré contigit cum Aegyptiorum thesauris sub arcanis suis involucris reconditis, vt aliter, quàm decuit, aper
•
i, totam Graeciam, & post eam orbem terrarum superstitionibus & deorum vanissimorum multitudine, stupendi
•
que
factis repleuerint: Hoc malum perduravit toto Paganismi t
•
mpore, donec verus animae Medicus SALVATOR nost
•
r adesset, qui longé al
•
o remedio, quàm Hippocrates (incen
••
s sylvis Athenienses ab ea
•
este immunes reddens) generi humano prospexit & Idola illa gentium omnino pessumdedit & d
•
struxit, nempé arcanissimo salvifico VERBO ex sinu AETERNI PATRIS prol
••
o: Inde iampridem gentium dii in Ecclesia Christian
•
que
orbe, tanquam
•
ictic
••
et vani, viluerunt et reiecti sunt. Verùm cum nihilòminus, vt dictum▪ quotidié Ethnicorum tot
•
dita monumenta et libri
in ma
••
bus doctorum versentur, in qu
•
rum ferè singulis paragraphis deorum & h
•
roum gentilium sit mentio, hoc eru
•
itis causam praeb
••
t, quid deni
que
per ce
•
sillos & heroes in
•
ellectum sit st
••
iosè ind
•
gandi. Id
•
o
que
inventi sunt, qui partim ad hystoriam reduxerint, quasi dij
•
lli & heroes priscis se
•
ulis reges ac homines fuerint, ac tulia & tanta, quae de illis scribuntur, perege
•••
t, partim ad mores formandos aut naturalem huius mundi rationem appli
••
verint: Verúm cum
•
isaepe numero abs
••
dissima▪ nec primis illis sap
•
entissimis ad involvendum, nec ipsis ad evolvendum digna, protulerint ac m
•
ximam partem eorum figmentis p
•
op
•
ijs, abs
que
rerum consensu productis, depravârint, vt plus dubij, quam certitudinis in legentium animis reliquerint, op
•
â
•
u
•
t plurimi, quid tandem
•
ubillis dijs &
•
e
•
oibus gentium reverà subesset, penitus expressum esse: N
•
m non rem leviculam, ab hystoria pro
•
ectam, nec admores aut alias res trahendam, primitús extitisse, quae totum ferè mundum & tot in eo sapientes non centum saltem annis (quod nimi
•
m esset) sed trigesies centum aut amplius, hoc
•
st ter mill
•
involuit, involutos tenuit & obcaecavit, pro certo credibile est: Int
•
rim ex ijs▪ qui chymica tractant, quidam se obtul
•
runt, qui deos & d
•
as gentiles ex operibus chymicis primam originem produxisse affirment, inter quos Brac
•
schus, Rob▪ Vallensis, & nonnulli a
•
ij fuerunt; Ve
•
úm cum illi part
•
m s
•
is rebus singula accommodàr
•
nt, nec satis om
•
i
•
m ra
•
ionem & harmoniam methodo conven
•
enti reddiderint, partimipsa chymi
•
multorum iudicio, vt ina
•
is,
•
utilis &
•
nutilis habeatur, hinc
〈◊〉
certi à
•
octis de ijs r
•
bus censeri potuit: Idcirco ego tandem hanc mila operam sumpsi varijs
•
e causis inductus, ad declarandum nempe & vno tractatu l
•
gentium oculis subijc
•
enoum, quae res sub dijs, de
•
bus & hero
•
bus gentium primitus intellectae fuerint▪ &
•
ua ratione per aetates mun
•
i fabulosa illa huc v
•
que
▪ p
•
opagata sint, tum vt Chri
•
tiana doctrinae veritas per se satis splendescens, his vmbris remot
•
s, magis magis
que
illustretur, tum vt Chy
•
i
•
, non Alcum
••
•
illa, tot nebulonum nutrix & deceptionum mater, quae metalla adulterat & non verè tran
•
mutat) sed quae Medicinae Aureae producendae inservit, Antiquissima & Verissima de
••
nstretur,
& á calumniantium blasp
•
emijs TANTVM DEI DONVM vindicetur. Nemo, arbitror, aurum, metallum
••
timum, quod pro rerum precio in mundo, dum fuit mundus & erit, receptum est, quod
que
multis hominum morbi curandis adhiberi solet, tanquam inutile, nocentissi num & det
•
standum quid aestimabit, proscribet▪ & accusabit, propterea, quod non tant
•
apud se sit eius cop
•
a, quantam v
•
llet, nec omnes affectus, morbos & desyderia hominum tollat, ac multorum malor
•
m, furti, rapinae, homicidij, adult
•
rij & ferè omnium vitiorum perpetrandorum illecebrosa causa sit, nisi v
•
lit omnino extra m
•
nd
•
m viuere & cynicus videri. Idem de Medicina iudiciū esto: Si igitur ex auro medicina, vel ex hac aurū proven
•
at, quis nisi insanissimus, medicinam illam detestabitur? Puer est i
•
mundo, qui existimat omnia ita se
•
abere vbi
•
un
que
, v
•
in sua domo, vel vrbe vel regione, in quae educatus est: Bis puer est, qui aetate v
•
lens putat nullos unquam fuisse aut ess
•
, qui plus in rebus vid
•
rint▪ sciuerint & intellex
•
rint, quam i
••
e capere potest. Nemo it
•
que
iudicio valens veritatem Chymiae id
•
o negabit, quod eam non videat, sciat aut intelligat: Hoc
•
n
•
m esset impudentissimi ingenij, om
•
ia
•
n
•
ia sibi nota recipere, i
•
nota ex rerum vniuersitate profligare velle▪ Hoc esset, inquam, invidi & can
•
u
•
, non humani moris, mundo detrahere id, cuius ipse vsum non haberet. Verum
•
e quis inde opin
•
tur, me▪ cum tale scriptum proferam, eiusdem r
•
iscientiam profiteri, stu
•
iorum meorum ra
•
ionem percipiat: Medi in
〈◊〉
Gateni
•
am huc
•
s
que
professus n
•
n destiti & alia, si qu
•
•
ssent, arcanissima in Chymi
••
s ind
•
gare: Id enim hominis liberaliter e
•
ucati proprium esse arbitratus
•
um
•
cum vt
〈◊〉
volanaum ita ille ad ratiocinan lum natus videatur: A vibus autem non v
••
m partem aëris, sed v
••
uersum patere cer
•
imus; Quid ni & hominibus ad ratiocinandum? Hinc nemo mihi succens
•
at, si p
•
aeter communia, scire de yderem etiam arcana & rara, in natura r
•
rum fundamentum haber
•••
, ratione & experientia probata, verissima: Hoc enim anim
•
intelli
•
entis proprium esse Aristotiles in Metaphysicis demonstrat. Q
•
i
•
eo affectu
•
ncitatus exter
•
quo
que
•
oca visitavi, & sic in hoc quo
que
celeberrimum regnum
perveni, vbi d
•
m studijs meis promovendis acriús inhaereo, en hic faetus mihi sub calamo natus, Medicinae illius, quam huc vs
que
indagavi, non pediss
•
quus, at prodromus; Non tamen adeò immaturus, ceu quisquam imaginari posset, vt viuere nequeat, cum diutius, quám Elephantos vtero gestare aiunt, ipsum apud me fouerim, at i
•
m▪ quod fa
•
eor, vrsino partu & rudi Minerua in lucem miserim. Non enim ad
•
ò de verbis, quam de rebus, nec tam de gloriola inde mihi captanda, quam de comm
•
ditate alijs praestandâ, fui so
•
icitus. Accipite igitur, lectores benevoli, hunc meum qualemcun
que
laborem in hoc genere novum, qui vt verae Theologiae non supervacane
••
vi
••
ri poterit, ita toti Encyclopaediae, vtpote Polyticae & vitae ciu li, (quam Iurisprudentia tractat,) Medicinae, Chymiae, Poesi,
•
ystoriae, Astronomiae, Physicae, caeteris
que
scientijs & artibus maximè vtilis futurus est. Et quamvis videatur paradox
•
continere in eo, quod recepta per tot secula quasi infring
•
t,
••
men quod cum veritate in omnibus convenit, etiamsi cum maiore mu di parte in opinionibus dissentiat, magis amplectenaum reor, quam tot opi
•
antium praeiudicijs consentaneum; Cum
que
id in rebus divinis sequamur, quid
••
etiam in humanis ijs, quae proximè ad eas (quales hae sunt) accedere aestimantur? Quod si quis Pagani mum, deorum
que
multitudinem approbare malit, ac Chymiam, quae vera est etiam ipsi incognita, in hisce haud agnoscere, cri
•
ico quodam acumine sibi placens, faciat, quod
•
ubet; Interim nec
•
orum falsitatem, verisimilem, nec huius veritatem, vanam intelligentibus reddet vnquam. Vos, qui Prem
•
the
•
luminis scintillam pectore gestatis, qui Paladis sapientiam animo circumfertis, etiamsi nec Vul
•
ani nec Vestae aram cum illis communem agnoscatis, hoc nostrum studium ab inuidorum & m
•
sty
•
um inturijs pro vestro candor
•
vindicetis, & Veritatem ex profund
•
(cui immersam Democritus rij
••
& Heracletus fletu testati sunt) puteo seu specu eruendam & extrahend
•
m pro virili curetis: Vobis inquam solis, quibus cor
•
ulis sapere datum est ante alios, haec (mundi ARCANA ARCANISSIMA) vtpote qui de his ex genuina iudicij dexteritate calculum ferre noveritis, ape
•
ta & reclusa, caeteris autem pleb
•
ijs, indoctis, harum rerum inexpertis,
incredulis & ne
•
tiquam capacibus, Momis & Mimis, tanquam indignis, quibus nihil, quod sapientibus, sapi
•
t, nil, nisi lucro aut sensui & vulgo gratum videatur, verè arcana & occlusa manere optamus:
•
mó vobis solis haec edita, his abscondita, vobis intel
••
cta his ne lecta quidem fore sperabimus & quantum in nobis er
•
t, a
•
nitem
••
. V
•
strum est hanc animi m
•
i
•
ffusionem, voluntatis studij
que
promptituamem non aversari, sed aequibon in
que
consitiere, quos ego Deo Opt: Max: commendatos haberi velim.
IN SYMBOLVM Magni
•
: & Cl: V. D
•
: Michaelis Maieri▪
Corporis est aliquid speciosi gratia form
•
e,
Est aliquid priscum posse docere genus.
Est aliquid vigili sapientia parta labore,
Sunt aliquid, magnus quas tenet orbis, opes:
Si tamen, his quantum pr
•
stet, spectabimus Author,
Sunt nihil, aut nihilo si minus esse potest.
Chr: Reinhart V. I. D. R: I: M: S: Ord: & P. L. C.
MICHAEL MAIERVS DOCTOR, COMES PALATINVS. IN CHRISTO SPES ILLA DEO MEA, AMO CRVCIATVM, Auri ne te
•
eat me malesuadus amor.
Aurea dos placeat reliquis & lumin
•
pascat,
LAVRVS, AMO OMEN SIC, DOS MIHI RECTA PLACET.
ΜΙΧΑῊΛ ΜΙΗΡΌΣ
〈 in non-Latin alphabet 〉
▪
ἬΛΙΟΣ ΧΆΡΜΑ ἫΜΙ.
ΜΉ ἍΜΑ ΡΙ ΧΙΛΌΣ,
ἬΛΙΟΣ ΜΙ
〈 in non-Latin alphabet 〉
ΧΆΡΜΑ.
〈 in non-Latin alphabet 〉
.
ΜῊ δ' ἉΜΑ ΗΡΙ ΧΙΑΟΣ
〈 in non-Latin alphabet 〉
,
〈 in non-Latin alphabet 〉
.
〈 in non-Latin alphabet 〉
.
Aliud eiusd.
ΜΙΧΑῊΛ ΜΑΙΗΡΌΣ,
ΜΗ Η ΜΑΙ ΧΛΙΑΡΌΣ.
ΜΗ ΜΑΙ ΧΛΙΑΡΌΣ
〈 in non-Latin alphabet 〉
〈 in non-Latin alphabet 〉
.
〈 in non-Latin alphabet 〉
〈 in non-Latin alphabet 〉
.
Idem Latinè.
Non sedeo tepidus:
Non sedeo tepidus; Fervere est Christicolarum,
Non frigere animis, nevè tepere suis.
Bis genita aequaevi Proles veneranda Parentis
Ore quia est tepidos evomitura suo.
M. M. B. G. T. P.
LIBER PRIMVS. DE HIEROGLY
PHICIS AEGYPTIORVM.
QVi Aegyptiarum rerū antiquissimarum hystoriam, seu potiùs gesta fabulosa complexi sunt, nihil certi de primacum literarum, aut scientiarum ortu memoriae prodiderunt; quemadmodum nec de primis in orbe regibus, diis creditis, aut hominibus natis; sed quaecunque de hisce scripserunt, meri
•
otiosorum figmentis, ac melancholicorum delyrijs aut somniantium phantasmatis similima sunt. Primos homines asserunt nonnulli, in Aegypto editos eâ coniecturâ,
Primi homines vbi.
quód circa Thebaid
•
m, cum Nili cessavit inundatio, calefaciente limum sole ab aqua relictum, multis in locis ex terrae hiatu multitudo
•••
rium oriatur, qu
•
si ab ipso orbis primordio omnia animantia similiter, ipsi
que
homines geniti sint: At Di
•
dorus Siculu
•
qui maiorem Asiae, Europaeque partem, nec non Aegyptum perlustrauit, (vt ipsemet fatetur) Qui primi, inquit, fuerint in orbe reges,
Primi Reges. Lib. 1. c. 1. nequaquam compertum habemus, cum nulli Hystorici eos tradant Impossibile quippe est, li
•
eras aequè ac primos reges, vetustas extitisse: Si veró quis l
•
teras etia
•
rúm fuisse contendat,
Primae literae & scriptores.
certè rerum scriptores multo post tempore fuêre: sed quae antiqui
••
ae
••
s tulerit, non s
•
lum Graeci dubitant, sed etiam quise Indigetes primosque rerum ad
vitam vtilium scriptores appellant barbari.
Idem, mox sequente capite, à primis hominibus Solem & Lunam pro Dijs aeternis cultos,
L. 1. c. 2. Primi Dij.
& illum Osiridem, hanc ve
•
ó Isidem cer
•
â nominis ratione appellatos esse, narrat. Verum quis vnicus & verus Deus Deorum sit, qui quando & vbi primi homines ac in orbe reges extiterint, exsacris Biblijs nos, vt indubitatum accepimus, ita Aegyptiorum in eo, vt & in asserenda suorum regum antiquitate & numerosa seri
•
per plus quam viginti millia annorum continu
••
â vanitatem agnoscimus; Qui cum Isidem & Osi
•
idem aliás ex Saturno genitos dicant, mirum est, cur illos pro primis diis aeternis & ingenitis, seu caelestibus luminibus habeant: Scriptores autem Ethnicos in hisce excusare possumus, si res aliter, vt sint, tradiderint, tum quod ob antiquitatem, quales sint, sciri non potu
•
rint, cum sacra Mosis h
•
storia ipsis incognita fuerit, tum quò
•
ob Deorum tum receptorum religionem aliter sentire non licuerit. Nos vt fundamentum Aegyptiae doctrinae statuamus,
Propositio & summa totius tractatus.
ex innumeris indiciis exploratum habemus, in Aegypto scientiam quandam arcanissima naturae opera docentem, siue MEDICINAM AVREAM, non ex auro, sed auro millies preciosiorem, in vsu extitisse, praesertim apud Philosophos, Sacerdotes, & Reges antiquissimos; quae vt posteris sapientioribus tradi posset, vulgo autem ignota maneret, pro scriptione occultas ab animalibus desumptas notas▪ a Graecis postea Hi
•
roglyphicas dictas; pro declaratione verò rerum Allegorias à personis fictis earumque rebus gest
•
s translatas passim vsurpâ unt: Hinc su
•
cedentibus temporibus, superstitione hominum ignarorū
•
raeoccupante mentes, personae illae pro Diis aut regibus habitae, animalia pro sacris & inviolabilibus culta sunt;
Partiti
•
primi libri. 1.2.3.4. iisque singulis monumenta quasi aeterna constituta reperiuntur: De quibus vt ordine quodam disquiramus, de Diis primó, mox de Regibus Aegyptijs, tertió de Animalibus,
•
orumque sacratis characteribus, ac denique de monumentis, indiciis, ac vestigiis, quae hanc artem in Aegypto
vsitatissimam & quasi vernaculam fuisse, conuincent, hoc libro primo agemus. Antiquissimi & primi huius artis seu Medicinae aureae inuentores considerantes subiectum, formam, efficientem,1. De Dijs Aegyptiorum hieroglyphicis.
& effectus eius communitatem cum mundi praecipuis partibus habere, nempe cum Sole, Luna, Igne, a
•
re, aqua, & terra, caeterisque stellis errantibus, ab iis eadem denominârunt: In Subiecto enim artis duo considerantur, quorum vnum masculi, alterum faemellae rationem obtinet; ide
•
que illud Osiridem seu solem, hoc Isidem seu Lunam dixerunt: Mercurius, qui Soli & Lunae coniungitur, vtrique communis est, cum non fiat coniunctio Solis & Lunae in maiori mundo, ni
•
i & Mercurius praesentaneus adsit, quippe qui Soli semper satelles accurrit: Atque hi duo vt sunt coniuges, sic & frater et soror habentur, quibus et tertius quidam rufus & ardens spiritus adiungitur, Typhon dictus, qui Osiridem fratrem vterinum in tenuissimas partes & membra dissecat: Hae igitur quatuor apud Aegyptios personae praecipuae sunt, qua
•
ū tres, Osiris, Isis et Mercurius pro diis, Typhon veró pro maligno daemone, accipiuntur. His adnumerant Vulcanum, seu ignem externum, Palladem seu sapientiam operandi, Oceanum generatorem deorum, seu matrem Thetim, aut pro vtrisque Nilum, hoc est aquam, et terram, matrem omnium, vt Orpheus ait, diuitias
•
argientem; deinde Saturnum, Iouem, Venerem, Apollinem, Plutonem, al
•
osque Deos: Quae nomina etsi sequentibus temporibus communiter & aliás semper à vulgo pro Deorum numinibus aut planetarum, seu stellarum coel
•
stium corporibus accepta sint, à Chymiae tamen restauratoribus, et propagatoribus primi
•
ú
•
in artis occultationē introducta sunt; quod ex omnibus circumstantiis singulorum
•
à
•
apud Grae
•
os, quàm Aegyptios, scriptores manifes
•
è conspicitur; imprimis apud Diodorum, cuius senientias
〈◊〉
Aegyp
•
ijs percurremus, ac conuenientiam eorum
•
um Chym
•••
•
elibabimus. Praeter dictos Deos, inquit,
Lib. 1▪
c.
•
▪
quos coelestes & aeternos vocant▪ ferunt insuper alios ex his genitos, qui fuerint
mortales, sapientiâ verò & in humanum genus beneficiis immortalitate potitos: horum quosdam in Aegypto reg
••
sse, parti
•
que
eo fuisse nomine, quo & Dii coelestes, partim proprio vocitatos, Sol
•
m, Saturnum▪ Rheam, Io
•
em quoque à nonnullis Ammona appellatum; Iunonem praeterea, Vulcanum, Vestam, vltimó Mercurium
▪ Primum quidem regem fuisse apud Ae
•
yptios Solem, eo nomine quo & coeleste astrum.
Vulcani inuenta.
Quidam Sacerdotes affirmant, primum regnasse Vulcanum, inventorem ignis, eoque beneficio ducem ab Aegyptijs constitutum: Et paulò post: Deinceps Saturnum, qui sororem Rheam ceperit vxorem, aiunt extitisse, genuisse que secundum quosdam, Osiridem et Isidem; plures, genuisse Iouem ac Iunonem tradunt, qui propter virtutem vniuerso orbi imperârint: Hos quinque genuisse deos, prout apud Aegyptios dies habentur intercalares, Osyridem, Isidem, Typhona, Apollinem & Venerem; Et Osiridem interpretatum Dionysium, Isidem vero Cererem: Hac Osiris in vxorem sumptâ, regnoque suscepto, multa contulit ad vsum vitae communis. Haec ille: Deinde tradit Isidem triticum et hordeum invenisse,
Isidis inuenta.
eiusque sationem docuisse homines; leges quoque dedisse, templum
•
rexisse Ioui et Iunoni parentibus insigne tum magnitudine, tum ornatu: Duo insuper Templa aurea statuisse, vnum maius Ioui coelesti, alterum minus Ioui regi eorum patri, quem quidam Ammonem vocant: Fecit etiam aliis, inquit ibidem Diodorus, quos retulimus, aurea templa, honoribus cuilibet et sacerdotibus institutis: Artium quoque aut rerum ad vtilitatem vitae spectantium repertores ab Osiride et Iside in honore habiti fuêre: Inuenti insuper aeris aurique in Tbebaida fabri, armaque facta, quibus et feras occiderent et excolerentur terrae. Statuae praeterea et Deûm templa aurea, ab his cum omni ornatu fabricata sunt.
Mercurii inuenta.
Et mox: Mercurium quoque maximè omnium ab eo (Osiride) honoribus affectum, vt repertorem rerū plurimarum, quibus vitae hominum consuleretur, volunt: Hunc enim primum et verba in ordinem redegisse, et multis
indidisse rebus nomina; fuisse quoque literarum inuentorem aiunt, instituisse
que
quo honore, quibusve sacris colerentur dii: Inprimis obseruator astrorum cursus fuit, et vocum harmonias adinuenit: Palaestrae, numerorumque, et ad corpora curanda medicinae artis, lyrae insuper ex neruis trium chorda
•
ū inst
•
r trium anni temporum, repertorem tradunt. Tres enim instituit voces, acutam, grauem et mediam; acutam ab aestate, grauem ab hyeme, mediam à vere sumens: Hic et Graecos docuit verborum interpretationem vnde et ipsum Hermen, hoc est Interpretem appell
•
runt. Denique et qui tempore Osiridis fuêre sacrarum literarum scriptores, haec eadem ab illo accepta referunt. Osiridem etiam plurimum suo consilio vsum: Oleae quoque plantam ab eo, non à Minerua, quemadmodum Graeci dicunt, repertam. Ex quibus constat,
Nota.
Vulcano & Mercurio apud Aegyptios magnos honores haberi ob inventionem tot rerum vitae humanae vtilium: At quis Vulcanus? An non ignis magister operum? quis Mercurius? An non omne id, de quo, ex quo & cum quo operantur Chymici, licet non sit vulgare quid? Qualem ignem veró intelligunt Aegyptij? An illum, de quo Diodorus loquitur his verbis; cum enim arbor ictu fulminis in montibus conflagrâsset, ligna propinqua hyberno tempore flammâ sunt compraehensa, qua ex re Vulcanum calore laetatum, deficiente igne addidisse illi nouam materiam, & eo modo continuato igne, alios homines conuocâsse ad eius aspectum, tanquam a se reperti: Id nullo modo verisimile est: Quia ignis ille ante diluvium notissimus fuit quo
que
primis hominibus, quemadmo
•
ū & sege
•
ūsatio Abeli & Caino, fabril ū
•
rt
•
ū invē
tio Tub
•
lcain, vini Nohae: Vnde sequitur,
Gen. c. 4. v. 2.22. c. 9. v. 20. alterius ignis inventionē tribui Vulcano, nempe philosophici, seu quo modo ignis Mercurio non vulgari adhibendus sit; Hinc dicitur primus apud Aegyptios regnasse Vulcanus; Sic Mercurius omniū artium & literarum hieroglyphicarum apud eosdem inuentor est; Propter ipsum enim artes &
literae Aegyp
••
ae introductae sunt: Ille docul
•
Rhetoricam, astronomiam, geometriam, arithmeticam & musi
•
am: Nihil enim abs
que
numero, pondere & mensura fit in arte, vt nec naturâ: Sic Raijm: Lullius theor: Testam: Cap. 50. Natura, inquit, habet in se philosophiam & scientiam septem artium liberalium, quibus operatur: Quoniam ipsa in se portat omnem geometricam formam & omnem rem terminat virtute arithmeticae suae per aequalitatem numeri certi & per noticiam rhetoricalem intellectum tuum ducit de potentia in actionem. Haec ille: Ipse Mercurius est interpres omnium, Hermes Graecis dictus, cuius consilio Osiris plurin
•••
vtitur; Quia sine Mercurio nihil fit: Ipsi olea sacra, vtpote omnium oleorum praestantissimo, qui nimis mollia indurare, dura emollire potest, vno
•
ôdem
que
igne: Reliqua ad Mercurium & Vulcanum spectantia, in sequentibus exponentur. V
••
rum cur Isis omnia ex auro, & quidem tot integra templa, parenti suo & reliquis dijs staruit? Cum aliàs omni aeuo inauditum sit vel vnicum ex auro templum statutum esse, praesertim hoc recentiori, vbi auri ex fodinis & fluuijs eruti millies maior copia est, quam antiquitús, cum primum aurum repertum dicatur: Aut cur aeris auri
que
fabros Isis in honore habuit? In promptu causa est, Aurea quippe Dea est: Eadem & soror & coniunx Osiridis dicitur, quemadmodum Iuno Iouis & Rhea Saturni, qui progenitores eorum narrantur: Quae vnica nota Chymiae evidentissima & propria est; Cu
•
us subiectum constat agente masculo & patiente faeminâ, tanquam fratre & sorore, nec non coniugibus, vt passim demonstrabitur. Osiris igitur & Isis, veluti & Vulcanus ac Mercurius, praecipui dij intellectuales chymici sunt, non caelestes, sed sub
•
erran
•
i, & ab arte nati: Cum
que
Isis Ceres sit & Osiris Bacchus seu Dionysus apud Graecos, reliquas eorum dotes & notas infrà trademus. Osiris ve
•
ò, vt Diodorus ibidem narrat, Cum vir bonus gloriae
que
cupidus esset, ingentem exercitum coëgit, vt peragraret orbem, doceret
que
mortales plantare
vites ac tritici & hordei segetem, pecorum
que
fructum, existimans, si homines ab agresti vita ad cultiorem mitiorem
que
traduceret, honores se (quod & consequutus est) potiturum immortales. Non enim prisci illi tantum, sed posteri etiam propter inventas ab eo segetes beneficij memores, pro vno ex maximis dijs
•
um habuêre. Tradunt autem Osiridem Aegypti regno constituto, rerum
que
omnium curâ Isidi vxori permissâ, tradidisse ei Mercurium, cuius consilio, quoniam prudentiâ videretur excellere inter amicos, v
•
eretur: Ducem vero exercitus, omnium
que
quae suae ditionis erant, reliquisse Herculem, tū quia genere proximus, tum quia fortitudine robore
que
corporis erat admirabili; Regni
que
gubernationem ita partitus est, Phaeniciae & maritimae orae Busiridem, Aethiopiae Libyae
que
proximis regionibus Antaeum praefecit: Ipse cum omnibus copijs ex Aegypto in expeditionem profectus est, secum fratrem ducens, quem Graeci Apollinem dicunt & lauri repertorem: O
••
ride
•
duo filij, virtute dispares, Anubis & Macedon prosecuti sunt; vter
que
armis vsus est insignibus, aliquo animali haud ab eorum natura dissimili: Nam Anubis canem, Macedon lu
•
um insigne armorum tulit: Quâ ex re haec animalia Aegyptij summo in honore habent, et horum animantium formis apud Aegyptios coluntur. Duxit insuper secum Pana, cui Aegyptij in Thebaida, ciuitatem sui nominis aedificârunt, Chemnim, id est, Panis vrbem vocitatam: securi sunt cum quo
que
in agris colendis experti, qui vineas plantare nosset, Maron; qui triticum serere
•
, Trip
•
olemus: Omnibus deinde compositis, oratis dijs. Osiridem comam, quoad in Aegyptum rediret, nutriss
•
a
•
unt, ac versus Ae
•
hiopiam profectum: Cum esset in Aethiopia, ferunt oblatos ei Satvros, comas vmbilico tenus habentes: Dicitur Osiris fuisse cupidior risus, delectari
que
solitus musicis et choreis: Quapropter illum musicorum multitudo sequebatur: Inter eos nouem fuisse virgines adolescentulas, tum canere solitas, tum in aliis eruditas, quas deinceps Graeci appeliârunt
Musas: Has Apollinem docuisse dicunt, qua ex re Musicus est nominatus: Hoc tempore Nilum ferunt circa Sirii Canis ortum (tunc enim maximé crescere consueuit) maiorem Aegypti partem, et eam maximè, cui Prometheus imperabat, inundasse: Absumptis enim fermè omnibus eius regionis incolis, Prometheum dolore motum se interficere voluisse; Fluvium verò propter cursus velocitatem, profunditatem
que
aquarum Aquilam tunc appellatum: Herculem tum consilii magnitudine tum virtute volunt è vestigio compressisse aquarum impetum et ad priorem cursum conuertisse: At vero Osiris cum esset in montibus Aethiopiae, vtras
que
ripas Nili aggere cinxit, ne modum excederet inundatio, sed veluti per portas quasdam ex
•
ens lenis esset at
que
agris proficua. Deinde per Arabiam iuxta rubrum mare iter faciens, ad extremos Indos perueni
•
, vbi plures constituit vrbes, ex quibus vnam Nysam nominauit, in eius memoriam, in qua erat nu
•
ritus, vbi hederam plantavit, quae sola
•
ô loci a
•
itur, et in Nysa Aegypti. Multa quoque alia reliquit sui apud Indos monumenta: Columnas insuper multis in locis statuit suae expeditionis testes: Peragrauit autem et caeteras Asiae nationes; Per Hellespontum in Europam transiens, Lycurgum in Thracia barbarorum regem sibi obsistentem perêmit: Illi prouinciae Maronem senem praefecit; Macedonem filium Macedoniae regem sta
•
uit, Triptolemum A
•
ticis agris colendis praefecit: Denique cum o
•
bem fermè circuisset, in Aegyptum rediit, tulitque dona secum à diuersis gentibus data. Deinde cum ad Deos ex hominibus esset translatus et honores illi et sacra, vt maximo Deorum, ab Iside et Mercurio instituta sunt,
Mystica.
multaque vi mysticâ ad cultum addita, quibus eius Dei potentiam ampliorem redderent. Tantum breuiter de Osiridis in Indiam expeditione ex Diodoro attulisse sufficiat. Hieroglyphicas seu allegoricas hasce omnes narrationes,
Nota.
et veritati, si aliter, q
•
ám sic, accipiantur, aduersissimas esse, tum ex singulis ad literam absurdis et falsis, tum ex plantatione vin
•
,
•
ritici et hordei segete, pecorumque
fructu, ab eodem inuentis, quae in sacris literis, vt dictum, patribus ante diluvium, et in orbe primis verè attribuuntur, constat. Si quis verò artis, de qua agitur, qualē
cun
que
cognitionem habeat, ille non solum negati
•
è sciet, quibus rebus hactenus dicta non ascribenda sint, sed et affirmati
•
è▪ quibus vnicé conueniant; nempe Osiridem, et Isidem esse in vno subiecto agens et patiens; et per expeditionem Osiridis, solutionem operis arcanissimam denotari, vbi primum ad Aethiopes nigros, póst ad mare rubrum deuenitur; qui colores vt primo & vltimó interueniant necesse est; in principio niger, qui per intermedios colores in albedinem, ac post in rubedinem transit: Haec enim creata sunt, inquit Flamellus, in hac terra nostra Aethiopiae; Et Rasis, Dealba Coruum tuum, si vis dealbare ipsum, cum Nilo Aegypti albescit primò, tunc cum Persia in secretis, & cū hoc, & hoc apparebit rubedo, vt papauer in Eremo: Si Nilus non intra metas retineatur, sed in agros nimis redundet, maxima inde noxa eueniret; Oportet ita
que
Pr
•
metheum ratione praeviâ, et Herculem labore comite, id est, artificem, ingenio manu
que
id praecauere: Adsunt nouem Musae, et frater Apollo, hoc est, 9. Aquilae, et vna pars terrae nigrae, vt alij exponunt. Adsunt Satyri salientes, et chori mulierū, choreas ducentes, nempe Nymphae et Lymphae, ascendentes et descendentes: semen in suum agrū iactū est, Cui Triptolomus praeest, sic et vitis plantata vuas ferens copiosissimas; Mercurius consultor Isidi et Hercules gubernator Aegypti datus: Herculem esse artificem et Mercuri
•
m primū, medium et vltimum operis, inferiús latius patebit. Si quis igitur omnia et singula huius expeditionis acta consideret, videbit nihil abs
que
singulari causa ibidem positum, sed omni solutioni dictae ad vnguē quadrare; Sacra Osiridi á Mercurio & Iside instituta esse dicuntur, et mul
•
a alia vi mysticâ ad cultum eius addita: Vbi per vim mysticam satis declaratur, quod alius sensus, praeterquam hystoricus et literalis adsit, quem nos in plae
•
isque rimati intelligentibus satis insinuamus. Quae deinde
solutionem hanc, seu mortem Osiridis, secuta sunt, et quid circa eius mortem contigerit, sic Diodorus contexit: Verúm, inquit, ex vetustis Sacerdotū arcanis, qui Osiridis tempore fuerant, postea cōpertum est, Osiridem Aegypto iustè regnantē á Typhone fratre imp
•
o atque nefario interemptum, quem ille in sex ac viginti partes dissectum, cuilibet eorum, qui secum tantisceleris participes fuerant, partem dedit, veluti eius facinoris conscijs, & simul vt ipsos defensores, custodes
que
haberet regni fidos. Isis fratris eiusdē
que
viri mortem auxilio filij (ORVS ei nomen erat) vlta, Typhone, & qui caedis conscij fuerant, interemptis, Aegypti regnum cepit: Cōmissa est pugna iuxta fluvium in parte Arabiae, quam Antaei appellant vicum: Quod nomen ex Antaei morte ab Hercule occisi, Osiridis tempore sortitus est locus. Osiridis partes omnes dispersas cum inuenisset Isis, praeter pudenda, cupiens incertum esse viri sepulchrū, ab Aegyptijs autem & singulis hominibus honori haberi, ex aromatibus ac cera singulas eas partes in formam hominis viro similem composuit. Convocatis deinceps Aegypti sacerdotibus singulis dedit Osiridis imaginem, asserens eis solis corpus illius creditum atque adiurans, vt nunquā, apud se esse sepulturam Osiridis, vlli panderent, vtque illum in abditis seruatum, vt Deum colerent, veluti Osiridem dum viueret, & post obitum simili ceremoniâ obseruarent. Vt autem maiori beneficio Sacerdotes ad haec sibi promptiores faceret, tertiam eis agrorum partem ad Deorum cultum & sacra concessit: Hitùm meritorum Osiridis memores, tùm beneficio Isidis allecti, eius mandata perfecêre; quâ ex re etiam nunc sacerdos quilibet testatur, penes se Osiridem sepultum esse: Animantia quo
que
á principio ei dicata in honore habent; & cum moriuntur, in eorum funere renouant Osiridis luctum: Tauros autem sacros, hunc quidem Apim, alterum Memphim nominatos, sacrificant Osiridi, quos etiam veluti deos Aegyptij omnes colunt: Iurasse autem Isis dicitur, viro mortuo, nulli se amplius nupturam: Iusto deinceps regnauit imperio,
beneficio in subdi
•
os, reliquos omnes excedens▪ Post obitum verò immortalium honores consecuta est, sepulta
que
apud Memphim in VVLCANI luco, vbi vsque ad hoc tempus sepulchrum eius monstratur: Nonnulli horum Deorum corpora non illic sita arbitrantur, sed in Aethiopiae, Aegyptique montibus, iuxta insulam, quae Nili Portae ab agro Dijs sacro appelletur. Vestigia
•
uius ostendunt
•
ùm Sepulchrum Osiridi constructum, atque à Sacerdoti
•
us Aegyptijs in honore habitum, tum vrnae trecentae sexaginta, quas quotidie lacte replent Sacerdotes ad id instituti, luctumque renouant, Deos nomine vocantes. Hac de causa Insula à trans
•
untibus aditu prohibetur. Apud Thebaidis vero (quae Ciuitas antiquissima est omnium) incolas, maximum habetur ius
•
urandum per Osiridem in nubibus existentem, omnibus Osiridis partibus, vt retuli, praeter pudenda, ibi sepultis▪ Ea quippe in fluvium à Typhone, cum nullus ex caedis conscij
•
illa penes se esse vellet, eran
•
proiecta: Ab Iside postea non minori honore, quám reliquae partes, fuerunt Sepulchro condita. Ab Osiride vero atque▪
Iside vsque ad Alexandrum Macedonem, qui in Aegypto sui nominis vrbem condidit, annorum dicunt amplius decem millia, vt verò quidam asserûnt, paulò minus tria ac viginti millia extitisse: Haec ille. Quae omnia non esse Hystoricâ,
Nota.
sed Allegoricâ fide scripta quilibet Christianae professionis vel illiteratissimus agnosceret, dummodo annos Mundi creationis ab initio ad hoc vs
que
tempus computare sciat, qui 5575. nondum excedunt▪ Vixit itaque Osiris vigi
••
ti millibus annis fer
•
ante conditum
•
Deo mundum, primum
que
hominum parentem Adamum, iuxta Aegyptiorum Allegorias se
•
traditionem: Cumque Hercules Osiridi coaevus tradatur, qui belli Troiani tempora, vt statuuntur, paulò antecessit, Troia quoque totidem annorum millibu
•
ante mundi creationem deleta est: verùm si hae
•
ex Hystorije refellere ad vnguem conaremur, innumera alia
indicia huc proferenda essent, quae iam silentio praeterimus: Ad Allegorica & Hieroglyphica igitur saltem breuissimè exponenda respiciemus:
Osiris quid.
Osiris, vt dictum, pro materia artis, ex qua Medicina aurea componatur, absque omni circuitione habetur; Haec suo sepulchro, hoc est, vasi, imposita à Typhone fratre, in multas partes discerpitur; quas post operis absolutionem Isis colligit & vnit, sulfure combustibili segregato;
Isis quid.
Atque sic collectio partium Osiridis ab Iside instituta, est eiusdem operis reiteratio, quae
•
ó usque contingit, donec Typhonis virtus extincta sit, & in eius locum Anima Osiridis sat ardens successerit adeò, vt matrem Isidem, seu coniugem, seu sororem amantissimam facilimè ad se conuertat; quae est vltima perfectio: Typhon quid sit iam ante diximus, nempe spiritus igneus & furiosus, qui mox Osiridem nostrum penetret,
Typhon quid
& in suum colorem rapiat, instar veneni; quod non in primâ, sed vltim
•
coctione fiâeri debet: Ignis enim in vase accensus non à Vulcano nimis acuatur in principio, aliás, vt ignis Inferni, totum corpus Osiridis comburet, ne ille vnquam vitae restitui á matre possit:
Nota.
Vbi notandum, Isidem et Osiridem esse vnum idemque subiectum, in quo sit mas Osiris & foemina Isis, nec non Osiris filius & Isis mater; vel Osiris frater & Isis soror; & sic instar Hermaphrodyti seu Androgyni se habet, dum nunc pro Osiride, nunc pro Iside, quia vtrumque sexum referat, vsurpatur & accipitur; pro diverso relationis respectu, mariti & vxoris, fratris & sororis, matris & filij: Cum
que
hoc subiectum vnicum sit in rerum natura, & Chymiae proprium, artificibus notū, ijsdem Osiris & Isis cum tota sua familia, et rerum gestarum serie innotesc
•
nt: Sacerdotes verò Aegyptij quod Osiridis imaginem habeant, sepulchrum soli cognoscant, apudque se esse asserant, nec vlli tamen patefaciant, hoc nihil aliud ostendit, quam ipsos fateri, per Allegoriam tamen, quod artificij Chymici gnari sint ac possessores, quod tamen nulli reuelare, nisi dignissimo, velint:
Tertiam agrorum partem in sacerdotes diuisam, Tauros & sacrificia in memoriam Osiridis instituta & reliqua omnia, Sacerdotum scientiam & ex arte efficaciam haud dubié cum caeteris inferre possunt: Absurdissimum enim est & à veritate hystorica alienissimum, Osiridis regis mortui Sepulchrum abscondi debere, nec vlli monstrari, & vxorem eius totum regnum in sua habere manu, vt tot sacrificia aeternis temporibus obseruanda, tantam agrorum in sacerdotes diuisionem, instituere potuerit, nisi res esset mystica & alterius originis: Et quod Isis nulli viro pòst nubat; & quibus ceremonijs Apis eligatur, colatur, suffocetur & sepeliatur, vt póst audiemus, quod
que
in Vulcani luco sepulta Isis dicatur, haec singula Veritatem ob oculos cuilibet intelligenti ponunt. Pudendum Osiridis membrum est faex illa nigra & inutilis, quâ primò quidem incrementum sumpsit, at post solutionem separanda à corpore reliquo mundo & puro▪ De tempore verò ab Osiride ad Alexandrum, vt ipsi Aegyptij non inter se conueniunt, ita nec cum veritate: Cum enim Osiris sit, vt dictum, persona ficta, tantum retró spacium temporis sumpserunt, cuius memoria inuestigari non posset, ne res ficta appareret; aliás si saltem quingentos aut mille annos statuissent, forsitan ab hystoricis eius temporis convinci possent, quod fabulosum quid & non verum esset: A condito enim mundo vs
que
ad Alexandrum 3528. saltem numerantur anni, à diluuio veró ad eundem, 1972. Nec enim Aegyptij suis allegorijs aeternitatem mundi, vt multi partim inscitiâ, partim consul
•
ó fecerunt, introducere poterunt, quemadmodum et Chinenses persuasi sunt, dum vtrique se annales decem millium annorum continua
•
â serie habere, falsissimé iactant. De Iside, praeter antea memorata inuenta, asserunt Aegyptij, teste Diodoro, eam plurium inventricem ad morbos medicamentorum, & medicinae arti admodum contulisse: Et mox: Ab
•
a quo
que
medelam ad assequendam immortalitem aiunt esse inuentam: Ita
que
Orum filium à Titanis insidijs
interfectum, ac per aquam repertum non solum in lucem restituit, sed & fecit immortalem: Videtur autem vltimus iste deorum regnasse, postquam pater Osiris fuit ad deos translatus: Orum dicunt Apollinem interpretari, ac medendi diuinandi
que
artem à matre Iside edoctum, multum hominibus cum oraculis,
Orus, Medicina aurea. Nota.
tum medelis attulisse vtilitatis: Haec Diodorus: Vbi observandum, Osiridem prius fratrem dictum esse Apollinis & Isidis, cum omnes hi à Ioue & Iunone nati dicantur, nunc Apollinem Isidis vocari filium & Osiridis; Id
que
apud veram Chymiam solummodo contingit: Nam agens & patiens cum sit homogeneum quid & vnius generis, idem potest esse pater, mater, filius, filia, auus, auia, nepos, neptis, frater, soror, maritus & vxor & eiusmodi similia, quod admirabile est & in hac arte propriū. Isidem medelas hominibus praestare credibile est; quantum enim possit ea res, que Isis dicitur, in medicinâ orbi iampridem innotuit: Filium eius Orum seu Apollinem vltimum esse deorum Aegyptiacorum, verissimum constat: Ipse enim ille est, ob quem mater & pater, auus et proaui tot labores susceperint, in Indias alias
que
mundi partes migrârint, nec non tot stupenda opera perfecerint: Hic est Philosophorum, Sacerdotum, et Regum Aegyptiorum thesaurus, amor et cura, propter quem parentes eius honorant, in delitijs habent et solenniter celebrant: Hic est faetus ille philosophicus, ex Iside et Osiride, aut si mavis, Apollo ex Ioue et Latona natus, de cuius ortu, vt et de sororis eius Lunae aut Cynthiae, inferiús dicemus: De hoc gratulabundi philosophi multis in locis meminerunt, ipsum nempe esse ex Seruo rubeo seu Gabritio patre et Beia matre natum, longe
que
nobil
•
orem suis parentibus sore; Cum
que
matre iterum filiū coniugio copulandum, hoc est, coctum cum crudo coniungendum at
que
iterum coquendū, donec vnum quid homogeneum inseparabile ex duobus fiat, nempespiritus perfectus: Isaac l. 2. c. 26. D
•
qu
•
, inquit, Moricuus loquitur: Coniunctionem facito ac animam
•
i inde, ita vt in
•
ternum ab anima non separetur: Facit
•
nuptias, inquit Geber, ac sponsam cum sponso in lecto colloca, ac lectum eius rore caelesti irrorabis, at
que
sponsa filium concipiet, is Rex erit in omnes tribus eius, omnes
que
hostes eius pacem cum eo inibunt, ac rubro diademate coronabitur, Rex
que
aeternitatis permanebit, ac nunquam dominationem amittet. De eodem Hermes, cap. 3. Venite, inquit, filij sapientum ex nunc gaudebimus & delectemur simul, quia mors consumpta est, & filius nosteriam regnat ac rubeo ornamento & carne indutus est: Iam filius noster genitus Rex sumit tincturam ab igne: Et in Metaphora Belini; Nuncio ergo vobis, quod nisi me interfeceritis, intellectus vester nō erit perfectus, & in sorore mea Luna crescit gradus sapientiae vestrae, & non cum alio ex seruis meis, & si sciretis secretum meū, ego sum frumentū seminatum in terram puram, quod nascens crescit & multiplicatur, & adfert fructum seminanti: Ibid: Ego enim sum excellens, qui exalto, de primo cuncta, & nullus seruorum meorum potest super me, nisi vnus, cui datum est, quod contrarius est mihi, Et ipse destruit me, non tamen destruit naturam meam; et ipse est Saturnus, qui separat omnia mea membra: Postea vado ad matrem meam, quae congregat omnia membra mea diuisa & separata, Ego sum illuminans omnia mea, & facio lumen apparere patenter in itinere de patre meo Saturno & etiam de matre mea, quae mihi inimicatur: Quid his, et ijs similibus, quae apud nostrates authores extant, accommodatius ad Orum Isidis filium aut ipsum Osiridem, cuius membra ab Iside congregantur, dici potest? Quod quo
que
filius cum matre concumbat, innumeris locis apud philosophos insinuatur, praesertim in Secreto maximo; vbi dicitur, Verur
•
confiteor, peccator sum, quod cum matre mea, quae me prius in suo ventre portauerat, consueui multiplicare filios meos & cum ipsa consueui delectari & amicabiliter amplexari, vt ex ea & per eam possim mihi similes augmentare & multiplicare, iuxta illud, Pater eius Sol, mater eius Lunae: Et dicit Arnoldus; Matrem puram accipias, & eam in lecto ponas cum filijs, & ibi delectetur, & quando incipiet aliquantulum delectari, in aqua frigida extingue, Sic Lullius in Codicill: Cap. 14. Oportet, inquit, matrem,
quae prius generat filium, in humari in ventre filij et ab eo generari: Quód verò eadem sit mater et so
•
or, quod naturae quid adversum videtur, ex hactenus dictis, et ex disputatione Solis et Mercurij patet; vbi Mercurius; Ego, inquit, spiritualis sum, & in me latet sapientia abscondita, & qui me iunxerit filio vel fratri meo, viuet & gaudebit, habebitque sempiter
•
um Thesaurum, ad ò vt pasceret quotidie mille millia hominum, non indigeret: sed his missis & lectori ipsi ad indagandum authorum sententias et cum hisce Aegyptijs antiquissimis conferendum relictis, Diodori narrationes de Aegyptiorum arcanis prosequamur; qui dicto loco, Aegyptij Sacerdotes, inquit, à Solis regno, vsque ad Alexandri tempus, quo in Asiam transcendit, annos computant, ferè mille et viginti: Fabulantur quo
que
priscos illos Deos regnasse annis amplius mille et ducentis, posteriores verò non minus trecentis; quod alij de Lunae et non Solis motu accipiunt, menses pro annis computantes: Lege quoque Aegyptij praeter communem caeterorum hominum mor
•
m sanxêre, fas esse sororem à fratre vxorem capi, exemplo Isidis moti, quae fratri Osiridi nupsisset. Eusebius, qui Aegypti reges quo
que
commemorat, Oceanum omnium primum ponit in annum Mundi, 1802. quo tempore Nimrod primus Rex in orbe regnauit: Et post Oceanum, Osiridem et Isidem; deinde Dynastiam Aegyptiorum quâ pastores reg
•
ârunt Annis 103. Póst, Dynastiam Polytanorum per annos 348. quorum vltimus est Miris seu Phara
•
Menophis dictus, circiter annum Mundi, 2550. Hinc Dynastiam Larth
•
m per annos, 194. Posthanc Diapolytanorum per annos 177. Herodotus ab anno mundi, 3060. Aegyptios reges enumerat, inter quos Anno Mundi, 3228. Sethon Vulcani Sacerdos regnauit; de quo mirum videri debeat, quod et Rex et Sacerdos fuerit;
Sethon Rex, Vulcani Sacerdos.
nec verò Iouis, aut magni Dei, sed gentilium deorum vilissimi, Vulcani, cui ignis tunc vt post, quoque sacer credebatur: Quod si iam mille annos et viginti ab annis Mundi, quando Alexander Magnus in Aegyptum venit, detrahamus, regnum Solis seu Ori, qui
post Osiridem regnasse perhibetur, in annum Mundi 2608. incidere animaduertemus, quo tempore Zetus, secundum Eusebium, Dynastiae Larthum regnauit, qui Miridi successerat: sic hac ratione Solis regnum in Aegypto locum non inuenit, vti nec Osiridis, Isidis, Mercurij,
•
uleani, Saturni, Ievis, Nili, aut Oceani; nisi fortè ante mundi creationem eos regnasse somniemus, vtpote nihil in nihilo: Haud ve
•
ò inscius sum, inquit Diodorus, à nonnullis scriptoribus tradi, horum Deorum sepulchra in Nysa Arabiae sita; à qua Nysêum Dionysium appellant; Esse autem vtri
que
dicatam Columnam sacris sculptam literis tradunt:
IN COLVMNA ISIDIS haec scripta esse:
EGO ISIS SVM AEGYPTI REGINA, A MERCVRIO ERVDITA:
QVAE EGO LEGIBVS STATVI, NV
•
LVS SOLVET:
EGO SVM VXOR OSIRIDIS:
EGO SVM PRIMA FRVGVM INVENTRIX
EGO SVM ORI REGIS MATER;
EGO SVM IN ASTRO CANIS REFVLGENS.
MIHI BVBASTIA VRBS CONDITA EST.
GAVDE, GAVDE AEGYPTE, QVAE ME NVTRISTI.
IN COLVMNA OSIRIDIS, haec scripta dicuntur
▪
MIHI PATER SATVRNVS, DEORVM OMNIVM IVNIOR.
SVM VERO OSIRIS REX, QVI VNIVERSVM PERAGRAVI ORBEMVSQVE AD DESERTOS INDORVM FINES.
AD EOS QVOQVE PROFECTVS SVM, QVI ARCTO SVBIACENT, VSQ VE AD HISTRI FONTES.
ET ITERVM ALIAS QVOQVE ORBIS ADII VS QVE AD MARE OCEANVM PARTES.
SVM SATVRNI FILIVS ANTI QVIOR, GERMEN EX PVLCHRO ET GENEROSO ORTV, CVI NON SEMEN GENVS FVIT.
NE QVE VLLVS EST IN ORBE, AD QVEM NON ACCESSERIM, LOCVS, DOCENS OMNES EA, QVORVM INVENTOR FVI.
Haec tantum in Columnis legi posse ad firmant; alia (quae plurima sunt) tempore esse corrupta. Et de his sane, quae in Sepulchris extant consentiunt ferè omnes.
ARCANA
NAM QVAE SACERDOTES CONDITA IN ARCANIS HABENT, NOLVNT, VT VERITAS IGNOTA SIT, AD MVLTOS MANARE, POENA IIS ADIECTA, QVI EA IN VVLGVS PRODERENT. Hactenus Diodorus. Haec singula ad
•
ò dilucida sunt, vt vix vberiori probatione aut explicatione egeant. Etsi veró eiusmodi Columnae aliquando in illis locis extiterint, tamen non inde consequitur, reuerà deos aut homines ibi fuisse conditos, qui ea fecerint, vt ad literam Osiridi & Isidi attribuuntur; sed è diuerso patet, has columnas ab artificibus veris in laudem Dei Creatoris, tantorum donorū Largitoris, ac testimonium veritatis Osiridi & Isidi pro aeternâ memoriâ consecratas esse,
Nota. Isis à Mercurio eruaita.
quibus non omnino stupidos ad inquisitionem rerum abditarum incitare voluerunt: Isis á Mercurio se eruditam tradit; quia ita oportuit, cum tota mercurialis sit; Aegypti regina vocatur, quia Isidis nutu & instinctu omnes res Aegyptiae ordinatae sunt tam publicé, quam
priuatim, non quod ipsa dederit leges, sed earum conferendarum causa fuerit, vt et Mercurius; Hic vt totum, Isis et Osiris, vt partes se habent; Cumque tria dici possint, duo tamen sunt, & reuera vnum; quia vnum ex altero ortum ducat: Frugum inuentrix habetur, quia semen Mundi docuit in suam propriam terram mittere, idque propagare, quod tota ars est, at non rustica illa, notissima, sed Philosophica arcanissima: Osiris verò se Saturni filium praedicat,
Osiris Saturni filius.
& in asserenda sua natiuitate mendax haud invenitur; Veritas enim ex Tempore, quod Saturnum multi putant perperàm, progenita dicitur; Peragrauit orbem ad Indos vsque et Histri seu Danubijs fontes; velut ipse gloriatur, & sic in Rhaetiam Germaniae tractum peruenit; idque non immerito; nam & septentrionales hasce gentes docuit suum frumentum propagare: Quod ex nullo semine Saturni patris productus sit, testatur: mater enim eius virgo est, et pater non cuncubuit, nihilominus eius conceptio facta est absque semine in naturâ: Per Calorem enim draconis rubei & ardentis maturatur; Cum
que
m
••
u
•
us sit, ipse est semen optimum in matrem suam spargendum; Rex enim à seruo mutuari cogitur tam diu, donec regni sui reditus exegerit à subditis, tum
〈◊〉
alienae opis non est indigus, sed de proprio thesauro & vest
•
u
•
colore singulis, quantum sufficiat, communicare potest:
Nota. Sacra Aegyptia cur Arcana habita.
Quod autem Sacerdotes illa inarcanis habeant, & non cuilibet parefaciant, quid per illa mysteria & sacra denotatum sit, quis
•
e sinis aut scopus, quae Causarū series, impulsiua, efficiens, formalis aut materialis, non caret ratione: Si enim omnibus constitisset, eo tempore tale artificium chymicum in Aegypto apud Sacerdotes exercerj, ideo
que
tot et tantas ceremonias ordinatas, ingens omnium gentium concursus in Aegyptum factus fuisset, Variae
que
expeditiones regum exterorum eòdem tentatae et susceptae; vnde se Reges et Sacerdotes Aegyptij bello intricassent abs
que
causa, Cum in silentio quieti suis bonis frui possent; Ideo
que
interdictum fuit capitali supplicio
quicquam de arcanis illis propalare; id
que
eó facilius▪ quia plaeri
que
Reges ipsi ex Sacerdotibus electi et creati erant, vt Sacerdotes ex philosophis: Ad haec nullus vel minimam horum arcanorum cognitionem habuit, praeterquam Sacerdotes; Et Sacerdotes, filios Sacerdotes habuerunt, vt singuli opifices opifices; nec licuit alteri ad sacerdotium aspirare, sed cuilibet de necessitate impendebat paternum munus aut opificium exercere: Hac ratione nec inquilinis alijs, preter Sacerdotes, hanc scientiam esse in rerum natura, innotuit; multó minus peregrinis, qui eandem ob causam Aegypto penitus arcebantur, aut si advenissent, cum ignominia aut periculo capitis repellebantur; Cum verò pòst cuiusdam Regis beneficētiâ allecti propinquiores populi Graeci adventassent, obscu
•
â quadam famâ exciti, constat Aegyptias arcanissimas artes quo
que
in alias orbis partes propagatas esse, vt póst latiús disseremus: Reliquae causae huius scientiae occultationis sunt caedem cum
•
js, cur artifices latere conueniat, aut cur Vulgo artem non videri veram conducat; quae apud authores abundé legi possunt; vt non opus sit húc plura de ijs adduci: De Alexandro Magno referunt, eum in Aegypto versantem á Sacerdote quodam Leone dicto, pro Arcano Arcanorum resciuisse,
ARCANA
illos, qui vulgo pro dijs habentur, non deos sed homines mortales Aegyptios
que
reges fuisse, id
que
ad Olympiadem matrem perscripsisse, mandasse
que
vt lectam epistolam in ignem abijceret: Cum enim Graecis ijdem pro dijs colerentur, nempe vná cum arte, religione Aegyptior
•
m per O
•
pheum aut Melampodem ad ipsos translata, inconsultum erat vulgo innotescere, receptos deos non esse deos; cum hinc confusio omnis aequitatis impendere videretur, veri vnius Dei cognitione non perceptà, ideo
que
Alexander epistolam igne absumi mandauit: nam metus deorum etiam falsorum,
Nota.
pro veris tamen agnitorum, homines omni tempore in officio conti
•
uit, ne quicqu
•
m contra leges latas, aut religionem, aut summum magistratum attentarent. Quod si sacerdos ille Leo, vt resest, confessus
esset, abs
que
〈…〉
artem Alexandro Magno, qui tum Aegyptum possidebat,
〈…〉
fuisset: Ita sub Osiridis et Isidis fabulosis involucris
〈…〉
diu voluerunt, celârunt: Si enim constitisset publice, Osiridem et Isidem nec deos, nec homines fuisse, sicnec Saturnū, Iovem, Martem, Mercuriū, Apollinem, Dianam, Venerē Vulcanum, vnquam vixisse aut regnasse, ac nihilominus singulis tot et tanta sacra fieri et honores exhiberi, curiosioribus, quid tandem sub illis velatis nominibus compraehenderetur ac lateret, indagandi ansam praebuisset: Quod Sacerdotibus Aegyptijs ab omni ratione alienum videbatur et cum summo periculo coniunctum; ideo
que
tales non deos, sed homines fuisse, in
que
deorū ordinem receptos, asserere cogebantur; ac ita Alexandro causam praebuerunt, cum dij maiorum gentium adeó per orbem cultu divino celebrati, saltem homines et reges fuissent, vt et ipse se pro Deo coli et proclamari passus sit, mortali corpore circumscriptus: Praeter Osiridis et Isidis cultum, Herculi quoque honores habitos, et Eleusinia seu Cereris arcanissima sacra, alijs
que
Dijs instituta esse, nempe Vulcano, Mercurio, Saturno, Ioui et similibus,2. De praecipuis Aegypti Regibus Philosophia.
apud Aegyptios ex Hystorijs notum est; sed illis alibi euoluendis relictis, nunc ad reges Aegyptionū celebriores nos conuertemus: Vt autem Sacerdotes Aegyptij disciplinarum artiumque repertorem Mercuriū
•
uisse tradunt, ita eorum, quae ad vitam spectant, Reges: Antiquitus enim non ad principantium progeniē, vt Diodorus inquit, ferebantur regna, sed ad eos, qui plurimū de hominū vita mereri viderentur, siue ob communē vtilitatem creante sibi reges populo, siue quod ita in libris sacris contineretur: Eorum non nulli fabulantur, deos primū & Heroas in Aegypto paulò minus decem & octo millia regnasse annos; deorum
que
postremū Orum Isidis regno potitum; Homines vero paulò minus quina dena millia, vs
que
ad centesimam at
que
octogesimam Olympiadem, quo tempore in Aegyptum transcendit D
•
odorus, regnante Ptolemaeo, qui nonus est Dionysius appellatus. Verum ex chronologia mundi constat, Aegyptios sac
•
rdotes numero
certo annorum
〈…〉
, ac illorum, qui nunquam
〈…〉
, nec in rerum natura fuerunt, regna vltra omnium hystoricorum memoriam repofuisse: Primum post deos in Aegypto regnasse ferunt Menā,
Mena.
qui primus scriptas leges Aegyptijs tradidit (quas finxit se Mercurij praecepto tanquam magnorum bonorum causam futuras promulgare) eius
que
progeniem regnū tenuisse, nempe 52. Reges, annis 1040.
Busiris.
Busiridem deinde regnasse cum 8. posteris, quorum vltimus quo
que
Busiris dictus, qui Solis vrbem ab Aegyptijs,
Thebae Aegyptiae centiportae amplissimae.
Thebas à Graecis appellatam, condidit, cuius maenia 140. sint stadia ambitu complexa, aedificia ornatissima, & centum portaesint, & in qualibet earum custodes ducenti cum equis & curribus: Non solum verò hunc regem, sed & qui post eum regnârunt, multa accepimus ad huius ciuitatis amplitudinem ornamenta contulisse donis; praeterea decorasse pluribus argenteis, aureis, eburneis statuis insuper, colossorum instar, at
que
obeliscis, ex vnico lapide factis, vt planè constet, nullam sub sole vrbem ita fuisse exornatam: Haec sunt verba Diodori: Haec ciuitas ad miraculū artis & naturae extructa & à singulis Regibus Philosophis dotata tot stupendis preciosissimis operibus, in honorem ORI, seu Apollinis, siue Solis, non caelestis astri, sed Philosophici, è terra producti & Vulcani operâ elaborati, deorum vltimi, consecrata animadvertitur, quam videre aut intrare nulli extero licebat, qua
•
uis fama eius longè laté
que
per orbem disseminata sit; Hinc Graeci de ea scribentes nihil certi, tanquam non oculati testes, pronunciârunt, sed velut somnia & incredibilia de Thebis Aegyptijs Centiportis passim sparserunt: Haec sola vrbs ad luxum & opum ostentationem extructa sufficiens & evidentissimum documentum de Aegyptiorum chymico Artificio dare posset ijs, qui rem acutius consyderent; de quâ ita Diodorus;
Thebarum
•
rnatus & divitiae.
Referunt, inquit, Sacerdotes, 47. Sepulchra regia, quorum vs
que
ad Ptolemaeum Lagum, 17. tantúm supererant, in eorum libris scripta continerj: Tantam pecuniarum copiam in Aegypto fuisse tradunt, vt ex incendijs
(Cambysis tempore, qui Aegyptiorum templa combussit, & omne aurum et argentum in Persiam transtulit) quae omnia absumpsêre, inter caetera parum quid auri, quod tamen vltra 300. talenta sit pensum, effluxerit, argenti veró 2300. Idque de Thebis Aegyptijs intelligendū est: Busiridem Aegypti regem, qui Thebas condidit, Philosophum fuisse; et Vulcani sacerdotem, velut caeteri,
Nota.
nullum est dubium, etsi eius crudelitas apud Graecos magis detestata, quam scientia celebrata sit: Annumeratur enim à Graecis Herculis laboribus, quod nim
•
um è Libya in Aegyptum profectus Busirim, Neptuni Lysianassaeque vel Libyes filium, aduenas Inui vel Neptuno patri immolantem▪ é medio sustulerit; Idque á posterioribus Poetis in Busiridis ignominiam adfictum dicitur, eam ob causam, quia non licebat Graecis eius tempore Aegyptum, cuius diuitias ex fama cognouerant, intrare,
Stupenda opera Regis Simandij, Thebis in Aegypto.
vt antè dictum: Stupenda ilia opera regis Simandij describuntur ab Hecataeo et Diodoro, cuius monumentū
Thebis non solum magnitudine conspicuum, sed & arte mirabili & lapidum naturâ excellens fuit, stadiorum decem, in cuius aditu Porta erat duorum iugerum longitudine, altitudine 45. cubitorum; Scriptum erat in eo:
REX REGVM SIMANDIVS SVM.
SI QVIS, QVALIS FVERIM, ET VBI IACEAM, NOSSE VELIT, MEORVM ALIQVID OPERVM EXVPERET.
Esse quoque et aliud signum matris ferunt vnico lapide cubitorum 20. habens supra caput Reginas tres, quae ostenderent filiam, vxorem se & regis matrem fuisse. Post hanc Portam & aliud erat peristylium nobilius superiore, sculpturis varijs, in quêis bellum erat contra Bactrianos, quibus regis filij imperabant, desciscentes ab eo, gestum aduersus hos quadringentis millibus peditum, equitum viginti, in quatuor partes diuiso exercitu, cum profectus esset. Prima
muri pars obsidionem vrbis sculptam continebat, ab eâ parte, qua fluvius muros alluit: Rege deinde cum parte hostium congresso, Leo vná cum eo initâ pugnâ hostes in fugam verterat. Scriptores quidam veram hystoriam fuisse, leonisque operâ domi enutriti regem in pugnâ vti solitum ad victoriam ferunt. Alij ob fortitudinem corporis praecipuam, leonis similitudine, corporis animique vires ipsum ostendere voluisse. Secundus paries sculptus erat captivis absque pudendis, manibusque á Rege ductis; quae nota erat, illos esse animo viles, & corpore imbecilles. Tertium latus sculpturis varijs picturis
que
decoris, regis sacrificia, triumphumque deuictis hostibus continebat. In medio Peristyli latere, statuae jacebant duae ingentes ex vnico lapide, cubitorum 27. ad quas tres ex peristylo aditus patebant: Has prope domus erat columnis suspensa, cuius latus quodlibet duo jugera complectebatur: In ea statuae duae ligneae positae haud paruo numero, repraesentantes tum eos, qui de re dubia disceptarent, tum respicientes eos, qui in iudicijs sententias ferrent: Hi ab vna muri parte sculpti 30. numero erant, et in medio iudicandi princeps, cuius à collo suspensa Veritas penderet, et oculis esset subclausis, librorum cumulo circumstante: Hae imagines prae se ferebant, iudices integros esse debere, Praetorem solam inspicere veritatem. Dehin
•
ambulatorium erat domibus plenum, inque eis diuersa epularum genera, suauia gustu praeparata: sculptus deinde eminens caeteris Rex varijs coloribus, aurum atque argentum, quae ex aureis, argenteisque metallis annuatim ceperat, Deo offerens: Inscripta quoque summa erat omnis in argentum redacta.
Minae ter decies centena & ducenta millia millium.
Sequebatur dehinc sacra Bibliotheca, in qua inscriptum erat.
ANIMI MEDICAMENTVM.
Pone Bibliothecam domus sita erategregia, in qua viginti essent Iouis et Iunonis lectisternia, Regis insuper statua,
vbi & regis corpus sepultum videbatur: Hanc circumstabant plurima habitacula, in quibus picta cernebantur animantia Aegyptia singula sacris apta,
HIEROGLYPHICA.
omnia sepulchrum versus ascendenti
•
: Circumibat monumenta aureus circulus, cubitis 365. vnius cubiti spissitudine, in quo descripti erant per singulos cubiros dies anni et astrorum ortus atque occasus, quid ve ea secundum Aegyptios astrologos obseruata significarent: Eum
que
circulum ferunt, quo tempore Cambyses et Persae Aegyptijs imperârunt, ablatum.
Nota.
Quae magnificentissima Regis Simandij opera hactenus ex Diodoro enarrata, non solum materiâ, sed et formâ satis declarant, cui rei et intentioni plaera
que
instituta sint, quo modocun
que
Hystorici interpretentur: Haud verisimile est, regē auri & argenti ex metallorū fodinis annuatim accepti summam inscripsisse monumento, quasi haec perpetua et sibi propria foret, cū tamen nunquam non decressere possit; quia diuitiae ex fodinis perceptae rarò sunt statae aut eaedē, sed subitó plaerun
que
mutantur; Deinde Simandius haec opera sibi addicare non poterat, quorum ipse author non esset, at saltem dispensator; cum aequè ad antecessores et posteros ea gloria spectaret: Et stultitiae proximū videretur, divitias ex terra erutas, post mortem suo sepulchro incidi curare: Adhaec sūma tanta est, vt incredibilis sit, si ex fodinis percepta annuatim dicatur; quia mille milliones auri longè excedit:13200000000 Co
•
ona
•
.
Vnde mysticum quid subesse dixero, aut numerum finitum pro infinito posi
•
ū: quod verò hanc inscriptionem sequatur sacra Bibliotheca, hoc est, supellex librorum sacrorum seu Hieroglyphicis literis scriptorum cum titulo, Animi medicamentum, quid aliud indicat, quam quod à Salom
•
ne Sapientiae, cap. 7. (citante Rosario Philosophorum) dicitur: In comparatione illius omne aurum tanquam arena exig
•
a est, veluti lutum aeslimabitur argentū in conspectu illius: Meli
•
r est enim acquisi
•
io eius negociatione argenti & auri purissimi
•
Fructus illius preciosior est cunctis opibus huius mundi, & omnia, quae in mundo desiderantur, huic non valent comparari:
Longitudo dierum et sanitas in dextera eius, in sinistra verò eius gloria & diuitiae infinitae: viae eius operationes pulch
•
ae & laudabiles, non despectae, & semitae eius moderatae, & non festinae, sed cum laboris diuturni instantiâ: Lignum vitae est his, qui appraehendunt eam & lumen indeficiens, beatiqui tenuerunt eam. Quae verba licet de aeternâ Sapienti, quae est Christus, explicariâ possint, tamen quod potius de terrestribus intelligenda sint praeterquā quod id circumstantiae ferè omnes innuant, auctor mihi est princeps quidā imperij electorali celsitudine et doctrinâ tam Philosophicâ▪ qualis haec est, quàm Theologicâ insignis et praeclarissimus, qui mihi geminas medicinae aureae dotes cōmendans, eadem verba in mediū adduxit, omni exceptione maiora: Quó et spectare videntur eae statuae erectae, & forté belli gesti Allegorica expositio, vbi rex instar leonis dimicat, et hostes abs
que
pudendis conspiciuntur; quāuis non negem ex his nonnulla ad veram hystoriam referri posse: per pudenda autem heterogeniū quid, vnde nostro subiecto ortus et propagatio accidit, denotari solet, quo per Vulcani operam spoliato, Triumphus regis, leonino robore praediti, sequitur: Ne quid de judicibus et praetore, eorum
que
figuris hieroglyphicis addamus; quae ad rē praesentem fortè aptius; quâm ad vulgo notam iudiciorum formam, accommodari poterunt; Hic enim veritas, ibi justitia quaeritur; quò spectant et varia epularū genera apposita: A regis Symandij progenie Ogdous V
•
horeus descendit, qui Memphim condidit ambitu stadiorum, 150. vrbem omnium Aegypti praeclarissimam: Quo defuncto, duodecima post eum proles Aegypti regnum possèdit, nomine Miris;
Sesostris. A.M. 2711. post quem proles septima Sesostris rex factus, superiores omnes gloria et rerum magnitudine excessit: cuius educationē etres gestas hic praeteribimus, et saltem nonnulla hucspectantia de eo adducemus: Asserunt plures ex scriptoribus, patri post natum Sesostrem in somnis Vulcanum praedixisse, infantem genitum toti orbi imperaturum: praeter alias res stupendas et expeditiones faeliciter in extremas Indias, alias
que
orbis partes absolutas,
nauem ex Cedro fecit 280. Cubitorum longitudine, deauratam exterius, interius verò deargentatam, quā dono obtulit Deo, qui maximé Thebis colitur;
IN VVLCANI Templo statuae.
Memphi in Vulcani templo suas et vxoris, lapidis vnius statuas, altitudine cubitorum 30. filiorum verò 20. ob hanc rem collocauit: Regibus seu ducibus quatuor, á se devictis, aut quibus regna tradidisset, aut quos diversis provincijs praefecisset, praestituto die in Aegyptum venientibus, ei
que
dona offerentibus, si quando ad Templum iret, aut per vrbem incederet, loco equorum curru junctis; vsus est: Annos 33. regnavit: adeò autem diuturna eius gloria ingens
que
ad posteros manavit, vt cum multis postea seculis, Persis Aegypti imperium tenentibus, Darius Xerxis pater vellet in Memphi suam ante Sesostris statuam ponere, princeps Sacerdotum publicè contradiceret, asserens, illum nondum Sesostris opera aequasse; quod responsum haud quaquam aegré ferens Rex, sed laetatus admodum libertate loquendi, se curaturum inquit, vt nihilo illius virtute, si tantundem viueret, esset inferior, hortatus
que
est, vt aetatis ejusdē conferret gesta. Póst Amasis, Actisanes Aethiops, ac iterum Miris, qui Labyrinthum, mirandumopus, condidit;
Labyrinthus Aegypti.
cui similem in Creta regnanti Minoi Daedalus construxisse dicitur; At Diodori tempore Cretensis defecit Aegyptius integer mansit. Post hūc Cetes, à Graecis Protheus dictus, deinde Octavus ab eo Chemnis, qui 50. regnauit annos, & Pyramidum maximā extruxit; cui successit Chabreus ac post Micerinus, aliarum Piramidum extructores: Alij maiorem Pyramidem Armeum extruxisse, secundam Amasim, tertiam Masum asserunt, quam volunt quidam Rhodopis pellicis sepulchrum fuisse, & id non nullorum principum, qui eam amassent, communi opera absolutum. Post Bocchorus, deinde Sabacchus Aethiops regnauit, qui si bene regnare vellet, in somnijs iubebatur omnes sacerdotes occidere; Ne verò tantum scelus perpetraret, regno se volens abdicauit, & in Aethiopiam secessit: Tum Aegyptus á
•
2. Paribus gubernata est, ex quibus Psammiticus, (cuius regnum in annum
Mundi 3278. refertur) Monarchiam obtinuit; Hic Aegyptiorum regū primus caeteras nationes ad importanda, quae apud se erant, allexit, securitate singulis adeuntibus praebita: Apud superiores enim reges nulli externi ad Aegyptum nauigabant, cum partim occiderentur, partim adigerentur in seruitutem: Impietas, inquit Diodorus, Busiridis tempore apud Aegyptios aduersus exteros seruata Graecis causam praebuit, licet minime veram, sed multâ contractam crudelitate, scribendi, quae de eo in fabulis feruntur. Post Psam miticum regnauit quarta progenies: Pòst Aprieus, ac post hunc strangulatū Amasis, cuius tempore (quo & Polycrates Samius tyrannus vixit) Pythagoras redijt in Graeciam:
A.M. 3390. Amasis regnauit 55. annis, vt alijs placet▪ 44. et post eum Psamenites 6. annis: Tum Cambyses Persarum rex Aegyptum armis cepit, circa tertium annum Olympiadis tertiae et sexagesimae: Aethiopes verò quatuor, non continuis, sed diuersis temporibus regnârunt, annis fermè 36. Pers
•
e duce Cambyse rege, annis 134. Postremi Macedones et qui ab eis manârunt, annis 276. Aegyptijs impertâunt: Praeter hos temporibus reliquis Aegyptij omnes regnum tenuêre, viri quidē 470. mulieres 6. Ex hactenus enumeratis praecipuorum Regum Aegypti operibus & factis,
Nota.
praeter ante dicta, manifesto conspicitur, non obscura artificij Chymici vestigia adhuc tempore Diodori in Aegypto extitisse, quae licet ille nō eo fine obseruarit, quippe olim prorsus incognita, nos tamen alijs quo
que
documentis instituti, in his veritatem manifestissimè scintillare animaduertimus; Nam quid causae aliud esset, cur Vulcani templum primarium Memphi fuerit, ejus
que
Sacra arcanissima, & nulli aperienda semper habita? Quin & Reges Vulcani Sacerdotes dicerentur, Cum tamen apud alias gentes huic Deo credito non tantus honos praestitus, sed extremus locus semper inter reliquos relictus? Cur Aegyptus exteris non adeunda fuit, nisi quod plus diuitiarum apud se esse crederent Aegyptij quam ab advenis apportari posset, ac interim ad victum omnia abundantissimè haberent? Cur tot opera incredibilia & stupenda, qualia Mundus
nusquā tum temporis, nec adhuc imitari potuit, immē
sis laboribus, et sumptibus plusquam regijs, posteritati relicta essent, nisi abar
•
e profecta et ad veritatem eius demonstrandam perfecta forent? Cur Sacerdotes tertiam partem omnium prouentuum et vectigalium, et quidèm primò ante Regem accepissent, nisi talis causa subesset, quod ex illis Reges crearentur, ab illis leges promulgarentur, et per illos Sacra Vulcano fierent, hoc est, artificiū chymicum Vulcani operâ conficeretur?3. De hieroglyphicis animalium figuris.
Quibus & hieroglyphicae animaliū literae seu picturae, quas nulli declarare licuit, adnumerentur; De quibus etsi ab alijs integro volumine actum sit, tamen nescio an, praeter vulgatissima palam & superficiàliter cognita, quicquam eo contineatur; Non dubitamus morum institutiones inde peti posse & virtutum & vitiorum symbola, nec non rudimenta quaedam physica maioris mūdi, vt quilibet pro suo ingenio ea intellecta interpretatur, sed ea non tanti momenti esse sus
•
camur,
Mūdus mutationem sensit ex Aegyptiorum institutis.
cur mundus inde in religionibus mutationem sentiret, ac tot & tanta solennia, sacra, ceremoniae & ritus fierent, tot leges ferrentur, nouae literae fingerentur, & singula tenebris & silentio inuoluerentur, advenae ar
•
erentur & arcanorum reuelatores capitali supplicio punirentur: Nos ex innumeris hieroglyphicis animaliū picturis praecipuas saltem, & quarum gratiâ reli
•
uae introductae sint, seligemus, et antē dictis et pó
•
t dicendis applicabimus, vtpote cum quibus solis sint consentaneae:
Apis, bos seu vitulus sacer▪ Aegyptijs. L. 2. c. 4. Q
•
o
•
quot Aegyptiorum hystorias scripserunt, vnanimi consensu
•
e minerunt Apidis, bouis sacri, de quo nonnulla ex Diodoro Siculo, vt plaera
que
alia, adferemus: Addemus, inquit ill
•
, et his, quae circa sacri Tauri, quem vocant Ap
••
, curam fieri percepimus: Eo mortuo magnificè
que
sepul
•
o, quaerunt ad id delecti Sacerdotes vitulum priori persimilem; inuento, populus luctum finit: sacerdotes, quibus ea imminet sollicitudo, primúm in civitaem Nili vitulum perducunt, in qua eum nutriunt diebus 4
•
. D
•
inceps in navim contoctam, habitaculum aurcum habentem, i
•
tr
•
ducentes,
et ad Memphim, vt deum, ducentes IN VVLCANI Fano locant: His diebus solae mulieres Taurum vident, quae ante eius faciem astantes, vestibus sublatis, ei abrasum faemen ostentant: Reliquo tempore prohibentur in conspectum huius Dei accedere. Haec Diodorus: Alij addunt, necessariò in boue colorem nigrum requiri, ac signum aliquod album seu maculam lunae crescentis et corniculatae formâ in fronte vel alterutro latere,
Strabo lib. vlt. Plin. l. 8. c. 46. et praeterea ab omni macula immunem esse debere; Post quam vero per quatuor annos in Vulcani templo nutritus & cultus sit, magnâ solennnitate in fontem quendam immergi vivum; eius
que
cadauer inferri Sepulchro sumptuosissimo, ac postea Serapin dici, alium
que
bouem, vt prius, per totam Aegypti regionem, ijsdem maculis & coloribus insignem, magnâ curâ à Sacerdotibus inquiri; Quám sumptuosissima palatia, Cubilia dicta, Memphis in Vulcani templo huic boui struxerint, qu
•
sollicitudine ipsum curârint & enutriuerint, qua
que
reuerentia & cultu prosequuti sint, apud Anthores varios sparsím notari potest: Hunc morem colendi bouis Diodorus suo tempore perdurasse testaturà multis seculis inde obseruatum;
Quamdiu Apis cultus Aegyptijs.
Quod si Israelitici populi, á Mose ex Aegypto educti, idololatriam in deserto, Aaronis permissu, institutam, consyderemus, quomodo ex auro vitulum fecerint, ei
que
diuinos honores circumsaltando Aegyptio ritu adhibuerint, longè ante id temporis in Aegypto cultum Apis receptum fuisse, animaduertemus: Moses enim circiter annum mundi 2454. ante natum Christum 1509. populum Israeliticum ex Aegypto eduxit; & Diodorus Sicu
•
us Aegyptum perlustrauit Annomundi 3907. ante natum Christum 55. Ex qua computatione patet interuallum inter Mosis eductionem & Diodori peregrinationem esse 1453. annorum, quo continué, & longè antè & pòst, ritus colendi bouis in Aegypto permansit. Cuius institutionis, vt antiquissimae, ipsi Aegyptij causas veras ignorant, ideo
que
diuersissimas vulgo proponunt: Sic enim Diodorus dicto libro. 2. Honoris, inquit, boui impensi
causam nonnulli tradunt, quod defuncti Osiridis anima in bouem transmigrasset; quae deinceps ad posteros pergens fuerit transfusa: Ali
•
à Typhone interfecto Osiride, ferunt Apim membra eius collecta in bovem ligneum corio bouisalbo circumdatum reposuisse, ideoque civitatem Busiridem appellatam: Multa alia de Api fabulantur, quae longum esset singulatim referre. Omnia veró miranda & fide majora de ejusmodi animalium honore disserentes Aegyptij, dubitationem haud paruam quaerentibus causas injecerunt: Sacerdotes secretiora quaedam scripta, provt jam diximus, habent:
Secretiora.
Multi Aegyptiorum tres causas reddunt, quarum prima omnino fabulosa est, & antiquorum simplicitate digna: Aiunt enim, priores Deos,
Prima Causa.
Colendorum animalium fabulosa.
cum pauci numero essent, viribusque populo impares, impietatem verò hominum timerent, similes se quibusdam animantibus finxisse, eo
que
modo crudelitatem, vim
que
hominum effugisse: Parto deinceps orbis imperio, vt redderetur animalibus gratia, quae suae salutis causam praebuissent, consecrasse illa, quorum sumpsissent formam, ostendisse
que
quo pacto & viva nutriendaessent & mortua sepeliēda. Secūda causa; Ferunt Aegyptios veteres, apud quos nulla esset militaris doctrina,
Secunda Caeusa.
cum à vicinis saepius bello superarentur, excogitasse ferre aliquod insigne, quod milites sequerentur: Figuras igitur animalium, quae nunc colunt, duces eorum in bello tulisse; ea
que
ex re cognito, seruat
•
que
sub quo quisque militaret ordine, victoriam consecutos: Igitur visum esse gratiam his animalibus, tanquam victoriae authoribus, reddi, statutumque nefas esse, quodpiam eorum, quorum imago delata fuerit, occidi, sed coli potius debere, honore
que
affici: Tertia affertur causa, horum animantium illata victui hominum vtilitas; bos faemella & alios parit, qui terram arant,
Tertia Causa.
& ipsa haud invtilis ad arandum: Oves bis edunt faetus, lanamque praebentes vario accommodatam vsui, l
•
c, caseum que abundè nobis praebent. Canis
•
um venationi, tum ad custodiam prodest: Propterea deum, qui apud eos Anubis vocatur,
capite fingunt canino, significantes custodem corporis O
•
iridis at
que
Isidis fuisse: Haec Diodorus. Hae causae, vt ipsi D
••
doro ethnico,
Nota.
qui nec veri Dei cognitionem, nec falsorum numinum differentiam, multò minus chymicae veritatis q
•••
quam sciuit, non satisfecerunt, sed indignae tantae operae pr
•
cio visae sunt, ita mul
•
ó minus nobis longè aliter institutis tum in vera Dei religione, tum Chymiae studio, ad pala
•
um esse poterunt; Imó potius nugatoriae & relatu vix dignae censentur, quippe ab omni ratione & experientia alienissimae: Interim cum verae causae, quae suâ luce se illustrarent, da
•
j non deberent, nec poterant, tum
•
vulgo ignaro, tum à Sacerdotibus rei conscijs, qualescun
que
ad formam seu praetextum effingendae fuerunt; quae cum sapientioribus absurdae viderentur, non iniuriâ illi Aegyptiorum stoliditatem in nummibus colendis deriserunt:
Aegyptij sapientissimi antiquitus.
Ve
•
ùm Aegyptios multarum artium & scientiarum primos inuentores & cultores esse nemo inficias ire poterit, et semper pro prudentissimis subtilissimi
que
ingenij hominibus habitos celebratos
que
, quomodo igitu
•
prae caeteris gentibus ad puerilia delyramenta circa brutorum cultus deuenissent, nisi alia causa secretior, quam reuelare non liceat, subesset? Sacerdotes veritatis conscij religione & capitali poena deterriti nihil aperuerunt de tantis Secretis; Vulgares alij siue literati, siue Idiotae inter Aegyptios ne minimum de vera causa sciuerunt, ideo
que
nil aliud quam fabulas et res ad speciem fictas scribendo manifestare alijs potuerunt; ita vt quò magis causas veras inquirentes falsi fuerint, et à scopo seducti, eó gratius id Sacerdotibus conscijs contigerit. Cum enim sibi persuasum haberent, Deum omnium Creatorem per Creaturas suas agnosci & coli posse, erroneâ imaginatione non fuerū
•
solliciti, vulgum aliter in religione institui, cum mutationem ejusmodi sibi periculosissimam futuram prospicerent: Verâ autem animantium cultûs sub silentio causâ tectâ, necessariū erat varias eas
que
falsas ratiunculas produci, quae s
•
ipsas iugulent invicem & è medio toliant: Verum Diodorus
fatetur secretiora quaedam scripta de hisce apud Sacerdotes extare, alijs ad
•
uc incognita: quae qualia fuerint secreta, vt animi Medicamentum dici reuera possent ac solerent, dies jam posterior detexit: Valeant itaque causae illae ternae a pueris deridendae & ab omni veritate absonae, ijsque credat, qui velit, nobis aliae innotuerunt rationes; si veró eaedem sub Allegoria dictae sint, simul constare poterunt, ac prima, quae ad literam absurdissima, ad sensum veritati magis correspondebit: Cum enim dij chymici, Osiris, Isis, Mercurius, & Vulcanus, timerent hominum impietatem, sua opera il
•
is absque discrimine largiri noluerunt,
••
eoque sub figura & s
•
hemate variorum animantium ea, tanquam pelle, velaverunt, et abscondê
•
unt; ne agnoscerentur, nisi â conscijs aut rationabilibus: Non enim tutum erat, arcanissima naturae Papyro Niloticae aut membranis animantium per scripturam
•
pertè concredere, sed videbatur consultum characteribus essentialibus ab animantibus desumptis, invicem colloqui, ne audientes aut videntes scirent, scientes autem non ignorarent: Quod vt magis conspicuum fiat,
Curbos in A
•
gypto cultus. Nota.
breviter nos causam hujus divini cultus boui, Api dicto, impensi percurremus, vnde de caet
•
ris simile judicium sumendum erit: Est autem bos nig
•
r Hieroglyphicus et indubitatus character materiae verae et vnicae Philosophicae, vt patet ex multis vtrins
que
p
•
oprie
•
a
•
ibus et Allegorijs: Proprietates naturae etsi nullae essent, arbitrium voluntatis ad ejusmodi designationem tamen sufficeret; Omnium enim Technicorum vocabulorū aut noematum rationem nimis curiose velle quaerere, abs
que
ratione esset: Idem in Hieroglyphicis forté locum habet animaliū quod in characteribus et notis literarum; Quantum verò suspicari licet, hoc animal,
Api
•
lingua Aegyptia, bos.
Taurus ad cultum
•
eligiru
•
, prae alijs, vt Apis dicatur, quia alias notum et insigne est vtilitate, robore, cicuritate et praestantià naturae; tum quia magna pars agriculturae in
arando, occando, triturando et alijs operibus laboriosissimis huic incumbat, tum quia lunae crescentis imaginem cornibus et maculis albis in nigro corpore ad vivum exprimat; Ad haec colore varium est, naturâ tractabile, et non admodum rarae inuentionis: Aliae si quae sint proprietates ab alijs obseruentur, hae nobis sufficiunt: Est autem hic bos simulacrum Isidis et Osiridis visibile et sensibus obuium, à quo ad mentem facilis fiat recursus intelligenti, nempe quid illo denote
•
ur: Verùm hìc quaeri posset, an igitur eiusmodi cultus institutio adeo necessaria fuit, vt chymicum artificium abs
que
eo exerceri non poterat?
Colendibouis Duae causae impulsiuae. 1. Ad quod respondeo; Duas esse motiuas seu impulsiuas causas primarias harum ceremoniarum et rituum introductorum; Primam ac praecipuam, vt Deo, summo Creatori atque tantorum munerum Largitori, quotidiè à conscijs sacerdotibus gratia redderetur, conspecto hoc animali, vt visibili obiecto et quasi sacramēto et symbolo externo, quod interiores pectoris motus ad Deum dirigere admoneret; Vt
que
Sacerdotes iuniores huius rei nondum perfectam scientiam adepti ad inquisitionem eorum, quae obscuriora erant, hisce hieroglyphicis characteribus incitarentur: Credibile enim est philosophorum discipulos hisce rudimentis se invicem exercuisse, inquirendo et consyderando rerum et animalium imagines seu figuras, vt perfecti theorici fierent, antequam praxi manum adhiberent: Vt enim quod manus anté notauit, mens facilius retinet, sic quod mens bene praemeditata est,
•
. Causa.
id manus aptius póst exprimit: Altera ac secundaria causa est respectu vulgi, tum vt hoc in officio & veneratione huius animalis, licet ignarum, contineretur, legibus
que
morem gereret, tum vt non inquireret in acta et scripta Sapientum, Chymiae artificium tractantium: Si enim nullus cultus externus huic rei adfuisset, Sacerdotes illi, non Sacerdotes, sed artifices chymici proclamati essent, et quilibet prae curiositate in eorum facta et effecta
inquisiuisset; A quo timore per religionis praetextum liberi euaserunt, licet semper in Vulcani templo ignem fouerent, e
•
que
noct
•
s et
•
ies aduigilarent; Nam ita res sacra postulauit: Quae intelligenti sufficient: Per raurum quo
que
materiam philosophicam denotari, patet ex Osirido et Iside, antè satis declaratis, qui per Apim intelliguntur, cum Osiridis anima in Apim mortuum, Serapin post dictum, migrare dicatur: et quoscun
que
honores Osiridi et Isidi debeant, eosdem Api impendere teneantur Aegyptij: Praeterea sequentibus temporibus à Graecis semper eadem materia per boues allegoricè insinu
•
ta est, vt patet in Tauro Minois seu Minotauro labyrintho Cretensi incluso erà Theseo deuicto, ope Ariadnes; in bobus Herculis ex Hesperia seu Iberia Geryonis tricorporis, (Chrysaoris filij, sanguinis Medusae nepotis,) abacti, nempe ex Pyrenaeis montibus; in bobus solis in Trinacria pa
••
is, in tauris ab
•
asone sub iugum missis, et in alijs eiusmodi quám pluribus: Color huic boui Api niger adesse debebat eandem ob causam, quia nigrum nigrius nigro est artis initium; In fronte autem vel alterutro latere macula alba crescentis lunae, alias abs
que
maculis omninó requirebatur iuuenis, seu vitulus, sanus est generosus, quia aeta
•
iunior, vt in ouis incubatui idoneis requiritur, sic et in materia philosophica; vt
que
oua gallinae sine gallo edita inutilia sunt, sic subiectum philosophicum, seu Apis abs
que
lunae crescentis imagine vix quicquam prodest; Quartum annum Apis non excedit, quo praesente mergitur, et alius eius vice inquiritur, eodem
que
modo nutritur, colitur et extinguitur; quia necesse est vt ivuenis maneat; Cursu enim Philosophiae ter quater
que
absoluto, de nouo incipitur, vt Typhon Osiridem iterum interimat, et Isis sui coniugis membra de nouo recolligat: Alij dicunt Isidem esse
•
unam, Osiridem solem, caelestes, ijsque Apim sacrum, praesertim dictis maculis notatum; At illi Solem et Lunam philosophorum nunquam viderunt, ne quidem
per vmbram; hoc est, noctuae sunt ad hunc solem, qui etiam noctu lucet intelligentibus, ignaris, sub tenebris tectus; Caput enim a
•
tis, inquit Hermes cap. 1. Est coruus, qui in nigredine noctis & claritate
〈◊〉
volat sine alis. Habitaculum praeterea aureum, quo Apis tenebatur, Vulcani fanum, quo nutriebatur, et caeteri cultus adhibiti idem attestantur: Quemadmodum autem imago bouis sculpta Chaos philosophicum, vt totum continens, deno
•
auit, ita figurae aliorum animalium vel partes totius vel operationis, pro cuiuslibet naturae diuersitate, expresserunt; quas cum Aegyptiorum vulgus in Pyramidibus, columnis, statuis, templis alijsque locis pictas aut sculptas vná cum Api animaduertit, ijsque reueretiam et silentium à Sacerdotibus impendi, eodem sensu et honore, quo Apim, caetera quoque bruta animantia colere cepit:
Origo superstitionis Aegyptiae.
Haec est origo et radix brutalis superstitionis Aegyptiorum in colendis quibuscunque animalibus et plantis, ab Api eiusque hieroglyphicis exorta, inque mentes eorum proseminata et infixa; Dum enim signum pro signato appraehendi
•
prae ignorantia, vt canis lapidem pro iactore prae bile, externaeque superficici inhaeret, negligit interiora, quae intellectu, non oculis, cernenda forent; dumque vmbram captat, rei essentiam perdit: Sic superstitio ex superstione er error ex errore natus est, conniuentibus ad hoc Sacerdotibus, ex causis praedictis; Nec verò fieri poruit, v
•
talis opinio cum lacte materno imbibita, post extirparetur, nisi monstratâ veritate, ob quam haec talia et tanta ab antiquissimis ordinata, quod nullo modo fas erat; Hinc singulae ferè ciuitates Aegypti sumpto à Memphi (quae bouem colebat) exemplo,
Vnde animalia cepta coli in Aegypto.
singula animalia venerari pro
que
numinibus habere ceperunt; Vnde et nominari se op
•
arunt, tanquam à Dijs ortum ducentes, vt Bubastia à
•
oue, sic Leontopolis
•
Leone, Lycopolis á Lupo, ab alijs aliae: Strabo▪
lib. 17. Geographiae de ijsdem Aegyprijs,
•
orumque
animalium cultus varietate sic scribit: Saitae & Thebani ovem colebant praecipuè, Latum piscem Nili Latopolitani, Lupum Lycopolitani, Cynocephalum Hermopolitani, Cetum Babylonij, qui colebant iuxta Memphim, Aquilā Thebani, Leonem Leontopolitani, Capram & Hircum Mendesij, murem & araneum Athribitae: Verùm cum nonnulli Aegyptiorum deorum immensum numerum producant,
Cur praecipua animalia culta in Aegypto. Canis.
nos caeteris omissis praecipua saltem animalium Hieroglyphica perlustrabimus, vtpote Canis, Lupi, Felis, Leonis, Hirci, Ichneumonis, Cynocephali, Crocodili, Ibidi
•
, Accipitris & Aquilae. Canis Mercurio, vt custos affingitur, est
que
ejus proprium Hieroglyphicum: Nam Canino capite Mercurium pingebant quem Anubim vocârunt, velut singularem Deum Aegyptium; vt enim Mercurius, Osiridis & Isidis consiliarius seu minister vbi
que
constituitur, ita Canis, quo vix animal sagacius est; huic sacer habetur: Hinc Virgilius Anubim appellat latratorem, seu caninos l
•
tratus edentem hoc versu: Omnigenûm
que
Deûm monstra & latrator Anubis. Lupos cur venerati sint, tradunt varias causas; ali
•
ob similitudinem canum, alij quod,
Lupus.
cum Isis vnâ cum filio Oro bello dimicatura esset, Osiris in Lupi formâ, ab inferis & vxori & filio contra Typhonem auxilio venerit: Alij alias rationes fingunt: Verùm eandem esse causam introductionis figurae Lupi, quae Canis, ex circumstanti
•
s satis apparet; Anubis & Macedon, vt ante dictum, fingebantur filij Osiridis, quorum ille Canis, hic Lupi insignia in armnis gestaret; Hic Anubis habetur pro Mercurio, qu
•
vel consiliarius vel officiarius est Isidis, non filius & Orus solus natus dicitur ex Osiride & Iside: vnde constat, si pro hystoria rerum aut personarum haec assumantur, in omnibus & singulis à seipsis refelli: Nihil autem aliud canis & lupus Hieroglyphicè designant,
Nota.
quam duas partes in vno Subiecto, quarum vna est cicurior & tractabilior seu minus
•
ugax, altera ferocior & fugacior; Cumque Anubis fingitur canino capite,
•
ateria Philosophica
denotatur eo respectu, quo est stabilior & fixior; Cum Macedon Lupino▪ quo vo
•
atilior: Lupus enim nost
•
r, inquit Rhasis in Epistola, in Oriente invenitur & Canis in Occidente; Iste momordit illum, & iste momordit istum, & fiuntrabidi ambo, et interficiunt se ad invicem donec fiat ex eis toxicum & Theriaca: Hinc Isis de seipsa testatur, vt habet ejus columnae inscriptio, quod sit in astro Canis refulgens; Et Author rythmorum Germanicorum; Alexander, inquit, ex Persia scribit, Lupum & Canem in hac argilla esse educatos, tamen à Philosopho nobis indicatur, vtrumque vnam habere originem, Lupum sci
•
icet ab Oriente prouenire, Canem verò ab Occidente ortum habere. Sic & Felis Isidi sacra habebatur eâdem ratione, quia Isis Lunae coelesti ac faemineae naturae assimilabatur,
Felis.
ac felis vicissitudines Lunae tenere oculorum incremento ac decre mento videbatur; vnde in praecipuo honore fuit apud superstitiosos Aegyptios felis, habebatu
•
que capitale felem occidisse, vt Diodorus narrat exemplo cujusdam Romaniplebeij & Regis Persici ob feli illatas injurias trucidatorum; Leonem veró vt animalium regem, qui victricis esset naturae, calidae & igneae, nec non sanguine aliorum victi
•
aret,
Leo.
posuerunt, eoque sulfur leonina pelle insignitum denotârunt; de quo cum saepius hisce libris dixerimus, vt notorium hic omittimus: Hircus idem cum Typh
•
ne, Priapo, Phallo, Satyris & Titanibus designare animadvertitur;
Hircus.
cum enim sit animal ad libidinem pronum, vt patet ex Virg. Egl. 3.
No vimus & qui te transversa tuentibus hircis,
Et quo, sed faciles Nymphae risere sacello.
Hinc pro generationis membro, quod Osiridi, aut ejus patri Saturno, aut avo Coelo, detractum est, sumitur; & Baccho, qui Osiris est, sacer habetur, vt & Phallus, de quo inferius: Ichneumon murem figura referre traditur, vnde & Mus Indicus à quibusdam dicitur:
••
hneumon.
Huic cum Crocodilo aiunt
necinum bellum esse, cui cum viribus & magnitudine impar sit, astu hostem aggreditur, dum in illius dormientis fauces insilit, corrosisque intestinis ipsum prosternit; Hujus absque dubio rationem habuerunt antiquissimi qui ejus animalis figurâ, tanquam charactere Hieroglyphico primitus vsi sunt: Tale enim quid accidere in hoc naturali artificio tam notum est quam quod notissimum: Nam vnum, quod fixum est, jugulat reliquum, quod volatile, & sic ex vtroque fit Theriaca Medicina aurea:
Cynocephalus.
Nihil autem frequentius Cynocephalo in Aegyptijs symbolis visitur, idque ob naturam ejus animalis; quod Isidorus lib. 11. hoc modo describit: Cynocephalus est monst
•
um caput habens caninum, de quo narratur in lib. de Naturisrerum, quod vnus Cynocephalus fuit delatus regi Francorum Ludoico, caput habens ferè caninum, caetera verò membra sicut homo, crura quidem humano modo nuda, manus etiam & brachia, collum album ac nudum, dorsum verò pilosum, erectus vt homo stabat▪ & ita decenter et hones
•
é sicut homo cibum manibus cap
•
ebat & ori inferebat: Hujus meminit Augustin. l. 2. c. 14. De Ciuitate Dei, vbi Thomas Valois addit, Augustinum per Cynocephalum intelligere Mercurium seu Hermetem Aegyptium; vnde & dicit lib.
•
. cap. 12.16. Miror sanè si ipsa scilicet, Deorum mater, Rhea, peperit Cynocephalum, quae longè postea venit ex Aegypto: Hunc autem Mercurium seu Hermetem dicit Isidorus l. 8. cap. vlt. fuisse formatum cum capite canino; Nam Canis est animal sagacissimum, sic et ipse fuit sapientissimus: Haec Valois: Huic animali, (si non ipsum est) persimile est Bavian dictum, cujus vt simiae gestus sunt varij et disciplina mira: Ratio ex ante dictis conspicua est, cuj alij adijciunt, quod mictu iterato viginti quatuor horas diej naturalis exprimat, ac ita solis motum in circulo repraesentet: De Crocodilis eorumque veneratione,
Crocodilus.
Causae quae apud Aegyptios traduntur, absurd
•
ssimae sunt; quia p
•
triam secur
•
m praestent à praedonibus, qui metu horum á Nilo abstinere cogantur;
quasi Crocodili sub aquis degentes potius hostem propulsare possint▪ quam ipsi Aegyptij sub eorum Crocodilorum tyrannide praeoccupatret nunquam securi; cum Crocodilus omnibus praedonibus sit rapacio
•
et crudelior, tam Aegyptijs, quá nexteris infestus, et aquis et terris metuendus: Menam verò á Crocodilo per paludem Maeridis vectum esse, quem sui canes perse querentur▪ ideoque ab eo mandatum, bestiam hanc pro Deo coli, eique vrbē Crocodilopolin dictam extrui, vt in Lupi honorem Lycopolin, in Leonis leontopolin, omnino incredibile est; Non á merito animalium id provenisse, sed ob physicam significationem arcanam, non omnibus notam, certo certius est: Hoc enim animal et aquis et terris degit; solumque ex quaprupedibus ovum parit; qua ratione ovum philosophicum verè xprimit; quod cum imperfectum sit, tamen omnia sibi necessaria intra se habet: De Ibide eadem est ratio,
Ibis.
quae deprae dandis serpentibus Aegypto maximé salutaris habita est; Haec avis Isidi et Mercurio sacra credebatur ob arcanas naturae dotes, tum quod venenosa depascendo aerem salubriorem ac animalibus vitam tutiorem praestaret, tum quod ipsa sibi Clysteris injectione ab obstructionibus, quae alvum interciperent, medicaretur. Accipitrem Osiridis sacrum putant,
Accipiter.
qui solaris avis videatur non solumob oculorum aciem, quâ valet, sed etiam naturam igneam ad bella promptam; vnde illud Ovidij.
Odimus accipitrem, quia semper vivit in armis.
Hac enim Martiali vi caeteras aves in praedam vocat, sibique in sanginem convertit: Prae his omnibus veró Aquilam Reginam volucrum agnouerunt, et inter sacros characteres,
Aquila.
quos Hieroglyphicos vocant Aegyptij, reposuerunt, easdem ob causas, quas antea, et post, vbi Aquilae fit menrio, recensuimus: Praeter has figuras Hieroglyphicas innumerae aliae reperiuntur, vt in Pyramidibus, Isidis mensa, ac similibus antiquissimis operibus Aegyptijs
& inscriptionibus apparet, verum hae nobis exempli vice hoc loco sufficient; Scribant alij de Hieroglyphicis Aegyptiorum magna commentaria, vt velint, vix tamen arbitor, absque Vulcani & Mercurij, imó Medicinae (in quâ plurimum Osiris et Isis praestiterunt) verâ cognitione, & vsu eos quicquam nisi verba daturos, vtcunque ad morales, imó morosas, ac verè moras et meras tricas implicando explicent: Causa verissima, cur Dij crediti horum animalium formis gaudeant vel laetentur, vulgo ignota fuit, nisi quod putârint (vt supra sub prima causa meminimus) Deos territos ob metum Gigantum in Aegyptum aufugisse, ibique assumptis variorum animalium figuris se abscondisse; Hinc Ovid. 5. Met. Cuilibet ex Dijs singulare animal asscribit, sub cujus tegmine latuerint, his versibus.
Huc quoque Terrigenam venisse Typhoea narrat,
Et se mentitis superos celâsse figuris.
Duxque gregis, dixit, fit Iupiter, vnde recurvis
Nunc quoque formatur Libycis cum cornibus Hammon,
Delius in corvo est, proles Semeleia Capro,
Felle soror Phaebi, niue â Saturnia vaccâ,
Pisce Venus latuit, Cijllenius Ibidis ales.
Praeter animalium, aliarumque rerum figuras pro characteribus Hieroglyphicis vsurpatas, in singulis Aegyptiorum templis Harpocratis simulachrum visebatur, eâ forma, vt digito ori impresso silentium seruandum,
Harpocrates
& altera manu prudenda abscondens, libidinem dètestandā, innueret; idque non absque causa; Haec enim quatenùs arcana arcanissima naturae non omnibus insinuanda, vtque Dej dona preciosissima, ita non libidine aut luxuria dehonestanda sunt.
Sunt praeterea monumenta haud dubia in Aegypto reliqua,4 De alijs inaicijs & Monumentis Aegyptiorum.
quorum vel memoria extet in hystorijs vel vestigia hodierno quoque die obvia, de artificio Philosophico si non per se, tamen cum alijs iuncta evidens testimonium
perhibentia; vtpote qùod tot coloniae per vniversum ferè
•
rbem inde deductae tradantur,
Coloniae Aegyptiorum.
quae omnino tales sunt, vt alicuius magnae gentis potētia & diuitijs celeberrimae initium extiterint, Nam, vt Diodorus tradit, in Babyloniam colonos traduxisse Belum Neptuni volunt Libyae
que
filium,
Belus.
qui sedem vrbi poné Euphratem cum elegisset, Sacerdotes (hos Chaldaeos Babylonij vocant, qui more Aegyptiorum astra obseruarent) physicos etiam, Astrologiae qui dediti essent, instituit: quod autem hic Belus ab alijs Saturnus, ab alijs Iupiter dictus, ex Sacerdotibus Aegyptijs orivndus sit, et artificij arcanissimi tum Sacerdotibus illis proprij gnarus fuerit, eius
que
ope tanti regni incrementum praestiterit ex sequentibus, vbi de templo ipsi erecto sermo erit, patebit: praeterquam quod nomen ipsum Saturni aut Iovis illi inditum satis convincat, eum aureae deorum genealogiae participem fuisse: Ferunt etiam, inquit Diodorus, Danaum ex Aegypto cum filiabus profectum antiquissimam ferè vrbium Graeciae,
Danaus.
Argos condidisse; in Lydiam Cypri appulisse, susceptum
que
ab incolis erecto Mineruae templo, statuam ingentem Deaedicasse. Quod verò Danaus Aegyptius arcani Aegyptij cognitionem habuerit & cum Belo affinitatem, patet ex allegorijs à poëtis post illorum tempora fictis de Danai filiabus, quae maritos suos occiderint, vnde apud inferos vas perforatum aquis replere frustraneâ operâ cogantur▪ quae et Dan
•
ides et Belides appellantur, quia quidam Belum Danai patrem statuunt, alij horum coniugum;
Colchi.
De Colchis Diodorus quo
que
refert, quod Aegyptiorum sint coloniae, qui in Ponto habitant; Hi fodinas metallorum secuti sunt, eas
que
in Colchide colere ceperunt; Vnde & Iason Vellus aureum deportauit: Sic Ammianus l. 22. Colchos antiquam Aegyptiorum sobolem esse refert: Nam linificium adeò apud eos vulgatum est, vt in peregrina quo
que
loca exportetur.
Iudaei.
Iudaeos insuper, Diodorus inquit, qui Arabiam inter Syriam
que
consedêre ab ipsis Aegyptijs testantur transmigrasse: Quapropter et apud has nationes, addit, antiquo more circumciduntur
pueri, ab Aegypto eâ consuetudine traducta. Verum in his ex ignorantia sacrarum literarum,
Nota.
originem circumcisionis apud Iudaeos ab Aegyptijs deducit, cum econtrà fieri debeat; Postquam Abraham ex Dei ipsius iussu hunc ritum in posteros suos transmiserit, à quibus multi in Aegypto diuersis temporibus consederunt, ibique circumcisionem sine dubio propagârunt: In qua Israelitarum ex Aegypto eductione singulare quoque accidens abundantiae diuitiarum auri et argenti apud Aegyptios apparet; Cum singuli ex Israelitis à Deo iubebantur aurea et argentea vasa mutuó accipere secum
que
auferre; Vbi videtur et horum vasorum magnam copiam ibi fuisse et haud magnam aestimationem aut preciositatem, quod viri rustici, seruiles, alienigenae, contra ipsius Regis nutum inde migraturi et redeundi animum non habentes, à vicinis suis Aegyptijs eadem inpetrârint; Nam praeterquam quod Deus Aegyptiorum voluntatem in manu sua habuerit
•
ó
que
direxerit, tamen si priuati homines non multum auri & argenti ipsi habuissent, non potuissent alijs dare mutuò Quod si hoc verum est de priuatis personis, quid aestimandum erit de Sacerdotibus et Regibus ipsis, quantum illi thesaurorum et opum ex metallis habuerint, de quibus legitur, quod propria reconditoria seu gazophylacia ad aurum & argentum reseruandum extruxerint, quod sanè mirum videri possit illo antiquo, non nostro tempore; Athenienses quo
que
colonos Saitarum gentis Aegyptiae asserere nituntur, vt patet ex Diodoro: qui inquit;
Athenienses.
Fuerunt & Aegyptij quidam Atheniensium duces:
Dipetes.
Dipetes enim Mnethei pater, cum esset Aegyptius, post modum Atheniensium ciuis et rex factus est:
Erichtheus.
Similiter & Erichtheum tradunt Aegyptium genere Atheniensibus imperasse, qui ex Aegypto Atheniensibus attulit frumentum, ob id
que
beneficium eis regem constitutum, qui sumpto regno docuit eos ceremonias ac mysteria Cereris Eleusinae ab Aegyptijs translata: Eam quo
que
deam his temporibus coaeuam Athenas frumenta comportasse dicunt & serere
denuó triticum docuisse: Athenienses regnante Erichtheo cum omnes terrae fructus siccitas abumpsisset,
Vt quidam volunt. A.M. 2568 Cererem praesentem frumento eos iuuisse; Sacra insuper et mysteria eius De
••
tunc in Eleusina suscepta, quae eadem et penes Aegyptios celebrantur: Haec Diodorus: Verum haec fabulosa esse et nunquam reuera contigisse, apparet ex innumeris circumstantijs,
Nota.
quamvis pro hystoria ab Ethnicis credita et recepta fuerint: Nam vsus frumenti longé antiquior est et ante diluvium non ignotus, ideo
que
Nohae posteris non insolitus, ad quos Graeci pertinent, praesertim cum caeli iniquitas in eorum regione non denegauerit frumenta aut vinū: Ad haec Ceres nulla Dea reuera est aut fuit, sed vt constat ex anté narratis et in posterum narrandis, cum ipsa Isis habeatur, ac póst Triptolemum, vt nutrix, nutriuisse, èodem referenda est: Nec cóueniunt▪ inter se, nunc Erichtheū nunc Cererem ipsam, nunc Triptolemū Athenienses docuisse frumentorū seminationem et vsum, quasi adeó indociles extiterint Atheniēses; vt primâ vice appraehendere nequiuerint; Et si vnus ex dictis frumenta Graecis dedisset, caeteris hoc asscribi nequit, tū
que
quaeritur, quo ante id victitârint Athenienses, an glandibus, vt poëtae fabulantur? et vnde, an ex Aegypto, vel ex alia regione, vel caelitús frumenta primitús apportârit; Verum qualia haec frumenta fuerint, póst ex Hieroglyphicis Eleusiniorum
•
acrorum clarissimè patebit, ideo
que
hic omittimus: Similiter ibidem de Eumolpis mentio fiet horum sacrorum Sacerdotibus.
Eumolpides.
Nam et Eumolpides, inquit Diodorus, ab Aegyptijs Sacerdotibus traducti sunt, et a Pastophoris praecones: Idem, solos ex Graecis, inquit, Athenienses per Isidem iurare, formâ moribus
que
Aegyptijs similes, plura
que
alia his similia magis ambitiosé quam veré asseruntur.
Cadmus.
Cadmus quo
que
ex Thebis Aegypti ortus praeter caeteros filios & Semelen suscepit; Nam cum missus esset a patre Agenore in Europam, vehementi
•
actarus tempestate in Rhodum venit, ibi
que
Neptuno aedificauit templum, eius
que
curam Phaenicibus quibusdam ab se in insula relictis
demandavit: Ex his postmodum sacerdotes, qui faciendis praeessent sacris, ex successione manârunt: Cadmus Minervam Lindiam ornavit donis, in quê
•
s olla fuit aerea admodum conspicua, antiqvo more fabrefacta: In ea literis Phaeniceis, quas aiunt primum ex Phaenicibus in Graeciam allatas, appellatasque Phaeniceas, inscriptum erat, Terram Rhodum à serpentibus vastatum iri;
Arcana. Nota.
quae verba si ritè intelligantur, totam artem chymicam brevissimo Hierogyphico apertissimè evolvunt: Nam cur ollam eam Minervae Deae sapientiae obtulit? cur aeream, & quidem antiquo more fabrefactam? Cum enim haec antiquissimo tempore contigisse dicantur, cur dicitur adhuc antiquo more fabrefactam ollam esse; nisi po
•
iù
•
ad materiam, quam ad formam ibi respiciatur? Phaeniceas literas Hieroglyphicas fuisse non est dubium, aut potiùs, Allegorici sensus, easdem cum Puniceis, quarum ante meminimus; Terra autem Rhodus, cum Allegoricé ibi accipiatur, Terra Philosophica est, quae á Serpentibus deuastanda erit, in quibus duobus, vt arcanissimis, nempe terro Rhodia (alia enim non valet) & serpentibus volatilibus & venenosis totum magisterium quiescit: ideoque hoc à Cadmo, quasi vatidico spiritu, praedictum fuerat; Donum sanè aereum Minervae (sapientiae Deae habitae, vtpote ex Cerebro Iovis enatae) oblatum non tanti erat momenti ob materiam necformam, cum preciosiora dona Deae offerenda essent, ex auro, gemmis & alijs; nisi quid Hieroglyphici Aegyptij continuissent; Huc accedit, quod omnia de Cadmo ferè fabulosa sint & chymiae propria arcana denotent; quomodo nempe bovem sequutus varij coloris, vbi hic recubuit, ille vrbem condiderit, sociosque ad fontem miserit, à Dracone ingenti, Typh
•
nis & Echidnae filio, pòst extinctos; quem ipse Cadmus aggressus trucidarit, ejusque dentes in terram pro seminio sparserit, vnde enati Terrigenae fratres in Cadmum irruentes: Cum verò Cadmus vnum eorum Lapide clam percussisset, inde intestino bello exorto se mutuò è medio sustulerunt: Haec singula
esse accommodatissima verae chymiae Hieroglyphica opera nemo non videt, vt etiam in sequentibus demonstrabitur
•
at
•
ús: Eódem spectat, quod Orpheus Thebanorum amicus finxerit Dionysium, qui apud Aegyptios Osiris & Latinos Bacchus est, ex Iove & Semele Cadmi filia, natum, quasi primò post Thebas à Cadmo conditas Dionysius seu Osiris ortus dicatur, cum tamen longé ante Cadmi tempora apud Aegyptios celeberrimus fuerit, non quod reuerà Deus extiterit, sed inter Hieroglyphicos pro primario, vt dictum, creditus & receptus: Ideoque Aegyptij scriptores tradunt, nugari Graecos, quod Dionysium apud sese natum ebuccinentur:
Fabulosa alia de Aegyptijs.
Diodorus quoque nonnulla alia lib. 2. c. 6. de Aegyptijs recenset his verbis: Multa quo
que
alia fabulosè de Aegyptijs feruntur, quae adhuc nomine & opere perseuerant. Nam in vrbe Achanta trans Nylum, Libyam versus procul à Memphi stadijs 150. vas est perforatum; ad quod singulis diebus sacerdotes 360. aquam ex Nilo deferunt: Asini etiam ficti fabula monstratur in quadam celebritate: Nodos enim, quos vnus in principio longioris funis complicat, alij post sequentes dissolvunt. Melampodem insuper ferunt Dionysii sacra ab Aegyptijs ad Graecos transtulisse,
Melampus.
quaeve de Saturno feruntur, deque Titanum pugna, hystoria postremó omnem Deorum passionem docuisse. Daedalum quoque aiunt imitatum esse labyrinthi errores,
Dadalus.
qui ad hoc vsque tempus manet. Hunc aliqui aedificasse dicunt Mendetum, alij Maronem multò antequam Saturnus regnasset. Numerus priscarum apud Aegyptios statuarum idem est, qui est à Daedalo Graecis factus. Templi Vulcani vestibuli, quod pulcherimum in Memphi situm est,
Templum Vulcani pulcherrimum.
Daedalum architectum fuisse constat, obque eam rem á populo statuâ ligneâ in templo, quae ab ipso fabricata sit, donatum. Huic propter artis praestantiam, multaque ab eo inuenta, magna gloria adepta deorum honores accolae impenderunt: In vna enim Memphis insularum templum nunc quo
que
est Daedalo dicatum; Haec Diodorus; Cum Graeci arcana Aegyptia potissima
resciuerint, ceremonias quoque et ritus sacros quibus illa
•
egi simul et propagari possent, receperunt; Hinc fabula de Danai filiabus, vas perforatum aqua replentibus, ac reliqua ejusmodi apud Graecos celebrata sunt; Templū
Vulcani quoque preciosissimum apud Aegyptios fuisse Diodorus narrat, quia vt dictum, á Vulcano et Mercurio ferè omnia sua bona post Deum habuerunt:
Qui Graeci ad Aegyptos doctrinae gratia iverint.
Tradit quoque idem author in Aegypto Orpheum, Musaeum, Melampodem, Daedalum, Homerum poetam, Spartanum Lycurgum, Solonem Atheniensem, Platonem Philosophum, Samium Pythagoram, Eudoxum Mathematicum, Democritum Abderitem et Inopidem Chium fuisse, suasque scientias, artes & doctrinas didicisse: quod si verum est, vt in eo consentiunt omnes hystorici, constat ab his tanquam ducibus omnium bonarum literarum, legum et institutorum, nec non ceremoniarum, de Dijs Hieroglyphicis opinionum & figmenorum originem et radicem primam emanasse ad Graecos aliosque populos, atque sic per totum feré ter rarum orbem successu temporis propagatam esse: Quid enim Poetae et Theologi Ethnicorum habent, quod non ex Orpheo, Musaeo & Homero hauserint? Quid antiquorum legislatores memoratu dignum habuerunt, quod non á Lycurgo, Soloneque transtulerint? Quid denique Philosophi tot sectarum principes in scientijs jactârunt, quod non á Platone, Pythagora, Eudoxo, Democrito, alijsque tanquam per manus traditum acceperint? Itaque hj omnes sua dogmata ex Aegypto,
Ex Aegypto omnes artes.
artium nutrice & opinionum matre domum deportârunt; quae licet diversa videantur & nonnulla eorum inter se pugnare, ex Hieroglyphica & Allegorica doctrina tamen ea varietas duntaxat contigit; Quocirca omnes ferè religiones Ethnicae in orbe tū temporis noto, literae & leges ex Aegypto exortae sunt; Iamblichus in libro de mysterijs idem, at paulò aliter, attestatur; Aegyptij, inquit, scriptores, putantes omnia inventa esse à Mercurio, suos libros Mercurio inscribebant: Mercurius praeest sapientiae & eloquio: Pythagoras, Plato, Democritus,
Eudoxus, & multi alij ad Sacerdotes Aegyptios iuerunt: Dogmata hujus libri sunt Assyriorum et Aegyptiorum, & ex columnis Mercurij: Pythagoras & Plato didicerunt Philosophiam ex columnis Mercurij in Aegypto: Columnae Mercurij plenae doctrinis:
Columnae Mercurij.
Haec ille: An verò hae columnae fuerint illae, quarum meminimus de Osiride et Iside, aut aliae Hieroglyphicis prorsus literis (quales sunt illae quae hodierno quoque die Romae visuntur non procul á Porta Populi, ad S. Iohannem Lateranensem, ad Diuam Mariam Majorem, & alibi) sculptae, triangulis, quadrangulis, circulis, serpentibus, & innumeris ejusmodi animalibus mirabiles & refertae, in obscuro manet. Iosephus quoque meminit in antiquitatum libris á primis patribus ante diluvium, duas lapideas, vnam marmoream, alteram lateritiam, tabulas seu columnas, septem artium liberalium inscriptione, ne hae perirent aquis vel igne, sed ad posteros transmitterentur, insignitas, erectas fuisse, quarum fortè & alij antiquiores scriptores mentionem faciunt; Ex recentioribus, Bernhardus comes, aliorum monumentis edoctus Hermetem invenisse primum illas tabulas refert, dum inquit; De hoc verò Hermete legitur in Biblijs; ipsum intrasse in vallem Ebron primum & ibidem invenisse lapideas tabulas septem, quibus insculptae fuerant á sapientibus, priusquam inundatio fieret aquarū, septem artes liberales, cuique suis solum in principijs, ne transirent in oblivionem. Quod etiamsi nos in textu bibliorum sacrorum non legamus, tamen credibile est haustum ex glossis antiquorum scr
•
ptorum: Ratio his ad stipulatur in hunc modum; Quod si Adam omnium rerum creatarum essentias cognovit intus & extus, vt in sacris traditur, dum nomina à cujusque natura ijs imposuerit, Et si antiquissimorum illorum patrum vita adeo longaeva potius in consideratione & speculatione divinorum operum, quám alijs operationibus vilioribus peracta sit, quis neget, scientias omnes reales, non phantasticas et imaginarias (quales quaedam pòst introductae sunt, vt est ratiunculâ
productâ nigrum facere album et album nigrum) in mente et vsu illorum patrum exti
•
isse? Quod si in consyderatione et opere, non iniuri
•
et de harum propagatione fuerunt solliciti in posteros; Prolem enim suae mentis vt reseruarent aequè, ac corporis, hoc for
•
è medio vsi sunt; si veró quis Iosepho, alijsque in his contradicat, per nos licebit; satis ex antè dictis nostrae Propositionis demonstrationes sese insinuant: Vitrum, quod lapis artificialis pellucidus dici posset,
Vitrum in Aegypto ab antiquis temporibus.
et propriè ad chymiam spectare, ab antiquissimis quo
que
temporibus Aegypto ei
que
vicinae Aethiopiae innotuit; Ex eo enim Aethiopum sepulturas fieri Diodo
•
us testatur; Salientes, hic inquit, corpora in
que
vasis vitreis nuda condentes supra columnas ponunt: Ita per vitrum defuncti corpus aspicitur, quemadmodū scribit Herodotus; quod Cnidius Ctesias improbat: Ait enim saliri corpora, ideo
que
corruptam non posse speciem seruare, sed statuas aureas cauas fieri, in quibus mortuos ponant vitro circumposito: Quo fit, vt in locis superioribus sitae circumstante vitro imago aurea defuncto similis reddatur aspicientibus: Et haec ditiorum Sepulchra esse affirmant: Tenuiores argentea
•
imagines ponūt, inopes veró fictiles. Vitrum abundé cum plurimum fiat in Aethiopia, omnes habent. Haec ideo afferenda putauimus, cum Aethiopes aliquando Aegyptijs, et hi illorum magnae parti, imperârint, ne quis ex vasorum, nunc ad chymiae vsum requisitorum, defectu tum existente, vt opinari posset, aliter, quam res est, concluderet: Quó et spectat, quod admirabile est, & adhuc Cairi,
Nota.
(Memphis olim dicti) obseruatur, oua gallinacea ab Aegyptijs solis per artificium furnorum excludi posse; id
que
ab antiquo et longè ante natum Christum tempore: Sic enim Diodorus l. 2. c. 3. de hoc plus quam chymico artificio Aegyptiorum scribit: Nam qui, inquit, aues et anseres nutriunt, praeter earum, quae apud alios homines habentur pro
•
reandi naturam, adeó illis indulgent, vt in numerū dictu mirabilem avium
•
vadant. Non enim ovis ìncubant aues, sed ipsi ingenio &
naturali arte ex ovis praeter caeterorum consuetudinem educuntfaetus: Non immeritó quó
que
ex Aegyptiorum regum stupendis Sepulchris et miraculosis monumentis Pyramidum,
Pyramides Aegypti.
idem convincere possemus: Quamvis enim Aegyptij ex naturae operibus de animae humanae immortalitate, vel aliàs, certiores facti, ideo magnifica Sepulchrorum Mausolêa reliquerunt, negligentes interim domus aedificandae curam, quod, vt Diodorus de his loquitur, domos nostras diuersoria appellent, tanquam breui tempore à nobis inhabitandas, defunctorum Sepulchra, sempiternas domos, tamen eorum potentiam, diuitias, animi constantiam, et supra humanitatem quid tentantium effectus et opera adhuc ibi locorum videmus, quasi aeterna et ad finem mundi duratura; quae à quibus extructa sint, supra diximus; Hae inquam Pyramides, vt Diodorus l. 2. c. 2. refert, versus Libyam spectant longè à Memphi stadijs 120. à Nilo autem 45. quae et artificio & operis magnitudine mirabili s
•
uporem praeberent aspicientibus: Earum maxima quatuor est laterum, quorum quodlibet ab inferiori parte iugera septem continet: altitudo amplius, quam 6. iugera tollit: Latus quodlibet deducta paulatim vsue ad verticem altitudine continet cubitos 65. Ex lapide duro difficiliue ad tractandum sed aeternum permansuro structura omnis constat. Nam fermè milleannis, vt aiunt quidam, vt alij tradunt, amplius tribus millibus quadringentis, ad nos vsue ea moles integra permansit. Ferunt eos lapides ex Arabia longo admodum itinere aduectos: Aggeribus autem fabricata est, nondum eo tempore inuentis machinis; opus certé mirabile, praesertim in terra vndiue arenosa, vbi nulla ne
que
aggeris, neque caesi lapidis sint vestigia, vt non ab hominibus, sed à dijs tanta moles structa videatur. Conantur Aegyptij mira quaedam de his fabulari, ex sale et nitro aggeres eos factos, posteaque Nili incremento liquefactos absque hominum labore penitus defecisse: Verum id procul a vero a best. Nam et multitudine hominum
agger constructus & multitudine deletus est; Trecenta enim & sexaginta hominum millia, vt aiunt, ad id opus deputata sunt, quod viginti fermè annis absoluerunt. Pecunia omnis ad opus eius impensa, vt olera tantum herbasque (is enim cibus opificum fuit) ad mille et sexcenta talenta excessisse dicitur: Praeter hanc sunt et aliae, ex quibus aliae alijs sunt minores: At nemo eorum, qui struxerunt eas Pyramides, in ijs sepultus traditur: Quidam, vt ex eodem antè retulimus, maioris asserunt Armeum extitisse conditorem, secundae Amasim, tertiae Masum, qu
•
m volunt quidam Rhodopis Sepulchrum fuisse: Verūm de harum Pyramidum auctoribus nil certi neque apud incolas, neque apud scriptores constat. Hactenus Diodorus: Nos tempore antiquissimo, nempe eo,
Nota.
cum populus Israëliticus in Aegypto lateribus coquendis et stipulis per agros congerendis fatigaretur, extructas esse, colligimus potius ad opum ostentationem, quám regum Sepulchra: Barbara Pyramidum, inquit Martialis, sileat miracula Memphis, etc: Omnis Caesareo cedat labor Amphitheâtro; V
•
rum Amphitheatrum illud, non minus praelustre opus, nunc in ruderibus ferè positum est, Pyramides veró, quae tot millibus annorum ante Amphitheatrum steterant, adhuc perdurant integrae: Ab ingenio itaque subtilissimo, ab animo verè magno, et à manu largissima has profluxisse, ab effectu patet: Plinius Lib. 26. c. 12. ait, Pyramides illas in Aegypto nihil aliud fuisse, quam regū pecuniae ociosam et stultam ostentationem; quippe cum faciendi eas causa à plaerisque tradatur, ne pecuniam successoribus aut aemulis insidiantibus praeberent. Quod veró inter mundi miracula numeratum est non immerito, hoc opus quoque ab arte miraculosa, cum caetera omnia correspondeant, perfectum, mundoque pro testimonio quasi aeterno relictum esse, rationi consonum est. Verum de his satis: Vt caetera opera Aegypti magnificentissima praetereamus, inprimis suspiciendum
est Semiramidis Babylonicae, quae et Aegypto imperavit,
Templum Beli Babilonici.
templum lovi Belo erectum, in cuius summo tres ingentes aureas statuas Iovis, Iunonis, Opis
que
erexit, quarum Iovis, vt Diodorus inquit, adhuc extat longitudine pedum 40. mille Babyloniorum talentorum ponderis: Opis simili pondere in sella aurea residet, ad cuius genua duo adstant leones, iuxta
que
serpentes argentei ingentis magnitudinis, ponderis quilibet est talentorum 30. Iunonis stans signum ponderis est talentorum 800 Huius dextera caput serpentis tenet, sceptrum lapideum sinistra: His omnibus communis erat mensa aurea manu facta, longitudinis pedum 40 duodecim latitudinis, ponderis talentorum 50. Et eiusmodi plura, quae Diodorus et alij scriptores recensent: Quae etsi quis ad Deorum gentilitiorum cultum vsitatum referat, tamen Chymica omninó esse, quo ad originem et inuentionem, clarissimé constat: Belus enim, vt anté narratum, ex Aegyptijs Sacerdotibus in Babyloniam colonias et sacra Aegyptia deduxerat; Vt ita ars Aegyptij arcani conscia eòdem transl
•
ta sit; Adhaec Iupiter et Iuno sunt coniuges, nihilominus frater et soror; Sic et Saturnus Opis
que
quae mater est vtrius
que
Saturno
que
lapidem pro Ioue obtulit deuorandum; In aurea reuera sedet sella, ei
que
adstant leones et serpentes; addam, vnus volatilis, alter non; de quibus Chymicorum libri scatent, ideo
que
hic non repetendis: At cur Opis dextrâ caput serpentis tenet, sinistrâ verò Lapideum sceptrum? Quia ita oportuit hieroglyphicè adumbrare, de qua re et in cuius memoriam haec simulachra posita essent: Sceptrum aliàs ex auro est, sed hoc ex Lapide, qui auri pater est subter et supra terram; Opis autem vtrius
que
mater: Communis est mensa omnibus aurea; Quia ex tribus duo, et ex duobus vnum fit: In Aegypto quo
que
apud Heliopolitas (eaedem enim Heliopolis et Thebae sunt) priscis temporibus inuenta esse tradunt et irae et doloris Medicamenta; Ideo
que
Diodorus inquit, Homerum apud Aegyptios
commoratum finxisse ab Helena in praeteritorum oblivionem potionem Telemacho datam,
Nepenthe
•
medicina d
•
lorifuga ab Aegyptijs facta fuit.
NEPENTHES dictam; Hac ratione non immerito omnia haec opera ejusdem Medicamenti vi et facultate producta esse auguramur; Medicamentū enim, quod Animi dicitur, inscriptione Simandij superius relata, si irae et doloti medetur, si (vt Ianus Lacinius annotat) est aegritudinum hominum cum animi tum corporis efficax medicina; quippe quod perturbationes omnes expellit, bonosque viros, id est, alieni non invidos efficit simili
•
er et conservat; si quoque, vt idem testatur, corporeos humores, si qua excesserunt, adaequat et constituit, imbecillemque senectam valentem inducit et confirmat, Cur non hoc quoque, quod in potentia existit, in actum deducat?
Venus Aurea Aegypti.
Venerem Aegyptij ex antiquo nomine auream appellant, agrumque esse constat aur
•
ae Veneris prope Memphim: Non sine causa Saturni exenterati abjectum pondus, vnde Venus nata dicitur, aureo dignantur nomine et honore; quia revera mater est omnis oestri Philosophi
•
j; Habet enim Cupidinem, qui Dijs aureis quoque dominatur, inque ijs libidinem incendit: Notandus & mos medicandi pueris apud Aegyptios; qui pro pueris aegris Dijs quibusdam vota faciunt, ac si pueri de morbo euaserint, radunt capillos ac in auro argentove ponentes dant munus Magis. Qu
•
e huc vsque maximâ ex parte ex Aegyptiorum monumentis vt antiquissimis, sic arcanissimis adducta
•
uerunt,
•
atis superque conuincunt, omnia illa opera ad Chymiam, hoc est, Medicinam auream, de aureo medicamento corporis & animi agentem, proprijssimé referri debere, nullisque alijs rebus, nisi perperâm, accommodari posse: Verùm cum non nemo de Medicinâ, toties inculcatâ, dubitare queat, quasi illa non tanti momenti sit, nihil
que
amplius praestirerit▪ quam ali
•
medicinae mostratis aev
•
, multo magis, si de L
•
pide Philosophico aut Aurificio seu Chrysopaea haec á
•
obis intelligantur, praeconcepto judicio
omnia vana, irrita, nec rationi, nec naturae consentanea, pronunciabunt nonnulli; idque ideó, quod ipsi modum perficiendi ea secundum artem, quae naturae sunt opera, non capiant aut intelligant, nec artifices ejusmodi (praeter vulgatos, potiùs fraude & paupertate, quàm vero artificio et divitijs celebres) palám adhuc talia et tanta operantes, videant: His ijsque similibus obiectionibus negativé concludentibus, et ab ignorantia juris et facti (quod aiunt) dependentibus (Cum hisce aequè ecelestia quam terrestria eâdem facilitate et audacia evertere liceat, in contrarium tot experimentis vtròbique extantibus) sic respondemus: Quod Aeegyptij, eorumque sequaces Graeci antiquissimi Medicinam auream habuerint, quâ illi ad divitias quoque comparandas vsi sint, praeterquam ad valetudinem corporis sustentandam, hactenùs dicta satis convincunt, & ab hystoricis antiquis post Diocletiani tempora memoriae proditum est; Verúm hic meae propositionis scopus non fuit, nisi forté secundarius, qui se ipsum sufficienter comprobet, si saltem de Medicina, quam primariò mihi demonstrandam sumpsi, constaret: Vnius enim Subjecti multae & variae possunt esse vires, efficaciae, virtutes, fines et effectus, licet non omnes ad vnam eandem
que
intentionem dirigantur; quod in auro, subjecto nobilissimo, conspicitur; quo medici vtuntur ad sanitatem hominis curandam, fabri ad alia opera inde conficienda, alij ad ornatum & pompam, non pauci ad lucrum & censum; (quid enim non perficit aurum?) Ita & de Medicina illa aurigena sentiendum est, qua non diffitemur multos Aegyptiorum regum ad luxum et diuitias, nec non Idololatriam introducendam, & sub silentio arcanissimorum confirmandam, abusos esse; alios quoque haud paucos ad divinam gloriam, proximi vtilitatem et corporis humani sanitatem conservandam: A potiori autem denominatio cum fieri debeat, ac plus sit in hac humanae vitae fragilitate & brevitate, juxta praeceptum
Dei, proximum diligere, vt se ipsum, eique in necessitatibus ac morbis, qui corpus affligunt, succurrere mandantis, quàm divitijs solam operam impendere, & sibi vni vivere; Idcirco haec ars meritò à nobis appellata MEDICINA, quae aureum animi & corporis Medicamentum perfecit, eoque nomine longo tempore investigata est.
Finis Libri primi.
LIBER SECVNDVS. DE HIEROGLY
PHICIS GRAECORVM, AC Primó de Allegorijs auro magis CONSPICVIS.
SI RELIGIONVM APVD Omnes Gentes diversissimarum quocunque tempore receptarum initium & originem primam repetamus, á probabilibus causis eas semper extitisse reperiemus: Antiquissimam veteris Testamenti apud Patres ante diluvium, & post ab Abrahami aetate ad ad Israelitas propagatam, vt verissimam amplectentes à caeteris omnibus excipimus, vtpote à Deo ipso institutam & miraculis innumeris demonstratam, cuj Christiana NOVI TESTAMENTI successit, omni exceptione major professio: De Ethnicorum praesertim Idololatria, seu falsorum numinum veneratione & cultu dicimus: Huic occasionem absque dubio praebuisse causas ad speciem,
Dij ab omnibus gentibus recepti, à Vulcano & Mercurio erti.
non omnino fictas aut falsas creditas, sed rationabiles, verisimiles et multorum consensu stabilitas: Sic ferè vniversus mundus (exceptâ Iudaeorum Polytia) Numina tum à Romanis, à quibus imperabatur, hausit; Romani â Graecis, Graeci ab Aegyptijs; Aegyptiorum vulgus à Sacerdotibus, sacerdotes à Vulcano & Mercurio, Osiride & Iside, fictis & au
•
eissuis numinibus ac saltem nominibus existētibus,
rem verò longé aliam significantibus, omnem sacrificiorum vsum & ritum mutuati sunt; de quibus hactenus sub Aegyptiorum Hieroglyphicis satis dilucidè disseruimus.
Praeter dictos autem Osiridem, Isidem, & Orum Aegyptij antiquissimi etiam aliorum Deorum nomina vsurpârunt, praesertim duodecim, nempe Iovis, Neptuni, Martis,
Dij Aegyptij
•
2. magnarum gentium dicti.
Mercurij, Vulcani, Apollinis, Iunonis, Vestae, Cereris, Veneris, Dianae & Minervae, quorum sex sunt Masculini, & totidem faeminei sexus, ijque Dij magni magnarum gentium crediti sunt, póst ad Graecos, & ab his ad Romanos translati. Nam vt Natalis testatur, alijs fiebant è ligno simulachra vel fictilia, & non sculpebantur ex auro vel argento vel ebore, nisi magni Dij, cum Plebeij è quavis materia fierent antiquitus. De his Herodotus in Euterpe; Duodecim, inquit, Deorum nomina primos Aegyptios existimasse, atque Graecos ab illis cepisse, eosque primos ara
•
& imagines & Templa Dijs sibi erexisse: Quòd verò Graeci, & quinam ex illis primi ad Aegyptios transierint,
Graeci ab Aegyptiis doctrinas acceperunt.
ipsorum sacra in Graeciam retulerint, ipsius Diodori verbis demonstrabimus; Hic lib. 2. cap. 6. Nunc inquit, qui Graeci sapientiâ & doctrinâ praediti in Aegyptum priscis temporibus transierint: vt leges & doctrinam illorum perciperent, recensebimus: Scribunt corum Sacerdotes, in sacris contineri libris, transisse primum ad Aegyptios Orpheum, Mus
•
um,
Qui Graeci primo in Aegyptum transierint.
Melampodem, D
•
dalum, Homerum Poetam, et Spartanum Lycurgum; Deinceps Solonem Atheniensem, Platonem Philosophum ac Samium Pythagoram; Eudoxum quoque Mathematicum ac Democritum Abderitem, & Inopidem Chium. Omnium veró monstrantur vestigia, quorundam imagines, nonnullorum loca, tum ab ejs, tum á doctrina, quā secu
•
i sunt, denominata: In Aegypto certè perceperunt omnia, quae illos apud Graecos admirabiles fecêre. Nam Orpheum hymnos Deorum plurimos, orgia et inferorum fictionem attulisse tradunt; Osiridis sane ceremonias et Dionysi
•
easdem esse, similes
que
esse Is
•
dis Cererisque nominibus
tantum differre: Imp
•
orum verò poenas et campos Elysios et statuarum vsum ab Aegyptiorum sepulchris sumpta introduxit: Mercurium quoque secundum antiquos destinantem finxit mor
•
uorum animas. Erat mos Aegyptijs Apis corpus reducentem aliquid propé astanti Cerbero abscissum porrigere. His ab Orpheo ad Graecos traductis, Homerus Orpheum imitatus, idem in suo Poemate scribens, ait Mercurium Cyllenium animas Heroum evocare, habentem virgam in manibus: Haec et multa alia Diodorus de his recenset. Eadem aut his simili
•
apud diversos leguntur authores; Ex quibus de translatione Aegyptiorū sacrorum ad Graecos certiores fi
•
ri possumus: Quando autem hoc contigerit et qua primaria intentione,
Aegyptia sacra quando ad Graecos translata.
facilè
•
iscernere licet: nempe tum temporis, cum absque periculo capitis Graecis Aegyptum pe
•
ere et
••
gredi concessum fuerit, quod vt anté quoque memmimus, Psammitichi regis, vnius ex duodecim ducibus, exteros primò ad sese admittentis, aetate contigit; nempe circiter annum Mundi 278. quo anno Psammitichus regnare cepit, vel pauló post (quia 54. annos regno praefuit) ante Olympiadum
〈◊〉
, quod in annum Mundi 3187. ponitur: Hoc tempore Orpheus ex Aegypto dicta sacra in Graeciam transtulit, nec solū ceremonias circa festivitatem Dionysij celebrandas, sed etiam scientiam ipsam propter quā sacra institu
•
a et ritus introducti essent: vt in sequentibus passim apparebit: Orpheum insecutus est Musaeus, Linus, Melampus et Homerus omnium Philosophorum antiquorum,
Sex Authores primi apud Graecos religionis fabulosae.
qui metro vsi sunt, sua
••
ssimus et ingeniosissimus, quibus et Hesiodus annumeratur: Hi sex, vt horum sequaces pra tereamus, sunt omnis Relig
•
onis Ethnicae apud Graecos Authores et instau
•
atores, to
•
Poematum et fabulosorum de Dijs
•
orumque factis partim Heroicis, partim pecoribus dignis involucrorum, quibus totus ferè Mundus intricatus semel, vix se vnquam extricare potuit suis viribus; nisi Deo placuisset haec opinionum de Dijs monstra per Filium suum, victorem
triumphantem, trucidare; De intentione autem Orphei,
Intentio primaria Poetarum antiquissimorum.
aliorumque Poetarum priscorum si subtilìus inquirere velimus, re ipsa inveniemus, ipsos non primariò ad cultus illos divinos seu ceremonias respexisse, sed ad alia arcanissima sub ist
•
s occultata, ne vulgo haec innotescerent, alija sapientioribus tamen causam indagationis praeberent; quod etsi nullibi à quodam Scriptore indicatum sit (quià & res occulta mansit & ne nomine quidem expressa est) tamen ex diversis hinc inde collectis indicijs & argumentis haud obscuris à nobis ostendi clarissimé poterit; vt in sequentibus apparebit: quibus etiam non consideratia, vel haec vnica ratio intelligentibus sufficeret; nempe, si Aegyptij aliud quid intellexerint suis sacris & ceremonijs Osiridi, Isidi, Mercurio, Vulcano, Apidi et animalibus quibusdam adhibitis, quàm objecta ipsa oculis obvia, ac sub illis tanquam corticibus nucleum v
•
ritatis absconderint; sic & Graeci non de tegumentis fuerint solliciti, nisi & corpus tegendum sub illis agnovissent; Quod quale fuerit, jam ante sub Aegyptiorum Hieroglyphicis satis indagavimus & exposuimus: Inde non est
•
erisimile, antiquos illos Poetas ex innata malitia, aut irrisionis gratiâ tot adulteria, homicidia, incaes
•
us & scelerasuis Dijs attribuisse, vt vel Deos, vel homines juderent, aut vitia ejusinodi enormia Deorum exemplis propagarent, (
•
um enim omnium bipedum neqtussimi fuissent) sed potius vt demonstrarent Deosillos non esse nisi ficti
•
ios, imaginarios et artis occult
•
vulgo, sed sibi notae, symbola et Emblemata aliud ad oculum, aliud ad mentem referentia: Ne autem inania nomina rebus cassa in medium producere viderentur, singulis illis Dijs fictitijs singula officia quasi divina & vires Naturae genitticis diversas asscripserunt, ac nihilominus Vnum Deum in omnibus istis professi sunt: Quod in antiquissimis potius apparet, q
•
ám alijs: Sic enim Orpheus ad caprum communem D
•
os singulos interpretatur; ac deinde addit quod omnia sint
vnum re, quamvis nomine multa: Cum in Cratere canit in hunc modum:
Deorum gentilium officia.Nuncius interpres Cyllenius omnibus ipse est,
Nymphae aqua sunt, frumenta Ceres, Vulcanus at ignis,
Est mare Neptun
•
s canentia littora pulsan
•
,
Mars bellum, Paxalma Venus, mortalibus ipse
Taurigena & superi
•
animi curaeque levamen
Corniger est Bacchus convivia laeta frequentans:
Aurea iusticiamque Themis, rectumque tuetur:
Sol est mox idem contorquens spicula Apollo
Eminus & peragens, & Divinator & Augur,
Morborum expulsor Deus est Epidaurius: ista
Omnia sunt vnum, sint plurima nomina quamvis.
Omnia sunt vnum.
Deijsdem Hermesianax.
Pluto, Persephone, Cere
•
& Venus alma, & Amore
•
,
Tritones, Nerens, Tethys, Neptunut & ipse
Deus vnus.Mercurius, Iuno, Vulcanus, Iupiter & Pan,
Diana & Phaebus iaculator, sunt Deus vnus.
Quod stigitur isti Dij acciperentur proptié, vt hactenus apud Ethnicos consuetum est,
Nota.
aqua & ignis, Nymphae et Vulcanus, bellum et pax, Mars et Venus, nullo modo sunt vnum, sed diversissima numina credita, & diversissimas res respicientia seu indicantia; Si quis haec ad Deum Vnum vniversireferat, fortè adeo adversantia in eo excusari possent, si de potentia ejus per omnes Creaturas diffusâ accipiantur, at vereor ne nimis improprié ac impiè id fiat, Creantem cum creatis, Aeternum cum mutabilibus, Spiritum cum corporibus confundendo: Quocirca, vt Dij illi tam varij & diversi, adeóque differentes ab invicem, de alio subjecto, cui aequè conveniant omnes, intelligantur et explicentur, prorsus necessarium videtur; idque idem est, in quo Dij Aegyptij (Graecorum progenitores) Osiris, Isis, Typhon, Mercurius, alijque latêre declarati sunt; Quod vs magis quo
que
conspicuū fiat circa Graecorum Allegorias,
quas Poeticas vocant, has secundo hoc libro et sequentibus nobis illustrandas sumemus, ita vt Dij gentiles ficticij suae origini, vt et vera Chymia suo honori vnâ eâdemque opera, restituatur; ne quid interim de Poesi nostro tempore recepta, quae illius antiquae scenae vestibu
•
adhuc delectatur, aut Philologis, Aristarchis Criticis, in oratione quám ratione magis occupati
•
, Hystoricis, alijs ve hujusmodi (qui genealogias et res gestas deorum et dearū nec non Heroum, pro indubitatis, veri
•
et irrefutabilibus recipiunt, amplectuntur et exosculantur, imò vt Cerebrum Iouis in delitijs habent et admirantur, immemores interim se Christianos et veritatem vnam et simplicem esse) dicamus; Hae enim scientiae et personae à nobis non obscurationem sui nominis, at potius illustrationē accepturae sunt; quibus si non ad gustū dixerimus, non nobis calūnias intentatas, sed sibi tenebras mentis ereptas velint; nos vt hoc ipsis praestemus, illae ne istud nobis, operā dabimus: Nec puto caecū quid veri judicij de coloribus reddere posse, ideoque vbi de his disputatio incidit, consultius ipsi foret, silentio quám ridiculo sermoni indulgere: Hinc si quis in haec arcana animadvertere velit, vt
•
a cognita habeat, antequam Censoriam vibret, requiritur; Nos quousque in haec penetraverimus et mente et manu, non nostrûm est gloriari, sed Deo hinc sacrificium laudi
•
, (cujus hoc sit specimen) ponere, quod et hominum bonae voluntatis commodo cedat, tenemur.
Cum veró haec tanta involucra ac tam varia pro dignitate et amplitudine materiae evolvere, tot
que
seculis et scriptis pertexta retexere, et ad vnguē resecare opera futura esset magni voluminis, ideo
que
suâ mole laboratura; idcirco saltem praecipua et magis insignia ex omnibus Allegoricis Poetarum figmentis et fabulosis de Dijs et heroibus narrationibus nobis tractanda selegimus, non stylo, vt alij solent, acuto aut copioso, sed vulgari, ad rem potius, quám vocabula, accommodato, succincto; atque sic hoc libro secundo de Graecorum Expeditione, duce Iasone
ad aureum Vellus occupandum, aurei
•
pomis Hesperidum,
Summ
•
quin
que
sequen
••
um librorum allegorias Graecorum continentium. L. 2. Lib. 3. Lib. 4. Lib. 5. Lib. 6. alijs
que
huiusmodi aureolis monumentis agemus: Tertio, de aurea deorum, dearum
que
genealogia, nec non Heroum ab illis progenitorum quorundam ramis ab arbore aurea ascendentibus Quarto, de Graeciae festis ac sacris, vt etiam de certaminibus et ludis ab ijsdem authoribus ad eandem intentionem occulti artificij institutis; Quinto, de Herculis laboribus, ac sexto, seu vltimo de Occupatione et Excidio Troiae, personis
que
et requisiti
•
eòdem spectantibus, breuitate qua licet, perspicuitate, qua possumus, trademus; Ex quibus perceptis, simile iudicium de alijs hic non expositis, ad allegorias tamen hasce pertinentibus▪ à quocun
que
ipso statui poterit. Orpheus vt religionis apud Graecos author,1. Allegoria de A
•
reo Vellere
•
asonis Orpheus, primus Graecorum Vates, theologus & legislator.
ita et allegoriae de vellere aureo ex Colchide petē
•
o inventor et ebuccinator primus extitit; quam ille singulari subtilitate excogitavit, et artificio perfecit,
•
âdem prorsus intention
•
& fine, quo de simili subiecto recentioris aevi scripta quamplurima edita sunt, nempe vt duplex inesset sensus, superficialis & reconditus; superficialis, qui literam sequitur et est hystoricus, vel si literam non omnino sequatur, tamen communia & Vulgariaseu de moribus seu rerum naturis exponit; Reconditus ve
•
o ad essentiam internam respicit, & à vulgi cognitione remota arcana sapientibus insinuat, minus inge
•
io valentibus abscondit: Scripsit hic author Carmine alia quo
que
opera, quae ipse in Argonauticis recenset, ingenij eius summum acumen et doctrinam arguentia; inter quae, libro de lapillis, Mercurij antrum, ex quo omnis generis bona referenda sint, graphicè depingit, adeò vt emunctae n
•
ris quicun
que
fuerint, et non â pituita praeoccupati, facilé o
•
faciant, de quo Mercurij antro ibi, de quo subiecto in Argonauticis intelligi velit; At nosseriem narrationis eius prius percurremus, deinde notas ab altera parte nostras et naturae auctorum
que
cum illis Concordantias addemus: Iason patre natus Aesone,
Iasonis genus & educatio.
auo Cretheo, proauo Acolo, abauo Iove, matre Polymedâ Au
•
olyci filiâ, cum Pel
•
as
Neptuni filius ex Tyrrho Salmonei filiâ à Cretheo fratre Salmonei educatâ, natus, Iolcum obtinuisset post Cretheum, qui Iolcum condiderat, Aesone expulso, Chironi educandus traditur; Chiron autem, qui Saturni & Philyrae Nymphae filius erat, ipsū in arte medendi & ad vitae humanitatem spectantibus rebus instituit; Cumque deinde iuvenis doctrinâ et moribus politssimus Iason evasisset, in aulam Peliae concessit; Verum quò magis omni virtute excelleret, eó minus amorem Peliae mer
•
ri potuit, quippe à quo cum suspicione nunquam non obseruaretur; Vt igitur Pelias honesto praetextu Iasonem praesentibus periculis ipsi
que
morti obijceret, in mandatis dedit, Vellus aureum apud Colchos celebre singulari animi fortitudine, quae tantum iuvenem deceret, ad sese deferre superatis periculis; Quod licet durum imperatu & arduvm factu videretur, animum tamen addidit Iasoni, quod non ex procacitate propriâ, sed alterius iussu, cui non parêre nefas foret, id peragendum sibi incumberet: Necessarijs igitur ad iter comparatis cum 50. comitibus, omnibus fere à Dijs ortum ducentibus, nav
•
m conscendit, Argô, Palladis consilio fabricatam, malum loquacem è Dodonêa quercu habentem, vt in Colchidem navigaret:
Lemnus▪ Vulcani officina primo petita.
Orâ solutâ in Lemnum primo devenit, vt Vulcanum sib
•
propitium redderet, mox in Marsiam, Cium, Iberiam, Bebryciam et Syrtem Libyae applicuit, vb
•
cum ob syrtium naturam navigare non posset, navim Argô supra humeros spacio duodecim dierum per Libyae deserta comportârunt, donec die duodecimo rursus mare invenientes illam de
•
ecerint: Incidentes postea in Neptuni filium Eurypylum, a quo, quod pro Xenio obtulit, acceperunt,
Gleba è terra soluta aquâ.
nempe glebam e terra ex qua pó
•
t dissolutâ in aquâ Medea multa vaticinata est; Deinde ad Phineum vatem caecum ab Harpyijs infestatum devenerunt, qui a Boreae filijs inde liberatus est: Hic licet caecus oculis corporis tamen mentis acumine pollens cursus omnem rationem Argonautis demonstrauit; quod primùm petrae Cyaneae essent adcundae, quas symplegades
siue concurrentia saxa quidam vocârunt, vnde ignis plurimus scatebat,
Petr
•
Cyaneaeadeund
•
.
quarum periculum emissâ columbâ explorârunt: Abhinc Bithyniam ad latus procul relinquentes Thyniadem insulam, Mariandynos, Acherusiam, vrbem Enetorum, Cara
•
abim, Halym, Irim, Themiscyrum, Cappadociam, Chalybes & innumera alia loca praeternauigauerunt, & ad Phasim fluuium, qui per terram Circaeam defluit, tandem
que
ad Aureum Vellus accesserunt: Cum
que
ad Aeetam, Solis filium, Colchorū regem Iason deductus esset cum socijs, liberaliter ab eo acceptus est, et ad postulata Iasonis responsum, se illud Vellus aureum ipsi concessurum, vtpote in medio omnium, pro palma, positum, si Marte & arte id obtinuisset; Cum
que
pericula insuperabilia subeūda viderentur, Ipsius Aeëtae filia Medea bono animo Iasonem esse iussit, ei
que
Pharmaca quaedam probatissima noctu suggessit, quorum administratione conueniente, omnia quotquot essent pericula, evasurus esset: Nec opinio ipsum fefellit: Erat autem in Martis luco suspensum Vellus aureum horto muris validissimis cincto, in cuius vestibulo Tauri ferocissimi aeripedes & Draco dentibus prae longis pervigiles custodes erant;
Lex aureum vellus occupaturo praeposita.
Lex erat huiusmodi posita: Draconem primó interimendum, illi dentes ex capite excutiendos; Tauros deinde sub iugum mittendos, aratro terram scindendam, dentes illi inspergendos, ac segetem repentinam armatorum inde prodeuntem extirpandam; quibus peractis Vellus aureum Victori concedendum; sin minus, mortem victo oppetendam esse: Dederat autem Medea Iasoni Pharmaca quaterna, primó vnguentum,
Pharmaca quaterna
•
Medea daeta Iasoni.
quo corpus sibi perungeret, & sic à veneno & igne draconis, taurorum
que
illaesus evaderet: Secundó massam quandam soporiferam, quam si draconi in fauces inijceret, ille statim in somnum incideret: Tertió aquam quandam lympidam ignem taurorum facilimè extinguentem: Quartó imaginem Lunae et Solis peculiari modo fabricatam, quam si collo gestaret, quicquid in hoc opere tentaret, optimè s
•
ccessurum▪ Quibus probè ad aptatis
ad vsum, sequenti die pugnam aggressus est: Magnâ equidem solertiâ opus erat in dracone extinguendo:
Iasonis pugna.
Abs
que
intermissione enim Venenum cum igne mistum eiaculabatur, quo quemljbet sese adorientem interfecit: Verùm cum Iason se inunxisset dicto vnguento & imagine illâ ad collum appensâ munivisset, massam illam narcoticam in os apertum iniecit; Vnde ille sui oblitus in somnum letheum incidit toto corpore intumescens, Cui cum caput gladio abscidisset, dentes eius inde extraxit: Deinde ad boues domandos successit; At illi mox cornibus petentes et igneo perfundentes imbre Iasonem insecuti sunt; qui post arborem non nihil decedens aquam clarissimam ijs in fauces inspersit; vnde illi tanquam attoniti et domiti extemplo steterunt; lugo ita
que
eorum collo aptato cepit aratro terram vertere et dentes draconis pro semine iactare: Verúm vt sub terra semen hoc tectum fuerat, en enati mox apparēt viri armati pro dentium numero, qui cum in Iasonem irruerent, is, vt ex Medea didicerat, parum se ex prospectu eorum proripiens,
Terrigenarum vnus lapide petitus.
vnum Lapide eminus concutit, qui dum à sibi proximo se vapulare existimat, illum stricto mucrone perfodi
•
, cuius necem dum alius at
que
alius vlciscitur, mutua pugna illos ad vnum omnes oppressit; quibus interfectis cum nihil amplius, quod velleris aurei raptum impedire posset, restaret, hoc deni
que
potitus in patriam vnà cum Medea sospes redijt. At
que
haec est rei ab Iasone gestae succincta narratio, cuius post Orpheum meminerunt et Apollonius ex Graecis et Valerius Flaccus ex Romanis praeter alios innumeros, quos non citamus: Alij plures circumstantias in exitu et reditu addunt, quas omnes annectere non est huius loci, ne
que
operae precium: Quomodo deinde Medea fratrem suvm Absyrtum in frusta decerpserit iuxta Absyrtides insulas, et Aesonem Iasonis patrem senem iuventuti restituerit, alia
que
mira peregerit ac tandem Iason obierit, sub Argo naue dormiens suppressus, apud diuersos annotatum reperitur: Item quomodo Phryxus, (à quo Phrygia a quibusdam dicta autumatur)
ariete Hellespontum vectus in Colchos peruenerit, arietem
que
Mercurio sacrificârit et pellem in Martis Iuco suspenderit, quam Mercurius deaurârit à multis frustrà petitam:
Mercurius deaurauit pellem.
Verúm nunc ad ea, quae notabilia circa hactenus narrata existunt, accedamus: Vbi primum consyderemus, quomodo haec ab alijs exposita fuerint: Multi autem, ij
que
simpliciores, haec ita contigisse reverà existimant, Iasonem missum,
Expositio aliorum.
iuisse, cum monstris pugnasse, ijs
que
victis redisse domum; At per vellus aureum intelligunt vel oues viuas aurei coloris, vel deauratas; Vel non oues, at mineras auro fertiles in ovium pellibus purgari solitas; Vel librum ex pelle ovium concinnatum, (quam membranam vocant,) in quo artificium Chymicum de auro conficiendo per artem scriptum esset: Alij haec pro fabulosis quidem admittunt, sed nescio ad quam morum doctrinam detorquent, quasi haec talia et tanta inuolucra ad mores formandos essent efficta, aut prodessent: Sunt et alij qui haec omnia pro hieroglyphicis et allegoricis accipiunt, sed non ad mores, nec vulgatam physicam, sed ad occultissima naturae Arcana, Lapidem philosophicum eius
que
elaborandi modum et artem continentia et inuoluentia, vt nux corticibus nucleum tegit, exponunt; vt praeter centenos Chymiae fauentes idem attestantes, acerrimus quo
que
huius artis osor, Natalis Comes, aliorum tamen iudicio, adfirmat:
Cur à Natali non refutata est haec opinio, vt plaera
que
alia, fortè quia nimis clara?
Responsum: Hystoriam non esse sub Aureo vellere.
Sic enim lib. 6. c. 8. Mythologiae; Fuerunt, inquit, qui res in Iasonis navigatione gestas corporum Chemicorum mutationes & aureum Vellus deni
que
post tot labores captum, Lapidem vocatum philosophorum esse arbitrentur, qui fit deni
que
post tot corporum eorum mutationes. Nos aliorum praeiudicio non abducti hoc vel illud credere, aut illud vel hoc abnegare praesumemus, sed singulorum horum opiniones bilance rationis et experientiae ponderabimus, vt tandem ad aequilibrium veritatis perveniamus: Ad primae sortis hystoriam supponentes, quod attinet, qui Iasonem isse ac redisse rentur, Hoc responsi capiant; Loca sunt quidem in rerum natura, quae petijsse tales Heroes
dicantur; quia cum haec sint perpetua et non ita mutabilia vt mundi caetera, semper allegorijs,
Locus verus non supponit veritatem rei, quae in eo gesta fingitur.
ne fabulae viderentur, afficta sunt, vt patet feré in omnibus figmentis de Phrygia, Colchis, Delo, Cypro, Rhodo et alijs locis olim productis: Nam si fabula aliqua abs
que
certo loco proferretur, gratiam amitteret, et statim vt fabula se proderet; Verúm tempus, personae & res gestae earum cum caeteris circumstantijs Iasonis expeditionis minimè veritati conueniunt: Tempus si spectetur, infinitum est, nec rever
•
ab aliquo scriptore, qui tum vixerit circumscriptum, vt in hystorijs agnosci possit; Non autem me fugit, quod hoc tempus praecisè ponatur in chronologijs et hystoriarum collectionibus, sed eo fundamento, quod trecentis annis ante Romam conditam Troia dicatur deleta, et Iasonis expeditio 100. feré annis Troiae excidium praecessisse; quia Argonautarum filij interfuerint Troianae expeditioni: Sed vtra
que
supponuntur potius, quàm probantur, vt inferiús sub Troia latiús patebit; Quodsi a personis concludere liceat,
Personae fictae res fictas & non hystoriam supponunt.
Omnes Argonautae personae fictae & à dijs oriundae.
quia res abs
que
personis acta non sit, sublatis personis, tollitur ipsa res: Cum ita
que
omnes argonautae sint personae fictae, quemadmodum sunt personae Comaediarum aut Tragaediarum, aut veluti habentur in Poësi Amadijs dicta, (quae nec caput nec pedem agnoscit et continua serie res ex rebus, personas ex personis, ficta ex fictis producit et confirmat) siquidem ferè omnes ex dijs, qui nunquam fuerunt nec homines, nec dij, originem ducant, quomodo res ab illis actae creditae verae esse possunt? Si quis hos quomodocun
que
excuset, quomodo Hercules, qui Osiridis tempore in Aegypto vixisse dicitur, et ab eo peregrinaturo Aegypto praefectus, quod ante 20. millia annorum contigisse fabulantur, et huic Argonauticae expeditioni interfuit? Aut si per distinctiones liceat multos Hercules facere, (vt et Saturnos, Soles, Apollines, Mercurios et his similes) quomodo inquam Pollux interfuit Argonautis, et Helena cum eo ex vno ouo edita
Troianae expeditionis; Si deos probaueris, nihil contradicere potero,
Absurda ad literam vel hystoriam.
si homines, n
•
mis longaevi videntur; Helena enim erit ad minimum 120 annorum anus e
•
entula, cum bellum Troianum eius non restitu
•
ae gratiâ à tota Graecia gereretur: Cohaerent vt arenae à vento agitatae: Res verò si consyderetur, vt hystoria gesta, pueris,
Res incredibiles & naturae aduersae.
non viris, persuaderi debet, esse tauros, qui ignem vomant, e terra repentino ortu, celerius quam fungi aut cucurbitae crescant, segetes & phalanges virorum armatas prodire, qui vnico Lapide percussi se ipsos ad vnum conficiant omnes; Quid de dracone pervigili, qui filius Typhonis & Echidn
•
e perhibetur, eius
que
dentibus seminatis? Quid de Medeae pharmacis & consilijs & innumeris alijs dicemus? An ex illis hystoriam faciemus?
Aliorum explicatio.
Fabula ita
que
est & quidem insulsa, oues illas lanas aureas vel citrinas habuisle vel deauratas fuisse, & tantum laboris susceprum ab Iasone, vt ijs potiretur: Qui de mineris auri eas intellexerint, inter quos Strabo in Geographia, recensetur, ad rem propius accesserunt; Magis adhuc qui de Libro seu membrana Chrysopaeam continente, interpretati sunt, vt Svidas: Sed propter has res nemo tanta pericula subiret & tam varia, nec opus haberet Medeae pharmacis; nec Iason, qui medicum sonat, à Chirone, manuali experientia institutus, ad id requisitus esset, sed alius quicun
que
, nec Aeson à Medea iuventuti restitutus esset; Restat ita
que
vt ad allegoricam interpretationem rem totam ab initio ad finem accommodemus:
Allegorica Interpretatio verissima.
Non quidem ad mores, propriè et primariò, nisi insanire velimus, aut illos insaniae accusare, qui haec talia et tanta propter mores finxerint; Secundarió, non diffitemur eò, vt et caetera omnia, inflecti posse: Nec ad physicae opera rusticis nota, sed philosophis propria & arcanissima, Nempe Medicinam auream de aureo animi & corporis medicamento agentem: Nobiscum sentiunt et qui nos antecesserunt, (Vt Aloysius Marlianus
integro
〈◊〉
sub Aurei velleris titulo edito, et quiconge
•
lerunt tot de arte Chymica tractatus, diversis
que
tomis dispositos Germanicé câdem operis inscriptione vsi i
•
publicam lucem ediderunt, alij
que
innumeri, quos brevitatis gratiâ hic omittimus) et concomitantur, quorum scripta cum omnium terantur manibus, hic non citabimus: Pertinere autem dictam Iasonis peregrinationem cum periculis, rebus gestis, personis & circumstantijs omnibus ad Medicinam Philosophicam, & nihil aliud, quam artificium summum Chymicum et Arcanum Arcanissimum ab Aegyptijs ad Graecos translatum, sub
que
hac allegoria venustissima descriptum, in specie nunc demonstrabimus.
Iason qualis sit, nomen, educatio, genus & effecta probant: Nomen enim medicum exprimit,
Iason quis.
〈 in non-Latin alphabet 〉
seu à medendo dictum;
〈 in non-Latin alphabet 〉
enim ars est medendi; Non satis est, quod Chirurgus non fuerit, nec medicinam dederit Iason, asserere, vt quidam faciunt, qui idcirco eum ad mores transferunt: Licet enim non fuerit medicus aut chirurgus, (quia nec ipse Iason vnquam in rerum natura extitit) esse vel fuisse fingitur & praesupponitur: Cum nomine enim omina conveniunt omnia: Educatur à Chirone, qui in medicina ipsum instituit, qui Herculem et Achillem quo
que
erudiuit, vnius indolis et familiae adolescentes, hunc ad bellum Troianum invictum Heroa, illum ad monstra domanda aptissimum: A Chirone ita
que
manualem experientiam Iason hausit, vt à Medea consilium et Theoriam perfectam ad operis completionem necessariam;
Chiron & Medea Iasoni erudiendo profuerunt.
Ex quibus notatione dignum occurrit, tractationem qualemcun
que
manualem, à Chirone perceptam, in hoc opere investigando praecedere debere Theoriam perfectam à Medea instillatam; Theoria enim perfecta perfectam praxin praecedit, et haec non illam; sed theoriam perfectam errores multi praecedunt; Hi enim sunt quasi magistri et castigatores in arte;
errores verò non agnoscuntur, nisi ex praxi saepé tentata & repetita; atque sic apparet, quod Chironis institutio praecedat Medeae consilia perfectissima; haec quo
que
labores artificis ordinent & disponant: Genus est ex genealogia Deorum; Abavus enim paternus est Iupiter; Polymeda ej mater, quasi multi consilij assignatur, Autoly
•
i filia, ex Sisypho, Aeolo & Iove quoque descendens; Sic sublato Aeolo, vel Iove genus Iasonis à nullo incipit; Chiron quoque si nunquam fuit, praeceptorem non habuit; qui sané nec in rerum natura extitit, si Saturnus non cum Phylyre Nympha in brutum,
Avu
•
Medeae Sol.
Equum, versus coivit, aut nunquam vixit: Medea similiter, conjunx Iasonis, Solis & Oceanineptis est; Patrem habuit Aeetam, á fulgore dictum, cujus sorores Pasiphae, Minois vxor, quae Minotaurum edidit, & Circe, veneficio transmutans homines in belvas; matrem Idijiam, à cognoscendo nominatam; cognitio enim consilij mater:
Iason medicus Medicinae aureae artifex Deorum filii Argonautae.
Tales itaque parentes, magister & vxor, Iasoni futuro medico & rerum naturalium indagatori acerrimo conveniebant. Nunc ad effecta ejus ponderanda veniemus; Quinquaginta illi jtineris Comites eliguntur, ferè omnes à Dijs orti: At cur illud? Forsitan quia illa aetas Deos protulit? Non opinor: sed quia ita Poetae Orpheo libuit tantos parentes suis Argonautis assignare, ne viderentur ex humili loco orti, sed aureolae esse familiae; Cum enim omnisi vel Aeolus, vel Iupiter, vel Mercurius, vel alij Dij aut Deae Nymphaeve progenitores sint, quis illos, vt veros, non agnosceret? Apud Ethnicos nefas fuisset ipsos negasse Deos, apud nos licet, & addimus, quod nec Dij nec homines fuerint Argonautarum proavi, Vt Iasonis, Herculis, Hylae, Aethalidis, Amphionis, Augiae, Calais, Castoris, Cephei, Iphicli, Aesonis, Lyncei, Meleagri, Mopsi, Pelei, Pollucis,
Argonavis quae.
Telamonis, Zetis & reliquorum; Argo nauis fabricatur, quae prima dicitur, ex Dodonê
•
quercu, ex quâ oracula reddebantur, inde malum loquacem et Fatidicam habuit; idque primum est consideratu dignum; quia Orphei calamo Poetico et fatidico extructa erat; secundū
quod Palladis consilio fabricata dicitur, hoc est sapientiae; tertiū quod tanta moles á 50. viris portari potuerit per deserta Libyae per 12. jntegros dies: quartum, quod Cytharâ & cantu tantū
Orphei gubernata sit; quintū, quod tandem prae vetustate corruens Iasonem sub ea dormientem oppresserit; et sextum, quod inter sydera relata sit, vbi adhuc videtur: Haec fingula navigium, quale fuerit, satis evidenter describunt; nempe ab Orpheo fabricatum, rectum, & in aeternam rei memoriam syderibus inscriptum: Circa cursum multa occurrunt; At cur Iason Medicus Lemnum primó petijt? Nempe, quod additur, vt Vulcano litaret; Videtur itaque tota res ad Vulcanum potiùs, quam aliò spectare: Syrtes et Syrenes, Scylla, Charybdis, item Petrae errantes Cyaneae, sunt pericula maris, quae loca omnia praetervecti dicuntur, Orpheo pulsante Cytharam: Triton docuit illos, quo pacto seruari possent; Phineus Vates caecus viam ipsis descripsit; Mopsus, Idmon, et Amphiaraus, et ipsi Vates ex comitibus erant. Cur gleba oblata ab Eurypylo, Neptuni filio? quia terra Philosophica pro Xenio data, licet vilis sit, non repudianda; Datur à Neptuni filio, quia sic decet; Ex aqua enim fit terra: At quid Medea vaticinata est ex hac gleba in aqua dissoluta? Qualis reditus, an prosper, an secus, in patriam futurus, et quis exitus operis: Nisi enim ex aqua terra fiat et ex terra iterum aqua, frustrà laboratur; Ex dissolutione igitur terrae in aquam multa praedicenda erant Medeae seu rationi consilio praestanti: Addunt non solum Neptuni filium Eurypylum dedisse hoc donum Argonautis, sed et ab alio Neptuni filio, Euphemo susceptum & servatum esse: Natura enim naturam ducit, et laetatur sua simili natura: Sic non absque ratione est, quod Phineus ab Harpyijs infestabatur, à quibus non nisi à Boreae filijs liberati potuit, quod et factum; à Calai & Zete enim Boreae filijs Harpyiae fugatae sunt: Nam geminus ventus venire debet, vt Basilius Valent: testatur 6. clave, Vulturnus dictus, ac deinde simplex Notus appellatus, qui ab Oriente et Meridie impetuosè spirabunt, quorum motione
cessante ita vt ex aere facta sit aqu
•
, aud
•
cter confidès, quod ex spirituali corporale fiet: atque tum Harpyiae
〈◊〉
fugatae, hoc est, partes volatiles volare cessabunt: Memorabile quoque est, quod Petrae Cyaneae, q
•
ae Symplegades, seu saxa concurrentia vocantur, duae existentes,
•
t vna existimatae, forent adeundae; Sine his
••
xis enim visis ad scopum praefixum perveniri non potest, quae sunt vnum essentiâ, duo ratione; Illorum periculum emissâ columbâ explorandum erat; quia flammis & igne scarebant: Ita & convenit in opere Philosophico; Nam columba alba emittitur, quae devitare docet omne periculum: Albedo enim spiritus fugere non permittit & foelicem operis exitum praenunciat: Quis verò tandem petendus scopus fuit? Phasis, autifer fluvius, ab Hebraico Paz▪ quod aurum sonat, denominatus; atque Scythia Aegyptiorum colonia, in qua Aeeta Colchorum rex regnabat: Dicuntur benignè á Phryxi filijs accepti & ad Aeetam deducti: Qui ex Sole natus Oceani filiam in vxorem duxerat, ex eâque Medeam progenuerat; Solis itaque filius hunc Thesaurum possedit; Nil mirum; quia Soli proxima loca nostris mineris resplendent ad Medicinam aptis: Promittitur quidem vellus aureum, sed superatis periculis; Illis autem, quia magna erant, quamplurimi succubuerant: Draco magnitudine navis, quae quinquaginta remis agitatur, pervigil occidendus erat: Hoc opus, hic labor: Quis tantam bestiam aggrederetur, nisi divinâ Palladis arte ac Medeae consilio fretus? Non opus fore arbitror, loca adducere authorum, vbi nostrum magnum draconem inculcant, quae sunt innumera; Pro exemplo tamen videatur Lull: qui Theor: test: C. 6. De his tribus, inquit, rebus fili magnum draeconem extrahes, qui est initium radicale, & principale firmae alterationis: Id: C. 10. Et hac ratione Allegoricè oportet dicere, quod magnus Draco est de quatuor Elementis &c. Et cap. 9. Inisto liquore rectificatur magnus Draco: Item cap. 52. Et in omnibus habitat Draco, scilicet Ignis, in quo est Lapis noster a
•
r
•
us, haec proprietas est in omnibus Mundi composit
•
s;
Et C. 54. In Menstruali foetenti ignis contra naturam est, qui totum lapidem nostrum in quendam Draconem transmutat, fortem, gutturosum, qui ingrossat & impraegnat matrem
•
uam: Sic alij Draconis, qui non moritur, nisi cum fratre et sorore sua interficiatur, saepissimè meminerunt: Hic igitur est Draco pervigil massa quadam narcoticâ in fauces ejus immissâ sopiendus et extinguendus; Venenosus est, ideoque afflatu lethalis; ignem jaculatur, hinc tactu metuendus; dentibus praeacutis minatur, quibus exarmari debet: Verum Iason, Medicus Philosophus à Medea, seu ratione, auxilia praesentissima accepit;
Remedia Iasoni à Medea data quid signific
•
t?
Lunae & Solis imagines collo gestandas, vnguentum Apyrum, quo se inungeret & libam soporiferam cum aqua clarissima, seu lacte virginis omne incendium arcente et extinguente: His munitus remedijs trucidat Draconem, eique dentes extrahit; Tale quid revera in hac medicina contingit: Seminium enim nostrae futurae segetis vt habeatur, necessum est, quod seminandum in suam propriam terram postmodum fructus dabit: Hoc autem seminium arte ex Dracone, velut dentes, extrahi debet: Quo habito, ad Tauros domandos accessit Iaeson; Quid veró per Tauros intelligatur, jam ante sub Apidis Hieroglyphico, admonuimus: Hoc enim est verum subjectum Medicinae aureae sine quo nihil fit, paratis quoque Draconis dentibus: Domandi itaque furiosi & igniuomi Tauri & sub jugum mittendi: Quid multis? Seminium antè p
•
ratum hisce Tauri
•
suae terrae traditur, & terra circumvertitur, quoad sufficiat; tum habilis est et disposita ad fructus ferendos: Iisdem autem auxilijs Iason vsus est in subjugandis bobus, quêis in superando Dracone: Potissimum verò remedium fuit illud Pentaculi genus cum Solis & Lunae imagine, occultâ quadam vi et proprietate conferens contra virus tantorum monstrorum; quod si quis acquierere possit, de victoria ne dubitet; quomodo autem potiatu
•
, docent Philosophi suis libris, cum loquuntur de Sole et Luna, eorumque conjunctione, naturali dissolutione, in rebus
radicalibus suae naturae, seu in primam materiam reductione; quae cum vbique obvia sint, non sunt à nobis adducenda. Semine jam terrae tradito, En armati enascuntur viri: Quid hoc ostenti? Antequam enim perfecta mixtio fiat, cum sint duo contrarijs viribus praedita, tumultuantur & rixantur inter sese, hoc est, arma capiunt; Ex lite siquidem & amicitia Empedocles omne generationis & interitus initium deduxit; Lapide verò tanguntur, non ligno, neque ferro; peculiaris enim vis lapidis est, quia eminus ferit: Et sic arma terrigenarum convertit in ipsosmet, donec proprio ac mutuo cadant praelio, hoc est, donec ascensus & descensus vaporum nostrorum cessârit, & in fundo vasis vna substantia invariabilis & fixa permanserit: Qua habita, nihil obstat, quó minus Vellere aureo quaesito frui possit: At quid est Vellus aureum? Lapis Philosophicus, summa medicina corporum humanorum:
Vellus aureum quid denotarit.
Ad Metalla enim medicus non respicit curanda: Mercurius hanc pellem inaurârat arieti, qui Phrixum in Colchidem portarat, detractam; quam alij fuisse candidam, alij purpuream existimant: At verisimile est prius fuisse candidam, pòst purpuream factam, cum á Mercurio deaurata esset: In his enim duobus coloribus tota est artis intentio: Virgilius quoque Georg. 2. meminit hujus certaminis Iasonij, vbi sic canit.
Haec loca non Tauri spirantes naribus ignem,
Invertêre, satis immanis dentibus hydri,
Nec galeis, densisque virûm seges horruit hastis.
Iu Martis luco vellus illud suspensum dicitur, quia Marti sacrum Martis robur et constantiam in igne obtineat. Circa reditum multa accidisse memorant, Fratrem Absyrtum à Medea discerptum in partes, easque scopuli simpositas: Sic Typhon fratrem Osiridem, vt ante diximus, quo
que
divisit in membra, quae Isis recollegit, vxor et soror Osiridis; Hic
pater filij artus recolligere cogitur: Eadē
•
acio est vtrobi
que
: Omnia enim sunt vnū. Antiquissimi scriptores,
Varietas Scriptorun
•
de reditu Argonautarū
qui omnia haec Iasonis facinora, tanquā facta, accipiunt, vtpote ad religionem eorū spectantia, et sine labefactatione religionis non refutanda, miré hic se torquent, vt omnem falsitatē praecludant, cum de reditu Argonautarum diversimodé scribunt: Nam Herodotus in Argonauticis per idem mare illos redijsse tradit, per quod profectisunt in Colchos. Hecataeus Milesius voluit é Phaside ingressos esse in Oceanum, inde in Nilum, inde in Mare Tyrrhenum, per quod delati sunt in patriam: Arthemidorus Ephesius hos mendacium dicere inquit; quoniam Phasis Oceanum minimé ingrediatur: Alij veró longé aliter de reditu eorum sentiunt. Ex quibus patet, quod fabula, instar Polypi in magna fame, se ipsam corrodat, et vt mancam risuj intelligentiū exponat. Taceant itaque Scriptores, hystorici, Poetae Ethnici, quotquot sunt praedicare suos Deos et Heroas, quos nos Christiani non solum ex fide nostra firmissima, sed etiam ex naturae operibus et artis circumstantijs, non pro Dijs neque hominibus agnoscimus: Taceant quoque inconsyderatissimi qui
que
ex recentioribus, qui cum Christiani esse velint, ejusmodi tamen facta stupenda et incredibilia personis à Dijs ortis & deductis, tacito cum Ethnicis consensu, attribuunt, eaque propugnare, tanquam sacrae fidei articulos, audent: Sunt qui dicant, quod Argonautae peractis omnibus superatisque periculis in Colchorum regione prius in Istrū, deinde per illum in Adriam navigârint, & eò praesertim, vbi Saturnum vocabant antiqui, vbi laceratus fuit Absyrtus: Ab Alcinoo deinde hospitio suscepti, Mopso Cātho
que
defunctis vatibus ambigui de navigatione ac salute docti fuerunt â Tritone, quo pacto seruari possent: Pòst in Cretam navigarunt, quo in loco cum illi iter á Talo (aereo viro tanta celeritate pedum praedito vt ter quotidie totam Insulam circumierit ac Iovis leges deportarit) praecluderetur, per Medeae Veneficia illo de medio sublato pervenerunt in
Aeginam ac inde in Thessalium, atque ita dicuntur in patriam re
•
ijsse, quam navigationem duodecim mensibus absolvisse ferunt. Quod dicitur, ipsos ingressos Istrum in Ad
•
iam navigasse aequè fabulosum est, quàm quod creditur eos ex Phaside ingressos Oceanum; ac deinde in Nilū, ac post in Tyrrhenum mare, aut quod tanto spatio navim portârint donec mare navigabile attigerint; Ister enim non ex Adria procedit, sed sylva nigra, ex qua in Adriam per summa Europae montium cacumina tenditur, jta vt nimis deficile fuerit Argonautis, eôusque Argô navem portasse; Quod deinde Medea Peliam senem Regem filiabus suis jugulandum persuaserit,
Senex iuventuti restitutus à Medea.
cum se illum juvenem reddituram promiserit, ac jugulatum reliquerit; Aesonem verò Iasonis patrem juventuti restituerit coctum, aut ipsum Iasonem senescentem, ab alijs atque alijs traditur: sic enim scribit, qui Reditus composujt:
Ipsa senectutem studio detergere novit,
Phaermaca vbi coxit permulta lebetibus aureis.
Eodē modo Aeschylus in Bacchi nutricibus, nutrices ipsas Bacchi vnà cum viris illis coctas fuisse, inquit, et ita ab eâdem juventuti restitutas: Quemadmodum etiam de Dionyso et Osiride, qui
•
jdem est, alibi relatum est: Senem rejuvenescere in opere hujus Medicinae multis in locis testantur authores, inprimis Balgus in turba; qui, Accipe, inquit, illam arborem albam, aedifica ei domum rotundam, tenebrosam & rore circumdatam, & impone ei magnae aetatis hominem centum annorum, & claude domum, ne ventus aut pulvis ad eos perveniat; deinde dimitte eos in sua domo 80. diebus; Dico vobis in veritate, quod Senex ille non cessat comedere de fructu Arboris illius,
Tempus navigationis Argonauticae.
donec iuvenis fiat: O quam miranda Natura, quae illius Senis animam in corpus iuvenile transformavit, & pater filius factus est: Benedictus sit DEVS Creator optimus. Tempus navigationis tam celebris mirum est non
excessisse 12. menses,
Allegoria de aureis malis Hesperidum.
cum Salomonis tempore tertio quoque anno navigationes In Indiam vs
que
institurae et absolutae fuerint; Verúm ita conuenit cum opere philosophico vt pluri
•
um, si caetera bene se habeant: Iasoni quo
que
templa in multis locis erecta esse ex credulitate Ethnicâ, legimus, praecipuè apud Abderam Democriti patriam; Quae supersunt de Iasonis coniugio cum Glauca Creontis regis Corinthi filia, Medeae in pellicem vindicta & Iasonis fato, nec non alijs ad hanc allegoriam pertinentibus, ex iam dictis & illustratis lucem abundé accipient; Cum verò Orphei, huius allegoriae authoris, respectus fuerit ad poma Hesperidum aurea, (quia et oues et mala apud Graecos
〈 in non-Latin alphabet 〉
vocentur▪) eius tempore celeberrima & magnam aureae medicinae partem declarantia, de ijs nunc pro nostro instituto pauca trademus.
Inter Herculis labores,2. Allegoria de Aureis malis Hesperidum.
ab Eurystheo ipsi fatali necessitate impositos, recensetur et Aureorum pomorum Hesperidum hortis ablatio, quae res cum valde difficilis factu esset & ab omnibus, qui id tentârant hactenus, frustrà cum vitae periculo desperata et relicta, soli Herculi monstrorum domitori conuenire videbatur; Nec verò licitum erat, vt pòst sub Herculis laboribus latiús dicetur, impositum onus, quantumuis difficile et impossibile ferè humanis viribus aestimaretur, Herculi recusare: Narrant, quibus Aegyptiarum allegoriarum cura fuit, Iunonem, cum nupsisset Iovi, pro dote arbores quasdam aurea ferentes mala dedisse, quas cum Iupiter in precio maximé haberet, velletque vt in loco tutissimo ad aeternam memoriam seruarentur, apud Hesperidas Nymphas à dracone peruigili custodiri mandauit: Fuerunt autem Hesperides, Hesperi, fratris Atlantis, filiae, Aegle, Arethusa et Hespertusa à quibusdam nominatae; Draco, qui excubias noctu, diu, pro pomis agebat, ex Typhone & Echidna natus, centum capita habebat, varijs
que
vtebatur
vocibus: Alij addunt hortos eos, qui non procul á Lixo oppido Mauritaniae erant in extrema parte Aethiopiae, Atlantem montibus vndi
que
cinxisse; Quia Themis illi responderat, futurum esse vt filius Ioui
•
•
ò aliquando accederet et aurea mala carperet: Horum meminit quo
que
Virgilius lib. 4. Aeneid.
Oceani finem iuxta, solem
que
cadentem
Vltimus Aethiopum locus est; vbi maximus Atlas
Axem humero torquet stellis ardentibus aptum,
Hinc mihi Massylae gentis monstrata sacerdos
Hesperidum templi custos, epulas
que
draconi
Quae dabat & sacros seruabat in arbore fructus.
Ad haec ita
que
aurea mala missus est Hercules auferenda, qui diu cunctatus, nesciens vbi locorum essent, ad Nymphas Iouis et Themidis iuxta Fridanum in quadam spelunca habitantes contendit,
Ab Hercule consulendi quatuor. Nymphae.
ab ijs
que
sciscitatur: Illae docent Nereum hac de re esse consulendum; Qui póst interrogatus ab Hercule, refert adeundum esse Prometheum, à quo quid esset agendum, admonitus est; Nempe vt Atlantem ad ea pro se mitteret,
Nereus.
ac ipse tam diu caelum, dum rediret Atlas, sustineret: Verum alijs placet, Herculem ipsum post colloquium cum Prometheo eó profectum,
Prometheus.
& Dracone interempto aurea decerpsisse mala,
Atlas.
secum
que
deportasse ad Eurystheum: Quae sanè allegoria vt auditu periucunda est, ita non pro auribus otiosis excogitata, sed ab antiquissimis temporibus vs
que
ad nostram aetatem deriuata, mentes ingeniosorum potiús, quám sensus voluptate affecit: Quid enim auro gratius? Quid pomis venustius? Quid hortis pulchrius? Si quis igitur audiret aurea poma in arboribus nasci, appetitu quodam innato illis frui desyderaret: Hinc rei novitas non parum in admirationem auditores traxit, at
que
sic occasionem praebuit quam plurimis rimandi et inquirendi, quis nucleus sub tam specioso cortice tegeretur; Multi enim ex Ethnicis, rem, vt
narrator, non ad literam, sed long é aliter interpretati sunt: Aretas in rebus Libycis oues fuisse sensit,
Expositio aliorum.
quae aureae nominarentur, cum
que
inhumanum et agrestem pastorem haberent, dictae sunt à dracone custodiri: Verúm hic vocabulo, quod et poma et oves significat seductus videtur: Pherecydes ad poma aurei coloris retulit, cui et Lucianus astipulatur: quó spectat quo
que
Virgilij versus in egl: Aurea mala decem misi, cras altera mittam: Ex recentioribus quidam his rebus hystoriam subesse subodorati sunt, nempe quod oues fuerint flauo et aureo colore spectantes ad duos fratres Hesperum et Atlantem: Alij ad astronomica applicant, aurea mala ad aur
•
as stellas, & draconem ad solem transferentes: Nonnulli ad Ethica et morum doctrinam accommodant, quasi auari suas seruantes divitias sint velut serpentes aurea mala obseruantes. His nos primúm responsum,
Responsum ad expositiones aliorum.
deinde et nostram interpretationem dabimus: Cum subiecta secundum praedicata propria intelligenda sint, mirum est Aretam ex malis facere oues; Licet enim hae et illa vocentur Graecis
〈 in non-Latin alphabet 〉
tamen longè differunt rebus et attributis; Hae lanam gestant fortè auream, illa aurea gestantur ab arboribus: Ne
que
aliquid causae est, cur authores omnes poma pro ovibus posuissent, aut oues pro pomis intelligere voluissent? An fortè vnicus est author, qui simpliciter aequivoco isto vocabulo vsus est adeò, vt de sensu non constet, an Poma an oues intellexerit, et non plures huius allegoriae meminerunt? Existimo permultos: Lusus ita
que
est nominis et detorsio violenta ab arboreo fructu ad pecudem, quamuis et haec auream lanam praebuisse, vt antè narratum est, inueniatur: At friuolum omnino est, quod addit, pastorem eas habuisse inhumanum, ideo
que
draconem dictum: O miseras oves, quae auream habentes lanam tam agrestem senserunt pastorem; Sanè dignae fuerunt, quae pastore caeso raperentur ab Hercule: Vtrum
que
puerile est, credere pastorem tal
•
m draconem dictum, et oues reuera aureas lanas portasse; Qui poma esse fatentur, sed aurei coloris, forté
ad mala arantia aut citria respiciunt; Ve
•
ú
•
cum hic f
•
uctus per se bonus, non adeó admirabilis aur rarus fuerit, sed semper, vt et nunc, suis locis natalibus suam speciem propagârit, non videtur operae pretium his a
•
boribus tantum custodiae per nymphas et draconem abhibitum fuisse: Deinde de aureis malis refertur, et non de imitantibus colorem auri: Qui ex hisce astronomica faciunt, caelo iniuriam inferunt, quod ex stellis poma, et ex sole draconem fingant; Ita enim ex caelo ijdem arborem, quam draco Ladon dictus (vt Apollonius lib▪ 4. asserit) amplectitur, figurant: at Herculem dicunt solem, cuius 12. labores sint totidem signa caelestia; Sole autem adueniente disparent steliae; Optimè quidem conueniunt; Sed qui ita opinantur mihi de rebus non intellectis, quasi intellectis, garrire et nugari videntur, de quibus aliès: Simili modo qui haec propter mores efficta credunt primariâ intentione, in physicis arcanis se nihil videre fatentur: In quibus etsi nos Lynceum non imitemur, qui acumine visus ad interiora terrae penetrasse narratur, divitias subterra neis clavstris reconditas, tanquam coràm, speculatus, tamen nisi Saturni filia nos fallat,
Explicatio verissima. Hercules Artifex laboriosus.
huius allegoriae evidentiorem et magis genuinam, quàm illi ante dicti, explicationem dabimus: Per Herculem tot laborum tolerantissimum Victorem, intelligi inprimis Artificem Medicinae aureae sub eius laboribus evoluendis inferiús demonstrabitur; Eo igitur praesupposito, licet ad mores et virtutes inculcandas Herculis exemplo non inepté quo
que
vtendum esse non negemus, Atlantem, montem Mauritaniae celeberrimum eo tempore, vt adhuc, omnis generis minerarum, quarum ad Medicinam Philosophicam vsus est, feracem, hortum Hesperidum Nympharum cinxisse veré asserimus:
ATLAS quis.
Atlas enim Hesperi frater, quia ad Hesperi occasum Aegypti et Graeciae respectu situs sit; Hinc et Mercurius Atlantiades dicitur, quia à quibusdam in Atlante genitus aestimatur: Quod de Atlante astronomi, qui sphaeram invenerit & illas gentes Mauritaniae docuerit,
quidam fabulantur, veritati non conuenit; multò minus, quod alij dicant, Regem fuisse Mauritaniae à Perseo in montem tantae magnitudinis, capite Medusae ostenso, mutatum; Haec enim sunt poëtarum figmenta et emblemata, quibus alia arcaniora, sub illis latentia, adumbrârunt et depinxerunt: Astronomum Atlantem dicunt, quia astra in eius cacumine clarissimé obseruari possint,
Atlas cur astronomus fingatur.
praesertim cum vt Africa et Aegyptus claro caelo, nec pluvijs nebuloso, fruatur; Deinde quia eius altitudinis sit, vt vertex inter nubes et astra, vt videtur, reconditus sit: Ac tertiò quod quasi humeris caelum sustinere putetur; Dicitur enim statuae viri, cacumine tanquam capite ascendendo, figuram repraesentare: Hic Atlas, cuius Pleiades narrantur filiae, (ex quarum vna Maia dicta Iovi natus est Mercurius, vt pòst tradetur sub genealogia deorum,) Hesperum fratrem et ex illo neptes habuit tres Hesperid
•
s, Aeglen, Arethusam & Hespertusam: Per Hesperum eius
que
filias,
Nota.
cadem montana loca Atlantis intelligimus: Nam licet Atlas accipiatur quasi de vno monte, tamen eodem nomine & continuitate complectitur omnes sibi adiacentes montes reliquos; Atlas enim totam feré Africam maritimam peruadit, at
que
sic non vnum montem, sed multa millia compraehendit; Quemadmodum de Tauro Asiae, Alpibus, Apenninis & Pyrenaeis Europae montanis similiter constat, sub singulis innumeros montes & colles contineri: Sic de Pleiadibus & Hesperidibus intelligimus, quod sint partes & quasi filiae propagatae
•
magnis illis & praeruptae altitudinis montibus Atlante & Hespero: E Maia ita
que
Mercurius non immeritó nascitur, vt Atlantiades dicatur, & ab Aegle, Ar
•
thusa & Hespertusa arbores aurea gestantes mala seruantur; quae inde Hesperidum appellantur: Draco, qui custodiae eorum praefectus est, ex Echidna & Typhone genitus, centum capitum traditur:
Draco quis▪
Numerosa autem eorundem parentū soboles extare legitur; Ea
que
venenosa & monstrosa semper; Vt draco ad fontē Cadmi socijs lethalis, alius ad Vellus aureum, tertius hic ad mala
Hesperidum, quartus ad Geryonis boves; Item Cerberus, Sphynx, Chimaera, & ejusmodi alia horrenda & multiformia monstra, de quibus suis locis: Typhon sulphureum et ardentem spiritum, Echidna aquosam & frigidam volubilem substantiam denotat; Ex his enim duobus minerarum diversae species pullulant, quae semper monstrorum nominibus propter naturae varietatem appellatae & descriptae ab antiquis fuerunt:
Minerae monstrorum nominibus tectae.
De Dracone, vtpore de genere, quemadmodum & de loco natali malorum aureorum, ex his satis constat; nunc de specie tantarum arborum ejus
que
fructuum videbimus: Arborem esse inversum animal quibusdam ex Physicis placet, eâ ratione; quia radices versus terrae centrum habeat, vel ad inferiora, quae os animalis referunt ad superiora dispositum; si verò ventriculum, ejus
que
venas meseraicas aut Epar in Animali consideremus pro principio distributionis alimenti per venas corporis, alia res est: Ad eundem modū minerae, ex quibus metalla depromuntur,
Arbormineralis.
& medicinae fiunt ad corporū humanorum curationem vtiles, arborem quandam generis vegetabilis repraesentant; Nam radices earum, quae sunt duplex fumus sulphuris et argenti vivi, sunt centro propinquiores, at
que
inde versus superiora vergentes venas suas per saxa et terrae tractus extendunt mirabiliter, vt revera magnae alicuius arboris longè latè
que
ramossuos propagantisschema repraesentent, si oculis perspici possint, vt ab experientia, venas illas investigantium patet: Quod si haec ita se habeant, constat quid per arbores illas aurea ferentes mala intellectum sit; Nam sanè sunt arbores, non in aere crescentes, sed sub terra, quae aurea mala gerunt; dummodo discernantur à sylvestribus cae, quae sunt melioris indolis: In hoc enim
•
ota difficultas versatur, nempe eligere quae sunt arti idoneae; Ideo Morienus circa finem suj tractatus haec notabilia verba adijcit: Similiter scias quod maior radix huius operis est in inquisitione specierum, quae sunt meliores ad hoc magist
•
rium: Nam vnaquaeque minera multorum est generum. De his arboribus mineralibus sub terra
crescentibus omnes feré authores meminerunt sub al ijs atque alijs verbis; idem innuentes, fructus nempe aureos cum sua arbore sumendos esse, & transplantandos; Sic Fla. Granum fixum, inquit, est velut pomum, & Mercurius arbor; Non est igitur separandus ab axbore fructus, quia non potest aliunde nutrimentum accipere: Et mox: quo denuo plantetur citra fructus ablationem, in fertiliorem terram atque nobiliorem, quae plus nutrimenti dabit vno die, quam prior ager in centum annis exhibuisset, ob ventorum assiduam agitationem: Altera terra, quod Soli proxima sit, crescere, vegetaneque facit ar borem continuo rore, & assiduo Sole in horto Philosophico, mane, vespere, di
•
s & n
•
ctes, ac in singulas horas absque intermissione, lucente, arborque rore dulcissimo conspergitur ac nutritur vno anno magis, quam in priore terra decem millibus, Greverus quoque arborem hanc mineralem demonstrat, cujus radices inquit esse Mercurium, ramos vero quadruplices imperfectorum metallorum;
Aurea mala quid sint.
inque ijs argentum et aurum referre flores et fructus: Quibus nihil evidentius dici potuit ad subjectum artis declarandum et aurea mala Hesperidum, quid sint, quovè modo crescant, exponendum: Nec id adeò mirum videri debet, quasi naturae adversum sit, cum quotidie cernamus per insitionem surculorum diversi generis arborum in truncos sylvestres seu ignobiles, fructuum nobilitationem fi
•
ri, ita vt quā
tum a
•
s possit in vegetabilibus, quae heterogenearum & non similarium sunt par
•
ium, manifestum fiat; Vnde in minerali genere eo praesertim, quod puré homogeneum est multò citius & facil
•
us id fieri posse, rationabile est et ab exper
•
entia notissimum: Idem in animalium ac ipsius hominis corpore contingere jam pridem innotuit, quomodo nimirum nasus, aures & similes partes refici et restaurari possint ex carne humanâ vivâ, cu
•
us rei oculati testes ad
•
uimus cum Bononiae excellentissimum Gasp-Tagliacotium ejusmodi perficientem familiariter noverimus: Possent hic innumera exempla ex naturae et artis operibus idem attestantia produci, sed supervacanea
fore existimavimus, cum sensus artificum non à ratione auxilium aut probationem petant, sed contrá: Vnicum hoc loco nobis sufficiat:1 Exemplum vegetabilium
In quibusdam locis, vbi hyberno tempore omnia frigore & glacie rigent, si surculus circa initium Decembris ex pomo arbore decidatur & aliquot diebus locis calidis seu Hypocaustis in aqua disponatur, folia & flores producit sua venustate & novitate conspicuos, quod vulgaribus quoque notum est; At Philosophi inde materiam primam in surculis arboreis latentem agnoscunt, & similiter de aureis malis in suis ramis & radicibus contentis judicant: Intelligenti satis: Aut si placet, rarius exemplū naturae vegetabilis addemus, quod hanc rem non parum illustrare possit: Sunt, qui circiter 25. diem Novembris folia brassicae in fossam sesquipede altam sub terra recondant,2 Exemplum rarius.
ibique per hyemis nives & frigus vsque ad 25. Martij sub dio relinquant, ac tum non brassicae folia, sed semen purissimum inde eximant; vt jurati mihi testes affirmârunt se id quotannis factitasse: In qua transmutatione videmus per solam putrefactionem vegetabile illud (vt et de alijs plantis asserunt) ad materiam suam primam, ex qua est, vel potius ad vltimam, in quam tendit, reduci: Quod quoque in artificio Chymico, sed suo modo, fieri debet: Arbor itaque nostra aurea gerens poma rationalibus satis innotuit, vt et hujus Allegoriae explicatio: Vt autem Hercules hanc arborem exploraret, ad Nymphas Iovis et Themidis concessit, quae juxta Eridanum,
Nymphae quae.
auriferum Italiae fluvium, habitabant in speluncis seu fodinis subterrancis; ab ijsque consilium expetijt; At cur illud? quia naturae opera inprimis consulenda sunt, hoc est, consyderandum, quomodo natura procedit in suis operationibus; Ideo Philosophi in multis locis ad explorandum veram materiam investigatorem ad opera naturalia ablegant eaque penitùs consyderanda invitant, vt passim apud Gebrum et alios videre est: Nymphae illae in speluncis seu auri fodinis habitantes remittunt Herculem ad Nereum; qui Ponti & Terrae filius veridicus
Vates creditus est; Hic Trojanas calamitates Paridi praedixit; antiquissimus Deorum ab Orpheo dictus:
Nereus quis.
Ad eum Hercules veniens varijs formis cludere conantem tam diu detinuit, donec in pristinam figuram rediret, remque indicaret: Pater fuit 50. Nereidum, ab vndis educatus & nutritus, cujus filiae circa currum Tritonis praecipuè cursitent. Hic est primum Ens à Philosophis saepe inquirendum iussum, sine quo ad aurea mala non patet via vel transitus: Prometheus verò,
〈 in non-Latin alphabet 〉
, id est, a providentia dictus, ad quem consulendum à Nereo ablegatur,
Prometheus quis.
ignem detulit hominibus et habetur pro Titane ignifero, Oceano amicus, rerum divinarum contemplator, cuj cum Vulcano & Pallade ara communis fuit; Cujus consilio Saturnus à love in Tartarum dejectus est, Vnde Saturnus elapsus in Italiam ad Ianum tum ibi regnantem venit, à quo hospitio comiter exceptus, eundem vivendi rationem & cultum agrorum docuit: Ianus pro accepta disciplina fertur ej dimidium sui Regnj remunerasse, et in pecunijs, quae ex illius ingenio primum sunt impressae, navem fuisse ex altera parte, ex altera bifrontem effigiem; quia regnum scilicet communi consilio Iani & Saturni gubernaretur, vt Ouid. Lib. 1. Fastorum tradidit. Verùm nos non dubitamus per Prometheum praeviam mentis speculationem circa hoc opus exprimi, vnde aram cum Pallade et Vulcano communem habuit; nec immeritò dicitur Iovi consilium dedisse de patre incarcerando et ad inferos detrudendo; Ex speculatione enim mentis praevidetur hoc omne, nempe post nigredinem fuscam albedinem sequuturam: De Regno Iani et Saturni Hystoriae antiquae meminerunt quidem, sed ex Poetarum fabulis: Ita enim persuasum habebant gentiles, Saturnum Deum Coeli & Terrae filium, à Iove Deo Regno expulsum esse, et multa alia passum. Sed haec Hieroglyphica sunt omnia, & ab Aegyptijs
Aegyptijs vel Graeci
•
efficta ad
•
as res, quas velient, ijs velut inuolucris inuoluendas: Per Ianum Bifrontem, materiam vel rem vnam intelligimus, Rebis dictam, et duas res continentem, aut si mauis, duplicem mercurialem substantiam; Quod Saturnus regni consors ipsi adiungitur, longé aliam rationem habet, quam quilibet diuinare poterit, qui causam non ignorauerit, cu
•
Romae antiquitus Triton supra Saturni aedem conspiceretur:
Arcana.
Sunt enim illa aenigmatica et nonnihil obscura: At cur pecunia prima Saturni auspicijs cusa sit, evidens est ratio, quia ille primus est planetarum, qui ad thesauros claues gerit, si colorem et ordinem respicias: Pecunia dicta est à pecude, non,
Pecunia primitus vnde dicta.
vt hactenus vulgatum, quod ovis eâ emi potuerit, sed quia ovem habuit impressam vnà cum nave, hoc est Argo; Nam eius navigationis insigne fuisse non est dubium, continens et navem et pecudem, cuius aureum vellus suit; Praeter alios quamplures, horum malorum au
•
orum meminit Greverus inter recentiores, qui ipsi legi poterunt: Ex eodem horto Hesperidum Eridos quo
que
Pomum aureum Troiani belli primaria causa,3. Pomum aureum Eridos.
petitum fuit, de quo in sequentibus lib. 6. dicemus: Inprimis illa, quae à Venere Hippomeni tradita finguntur aurea mala tria, Atalantae obijcienda:4. Mala aurea Atalantae obiecta.
Cum enim haec regia virgo esset non solum formae dono praestantissima, sed etiam venatu et iaculandi arte celebratissima multos ad se procos allicuit; Verúm pater Schaeneus nulli in matrimonium eam elocare voluit, nisi à quo ipsa pedibus aliás pernicissima victa esset; cui victori virgo, victo mors addiceretur: Multis ita
que
id frus
•
ra tentantibus et mortem oppetentibus Hippomenes ex Veneris consilio et dono tria aurea mala currenti virgini, vnum post aliud, proiecit, vnde illa, detenta desyderio tollendi, victa et Hippomeni coniunx data est: Qui cum ob amorem morae impatiens in templo matris deûm cum sponsa coiret, deae illius iram in se concitavit, vnde vter
que
leonina pelle et feritate conspicui syluas petierunt: Dicitur autem Atalanta cum viris certasse venatu et victoriae
praemio propter aprum insignis magnitudinis occisum à Meleagro donata; Cum
que
inter venandum apud Stethaeum Aesculapij fanum siti laboraret, traditur saxum cuspide percussisse at
que
frigidissimae
•
saxo prorumpentem fontem elicuisse: Haec Chymica esse nemo non videt,
Nota.
nisi forte talpâ caecior sit: Quidam nihilominus ad mores et auaritiam denotandam, seu nuptias auro conciliandas applicant, quod illis non inuidemus, dummodo illi nec nobis succenseant, quod nos occultiori physicae tanquam proprio suo iuri postliminio restituamus: Virginem esse regiam nostram materiam multorum testimonijs innotuit, at fugax est et alas habet in pedibus, nempe Mercurij talaria; Ideo quemlibet cursu praevenit, nisi astu et stratagemate tractetur: Quomodo autem hoc fieri debeat, haec allegoria sapientum innuit: Accipiantur igitur mala aurea et successiué proijciantur illi, et victor evades: Nil apertius, nil accommodatius: Post in fano matris deûm amoris nexu concumbunt; Hoc est in vase noto seu in domo vitrea et vertuntur in leones; Quia fuluere incipiunt et in alia animalia dominari: Fugacia enim quaecun
que
facilè in praedam capiunt sibi
que
in nutrimentum conuertunt: At cur mortem oppetunt, qui vincuntur à virgine? Quia vt Bacasser in Turba inquit; Nihil magis dolorem cordi generat, quam error in hac arte: Dum enim quis putat se fecisse, mundum habere, nihil in manibus suis inueniet. Aprum occidit, quia altera Diana est; Fontem ex saxo elicit prope fanum Aesculapij; Quia petrae philosophicae durissimae dant aquam: Sic Riplaeus in fig: Produxit aquam ex terra et oleum ex durissima rupe: Aureis quo
que
allegorijs annumeremus Ceruam illam aureis cornibus insignem, aeripedem ab Hercule capram: At quid artificij est,5. Decerua aureis cornibus ab Hercule capta.
i
•
quies, capere ceruam, et puerile prorsus existimabis illud tanto Heroi, quantus Hercules suisse creditur, imperatum aut perpetratum esse: Fateor, res levior foret, quam quod literis tradi debuisset, nisi magna arcana sub venatione huius ceruae occultata essent: Cerua autem tum
aurea cornua et pedes aereos habebat, tum Dianae sacra erat et inviolabilis; Non ergo sagittis aut jaculis, nec canibus, sed cursu praehendenda erat: Sanguinem enim inde ex vulneribus profluere non decebat; sic enim vel viribus imminuta vel prorsus extincta esset: viva autem et integrae sanitatis capienda erat; solo itaque cursu defatiganda. In Maenalo monte versabatur; vbi et aper et leo, aliaeque belvae ejusmodi degêrunt: Ad hanc Hercules ab Eurystheo missus, vt ad se deferret, annum integrum currendo insumpsisse dicitur, antequam eam defatigare potuerit: sed illa denique fessa in montem Artemisium confugit, et ad Ladonem amnem jam jam tranatura capta est, et Mycenas super humeris deportata; Tum dicunt Eurystheum adeó fuisse virtute Herculis perculsum, vt dolium aeneum sibi ad latibulum comparaverit, neque in vrbem Herculem admiserit. Est autem cerva ex fugacibus animalibus nigri sanguinis et melancholicae carnis; ideoque innati pauoris; Cursu salutem quaerit, si vrgeatur, eoque valet pernicjssimo: At cum aereos habeat pedes et aureola cornua praeter communem cervarum naturam, ab his nonnihil in fuga detinetur et retardatur, ita vt defatigari possit: Nisi enim in materia Philosophica fugaci et volatili esset illud ipsum solare lumen, seu aureum jubar, ferè nunquam sisti aut figi animadverteretur: Hoc patet ex Philosophorum innumeris testimonijs: Sic enim Rosarius: Argentum vivum, inquit, per se nil valet; cum verò: mortificatur cum corpore suo occulto, tunc valet & vivit vita incorruptibili, et hoc corpus est de natura Solis. Et Arnoldus: In nostro lapide sunt Sol & Luna in virtute & potentia, ac etiam in natura: si hoc non esset, non fieret inde Sol neque Luna; quia Sol & Luna in nostro lapide sunt meliores, quam vulgares in ipsorum natura, eò quod Sol & Luna in nostro lapide sunt vivi & vulgares sunt mortui respectu Solis et Lunae in nostro lapi de; Ideo Philosophi nominaverunt ipsum lapidem Solem & Lunaminvicem; quia in ipso sunt potentialiter, & non visibi liter, sed in virtute & essentia. Hinc quidam ex
recentioribus quo
que
huius ceruae meminerunt, sed ei Monocerotem adiungunt, cum inquiunt: Philosophi dicunt strenué, duo animalia esse in hac sylua, vnum laudabile, formosum & alacre: magnū & robustū ceruum, Aliud vnicornu, monstrat Philosophus.
•
t Basilius Valentinus tradit asinum sub terra putrefactum in ceruum mutatum aureis cornibus: Aereos quo
que
pedes habet resplendentes et albos: Quia res, cuius caput est rubeum, oculi nigri et pedesalbi, est nostrum magisterium: Et notum est, quoties aes philosophicum repetatur; Hoc enim fundamentum & basis est operis, vt non immeritó in animali pedes referat: Dianae sacra est, quia de more mactabatur illi cerua, vt patet in allegoria de Iphigenia; Diana autem est natura lunaris: Sol enim & luna est tota compositio: Cursu defatigatur, hoc est, eóvs
que
in suo vase ascendendo & descendendo praecluditur, ne sugere possit, donec quasi fessa materia in fundo maneat, nec amplius ascendat, id
que
igne leviori: Si vero vis ignis adesset, violentia animali fugaci fieret: In montem Artemisium fessa confugit, & ad amnem Ladonem capta est; Quia ita oportuit virginem manere inviolatam; Vt pote Dianae sacram, quae Artemis dicta est, quasi
〈 in non-Latin alphabet 〉
id est, aerem secans, vt quidam volunt, vel vt alij, quod integros faciat, vt author est Strabo, l. 14. Est autem Ladon Arcadiae fluuius, ex cuius filia Metope & Asopo, Thebano flumine, Thebe nympha nata fingitur, quae vrbi nomen dedit; Est quo
que
Ladon serpentis aurea poma custodientis nomen, vt dictum; Quocun
que
referatur, sensus rei conuenit: In Maenalo Arcadiae monte mineris abundante, vnde Maenalei versus, versabatur; Quia ille locus poëtis erat celebratissimus: Humeris Herculeis deportatur Mycenas, ne laedatur: At cur tantus timor Euristheum inuasit ob captam ceruam ab Hercule, cum alias immaniores feras saepiús prostrauerit, nempe leonem, aprum, hydram & his similes? Sic videtur quid maius arte, quam Marte vincere, cunctatione, quam festinatione, lenitate, quam violentiâ: Hinc annum totum
absumpsit continué currendo et insequendo feram; Ira enim operis ratio postulat: Annum enim sumimus, inquit Riplaeus, port:
•
. antequam nostram calc
•
m praeparemus: Nam minori temporis spacio c
•
lx nostra confici non potest, fusionis capax cū colore, qui non
•
vanescit. Mythologi vt has fabulas ad suum captum explicent, ex Hercule solem caeli faciunt, qui per annum integrum currat, et nescio quam ceruam aureis cornibus insectetu
•
; Sed haec quia à genuina sua natura ad alienam detorta facilé agnoscantur, non constant, nec quid vtilitat
•
s legentium vel audientium animi
•
p
•
ae
•
tant,6. De Mida aurei voti participe.
praeter nebulas et tenebras quas nos aliquatenus discussi
•
us: Midas praeterea auri symbolum tenet, vt et votum; Quod cum à B
•
ccho, quód Silenum humaniter excepisset, impetrasset, vt nempe quicquid tangerer, in aurum conuerteret, miser fame fe
•
é enectus esset, nisi voti paenitentiâ ductus cessationem aurificationis iterum obtinuisset, hoc remedio, vt sese in Pactolo fluvio lavaret, qui auriginem hanc ad sese transtulit, vt inde aureas arenas iactitâ
•
it: Perbella fabella est auribus non ingrata, nec oculis, cum nil nisi aurum, quod ardetur et sititur ab omnibus, ostentet, ad auarorum appetitum insatiabilem declarandum et refrenandum aptissima: Midas enim permultos voto esse constat, sed paucissimos effectu: Quia appetere immensitatem opum, est in cuius
que
voluntate, at impetrare in Dei dono: At quis deus est, qui donum adeò noxium petenti concessit? Fictitius & Hieroglyphicus, non ille, qui veré Deus est & dicitur, nobis
que
dat bona magis vtilia, q
•
à
•
placentia, vt pater filiolis: Bacchus enim, qui et Dionysi
•
s, et Osiris, aureorum deorum primarius est, ide
•
que
tanti doni largitor: Sed Silenum eius magistrum aut comitem benignè excipere conuenit; Qui pando insidens asello, licet à pueris senex derideatur, plus tamen habet in recessu, q
•
àm fronte promittit: Hinc illud de Silenis Alcibiadis increbuit,
Sileni Alcibiadis.
dicterium in Socratem deformissimum exterius, interius pulcherimū
iactatum; Generosus enim dominus aliquando in vili domuncula moratur, et mens polita literis, in corpore pannis annis
que
obsito: Per Silenum autem, vt et Pana, et Satyros, comites itineris Bacchi seu Osiridis, nihil aliud intelligitur, quàm vilitas et syluestritas seu
•
uditas materiae philosophicae, quae si humaniter et suauiter tractetur, qui mox inde sequitur auripotens deus, Bacchus multiplicem gratiam pro gratia rependit: Hoc denotat votum Midae; Proprié autem aurifica vis suo subiecto impressa per hoc intelligitur, quae immensa est et semper multiplicabilis, nisi refrenetur ac in propria sua aqua virtus i
•
la ignea restinguatur; De hac philosophi multis in locis agunt, inprimis Lullius pract: testam: Cap. 23. vbi inter caetera, Et quando, inquit, dimittit eam in speciali forma sulfuris, id est pulueris subtilis, tunc ostendit quod magnae ignitionis est, nec propter hoc eum minus appreciari debes, sed sortius honorare, cum fieri possit ad simplicis ignitionis terminum per discretionem operatoris sapientis in doctrina, quam superius ars confert in substantia multiplicatiua. His addemus et alia aurea antiquitatis symbola et hieroglyphica,7. De aureis admirandis.
quae revera in rerum natura non fuerunt, sed vtalia per haec declararent, inuenta ab artificibus et po
•
tis; Vt sunt Aurea aetas, aurea pluvia, aurea messis et his similia: De Aurea aetate receptum est, quod aliquando acta sit sub Saturno rege,
Aurea aetas
vt argentea sub Ioue, et póst aerea & ferrea sub alijs; At si Saturnus nec deus nec homo aut rex fuerit, nulla rever
•
aetas aurea extitit: Quod si demus, fuisse regem, An igitur tempus aureum sub eo magis, quam sub Iove? Fo
•
é, quia Iupiter impius in patrem, quem eviravit, et adulter et homicida? An talis non Saturnus quoque fingitur, qui Caelum patrem castrauit, sororem Rheam pro coniuge, Philyrem pro pellice praeter caeteras habuit, et proprios deuorauit liberos
•
pro Iove tamen saxum seu lapidem deglutivi
•
,
〈1 paragraph〉
quem cum concoque
••
non potuerit, evomu
•
t; atque is Lapis, vt Hesiodu
•
memorat, pro monumento mortalibus in Helicone positus est: Vt hunc lapidem viderent & tangerent, tot antiquissimi Poetae finxerunt de Helicone superando, in cu
•
us vertice sapientia ex Musarum fonte haurienda sit: Saturnum cum Iano nunquam regnasse, vt Ethnici crediderunt & finxerunt, quó se à Dijs originem ducere alijs probarent, ex ante dictis constat, sed ejus operâ pecuniam primam impressam esse verisimile est, vt suprà narratum: Auream verò aetatem dici novimus sub Saturno actam, quia omnium aureorum Deorum initium à Saturno, tanquam progenitore eorum dependeat. Saepenumero quoque Poetae alij
que
Scriptores aureae pluviae mentionem faciunt, eamque non Metaphoricè,
Aurea pluvia
vt Auream
•
aetatem, accipiunt, sed proprié, quasi reverâ contigerit; Narrant enim Sole cum Venere concumbente in Rhodo Insula pluviam auream decidisse, ac pòst ex illo congressu Rhodum natum: Id Poetis quidem condonandum ob lilicentiam fuisset, nisi & Hystorici jdem affirmarent: Sic enim Strabo lib. 14. scriptum reliquit, In Insula Rhodiorum aurum pluisse, cum Minerva capite Iovis nata est: Pluisse lapides, frumenta, ranas, sanguinem, bestiolas, insecta, in hystorijs passim annotatum legimus; & alia monstrosa multa praeter naturae ordinem, eorumque singulorum physicas causas reddere nituntur, quasi in aerem viventorum, vel radiorum solarium rapta, ibique concreta & generata, vel ex seminio proprio vel materiae habilitate postmódum dimittantur; Verúm de auro, ejusque generatione in aere etiamsi legeremus, fidem non adhiberemus: At pluvias aliquando miraculosas ex Dei nutu, vt Mosis tempore in Aegypto, aut magica vi, vt ibidem, contigisse et adhuc contingere posse, non est dubium, cum experientia id testetur omnibus aetatibus et locis; aureas verò in Rhodo cecidisse pro certo haberi posset, si fato diuino & miraculo missae
sae demonstrarentur; verùm cum addatur, tum accidisse, cum Sol Veneri accubuisset, ac Pallas ê Cerebro Iovis nata prosiluisset, Allegoriam seu fabulam probè agnoscimus: Ethnici tam monstrosa & incredibilia, vtpote suis Dijs possibilia, non in dubium aut quaestionem verterunt, quia Solem esse Deum et Venerem Deam arbitrati ex eo nil nisi Divinum procreatum iri censuerunt: Eadem ratio circa Palladis ortum data est: Nos novimus Allegoriam, vt Dijs illis omnibus, sic etiam hujc pluviae aurcae, in eorum concubitu aut ortu prolapsae, subesse; Si enim Sol Philosophicus cum Venere, pulcherrimâ foeminâ, congrediatur, Rhodus nascitur ille, qui quaeritur à mille mlllibus & à paucissimis invenitur; ac interim aurea pluvia suboritur; quia aurum cum auro, terra foliata cum sua aqua, Sol cum Venere, miscetur: Roseus sanè foetus est sive Rhodus, qui ex tanto complexu in lucem editur: Sic Pallas sapientiae Dea ex Iovis Cerebro, sed Vulcani securi obstetrice, non sine causa exorta traditur cadente auro per pluviam in Rhodo; Absque Vulcano enim, vt instrumento primario operis, sapientia magisterij non perficitur; hoc est, perfecta cognitio rei occultae absque praevia manuali tractatione haberi nequit: Theorica enim scientia perfect
•
Virgo est, & solum ex Iouis Cerebro, tanquam Seminario suo, nascitur, nec Vulcanijs aut fabrilibus artibus permiscetur; Vnde eadem Pallas Vulcanum, sibi vim inferre conantem, m
•
sc
•
lé repulit, de quorum rixâ Erichthonius originem duxit: Ejusdem generis, nempè aurei, pluvia fuisse fingitur, quae Dana
•
in gremium descendit,
Aurea pluvia in Danaes sinum illabens. Chrysaor.
tantâ efficaciâ vt inde Perseus Heros fortissimus natus sit, vim lapi lificam Medus
•
,
•
um adolevisset, tollens eamque capite plectens, ex cujus sanguine guttatim sparso Chrysaor, Geryonis tricorporis pater, natus est, de quibus aliàs suo loco latius traditur: Vt interim alia huc
spectantia quamplurima praetereamus, inter quae Messis aurea,
Messis aurea
quae fuisse dicitur, cum Pythagoras Crotone arcanasuae Philosophiae mysteria docuerit, & ejusdem Pythagorae aurea Carmina,
Aurea carmina.
quae adhuc supersunt, nec non Corona aurea ab eodem in capite omnium primò, (fortè ante multarum gentium reges) gestata, numerantur;
Corona aurea Pythagora.
verùm de his alias copiosiùs: Nunc ad auream Deorum Genealogiam sequenti Libro tradendam, progrediemur.
Finis Libri Secundi.
LIBER TERTIVS. DE AVREA De
orum, Dearumque Genealogia, ex qua tanquam arbore Philosophi
ca, innumeri rami Heroum Hiero
glyphicorum propagantur.
REfutationem Deorum, Dearumque gentilium, à tot seculis antiquissimis apud Poetas & Hystoricos, nec non majorem mundi partem receptorum hac nostrâ quasi vltima aetate, quâ Christiana religio ex Dej gratia clarissimé refulget, instituere velle, esset telam multis annorum millibus contextam retexere, ac forté operam Iudere; tum quia Christianis in sua fide satis confirmatis supervacaneum, tum quia Ethnicis scriptoribus, qui fere omnia superslitiosis Deorum et Heroum ab ijs ortorum factis repleverunt, impossibile idipsum videri possit: Propterea ne quis aestimet, nos hunc tractarum ideo congessisse, quasi inde nunc prius veritas doctrinae conspici, aut falsit
•
s Ethnicorum numinum depraehendi debeat; Id enim ex saçra hystoria, omni exceptione majori, jampridem innotuit; Attamen cum q
••
pan
•
non prosint singula, multa iuvent, & licitum sit vel Sole medium tenente Coeli in privatis aedibus accendere lucernam, vt loca quae obscuriora
sunt, penitus introspici queant; non immeritò quo
que
existimavimus nos operae pretium facturos, si Deorum et Dearum genealogias per se satis involutas, & per nullum hactenus ad suam veram originem, ex qua promanârunt, reductas, nostrâ qualicunque illustratione, lucidiores redderemus:
Ex negatiuis propositionibus nulla scientiae provenit.
Non enim videtur tantum luminis ingenio humano accedere, si solum sciat res seu personas pro Dijs habitas longissi misque temporibus creditas non esse Deos, quam si ad haec indaget ex veritatis fontibus, quid per eas reseu personas à sapientioribus intéllectum sit & intelligi debeat, cum dij non sint: Non enim frustra aut casu introductas esse vel quilibet imaginari potest: Hoc vt praestemus, pro talento à summo largitore nobis concesso, primo libro res Aegyptias praecipuas, Hieroglyphicas dictas, evolvimus, secundo Graecorum magis conspicuas, & auro insignitas Allegorias percurrimus;
Deorum genealogia aureae.
Nunc auream Deorum, Dearumque familiam, ex qua tanquam Cathena numerosa Deorum & Heroum progenies, quâ Mundus, hucusque Iaborat, dependet, recensebimus: Homerus lib. Iliad. 8. tradit,
Cathena aurea Homeri.
Deos omnes pendentes ex aurea Cathena, Iovem de Coelo detrahere conantes, quorum tamen conatus fuit irritus: Sublato enim Iove, maxima eorum pars tollitur, quorum ille Progenitor existit; Praeponderat itaque caeteris omnibus authoritate et dominio, quia Coeli imperium, vt fabulantur, ad ipsum pervenit: Hunc omnes Ethnici pro maximo Deorum coluerunt; Cum verò ex se ipso ortus non dicatur, sed ex parentibus tempore prioribus ipso, ab illis incipiemus; qui cum nec ipsi, vtpote Saturnus & Rhea, absque vlla origine esse agnoscantur, sed ab alijs quoque prognati, ad hos nempe Coelum & Terram, progrediemur: Ethnici absque vlla sacrarum literarum traditione aut cognitione praesupposita ex densis humanae mentis tenebris varias de Deo mundique partibus opiniones conceperunt: Nonnulli causam primam aeternam contemplati sunt, sed mundum velut effectum ejdem coaevum adjunxerunt, vt Periphathetici
cum suo Aristotile; Alij causam efficientem Deum aeternum, non ab aeterno condidisse Mundum, sed voluntarié in tempore, vt Platonici, vnâ cum divino Platone; quorum sententia Christianis magis affinis est, quam reliquorum Philosophorum: Nonnulli casu confluxisse mundum ex atomis imaginati sunt: Quidam partes quasdam minores, alias post alias facts, seu coagulatas esse, vt butyrum ex lacte finxerunt;
Censorinus de his videatur.
Sic Arcades jactabant se ante Lunam extitisse; ac alij quaestionem illam solvere conantes, an ovum prius gallinâ, an gallina prior ovo in rerum natura fuerit, mirabiles ortus hominum & animalium tradunt, quemadmodum de muribus Aegypti in initio primilibri narravimus: Atque hi cum Creatorem coeli & terrae, qui omnia ex nihilo fecit, non agnoscerent, animalia quidem omnia, vt & vegetabilia ex terra & aqua inter se mistis divetsa proportione, accedente aere & igne, sua sponte prosilijsse putârunt, ac coelum et terram, absque origine semper fuisse: Idcirco, si pro operibus factis seu creatis haberent, ne cogerentur et efficientem causam eorum fateri, et sic in infinitum progredi, ipsos pro primis dijs non genitis receperunt; Coelo acrē et Terrâ aquam seu Oceanum et maria complexi: Praeter haec, flumina, fontes, montes ac ventos terrae et coelo coaetaneos statuerunt, vel adfines vel cognatos; aut quod magis credibile, ex primo concubitu natos: Ex coelo et terra, ita
que
omnium Deorum ortus deducitur, vt et aliarum rerum omnium: Verùm etsi tam frivolis et absurdissimis placitis non opus sit responsum opponere, tamen paucissimis verbis multa complectemur, quibus eorum intentio prorsus destruitur:
Ratiocinatio contra Ethnicorum opiniones de individuis ab aeterno propagatis.
Si homo ex homine duplicis sexus, nec non animalia reliqua ex proprio semine, Item et vegetabilia, ex suis similibus semper oriuntur, idque in tempore, secundum singula jndividua; tum nihil eorum fortuito productum, nec aeternum quid est secundum individua, imó nec speciem; Quodque de partibus verum est, nulla est causa, cur non etjam de toto verissimum
sit; Sed primum ab ipsa experientia ratum habetur; Et ratio connexionis nota est; quia quicquid ex semine suae speciej oritur, id naturaliter & non fortuito oritur; & quod in omnibus jndividuis in tempore ortum est, id aeternum retró dici nequit: Ergo sequitur & secundum verum; Homo jtaque & ca
•
tera animalia, vegetabilia, & omnes terrae et aquae partes, specis & contenta, aer et totum Coelum cum suis contentis, non fuerunt ab aeterno, sed esse in tempore ceperunt; Non ex seipso; Ergo ex alio; Quis ille alius? Deus Deorū, Creator creaturarum: Caetera argumenta, cum sint notoria hic praetereamus, et Deos primos et magnos creditos, Coelum et Terram consyderemus cum sua propagine: Non negamus quosdam sapientiores Ethnicorum, cum viderint tantam Deorum turbam dari, quae ad vnitatem primae causae tandem reduci debeat, omnes feré Deos ad Elementa mundi majoris reduxisse, atque ita pluralitati numinum tacité renunciasse; inter quos Varro est maximè occupatus ne fabulosi prorsus Dijappareant; verùm cum haec opinio multa absurda foveat, et non sit de intentione authorum, qui primi ex Aegypto hanc Deorum cognationem in Graeciam produxerunt, nos illam omninò repudiamus: Ex Coelo et Terra itaque Saturnus et Rhea progeniti sunt; Deinde Titanus,
Cathena aurea Deorum, Dearum & Heroum, seu Genealogia.
Iapetus, Thetis, Ceres, Themis, et alij, quos Hesiodus enumerat: Ex Saturno et Rhea, Iupiter, Iuno, Neptunus, Glauca et Pluto: Ex Saturno et Philyre, Chiron; ex Saturni genitalibus Venus: Ex Iunone solâ Hebe: ex Iove solo cum Metim vxorem devorasset, Pallas ex capite: Ex Iove et Iunone conjuge Vulcanus & Mars; Iovi ex pellice Latona, Apollo & Diana: ex Maia, Mercurius: ex Semele Dionysius: ex Danae Perseus; ex Alcmena Hercules; ex Leda, Pollux et Helena, Castor et Clytemnaestra, ex binis ovis: Ex Europa Minos et Rhadamantus: Ex Antiope Amphion et Zethus; ex Thalia Palici fratres: ex Cerere Proserpina: At
que
hi sunt ex multis Iovis filijs praecipui, de quibus solum, caeteris omissis, agemus
deinde paucos eosque insigniores ex Nepotibus ejus ac pronepotibus tangemus, Neptuni plaerisque de octoginta, quot numerantur, filijs ex diversis Nymphis prognatis, nec non alijs brevitatis gratia neglectis:
Coelus & Terra.
Coelum et Terrā concubuisse, si naturaliter, provt coelum est agens et terra patiens, illud forma, haec materia accipiatur, non repugnamus, creatis creandis et quibuslibet ex semine suo provenientibus; si veró supernaturaliter, aut provt verba sonant, pro actu generationis seu coitione, elleboro extirpandum phantasma judicamus, non ratione aut argumento; Mirum est Sapientes Ethnicos hoc somnium somniasse vt Coelo, patri Saturni, testiculos attribuerint, eos
que
à Saturno, ne plures generarentur ipsi liberi, amputatos esse; Nemo vnquam in ergastulis magis delyravit; quam hi sapientes dicti; nullus de Deo veram opinionem minùs amplexus est, quàm hi Theologi, si dijs placet, appellati: Verùm respondebunt, rationabiliter id factum, hoc est, Coelum castratum esse, ne scilicet aliud coelum generaret, aliamve terram: At si omne simile generat suum simile, tū
Saturnus et Rhea, alijque Saturnini filij erunt novicoeli, nouae
que
terrae, quod tamen ab illis non receptū est, sed plaerun
que
ex Saturno Tempus, ex Titano et Iapeto, nescio quo progenitores, ex Thetide deam marinam, ex Cerere deam frugum, ex Themide deam justitiae faciunt: Videamus primò Saturnum et ex filio patrem, aut ex hoc patre sequentes filios consyderemus:
Saturnus & Rhea. Hieroglyphica Saturni.
Pingebatur ab antiquis senex pallidus curvus, alterâ manu falcem gestans et draconem caudam sibi mordentem, altera filium parvum ori apponebat ac vorabat: Caput galeâ tegebatur, et super illa erat amictus: Habebat iuxta se quatuor filios, é quibus Iupiter virilia amputabat, é quibus Venus oriebatur: Narrant Saturnum, licet junior esset Titano, tamen ad sese regnū transtulisse, ideo
que
bellū inter Titanum, hujus
que
filios Titanes dictos, et Saturnum exortum, ea
que
lege cōpositum, vt si qui liberi masculi ex Rhea nascerentur Saturno, è medio tollerentur: Saturnus itaque
Iovem recens natum ad se deferri iussit, verùm à Rhea circumventus lapidem fascijs involutam accepit, quem mox pro Iove deuoravit: Et Iupiter alibi in Creta à Corybantibus nutritur, donec justam aetatem attingeret: Eodem modo Neptunus & Pluto nati prae voracitate Saturni
•
Rhea semper aliud offerente salvati dicuntur: Cum veró & Philyram Oceani filiam amaret, Opi superveniente, in equū se convertit, ex
que
ea Chironem centaurorum iustissimum & prudentissimum (tot discipulorum Iasoni
•
, Herculis, Achillis Magistrum) generavit; Pòst Saturnus idem á filio passus est, quod ille suo patri intulerat, nempe castrationem et á regno dejectionem; juxta regulam, Per quae quis peccat, per eadem punitur: Tum profugus Coeli filius dicitur in Italiam venisse; Mirum est, tam exiguam terrae portionem tam magni patris filium sustinere potuisse, eum
que
exulem ibidem latentem (vnde Latium dictum volunt) hospitio excepisse: At ita nugari placuit Ethnicis, vt saltem suarum regionum et vrbium denominationes, fundationes et gubernationes ad aliquem antiquissimorum Deorum reducerent, ne ex hominibus, sed dijs orti et progeniti crederentur: Saturni area antiquitus cereis accensis excolebatur, cerei
que
mittebantur ab invicem ditioribus; quia Saturnus quasi lumen vitae humanae esse vel designare videbatur, et multorum commodorum jnventor habebatur: In hujus Dej honorem cum celebrarentur Saturnala apud Romanos Domini serviebant seruis. Prae caeteris autem memorabile est, vt Natalis ex Trismegisto adducit, tres omnino sapientes Trismegisti tempore floruisse, nempe Caelum, Saturnum et Mercurium: Plaerique, vt dictum, Saturnum pro tempore explicârunt,
Nota.
quasi hoc ex coeli motu ortum, sitque vnum saltem, ideo Saturnum, vt et coelum, virilibus spoliatum esse: jdem tempus omnivorum esse, omnesque suos filios, in tempore et ex tempore generatos absumere, et quasi devorare, nullique parcere, nisi fortè lapidibus durissimis, ideoque lapidem à Saturno vomitione
ejectum dici: Haec quidem similia sunt; sed quatuor, vt aiunt, non incedunt pedibus: Nam si Caelus sit pater temporis Saturni, cur Terra mater? An Terra concepit tempus? Quid terra ad temporis productionem confert? Quid coelum nisi ad Planetarum motum respicias? Quid si coelum staret et Planetae tantum moverentur, an propterea non esset tempus? Cur non Sol potiùs, qui annum, diem et noctem, aestatem et hyemem, aliasque vicissitudines temporis causatur, pro Tempore aut patre temporis, quam Saturnus aut Caelus habetur? Cur Saturnus claudus fingitur, cum tempus sit celerimum et alas ventis velociores obtineat? Cur idem senex statuitur, cum tempus non senescat, sed juvenem potius repraesentet? Vt enim flamma ignis semper est novissima, nec tantillo temporis spatio eadem perdurat, sed semper alia atque alia nova succedit; sic & tē
pus, ejusque momentum, quod ipsum Nunc vocant, semper iuvenescit, vetustatis nihil obtinens: An non potius Draco, quem gestat Saturnus, iuventutem referat, quàm anni circulum, cum exuvias deponat? An non idem specie sit cum ijs, qui assignantur Mercurio, Aesculapio, Hesperidum hortis et alijs ante assignatis locis? An verò hic anni rotunditatem, alibi duorum adversissimorum concordiam, alibi mentis prudentiam aut vigilantiam summam denotet? Vera autem hujus Hieroglyphici ratio est, quam Basilius Valentinus his verbi exponit: Ego Saturnus, inquit, Planetarum summus in Firmamento protestor hisce prae vobis Dominis omnibus, me inter vos inutilissimum & vilissimum esse infirmi & corruptibilis corporis, nigri coloris, multarum afflictionum iniurijs in hac miseriarum valle obnoxium, attamen omnium vestrûm probatorem; non enim permanentem habeo mansionem, atque mecum mei similem rapio, cuius mea miseriae nulli causa impu
•
anda est, nisi inconstanti Mercurio, qui mihi suâ incuriâ & negligentia hoc malum inflixit: Idem occulta Phil: Cap. 12. De Generatione
Saturni; tradit, eum nutricis culpâ multis vitijs expositum, claudū vno pede factum, at ingenio nihilominus docilem, sapientem, catum, cautumque redditum, vt omnes in bello, exceptis duobus, qui divitijs, et potentia superiores essent, vinceret: Hinc pallidus, curvus visitur, nempé ob malam digestionem; falcem gestat, quia probator est omnium; Draconem, quia eos quasi renovet, vel seipsum; Cur autem Draco caput et caudam suam devorans apud Authores toties jnculcetur, alia est causa, quam quilibet ibi videat, et differentiam cū hacce consyderet; et quantum distent aera Lupinis, aurea plumbeis animadvertet: Devorat filios, exsese genitos, pro quibus si quis Elementa quatuor accipiat, vel alia corpora, perinde est: Caput galea tegitur, quia fortis in bello est, sed amictus vilior superadditus; hinc vilioris fortunae aestimatur: At quid bellum cū Titanibus sibi vult? Quod nimirum è caeteris ejus generis Saturnus ad regnum eligendus sit; qui Titano si non aetate, tamen sapientia et authoritate antecellit: Iupiter cum Iunone vt illinatus esset, Lapis offertur et deglutitur: Probum commeritum de tanto Deo, nisi quid arcani subesset: At lapis hic in Helicone videatur, vbi relictus pro monumento est: Saturni salacitas eiecta, an omnis salacitatis in natura causa est, quippe ex qua Venus orta dicitur, quae omnibus rebus sese propagantibus inest? Tantum né boni ex viscere Saturni mundo accessit? O dementia humana Democritico risu excipienda; O caecitas mentium Heracletico fletu deplorand, si tale quippiam revera suis Dijs à Diis, patri á filio, factum arbitrati sint Ethnici: verùm hoc vix praesumemus de iis, qui quanti et quales fuerint, suis scriptis satis attestatum nobis reliquerunt: Per Saturnum communiter authores nigredinem in principio operis supervenientem intelligunt, vt multis in locis vbi Planetarū seriem observant, meminerunt: At
que
tum per castrationem Saturni à Iove factam non inconvenienter nigredinis remotionem, á fusca seu cineritia albedine subsesequente
Ioviali peractam accipiunt: Natalis Comes de Saturno agens chymica tractantium iudicia circa hunc planetam malé excipit: Praeterea, inquit,
Andabat
•
pugnat.
Cum singulis planetis ob similitudinem quandam metalla singula sint attributa, metallorum tortores; siue chemistae artifices, hanc totam ferè fabulam ad suam artem retorserunt, cum se Gebrum, Hermetem & Raimundum platonicos imitari velle profeteantur: Dicunt enim, fictum fuisse ab antiquis, quod Iupiter Saturno génitales partes absciderit acutâ falce, eas
que
inmare deiecerit, ex quibus & é spuma nata sit Venus; Quia Saturnus sal sit quidam, pater Iovis, praeparati salis scilicet, qui fit ex eo praeparato: Sed quoniam cum Iupiter in vase vitreo existit in peracutam tenuem
que
aquam soluitur propter vim ignis, quae sumitur etiam ab ipso Iove, cum viriles partes secum afferat, incidens ac separans sulfur intimum ac in sale latens, quae recidunt in vas, quod accipiendis apponitur; Idcirco & Saturno amputatas viriles partes dicunt, & cum sal in aquam tanqūam in mare decidat, ex illo sale & sulfure gignitur Venus. Conantur enim metallorum tortores & has & alias his similes artes excogitare, quibus possint metalla in alias formas transferre, teterrimâ paupertatis formâ perterriti, ac semper illam lepidissimi poëtae Timoclis sententiam in animo habentes, qui ita inquit: Est sanguis at
que
spi
•
itus pecunia Mortalibus, quae nulla cui sit copia, Vivos pererrat inter vmbra mortui:
Responsio ad calumnias nimis aequa.
At bona verba quaeso, Comes; Adeonè saturnina te stella exagitat, vt ita totam artem chymicam lacessas & somnium esse putes, ob vnius aut alterius interpretationem fabularum tuo palato non arridentium; Demus illum, qui ita scripsit de Saturno (fortè Braceschum Italum innuis) parum accommodatè ista applicasse; An propterea nulla est chymiae veritas? Interim intellexit illa, quae tu ad mores torques, potius ad chymiae & naturae arcana spectare: Quid si vera sit chymia etiam contra tuum prae
•
udicium, & supra tuum captum, an propterea, quia tu aliter iudicas aut eam non capis, falsam efficies? Non facies quaeso: De tortoribus metallorum mihi non est sermo, sed de arte
chymica, quae Medicinam auream perficiat, licet non aurum fabricet, nec quid naturae aduersum moliatur; Illos, vt falsarios stigmate inuras licet, non veritatis cupidos, tuo
que
haud egentes arbitrio: Quid si chymica tractans Medicinam perficiat, quâ hominibus aegris succurrat, An non sua dignus erit mercede aut praemio? An non ipsi hoc medio paupertatem effugere conueniat? Non mirum igitur si hoc illi faciant suo modo (legitimo) quos tu metallorum tortores vocas; Quorum nonnullos (de veris Ioquor) plus veritatis ex metallis, quam tu fortè ex fabulis extorsisti, ne quid de vtilitate dicam, elicuisse constat: Geber, Hermes & Raimundus Platonici non fuerunt; imitetur eos qui potest, potius opere, quam ostentatione: Saturnum pro sulfure aut sale non accipimus, attamen eius colorem apparere, antequam sulfur philosophicum reuera fiat, asserimus: Quid per genitalia eius intelligatur sub Veneris expositione latius dicemus: Quidam antiqui scriptores volunt Saturnum regnasse in Aegypto, ac Rheam sororem duxisse in matrimonium, è quibus nati sint Iupiter et Iuno; Ex his natos esse 5. filios: Clauem et virgam tribuerunt Saturno, quia fortè cum Iano bifronte, qui ianua est anni, communitatem habuit, cui conuixisse traditur: Quae commoda inuenerit Saturnus, & cur lumen humanae vitae dicatur,
Causa arcana.
non satis innotuit, nisi causa sit arcana: Cur tam ridiculo ritu eius festa apud Romanos celebrabantur, Vt domini seruis seruirent, & non nisi sermonis libertate quilibet vterentur?
A. Gell. l. 18 c. 2. Nam hic Planeta supremus cum infimo & medio coniunctionem patitur: Sic Avicenna de anima dict: 1. cap. 2. Et sicut sol magis valet, dans fortitudinem suam vs
que
ad saturnum, & deorsum vs
que
ad lunam, & ita aurum est preciosius omnibus alijs; & ideo quia omnes res caelestes sunt mixtae cum terrestribus ita mittunt suam fortitudinem de sursum deorsum: Quia fortitudo terrenorum fuit, vt ascenderet superius, & fortitudo superius suit, vt descenderet inferius: Et sicut non potest fieri, quod Saturnus non currat cum sole in eodem signo; Ita non potest fieri, quod
hoc magisterium non retrahat de plumbo aurum: Sed intellige, quod volumus dicere, postquam habes rationem, quod non potest fieri, quod non sit magisterium. Idem Rosarius et Emiganus in turba adfirmant, quod sol dat lumen suum sursum vs
que
ad lunam, deinde respicit omnia tam superiora quā inferiora: Ac quod Saturni splendor dū scandit in aëra, non apparet, nisi tenebrosus, et mercurius radijs solis occurrit: Quod à Trismegisto de tribus sapiētibus suo tempore celebribus, C
•
lo, Saturno et Mercurio refertur, omnes Ethnicos falsi
•
atis cōuincit: Quomodo enim hi tres vnà vixisse nisi allegoricè perhibeantur? De quibus satis: Saturni fratres Titanum, Iapetum alios
que
ac sorores, Thetin, Cererem, Themidem, et si quae praeterea sint, hoc loco euoluere nimis taediosum foret, cum nec nostrae intentioni inseruiat singula ad viuum resecare; Nihilominus eorum inferius, prout necessitas tulerit, sufficientem mentionem faciemus: Nunc ad Iovis, Saturni filij,
Iupiter.
res gestas et hieroglyphica declaranda accedemus: Iupiter vt voracitati Saturni subtractus, ad Dactylos Idaeos in Cretā deportatus ibi
que
à capra, apibus, alijs
que
varijs nutricibus pastus et educatus sit, apud diuersos scriptores fabulosos legitur, cuius haec summa est: Thebis in Arcadia apud Messenios natus dicitur, Saturno ereptus in Baeotia, Corybantibus in Creta ad educā
dum traditus; Hi simulatis sacrificiis inter cymbalorū
•
ympanorum
que
strepitum infantis vagitum occultârunt: Adrasteā et Idā nutrices habuit Melissei filias ac sorore Curetum seu Dactylorū: Cum iam adolevisset Iupiter ac Titanus sensisset, clám Saturni filios contra iusiurandum leges
que
educari, ipse vnà cū Titambus filijs iraâ exarsit, at
que
Saturnum et Opim compraehensos in vincula et in custodias coniecit: Iupiter verò Titanibus debellaris patrem liberat: Post id Saturnus Iovi insidias parat, dum sibi ab eo metuat, Tum Iupiter patrem de regno deiecit, laneo
que
vinculo ligauit, et in tartarum protrusit; Tandem
que
ei virilia membra falce eâdem amputavit, quâ ille C
•
lo patri amputauerat: Falx lacta dicitur in Drepanum in
•
ulam,
& virilia in mare, vnde Venus exorta est: Huic victoriae contra Titanes & patrem Saturnum Iovi caeteri dij adfuerunt: Apollo cecinit cytharâ eius victoriam purpureâ togâ decorus & coronatus lauro: Tum ferunt Iovem Vestae proposuisse, per quam adeptus erat imperium, vt quod mallet, eligeret, at hanc virginitatem poposcisse & primitias sacrificiorum. Fama est Bacchum quo
que
eo bello, contra Titanes gesto discerptum fuisse, cuius cor palpitans Pallas ad Iovem detulit; Póst gigantes contra Iovem surrexerunt, quos ille fulmine disiecit & inter eos Aegeonem, (cui 100. manus eraut, capita 50.) Iovem é regno depellere conantem sub Aetnam montem detrusit; Vnde quoties latus mouet, Aetna flammas eructat: Eodem partu cum Iove Iuno nata dicitur,
Iuno.
ab Horis e ducata; Vel ab Oceano & Tethye, vt alijs placet: Huius potiundae desyderio captus Iupiter sese in cuculum mutauit, qui cum tempestate obortâ tremeret frigeret
que
in gremium Iunonis aduolavit, a qua veste tectus, eam resumptâ primâ formâ compressit & póst in vxorem duxit; Ex Iunone & Iove nascitur Mars, Arge, Ilithya & Hebe: Ab alijs his additur Vulcanus; Quem Lucianus subuentaneo conceptu è Iunone abs
que
maris congressu natum fingit: Credita fuit esse divitiarum dea ab antiquis; Eam
que
fama est Iovem aliquando altè suspendisse, pedibus
que
illius duas incudes appendisse at
que
aureum vinculum iniecisse manibus; Cum
que
ita Iuno penderet in aethere, caeteros deos id graviter tulisse, ne
que
soluere tamen potuisse: Attribuuntur ei quatuordecim nymphae; Pavo
que
sacer habetur; Quia propter illam caesus fuit Argus a Mercurio & in illam avem mutatus: Anser aliàs fuit auis sacrata Iunoni; Sic & vacca ex animalibus; Quia ex figuris Hieroglyphicis Aegypti est, Iunonem denotans: De fabulis Iunonis, vt anté sub Saturno, Natalis dicit chemicos artifices conatos esse nonnullas partes ad suos ignes & ad sua vascula retra here: Dicitur Iuno (inquiunt) Saturni & Opis filia,
Entellus instat.
Iovis
que
soror & coniunx, & ante Iovem nata eodem partu, Regina
que
esse deorum
& divitiarum dea, partubus & matrimonijs praefecta, quae nihil est aliud, quam aqua mercurij, quae Iuno nominatur: Saturni ea de causa est filia, quod ab eo & eius terra destillat ac manat: Haec terra dat opes siue aurum chemicum, quod vnà destillet Iuno & Iupiter, siue aqua Mercurij, & sal in ima parte vasculi vitrei ac in vase relictus: Cum verò prius effluat aqua Mercurij è vasculo, nascitur Iuno ante Iovem; Et quae sequuntur apud Natalem; Quae satis insinuant, hasce fabulas Iovis & Iunonis permultis chymiae deditis, de quo subiecto fictae & introductae sint, innotuisse, licet non omnes vno modo acceperint; Sed diuersi ad diuersas materias suas ac operandi rationes interpretati fuerint; In eo enim conueniunt, esse eas antiquissimae philosophiae chymicae apud Aegyptios & Graecos vsitatae reliquias & picturas hieroglyphicas, poëtarum libris ferè omnium sparsas et decantatas, à paucissimis nisi superficialiter intellectas: Iupiter autem quis sit, et quod subiectum eo denotetur, vulgari versiculo illo apud poëtas citato discernitur:
Iupiter est idem Pluto, Sol & Dionysius.
Si ita
que
Iupiter intellectu idem est cum Plutone,
Pluto.
et reliquis, primo videamus Plutonem; Hic frater dicitur Iovis, itidem ex Saturno et Opi natus; Militauit cum Iove et post victorias varias rerum
que
gestarum faelices successus, cum
•
ove et Neptuno iactis sortibus terrarum imperium divisit: Cui Hispaniarum et locorum omnium ad occidentem solem obtigit imperium: Hinc Strabo lib. 3. Geogr: Plutonem fuisse opulentiae deum & in Iberia apud Pyrenaeos montes habitasse, memoriae prodidit: Fingitur curru vehi atrorum equorum; Dictus Pluto, quia diuitias largiatur; Caelibem et filijs carentem vitam solus omnium deorum traduxit: Quia nulla dea ipsum ob deformitatem et obscuritatem regni maritum esse suum pati poterat: Nihilominus Proserpinam Cereris filiam rapuit et in curru ad fluvium Chemarum in Sicilia deportauit, at
que
hinc ad sua regna subterranea: Canem habuit Cerberum
tricipitem,
•
ique immolabatur Taurus; et Narcissus, adianthum & Cyparissus in Coronis erant dicata: Claves pro insigni, vt Iupiter sceptrum et Neptunus tridentem gestasse fingitur: Testatur Strabo, lib. 9. Ad ripas Corali fluvij, vbi sacra fiebant Pambaeotia constructam fuisse ob mysticam quandam causam Plutonis ac Palladis aram communem:
Mystica. Nota.
Haec de Plutone; quae de Sole et Dionyso huc spectant, inferius dicentur. Iupiter ita
que
et Iuno, vt sunt frater et soror, maritus et vxor, agens et patiens, de vno eodemque subjecto intelliguntur, de quo ante Saturnus & Rhea, Osiris et Isis ejusdem conditionis et prosapiae Personae Hieroglyphicae; Quod cum superius satis declaratum sit, repetitione hic non eget: At huic cur tantum fabularum affingitur? Id partim pro declaratione rei latentis, partim ad potentiam Iovis, qualis creditus suit, demonstrandam, factum existimetur: Lapis pro eo substituitur; quia ita decuit; educandus traditur sacerdotibus, qui Cymbalorum strepitu eū occultârunt: Cum aere enim Philosophico nisi conjungatur et in vno vase quasi cū eo nutriatur, omnis opera perditur: Nutrices sunt Melissei filiae seu apes, vt alij volunt, quia volatilia insecta sursum et deorsum circa faetum seu puerum Philosophicum vagantur: Titanes vincit, hoc est spicula jactantes fumosas exhalationes; & Saturnum patrem remouet de imperio; seu post nigredinem adducit albedinem Iovialem; virilia amputat ej, hoc est sulfur illud, à quo nigredo & generatio jpsius procedebat; Apollo cecinit ejus victoriam purpureâ togâ jndutus; quia purpureo apparente colore victoria apud Iovem adest. Per Vestam, Ignis intelligitur, cujus beneficio Iupiter adeptus est jmperium; Vestae igitur, quia jgnis semper novus, purus & imaculatus est Virginis instar, votum est concessum semper virginitatem seruare: Quae res etsi Hieroglyphica antiquitus fuerit apud Aegyptios et Graecos, apud Romanos tamen vt religiosa maximé recepta est, cum tot Virgines Vestales Vestae perpetuum
ignem, vnà cum Virginitate foverint, vt hystoriae
•
estantur: Iunonis amore quomodo potitus sit Iupiter; vt & matrimonio, res ad literam absurdissima est; si ve
•
ó ad occultum sensum respioiatur, forte conuenientiam cum naturâ avis repraesentabit; Cuculus in cujus aviculae nidum ova sua ponit, illa à pullo excluso pro praemio nutricatûs devoratur, detestandâ ingratitudinis notâ: Talia affingere Dijs et Deabus ab insanissima gente videretur alienum; Allegoriae autem ejusmodi excusant, fort
•
eo, quod materà filio in Philosophico magisterio deuoretur & soror á fratre: Sic Lull: Theor: Test: 87. Rem vilem accipias ac
•
am facias suos amplexari parentes, quous
que
penitus crepent, & sint velut mortui: Ibid. Argentum vivum est causa mortis suae, quia ipsummet se ipsum, interficit, & postea accidit patrem & matrem suos, & extrahit eis animas à corporibus, & epotat omnes ipsorum humiditates: Divitiarum Dea Iuno habita est; quia aureum vinculum eius injectū est manibus, ipsaque Dea altè suspensa pedibus á Iove: Cum enim pars
•
gens & patiens, fixa & volatilis sint Iupiter & Iuno, haec non nunquam ob suam volatilitatem in aere suspenditur, dū ascendit et superiori parti adhaeret: Nymphae ipsi attributae sunt aqueae portiones; et pavo colores varios refert qui ratione volatilis materiae accidunt: dum enim totum manet fixum, vnus est color impermutabilis: Mercurius autem saxo Argum occiderat,
SAXO Argus oc
•
isus.
cujus centū oculi pavonis caudae à Iunone inserti finguntur: Pluto quo
que
opulentiae Deus est, quia opes ex inferis locis terrae; cuj ille pra sidet, petuntur: Ipsi Taurus sacer, hoc est, Apis Aegyptius; quia vnius sunt intentionis; Pyrenaeos inhabitat montes: quia ista prima fuêr
•
loca, vnde in Europa metalla petita sintà Phaenicibus, vt ante dictū; Inde quoque Hercules suos boves abegit; Ipsi Cerberus custos qui triceps fuit, et Claves pro insigni, quia sine ejus clave nihil obtineri poterit: Ad Chemarum fluvium rapuit Proserpinam; ne agens absque patiente videretur:
MYSTICA.
De mystica autem causa cur Plutonis et Palladis ara
communis fuerit, nos nonnihil subodorati sumus: si enim Plutonis regia alicui pateat, & Palladis accedat artificium, hoc quod quaeritur Medicamentum summum conficitur, quod arte Palladia ex dono Plutonio concinnatum mirabilia mysteria aperi
•
: Palladis erim congregatio cum Vulcano, Premetheo, vel Plutone semper ominosa est, et quid mysticum designat; vt alibi saepius annotavimus: Neptunus tertius Saturni filius,
Neptunus.
mare et insulas maris cū imperio sortitus est: Vxorem habuit Amphitriten, ex qua et ex varijs pellicibus magnum numerum filiorum suscepit; Phaenicem filium è Libya; Ionem filiam ex Pyrene; quam Iupiter in nebula, vt lateret, compressit, et cum Iuno interveniret,
Phaenix. Io.
in vaccam candidam mutavit; Hanc tandem Iuno, Argo interempto, aestro immisso exagitavit; cumque hinc multa maria Europae et Asiae tranavisset, tandem in Aegyptum ad Nili ripas veniens dicitur Io primam hominis formam recuperasse; quae ab Aegyptijs Isidis nomine culta est: Inde fingebatur Isidis statua cornuta, modo Iuna, modo terra dicta: Vaccam autem Isidis & Iunonis esse imaginem Hieroglyphicam, vt Taurum Osiridis & Plutonis, supra satis declaratum est: Troiana Neptunus, vna cum Apolline aedificavit maenia; Tridente & concha incedit, veste cyaneâ, capillis nigris, oculis, caeruleis à quatuor equis, vel vt alij, vitulis marinis, tractus: Ejusdem Neptuni filij sunt Proteus ex Phaenice Nympha,
Proteus.
Triton ex Amphitrite; Protei filij Tmylus & Telegonus, ab Hercule occisi, quia hospites interimebant; filia, Idothea, quae docuit Menelaum, quomodo Proteus ejus pater cōpraehendendus esset; vt tradit Homer. Lib. 4. Odyss. Triton Neptuni buccinato & tubicen est;
Triton
Cujus filia Tritia virgo Minervae Sacerdos â Marte cōpressa peperit Melanippum: Triton, Iovi bellū adversus Gigantes gerenti in causa fuit victoriae dū conchâ inventâ sonum inauditum edidisset, quo illi in fugam versi fuerunt: suprema pars corporis vs
que
ad vmbilicum fuit hominis, inferior vsque ad caudam Delphini,
duos pedes priores equinos habuit, caudam
que
duplicem in lunae formam; humeri ejus fuerunt colore purpureo; Apud Romanos super Templo Saturni Triton quidam eximiae magnitudinis fuit collocatus, qui buccinam inflabat, quoties oriebatur ventus, caudam
que
intra terram occultabat; Glauca quo
que
fuit ex filiabus Saturni, ex Opi nata: Ex Philyre autem Chiron Saturni filius,
Glauc
•
. Chiron.
cujus vxor Chariclo Apollinis filia, vel Oceani vel Persae: filia Ocyrhoe: quia veró pater ejus equum simulasset cum Philyren peteret, ne agnosceretur, hinc Chiron ab vmbilico superiores partes corporis habuit hominis, inferiores equi: Cum adolevisset in sylvas abijsse dicitur, vires
que
herbarum primus observasse; vnde & ob peritiam Chirurgiae aut laborum manuum, Chiron fuit nominatus: A Diana venandi rationem in sylvis didicit: Ideoque Achillis, Herculis, Iasonis et Aesculapij magister in vtraque arte et medendi et jaculandi fuisse scribitur, vt jam anté meminimus:
Chironi
•
discipuis.
Cum verò Herculis sagittas venenatas incautius tractaret ab vna earum in pede laesus ex eo vulnere et dolore obijt; Vt de Proteo, Tritone, alijsque ejusmodi monstrosis Poetarum inventis, nihil aliud nisi materiam philosophicam, vnà cum Cerbero, Chimaera, Sphynge et Draconibus, Typhonis et Echydnae filijs, denotantibus sparsim antehac diximus, et in posterum dicturi sumus,
Ci
•
l. 1. Tus. quaest. l. de na. Deor. negat Hippo-Centaurum aut Chimaerans vnquam fuisse.
VENVS Monstrum sine
〈◊〉
.
sic quoque Chironis declarationem sub Iasone attulimus, illum nempe tot Heroum esse magistrum, qui eos manuum labores seu practicā circa Medicinam auream indagandam docuerit; Nunc aliud Monstrū ex Saturno progenitum, at sine vitio naturae, videamus nempe Venerem: Ejus ortus Hyperphysicus traditur, nempe ex Saturni genitalibus in mare projectis, et ex spuma maris, vnde et Graecis dicta est
〈 in non-Latin alphabet 〉
cum
〈 in non-Latin alphabet 〉
spuma sit; In Cyprum primum Concha devenisse praesumitur, vnde & Cypria cognominatur, aeri quasi Cyprio praesecta: De ejus pulchritudine, quomodo ex mari emerserit,
Venus emergens.
Poetae et pictores consulantur: Apelles enim in eo summam suae artis
vim expressit: Inter Deas omnes pulcherrima habita est, inde à Paride aureum pomum, promissâ insuper illi Helenâ, mulierum formosissimâ, quod pulcherrimae dari ex inscriptione debebat, obtinuit: Sequentibus seculis, cum ejus pulchritudinis tanta fama à Poetis sub Allegoria sparsa esset apud Graecos & Romanos, huic tanquam voluptatis & amoris Deae litatum est; Multa millia templorum instituta et dicata, & innumerae mulierum lasc
•
varum Myriades ejus ministerio, hoc est libidini, sacra
•
ae fuerunt; adeò etiam vt in Proverbium cesserit, non cuivis homini contingere, adire Corinthum, tanquam omnium rerum foelicissima esset Corinthum, vbi tot millia prostibulorum Venereorum pro miraculo haberentur, quae advenas quoscunque suae pulchritudinis et voluptatis illecebris facile captarent & allicerent, vidisse et lustrasse: Cumque Venus pro Dea tam benevola humano generi semel recepta esset, nullus inventus est, qui huic bellum indixerit, qui non ejus cultui maximè studuerit seque mancipârit: Martem vt Deum revereri, honore afficere, naturae humanae quid adversum videbatur, quia is sanguinis effusione & morte gaudere creditus est, econtra Deam Venerem agnoscere, ei
que
reverentiam voluptatibus exhibere, quid amabile & jucundum omni generi iudicatum est: Hinc Venerem pacem, Martem bellum diligere dixerunt, hunc morti,
Venus vt amica naturae pro dea recepta.
illam vitae causam praebere: At deploranda est humanae mentis caecitas in his, vt in alijs, quod licitum ab illicito, bonum à malo haud discernere potuerit: Venus non pro libidine apud Aegyptios et Graecos antiquissimos introducta erat, sed pro filia Saturni, (Cuius soror est Veritas in profundo specu abdita) quae tamen esset pulcherrima et ignem in nostro subiecto exciraret, hoc est, amorem et appetitum sese propagandi: Haec fuit occasio omnis idololatriae et Veneris cultus; Quod verò illud ita sit, multorum testimonijs adductis, si opus sit, demonstrare liceret; at nos paucis hic contenti erimus, hoc praeiudicio; Nos quae de Venere dicturi sumus, non
intelligere de libidine animalium aut voluptate & desyderio coeundi, vt quidam mythologi Veneris fabulas crasso modo exponunt, nec de stella Coelesti, quam Venerem, Hesperum vel Luciferum dicunt, solis praeambulonem aut pedissequum, Planetam, nec de metallo noto communi, quod chymistarum Vulgus quo
que
sic appellat, sed de quodam subiecto philosophico, sine quo nihil effici possit: Hermes cap▪ 4. Iam Venus ait: Ego genero lumen, nec tenebrae meae naturae sunt, & nisi meum esset metallum siccum, omnia corpora mei indigerent; Quia ea liquefacio, & eorum rubiginem deleo, & substantiam extraho; Me igitur & fratre meo iunctis nihil melius ac venerabilius: Rex antem dominator, suis fratribus testantibus ait: Ego coronor & diademate ornor, & regno vestro induor, & cordibus laeticiam ingero, & ego vinctus vinis & pectori meae matris & substantiae eius, continere & quiescere meam substantiam facio, & invisibile ex visibili compono, tunc occultum apparebit, & omne quod philosophi occultaverunt, ex nobis generabitur. Sic Flamel: Ex Democrito: Aeris igitur corpus protrahens quantum par est, ceu quandam linguam oblongam facito: Postea super carbones reponens in ipsum vulcanum concita, irradians nunc sale fossili▪ nunc ocra Attica continué, vel alternatim humerum & pectus Paphiae exornans, pulchrior planè fiet, ac glaucum colorem abijciens apparebit tota aurea: Cum talem fortasse Paris Venerem vidisset, Iunoni & Palladi anteposuit. Et ibidem: Venus vt homo, animam & corpus habet: Oportet igitur materiam corpore spoliare, vt permanente spiritu tingente ad cuiuscun
que
quaesiti perfectionem accommodetur: Quid est Venus? Quod homo materialae corpus: Anima quidem est pars tenuis in ipsa, quae per regimen in lucē prodit, hoc est, spiritus tingendi potentiam habens: Corpus verò est graue & materiale, terrestre
que
suam quod vmbram habet, quam oportet spoliare igneo pharmaco: Haec ille quae sufficiant: Cicero in lib. 3. de natura deorū, sequutus Varronem, Orpheum Romanum, seu theologum Ethnicum,
Cur Veneres & dij plures numerentur eiusdem nominis.
Veneres plures producit, vt consuevit circa omnes alios deos, deas
que
et Heroes; Cum enim hae personae sint saltem reuera hieroglyphicae et fictae ad intentionē illorum, qui agnoverunt, quas
res subintelligerent, inde contigit, vt deus, dea, heros vel heroina ex illis alijs at
que
alijs parentibus, locis, temporibus et circumstantijs prognati dicantur, vt patet ferè in omnibus, Ideo
que
ne fabula aut falsitas religioni receptae inesse videretur, distinctio inuenta est pro remedio, quo etiam diversissima conciliari poterunt; Hoc modo, inquam, Cicero dicto loco tres Veneresfuisse affirmat, quo ad originem diuersas; Primam è Caelo et Die natam, cuius Elide delubrum extet, alteram è spuma, ex qua et Mercurio Cupido secundus ortus sit, tertiam ex Iove et Dione procreatam, quae nupsit Vulcano: Nos novimus Venerem nec deam nec hominem fuisse, sed personam apud Aegyptios introductam, quasi scenicam, ad declarandas res sub ijs nominibus occultatas; Ideo
que
tradiderunt antiquiores hanc natam ex Iove et Iunone, vnà cum Osiride, Iside, Typhone et Apolline; Sive igitur ex Saturno, siue Iove, siue Coelo, siue aliunde genita dicatur Venus, res tamē vna est, et non plures, vt sapientiores ex Ethnicis delyrârunt; De quâ si constet apud authores, de nominibus non curant; Nomina enim dicunt esse propter res et non res propter nomina; Haec sunt vestium vice, illae res corporum vivorum; Fartum vestium amant amatores, inquit Comicus, non vestem ipsam; Ita et philosophi fartum nominum, non nomina, hoc est, solas res admirantur et respiciunt: Nec propterea fabula esse desinet quicquid de dijs dictum est, quod Cicero in personis, rebus et temporibus bene distinguat; Cautè quidem satis, at non verè: Distinctiones enim eius sunt de non entibus et manifeste falsis: An Venus ex Coelo et Die nata est? An Coelus cum Die concubuit,
Ethnici in rebus divinis insani cum sibi sapere videntur.
vt cum Terra ante dictâ? O Medici mediā pertundite venam; Insanit Cicero prae nimia sapientia: Sic tres Ioves facit, quorum primus et secundus in Arcadia nati, hic Coelo, ille Aethere patre; Tertium Cretensem dicit Saturnum patrem habuisse; Ex primo Proserpinam et Libetū, ex antiquissimo Iove Athenarum rege et Proserpina Dioscuros natos: Item Mercurios quin
que
plures Apollines, Cupidites,
Bacchos, Hercules, Soles, lunas seu Dianas, vt suis locis videbimus: Condonent quo
que
Mythologi mihi, quod Venerem non pro luxuria aut libidine exponam, vt hactenus toti mundo placuit; Nam si de prima origine et rei veritate sermo sit, vt res est, sentiendum et loquendum puto; Si verò de receptâ consuetudine, nec ab ea recedendum arbitror abs
que
manifesta causa: Medici nouerunt functiones in corpore animalium, praesertim hominū esse varias, naturales, vitales et animales, at
que
has distinctas in sensitivas et motiuas, Intellectum et voluntatem, ac singularum ex hisce multas esse differentias▪ varia organa et sedes; Ex naturalibus vna est generatiua functio dicta, quae in mēbris generationi dicatis sita est, ea
que
, quam illi Mythologi deam Venerem explicant; Quod si ita liceat, vbi sunt caeterae alijs functionibus dicatae, Salacia, Venilia, Cinxia, Prema, Virginensis, Partunda, Lucina, Rumina, Cunina, Edulica, Potina, et quis numeraret omnes? Venerem amicā Adonidis fuisse iam antè narravimus; Quorum autem liberorum mater età quibus facta fuerit, in sequentibus dicemus:
Veritas Tē
poris filia. Iovis liberi.
De Saturni filijs satis, nisi quod de vnica Veritate, toto hoc tractatu indagandâ, quae Temporis filia dicitur, acturi simus: Nunc ad Iovem et Iunonem reuertimur: Metim Oceani filiam Iupiter primò in vxorem duxerat, quae postea pharmacum Saturno bibendum praebuit, quo ille Lapidem prius, deinde filios voratos evomuit:
Pallas abs
que
matre. 1. Iovis filia.
Verum hanc gravidam factam Iupiter, (an prae amore, an odio, ignoratur) deglutivit, ex quo cibo mox ipse gravidus factus Palladem armatam è capite peperit: Postea Themim duxit, ac tertiò Iunonem, quam retinuit: Alij dicunt Thetidem in varias formas versam deni
que
compressam à Iove fuisse, quae cum esset gravida, audiens Iupiter, fore vt ex ea nasceretur, qui Coeli imperio potiretur, illam absorbuit, quare ipse postea apud amnem Tritonem Palladem peperit: Quae Tritonia dicta est propterea, aut quod à Tritone educata sit: Est ita
que
Pallas abs
que
matre è cerebro Iovis ort
•
, Vulcano per securim ipsi viam praebente: Homerus ab oppido
Baeotiae Alalcomenio Alalcomeniā nom
•
avit, quod apud se natam fuisse Mineruam Alalcomenij dicerent, vt ait Strabo lib. 9 De aurea pl
•
via,
Fr: Iun in praef: Gram: Hebraeae, à verbo Hebratco agitandi & volutandi.
Palladis natalem locum, Rhodum, decorante, anté diximus: Palladem Dionyso in Nysa enutrito praefectam fuisse ab Ammone ad devitandas Rheae insidias, alij scribunt, qui ex Ammone Saturnum vel Iovem faciunt: De nominis ratione dissentiunt nonnulli, cum quidam, quod cor palpitans Dionysi á Titanibus discerpti ad Iovem detulerit, alij quod iacula mittat, alij quod Pallantem gigantem iaculo interfecerit, dictam putent: Vndecun
que
sit nomen, promiscué Pallas, Tritonia, & Minerua dicitur: Virgo semper mansisse creditur, quae Tiresiam caecum fecit, a quo nuda conspecta esset lavans se in fonte Heliconis Hippocrene: Vulcanus quo
que
vim ei inferre volēs spe sua frustratus est, vt anté memoravimus: De Palladio inferius sub Troiae requisitis agetur: Quid iam per hanc deā antiqui intellexerint, facilè à quovis perspicitur; Nec vetò quicquam aliud, nisi sapientiam acutae mentis et emuncti cerebri, Pallade ex cerebro Iovis nata, denotari censemus; Sine eâ enim nihil peragitur nec in alijs arduis negocijs, nec in magisterio philosophico, quod ideo sapientum vocatur: Haec arcanorum contemplatio per Palladem designata non debet vulgo prostitui, sed sub philosophiae velis abscondi, vt multis in locis philosophi cum obtestationibus et imprecationibus admonent: Hinc Tiresias abs
que
dubio excaecatus fingitur, quod nudam Palladem, vt Actaeon Dianam hinc in ceruum mutatus, viderit: Iuno verò cum Palladis monstrosum partum ex cerebro sui coniugis factum audivisset, irata cum diris execrationibus terram percussisse dicitur, vnde Typhon ille,
Typhon ex percussu terrae. Hebe. 2. Iovis silia.
tot draconum parens, prodierit; Cum
que
aliquando ab Apolline in domum Iovis ad conviuium fuisset vocata, at
que
inter alias epulas lactucas agrestes appositas comedisset, cum anté esset sterilis, gravida facta traditur, ac póst Heben filiam peperisse: Quam Latini Iuventatem appellârunt, Iovi pocula aliquamdiu
ministrantem: Haec Herculi vxor data dicitur in Coelo, Martis Soror nec non Vulcani: De Marte, quod ex Iove & Iunone natus sit, antiqui non dubitant;
Mars 3. Iovis filius.
Hujus res gestae non nisi praelia & adulteria cum varijs concubinis, cū propriam vxorem non habuerit, leguntur; Paucissimorum nos mentionem faciemus; Adulterium ejus cum Venere notissimum est; de quo Poeta Ovid.
Fabula narratur
•
oto notissima Coelo,
Mulciberis capti, Mars
que
Venus
que
dolis.
Venus Vulcano nupserat deformi, claudo & operario marito, formosissima mulierum, tenerrima & luxuriosissima; Huic copulatur itaque furtim Mars, at à Sole proditus, à Vulcano ligatur vinculis imperceptibilibus, fortissimis, vt ita risum et lusum praeberent superis videntibus: Ethnici Poetae et scriptores Martem pro Deo belli, pro
que
ira, vindicta, bile & furore accipiunt & interpretantur; Ve
•
ū antiquissimi ad vim quādam igneam, ardentē à Iove product
•
respexerunt, quae insultus & praelia ignis sustinere nō vereatur, et quasi invulnerabili sit corpore; Si Venus nostra cū hoc Marte concumbat in apto cubili, & à Vulcano reti aerio vel ehalybeo vinciatur, nascetur inde pulcherrima filia Harmonia dicta; hoc est harmonicé cōposita & omnibus numeris absoluta;
Alijs Harmione dicitur cuius Vulcanus pulchrū, sed perniciosum monile formarit.
quae tutelare numen antiquitus dicebatur: In cujus nuptijs adfuerunt omnes dij▪ deae
que
cum suis donis, et epithalamijs, quae recēsentur á varijs Poetis: Nupsit autē Cadmo, de quo superius, Aegenoris Phaenicum regis filio; Draco, qui socios Cadmi aquā adferre iussos interemit & ipse á quibusdam Martis et Veneris filius dicitur; Vnde avunculus Harmoniae extitit; Post multas calamitates, quas Cadmus perpessus narratur, vnà cū Harmonia vxore in Draconē conversus fingitur: Ita vt obitus ferè omnium Hieroglyphicorum deorum aut heroum suo ortui correspondeat, ne fabula esse non conspiciatur: Harmonia enim ex Marte et Venere nata est Medicina illa aurea primâ vice lōgolabore elaborata, quae sielocetur Cadmo (à quo Cadmia nostra dicitur) tū adsūt omnes dijcū suis donis,
hoc est, fructus & effectus speratus abesse nequit; Denique vnà cum Cadmo in Draconem mutatur imò quod pejus, in Basiliscum; Nostra enim Medicina denuó suo simili incorporata, basilisci vim & oculos nāciscitur; vt apud nostrates Philosophos frequentissimé legitur: Huc spectant sequentia Philosophorum dicta: In Metaphora Belmi apud Rolarium: Quando extraxeris me partim à natura mea, & partim vxorem meam à natura sua, & postea occidatis naturas, & suscitamur resurrectione novae & incorporali, eô quod postea mori non possumus: Et in Secreto maximo: Aurum loquitur & dicit: Maledicantur, qui nobilissimam meam formam vilipendunt: Ego sum nobilissimum ens, & omnes influentiae Coeli in vnum convenerunt ad meam generationem per mandata Deipotentis, & ego sum opus naturae perfectae, & sum natus sine adulterio, & isti phantastici & novelli obcaecati m
•
spurium & bastardum vocant, & me ignorant. Ego verò sum incorruptibilis & filius Solis, & minima pars substantiae meae est totum meum continens, nec in me aeliquid corruptibile reperiri potest; Et tamen isti ex corruptibilibus me & substantiam meam volunt multiplicare; quomodo possunt ipsi creare filios mei similes abs
que
consensu & consilio meo, nequaquā fiet, quous
que
ego semen meum igneum iactauero in sanguine meo fluente, albo & igneo: Quae Philosophi verba evidentissim
•
Harmoniam Philosophicam depingunt: Cujus haec definitio à quodam traditur: Elixir est quoddam compositum habens in se virtutem mineralem inclusam, existens condimentum, antidotum & medicina omnium corporum purgandorum & transformandorum in Solificum & Lunificum verum.
Vulcanus 4. Iovis filius.
Cum verò Vulcanus vincula jnjecerit Marti & Veneri, Harmoniae, hoc est, nostrae Medicinae Philosophicae ortum suâ quoque operâ adjuvit, licet Zelotypiâ adfectus id fecisse aestimetur, hinc de ipso, vtpote Martis fratre, seorsim dicemus; idque brevius: quia alibi saepissimè ejus mentio fit; & sine Vulcano vix vllus ex his Hieroglyphicis dijs aut deabus declarari potest: Propter deformitatem à Iunone matre è coelo in mare
praecipitatus est: ex quo casu claudus factus, à Lemnijs pò
•
t educatus traditur: Ignis ejus inventum, vt alij, Promethei, falsissimè creditur: Hinc Lampadophoria, de quibus inferius, ipsi dicata: In Insula Lipara officinam habuisse putatur, ac dijs multis arma fabricasse, & Iovi fulmina facere: Talum aereum fecit Insulae Cretae praesidē: sic & canem aeneū eximiae pulchritudinis fecit vivum, quē Ioui largitus, ille Europae, haec Procridi, quae Cephalo; at
que
is canis postea suit à Ioue in lapidem conversus:
Canis in lapidem co
•
versus.
Pandoram Iovis iussu formauit pro igne à Prometheo rapto, h
•
minibus offerendam: Arma Iovi adversus gigantes fabricauit, pro quo Minervae nuptias expetivit; at illa eius libidini reluctata est: Leones ipsi consecrati fuêre, quia ignea animalia sint; Famuli Cyclopes, Brontes, Steropes a
•
Pyracmon, quorum meminit Virgil: 8. Aeneid:
Ardalus. Brotheus.
Ardalus eius filius cellam fecit Musarum apud Traezenios; Et Brotheus, qui irrisus ab omnibus propter deformitatem oris in ignem se conjecit: Eius vxor praeter Venerem Aglaia, id est splendor dicitur: Vulcanus iniuriae acceptae á matre Iunone (quae divitiarum dea singitur) minimè oblitus, auream sellam cum occultis quibusdam vinculis dono ej misit, quae deam, cum assedisset, statim implicaverunt. Natalis sub Vulcano recenset Chymicos quoque Vulcanum sibi proprium accersere, & per eum intelligere sulfur aut argentum cursitans, quod nihil nisi suae naturae in se recipit, sed ab omnibus separatur; & quae deinde aspergit ex animi impotentia an inscitiâ an invidiâ dicam, nescio; At ipse sibi sua habeat scōmata,
〈 in non-Latin alphabet 〉
;
Gargittiu
•
Herculi invidus.
Ignem gladio fodit, dum Vulcanum ita contumeliosè excipit; Quin ostendit se Ignis vsum non alium, quàm manibus calefaciendis aut cibis coquendis aut fabrilibus officinis convenientem scire; exjstimans medicinas optimas absque ignis ministerio concinnari posse; j
•
quo fallitur: Optimae enim Medicinae optimo jndigent, quod est jgni
•
, Elemento, vtpote spiritualitati & simplicitati proximo, sine quo nec natura nec a
•
s operatur:
Vulcanus itaque non est
•
Medicina separandus, sed illi, vt coquus culinae, maximoperè conjungendus: Cum Pallade Vulcanum quid commune habere, si non concubitu, tamen vnius arae cultu, jam antè narravimus: Pallas itaque gubernet Vulcanum, hoc est praemeditatio et Sapientia ignem Philosophicum, de quo qoud multiplex sit, multis in locis tractatum invenimus: Ad quatuor tamen genera omnes ignes, quorū mentio▪ fit apud authores, reduci posse, ijsdem testibus non est dubium; nempè ad naturalem, innaturalem, contra naturam & occasionatum seu Elementalem: Sic enim Riplaeus port. 3. Quatuor sunt ignium genera quae scire debes; naturalis, innaturalis & contra naturam, Elementalis
que
qui accendit lignum; His ignibus vtimur & non pluribus: Ignis contra naturam debet excruciare corpora, ipse est Draco, quemadmodum tibi dico violenter comburens, vt ignis inferni: Ignis naturae est tertium menstruū; ille ignis naturaliter inest cui
que
rei; Ignem occasionatum vocamus innaturalem, vt calorem cinerum & balneorum ad putrefaciendum: Abs
que
his ignibus tu nihil perduxeris ad putrefactionem, vt possit separari sua materia, vt simul sit proportionata ad nouam coniunctionem: Facigitur ignem intus in tuo vitro, qui comburat corpora efficacius, quám ignis Elementalis: Haec ille: Quibus et Lullius, Flamell. et Scala Philos: Scal. 1. alijque assentiuntur; Per Vulcanum igitur Ignem occasionatum seu innaturalem et Elementalem propri
•
intelligimus, non autem ignem naturalem; sed addimus, Ignem contra naturam ab ipso Vulcano praeparari debere, quem si agnoveris, dimidium operis Philosophicj obtines: In Lemno habitasse dicitur, quia eam insulam terram habere calidam et medicinalem inprimis constat: Opera quae fecit fabrilia partim sunt Philosophica, partim alterius intentionis, si considerentur attentiùs: Deorum et Heroum clypeos et arma fecit, et insignia distribuit; quia ab igne omnis eorum motus et potentia provenit; vnde tales sint vel habeantur: Iovi sceptrum et fulmina, Marti clypeum, Neptuno tridentem et alijs alia suae artis
monumenta relinquit: Matrem quoque aurea sella constrinxit, quod in vltimâ operis parte evenit, cum jam omnia optimo colore apparent: Nunc sequuntur Iovis filij ex pellicibus;
Apollo seu Sol. 5. Iovis filius.
Ex his Apollo & Diana praecipui sunt ex Latona nati, vt plaerique sentiunt: At Herodotus in Euterpe scribit, Apollinem ac Dianam Dionysi & Isidis filios esse aiunt, Latonamque illorum fuisse nutricem, eum illos servaverit; Nam Latona cum esset vna ex 8. Dijs Aegyptiorum, á Cerere depositum apud se Apollinem servavit, cum in Insula Plote sive natante ab impetu Typhonis, Osiridis filios quaerentis, protexisset: Tullius quatuor Apollines recenset lib. 3. de Nat Deor. Antiquissimum ex Vulcano natum, custodem Athenarum;
Quatuor Apollines Citeroni.
alium Cory bantis filium in Creta, tertium ex Iove & Latona: Quartum in Arcadia Nomionem appellatum; Tertio autem, vt celeberrimo omnes res gestae & multi liberi ex diversis concubinis susceptiascribuntur: Verùm si rem, prout gesta est, aut secundum naturam se habet, consyderemus, Nec Herodotus nec Cicero illa distinctione opus habuisset; Et perinde est, à quibus Apollo natus dicatur, cum saltem sit Hieroglyphica persona, quae in substantia locum non invenit, sed in qualitate tantum, aut relatione, nisi secundas notiones facere malimus: Idem sensus est, siue dicatur à Latona natus Apollo, siue ab Iside, siue ab Osiride, sive Iove; sunt enim Osiris & Iupiter, Isis & Iuno re vnum et idem; Nec refert num Latona nutrix statuatur, num mater Apollinis, idem est officium; si verò rei convenientiam respiciamus, magis de nutrice opinio probatur; At quia ita receptum sit, Latonam Apollinis & Dianae et matrem et nutricem esse statuimus: Ethnici de Apolline et Sole, vt et de Diana et Luna, nihil certi determinârunt, an sint personae caedem, an aliae aut diversae; et an fuerint in terra, aut in coelo, an sint illa lumina coeli, an vero Heroes terrae fuerint; Cicero suo more 3. Lib. de Nat. Deor. quinque Soles producit;
Quin
que
Soles Ciceroni.
vnus, inquit, eorum qui Soles dicti sunt, é Iove natus, nepos
Aetheris fuisse dicitur: Alter Hyperione: Tertius Vulcano Nili filio: cujus vrbem Aegyptij volunt esse eam, quae Heliopolis appellatur: Quartus is, quem heroicis temporibus Achanto Rhodi peperisse dicitur, avum Ialysi, Camiri et Lindi: Quintus, qui Colchis fertur Eaetam & Circen procreasse. Omnia haec nomina esse ficta et à diversis Poetis diversis rebus, personis & locis attributa, quilibet, nisi caecus sit, videre poterit: At libuit ita Ethnicis suae superstitioni remediumn quae rere, ne vni Deo plures et diversos parentes ac patrias attribuerent: Quod si hos Deos omnes fuisse dixerint, vbi igitur tot soles dij manserunt? si lumina Coeli et eadem cum Sole coelesti, forsitan cum inveteraverint, in vnum locum congesta sūt, absumpto lumine? si Reges et homines fuerint, cur Dij dicuntur, aut Deorum facta perfecisse? Nomen enim Solis eos Deos facere non potuit, nec adulteria multis asscripta, nec alia facinora aut scelera, quae si ad literam aut hystoriam accipiantur, non homines, at vix semi-homines, ipsos fuisse convincunt, tantum abest, quod Deorum nomen meriti fuerint: Apollo itaque licet quadruplex statuatur, & Sol quintuplex, diversis parentibus & locis natus, tamen vna est persona Hieroglyphica, non Ethnicis scriptoribus, sed Christianis artificibus et Medicis nota, Ex Osiride & Iside, vel etiam Iove & Iunone nata, aut Iove et Latona; Interim per vtrumque et Apollinem et Solem communiter Sol Coeli intellectus est: At ille quidem mundi oculus,
Sol Coeli quis dict potest.
Cor Coeli, Rex Planetarum, lampas terrae, fugator vmbrae, fons vitae, faber diej, pater lucis, & cursor omnipotentis Dei est et dici potest; nequaquam veró Deus ipse: Solem et Lunam negasse Deos Ethnicis irreligiosū videbatur et capite mulctandum crimen; Primus Anaxagoras spretis falsarum religionum minis Solem non Deum at lapidem ignitum et ardentem dixit,
Anaxagoras Solem lapidē ardentem dixi.
& demonstrauit causas eclypsium Solis et Lunae per naturam accidere, & non, ut Ethnici putabaut, esse passiones et morbos Solis vel Lunae, quibus vt mederentur, pulsabant auxiliaria aera;
Hinc Ovidius 4▪ Met. Cum frustrà resonant aera auxiliaria luna: Seu analogicé Solē intellexerit Anaxagoras, vt quidam volunt (quod lapidem rubeum ardentem, Solem Philosophicum innuerit) siue ridendi gratiâ et superstitionem vulgi eludendi, ejus sententia amplectenda est, quia omnem divinitatem creaturis & luminibus mundi detrahit: Filij Apollini plures ascribuntur, Orpheus,
Filij Apollinis.
Hymenaeus et Ialemus è Calliope; Delphus ex Acachallide; Coronus è Chrysorte; Linus è Terpsichore, Aesculapius è Coronide nymphâ: Tradunt Apollinem ex Hyperboreis Delphos ad venisse, à Delpho ejus filio ita dictos; de quo loeo fabulati sunt antiqui, Iovem cum vellet medium atque vmbilicum terrae invenire, alteram aquilam ab oriente, alteram ab occasu pari velocitate emisisse, jussisseque illas recta & è regione convolare, quae cum in Delphis denique convenissent,
Delphi in medio terr
•
crediti.
ibi ad sempiternam facti memoriam aurea Aquila dicata est: Quae res cum fabulosa sit, nec quid veritatis in se habeat, nisi quod demonstret Delphos, et templum Apollinis Delphicum esse in vmbilico terrae, Geographiae exiguam cognitionem prodit; Omnis enim locus eo respectu in medio mundi est, quia terrae globosum non quadratum, aut alterius figurae corpus: At Templum illud Delphis celeberrimum, vbi antiquitus Apollo oracula reddidit, et aram habuit ex solidis aureis lateribus, quorum mille Craesus Lydiae rex ditissimus eó miserat, hunc locum ita honore et cultu evexit, vt apex mundi,
Ara aurea Apollini statuta. Nota.
seu medium terrae videretur: Quod si ad Allegoriam illa ficta sint, Author consilij ex Aristotilis Epist: non inconcin
•
è exponit, vbi dicit: Quod huius artis duo sunt lapides principales, albus & rubeus mirabilis naturae: Albus in occasu Solis incipit apparere super facies aquarum, abscondens se vsque ad mediam noctem, & postea vergit in profundum: Rubeus verò ex opposito operatur, quia incipit ascendere s
•
per aquas in ortu Solis vs
que
ad meridiem, & postea descendit in profundum: Hae sunt igitur duae aquilae quae conveniunt in medio terrae, ibique aurea aquila pro monumento statuitur:
Apollini sacrae erant Cicadae, ob cantum, & fidicula piscis; item Aureus tripes ipsi à sapientibus Graeciae dicatus; Iuniperus & Laurus gratae plantae habebantur: Omnia propemodum aurea attributa sunt, vt & calcei aurei; Gryphes & corvi sub ejus cura fuerunt; Bos illi mactabatur & Agnus, & Cytharae invētio, & ars medendi & sagittarum scitè emittendarum peritia eidem tribuebatur; semper juvenis fingitur, capillis praelongis; singulari quo
que
omine Lunae simulachrum laureum ramum tenuit: Hujus imago ab antiquis fingebatur, quae dextrâ manu Gratias gestaret, at sinistrâ sagittas & arcum; Pythius vocatus fuit, quia Typhonem sagittis interemerat, qui Solis calore postea corruptus Apollini Pythio nomen dedit: Nam
〈 in non-Latin alphabet 〉
Putrescere significat; de quo inferius: Cur verò haec omnia Apollini tribuantur, evidentes sunt causae: quia Apollo aureus Deus est, calidus, & non mutabilis, quj sagitras emittat in Typhonem & arte medendi excellat; quia ipse est Orus vltimus Deorum, qui in Aegypto regnasse finguntur, & Medicina quaesita humanorum corporum; hic est praeses Musarum. Po
•
tarum lumen et columen, cuj Laurus canora et semper viridis dicatur, cujus Imago participat cum Luna seu Diana sorore, quae Charites dextrâ praefert, quia est gratiosum Dei donum, et sagittas sinistrâ; quia de nouo se multiplicare potest, suasque vires in Typhonem extendere; Bos illi sacer, quia Apis Oro convenit; Aurcus tripes, quia trinum vinculum, constans corpore, anima et spiritu, est perfectum, et ex circulo Solis fittriangulus, iterumque medio quadranguli in circulū reducitur: In Parnasso tricipiti monte habitat▪ quia geminus est labor praeparationis et operationis superandus, antequam ad eum assequendum perueniatur: Ex filijs ejus Orpheus fuisse fingitur,
Orpheus.
vt et Linus, potius ob Poëticam vim et canendi scientiam, quàm alias ob causas; Hunc enim honorem, post Orpheum et Linum Poëtae, ijs tanquā magistris suis gratitudinis ergô praebuerunt; Sic Orpheo incredibilia quaedam asscripserunt; quod Cythara canendo
saxa moverit, feras attraxerit, fluvios in cursu, aves in volatu firmârit; hoc est, quod dura emolliverit et mollia seu fluxibilia indurârit vno eodem
que
artificio: Nam seu Poëta canit; Limus vt hic durescit, & haec vt Caera liquescit,
Virg. Egl. 8. Orpheus primus author religionis apud Graecos.
Vno eodem
que
igne, Sic illius cantu diversissimae operationes peractae narrantur: Hunc Orpheum primum authorem esse religionis apud Graecos ab Aegyptijs translatae jam antè memoravimus; Hinc Lucianus in Dial: de astrolog: ipsum primum Graecis Astrologiā tradidisse refert his verbis; At Graeci nihil vel ex Aethiopibus, vel ex Aegyptijs de Astrologia audiverunt, sed illis Orpheus Calliopes & Oeagri filius haec prior explicavit: De sacris Bacchi ab eo introductis inferius copiosius dicetur, quemadmodum etiā de Euridice ejus conjuge; Pausanias in Boeoticis de eo testatur, quod multa humanae politicae
que
vitae vtilia jnvenerit: Nam et Deorum initia & vniversam Theologiā primus aperuit, et nefariorū facinorū expiationes excogitavit, nec non multa morborum remedia adinvenit; vt ipse in Argonauticis de sese scribit his verbis:
Dicere fert animus, quae nunquam tempore lapso
Dixi, Cum Bacchi, cum regis Apollinis actus
Sum stimulo, horrenda vt narrarem spicula & idem
Foedera cum Superis mortalibus at
que
medelas.Orpheus morborum remedia tradit.
Quibus satis innuit quod de Medicina quadā ab Apolline profecta ea intelligi debeant: quò & spectant libri Physici ab eodē scripti, quos ipse enarrat in initio Argonauticorū; nempe de Elementorum inter se generatione mutua, de vi amoris in rebus naturalibus, de lapillis; & reliqui de rebus varijs sub Allegorijs tectis;
Opera Orphei.
Cujus suae doctrinae summam quandam libro de lapillis dictis proponit, vbi antrū Mercurij describit, omniū bonorū pleno, de quo sub Mercurio; et testatur simul, rerum arcanissimarum se fuisse conscium, dum ita canit:
At quemcun
que
virum ducit prudentia cordis▪
(Caetera vt omittam, quae plurima maxima dicam)
Scire cupit si fortè, sciet quaecunque volutant
Pectoribus tacitis mortales quae
que
v
•
lucres
Inter se stridunt Coeli per summa volantes,
Infandum vt crocitant cantum mortalibus vllis,
Significant
que
Iovis mentem, gens nuntia fati,
Is serpentis humi noscet firmare Draconis
Sibila, serpentum
que
sciet superare venena.
Quae licet alij ad Magica vel auguria interpretari queant, vt fortè liceat, tamen cum nec Orpheus revera magus fuerit, et si fuisset talis vel augur, non tamen haec se scire, nisi Allegoricè ad firmare posset; Sic de Democrito narrant ipsum auguria intellexisse et voces avium, velut etiam de Apollonio Thyaneo; Democritumque (qui suam doctrinam ex Aegypto hausit) certo nomine aves quasdam nominare solitum, é quarum sanguine commisto, anguis nasceretur, ex quo si quis edisset, avium omnium intelligeret idioma; At
que
Melampo memorant angues quosdam visos, vnde ille postea sermones avium dicitur intellexisse: Hujusmodi esse falsissima, si prout sonant, accipiantur, quilibet ratione praeditus discernere poterit; Vnde Cicero, ad literam respiciens Democritiae doctrinae; Nullum, inquit, virum maiori authoritate maiora mendacia protulisse: Verum ne adeò mendax habeatur Democritus, cujus sapientiam et aurea dicteria Hippocrates admiratus est et Plato in delitijs habuit, per Allegoriam ejus honorem salvabimus, vt et Orphei, Apollonij et Melampi et dicemus per aves, volatilia, et per serpentes, volubilia subjecta philosophica intelligi; Ex angue enim nato de sanguine putrefacto quarundam avium, comesto, credibile est, avium voces non ignotas alicui manere: Ex volatilibus enim substantijs fit firma et fixa, per putrefactionem solutionis, Quinta essentia dicta, quae cum sit ingrediens & liquefiens, anguis appellatur, qui deinde easdem aves, ex quibus coaluit, similitudine naturae facit percipj; Hujusmodi Allegorijs
modernorum scriptorum libri pleni sunt, qui lustrentur á curiosis: Idem hic Orpheus finxit se conjugis amore ductum inferas Plutonis sedes et Taenara adijste; Cum inquit in Argonaut:
Caetera narravi, quae vidi, vt Taenara adiui,
Vmbrosas Ditis
que
domos & tristia regna
Confisus Cithara, vxoris
que
coactus amore.
Quaenam autem sint regna Plutonis, jam antè tradidimus nempe subterranea illa circa Pyrenaeos montes, vnde minerae ad medicinam et metalla ad diuitias hominum comparabantur: At caeteris, quae de Orpheo restant, alibi dicendis, hic omissis, de Aesculapio, qui ab omnibus pro Apollinis filio naturali agnoscitur, pauca adijciemus:
Aesculapius.
Hujus mater Coronis traditur, quae cum ex Apolline concepisset, ac pòst cum alio rem habuisset, á Diana interempta est: Cumque rogo imposita fuisset, Mercurius é ventre mortuae Aesculapium extraxit, vel Phaebus ipse, vt Ouid. 2. Met. inquit:
Non tulit in cineres labi sua Phoebus eosdem
Semina, sed natum flammis, vtero
que
parentis
Eripuit, gemini
que
tulit Chironis in antrum.
Hujus nutricem fuisse Trigonem voluerunt et eum apud Chironem Centaurum educatum, et ab eodem eruditum, à quo artem medendi didicit: Prius dictus est Apius (
〈 in non-Latin alphabet 〉
blandum significat) quia dolores aegrotantium medicamentis deliniret: At cum Asclen sanasset, Aesculapius nominatus traditur, qui Graecis Asclepius est; Fabulantur Hyppolitum ab equis laniatum ejus arte revixisse; quare fertur Iupiter iratus ob inventam artem, qua homines in vitam recovari possent, repertorem artis fulmine confecisse: vt habet Virgil: lib. 7. Aeneid: Quod cum graviter tulisset pater ejus, ac magnopere luxisset (cujus lachrimae in electrum conversae creduntur) Cyclopes sagittis confecit;
Hinc ille è Coelo relegatus terram pererrauit; Cum
que
Hyacinthi pueri amore captus disco cum eo certans Hyacinthum imprudens occidisset, vt Ovid. 15. Met: refert, profugus è Sparta ad Laomedontem dicitur Trojam confugisse, qui tum fortè maenia civitatis extruenda curabat, eique operam suam mercenariam collocasse, vt sub Troja dicetur: Vxor Aesculapij Epione, ex qua ille suscepit Machaonem & Podalirium, Iaso et Hygiaeam: Alij Aesculapij non filiam, at vxorem Hygiaeam statuunt: Serpentes in ejus tutela esse scripserunt, illi
que
dicatum Draconem; Ipsius enim baculum gemini cingebant Dracones; gallus & capra ej offerebantur: Ex Apolline autem Aesculapius, omnis Medicinae author & patronus, vt Ethnici finxerunt, & ex Coronide nympha, (quae corniculam denotat) deducitur, quia Apollo et Orus noster veste purpureâ in fundo vasis videndus, Coronidem adhuc, hoc est, saecem nigram, damnatam et vituperandam complectitur; à qua Aesculapius noster per combustionem seu calcinationem separatur; Inde Coronidis mater est Phylegya; (
〈 in non-Latin alphabet 〉
autem est comburere) comburitur enim Coronis Aesculapij mater, vt et Semele Bacchi, eodem feré respectu: si verò dicatur Mercurius extraxisse Aesculapium ex cineribus matris, eòdem res redit; Hoc enim est officium Mercurij, & nil nisi Mercurius est, de quo dicitur: Hoc est summum Arcanum Philosophicum & Medicum, quod sub extractione Aesculapij ex suis faecibus seu cineribus delitescit; adeoque evidens est, vt si hoc solum ex antiquissimis monumentis extaret, sufficiens tamen testimonium hujus Medicinae aureae, ac vanitatis Theologiae Ethnicae perhiberet: Primò enim cum Iupiter cum Latona congreditur (quae etsi rubea sit, tamen inutilis est, donec alba fiat) post aliquod temporis spatium nascitur Luna seu Diana, de qua mox dicemus; ac pauló post Apollo, Dianae frater, hic purpureâ, illa candidâ veste vel carne visendi; Et licet soror & frater sint gemelli, tamen soror ante fratrem in lucem prodit, hoc est, albedo ante rubedinem, ac deinde praestat
obstetricis officium matri, quod mirandum est, nihilominus in arte Philosophica contingit, vbi rubedo absque albidine praecedente non apparet: Rubedine seu Apolline nato, hic in ipso vase concumbit cum Coronide, seu instar cornicis nigrâ nymphâ, et generat Aesculapium, hoc est, omnis medicinae Philosophicae authorem; Hic Aesculapius à matre sua seu terra nigra separari nequit, nisi per cō
bustionem; et tunc nascitur Aesculapius purissimus, Medicina aurea Philosophica, omnibus numeris perfecta: De faece illa nigra consulantur authores, qui passim ejus mentionem faciunt: Nobis vnus Arnoldus hic sufficiat; qui in novo Lumine cap. 7. Hic autem Cinis, inquit, rubicundissimus impalpabilis in seipso, elevatur etiam & crescit in modum fermenti, & separatur ab eo in calcinatione praedicta terra nigra subtilissima & perlucida, quae infundo vasis sub dicto pulvere rubeo reperitur, &c. Hic est Aesculapius noster, de quo Hermes cap. 3. Filius noster, inquit, iam regnat ac rubeo ornamento & carne indutus est: Iam filius noster genitus rex sumit tincturam ab igne; illum verò mare & tenebrae fugiunt, & Solis radios Draco fugit qui foramina observabat, filius
que
noster mortuus vivit, & Rex ab igne venit ac coniugio gaudebit & occultaapparebunt, filius
que
noster iam vivisicatus fit igne bellator & tincturis supereminens. Trigone Aesculapij nutrix dicitur quia bina iteratio conveniat nutrimenti ejus; Apius, quasi blandus dicitur, quia Nepenthes medicamentum Helenae denotat; Mortuos vitae restituit, quiae terra mortua receptâ suâ animâ vivificatur iterum, vt multis locis asseritur, & Bonellus in turba testatur: Propterea, inquit, Illa natura, cui humiditas adempta est, cum per noctes dimittitur, mortuo similis videtur, & tum illa natura igne indiget, quousque corpus & illius spiritus in terram vertantur, & tunc fit pulvis mortuo similis in suo tumulo: His peractis reddit Deus spiritum & animam, & omni infirmitate ablata confortata est natura nostra & emendata. Oportet igitur illam rem comburere abs
que
timore, donec cinis fiat; qui
•
inis aptus sit recipere spiritum, animam, & tincturam infusam:
Aesculapius itaque sua arte corpora mortua in vitam reducit; quia illa quae imperfecta sunt, & quasi mortua ex infirmitate ad sanitatem et vitam perennem transmouet: Vxoris filiorum nominis ratio patet; Iaso enim à medendo, & Hygiaea à sanitate dicitur: Serpentes veró cur in ejus tutela sint, satis apparet; quia duplices serpentes, quorum vnus est alatus, alter absque alis seu duplex mercurialis substantia, mas & foemina, est initium & finis operis: Hinc Draco illi advigilat & sacer est, quemadmodum & Mercurio & alijs hujus familiae dijs & Heroibus eandem ob causam: Quod eò vsque apud Ethnicos pro certo habitum est, vt Aesculapium Deum Romam in Serpentis seu Draconis specie legati reduxerint, cum pestis maxima ibi grassaretur; l. 4. narratur inferius; Ita Diabolus Ethnicorum superstitioni,
Ex Epidauro.
qui nostris primis parentibus eâdem formâ imposuit, astipulatur, pro Aesculapio credito se in Draconem formans: Quod addunt quidam de ovis cornicis, ex quibus Serpentes exclusi sint á conscijs sacerdotibus, fortè ita se habet; licet Hieroglyphicum sit & non hystoricum quid, Aesculapium ex cornicis ovo editum esse; Est enim ovum hoc philosophicum subnigrum multis superfluitatibus abundans, a quibus Aesculapius noster separandus est: Sic enim Arnoldus paulò ante citato loco: Quia terra nigra praedicta, inquit, in calcinatione separatur à commixto, quae alias fuerat in toto opere inseparabilis propter fortissimam vnionem; Et ideo necesse fuit per fortissimum artificium separari: Et si remanserit commixta, propter sui impuritatem, impediret purae materiae ingressum: Haec ille; At Lullius monstrat hanc nostram medicinam eò vs
que
elaboratam formam ovi insuper habere, cum lib. de quinta ess. Distinct. 3. par. 2. Quo frigefacto, inquit, inveniet artis
•
a infantem nostrum rotundum, ad modum ovi, quem extrahat & mundet, &c. Et in arbore Philos. sub 11. principio: Post ortum illius coloris incipit coadunari in medio in forma rotunda ad modum cuiusdam rotundissimae lunae, circulariter contentae: Aesculapius extractus ex cineribus Chironi seu manuum operationi
educandus traditur; Quia vt Bodillus in turba testatur; Foetus extractus non nisi lacte nutritur & igne per se & paulatim, dum paruulus est; & quanto magis exuritur ossibus confortatis, in iuventutem deducitur, in quam perveniens sibi sufficit: Hoc vult Chironis educatio, quod quasi manu duci debeat ad ignem tolerandum: Aesculapij meminit quoque Hermes antiquissimus, qui Dialogos ad ipsum instituit, aliâs citatos: Solis, qui jdem est cum Apolline,
Solis filij Aeëta, Augias, Phaëton.
filios hic praeterimus, inter quos est Aeëta, de quo anté, Augias, de quo pòst, & Phaëton; Hic Clymenes nymphae filius ad patrem aliquando veniens, Solis currum ascendere impetravit, voto sibi nocivo; Dum enim quatuor Solis equis Coelo invehitur, in Eridanum, non procul à Pyrenae is montibus praecipitatur; quo venusto figmento Poëtae documenta dederunt & doctrinae physicae & & moralis; nempè quomodo Phaëton Philosophicus, in Eridanum auriferum praeceps cadat; & non nimis alta petenda▪ nec quid suprà captum aut vires proprias tentandum esse; Et si bene res ipsa consyderetur, idem est Phaëton, qui Aesculapius, nisi quod hic medicinae vsum spectet, ille alia, quae multis incredibilia aestimantur: Tum enim Phaëton suo ardore à Sole concepto combussit Eridanum & exiccavit, imò auriferum fecit, vt alij fabulā
tur; De eo Augurellus ex Lullio existimat, si in mare inciderit, totum mare combustum & exiccatum iri, & auriferum futurum, ne dicam, vt illi garriunt, in aurum conversum iri: Sed ad Solis seu Apollinis sororem Lunam siue Dianam redeamus, quae eodem cum illo partu, sed tempore prior, edita est:
Diana seu Luna▪
6. Iovis filia.
Plaerique Delum locum natalem Apollinis & Dianae arbitrantur: Et Arcades Proselenos, quasi antelunares illos dictos, qui non procul ab Apidano habitârunt, ante Lunam exortos nugantur quidā, inter quos est Apollonius in 4. Argonaut: & M
•
a
•
eas ejus enarrator & Aristotiles: Sic Theodorus lib. 29. Aristo Chius & Dionysius Chalcidensis in primo suae aedificationis impudentissimè affirmârunt, paulò ante bellum, quod
ab Hercule adversus gigantes gestum est, Lunam primò apparuisse, quo tempore fabulantur Proselenum Orchomeni filium Arcadibus imperasse, vt tradit Duris Samius in lib. 15. rerum Macedon: Hisce mendacissimis relationibus Ethnicis voluptati fuit antiquitatem suae gentis demō
strasse, desumptis ex nomine personae, quae nunquam extitit; aut si extitit, inane nomen fuit; si vixisset quidam Proselenus appellatus, an propterea ille ante Lunam exortam fuisset? Quod si verò his respondere quis vellet, an non jure quaereret, Num Proselenus cum suis Arcadibus in tenebris tamdiu degisset, cum ijdem testentur Lunam seu Dianam & Solem seu Apollinem eodem die ac partu editos, non in lucem, quia lux non fuerat▪ sed cum luce in mundum? Verū Arcadicus asinus his lactucis luxuriet: Nec solum Arcades, sed & aliae gentes Deorum & Heroum ab ijs ortorum monumenta sibi accommodârunt, praecinentibus Poëtis; Hinc Iupiter tot locis natu
•
dicitur; vt Natalis lib. 2. c. 1. miratur, modò in Creta, modò Thebis, modò in Arcadia, modò apud Messenios: Et ne quid de caeteris dijs,
Vide lib. 6. inferius. Vanitas Ethnicorum.
aut heroibus dicam, quot vrbes Homeri se patrias aut congentiles jactârunt, quot ejus sepulchrum ostenderunt? vt Cicero pro Archia testatur; Eadem vanitatis & gloriolae falsae insignia in Thessalo nostro, Hippocratis filio agnoscimus, qui coram Atheniensibus impudentèr jactat suum genus ab Apolline descendere, vt & artem: Quid si Aesculapius ac Apollo nunquam vixissent, an Thessalus propterea absque progenitoribus fuisset? At haec eo tempore communia fuëre: An non Aeneas ex Venere, Romulus & Remus ex Marte ac Rhea Sylvia Vestali, ex Aenea oriundâ, progeniti sunt? Quot sunt vrbes, regiones & gentes, quae scriptores, dum sub Ethnicismo adhuc essent, habuerint, & se non à dijs vel heroibus, Trojanis aut alijs derivârint? Ita veritas per adulationem oppressa, & dignitatis & antiquitatis opinio per mendacia hominum mentibus impressa est: De Luna, quatenus Coeli luminare
est, hic nihil dicimus; at provt Latonae filia & Apollinis soror, alias Diana, eam consyderamus: Quod fratri soror nascenti opem tulerit, & matri Latonae obstetricem egerit, jam antè attigimus; ejusque rei ratio sat est conspicua: Nam Rubedo albedinem sequi debet, & non econtrá, testantibus omnibus Philosophis: Virginitatem verò Diana perpetuam vovit & à patre Iove impetravit, nempé deterrita periculo partus, cui adfuerat: Albedo enim apparens eximi non debet, sed eoqui ad rubedinem; ideoque virgo manere dicitur: Ab Ethnicis quo
que
Lucina invocata est, quae parturientibus, vt Iuno (quae ipsa eodem quoque partu cum Iove á Rhea edita erat) praeesse ac opem ferre credebatur, nec non nascentia omnia in lucem evocare: Venatrix semper arcu & sagittis vti fingebatur, quibus Orionem venatorem optimum ex invidia & instinctu Apollinis, aquis innatantem, inscia quid esset, transfixit: Cynthiam quo
que
eam vocârunt à monte Deli altissimo, vbi nata sit, & simul marem & foeminam esse putârunt, vt Orpheus in hymno: Aucta & deficiens, eadem quoque foemina mas
que
Alcman Melicus eam vxorem Aëris, e quo Rorē filium conceperit ac genuerit, arbitratur: Bigis eā vehi & non quadrigis, vt Solem, Marcus Manilius fingit: Et vestes splendidas induere & exuere, cum velit, in
que
oceano lauari, & iam lucidā, iam obscurā pro vestiū splendore apparere Homerus hymnographus ille scribit▪ à ceruabus candidis ejus currum tractum dicunt. Cicero 3. de Nat. Deor. tres Dianas statuit, primam Iouis & Proserpinae,
Tres Dianae Ciceroni.
quae pinnatum Cupidinem genuisse dicitur; secundam notiorem, quām Ioue tertio & Latona natam accepimus; Tertiae pater Vpis traditur, Glauce mater; eam Graeci saepe Vpim paterno nomine appellant. Latona ejus & Apollinis mater est; idque verissimum: Nam Lato sive Latona dicta vnum idemque subjectum denotat; Idque Morienes saepissimè inculcat, cum inquit: Noster quidem Lato quamvis primum sit rubeus, tamen est inutilis, &c.
Et: Si autem Laton cum sulphure comburatur, &c. Item; quando autem purus Laton tam diu decoquitur, &c. Et his similia innumera suis visenda locis: Orionem Diana jaculis interemit, venatorem magnum, Tripatorem illum, Iovis, Neptuni & Mercurij filium; qui ab Oenopione excaecatus in Lemnum profectus á Vulcano perbenignè excipitur: Vulcanus ejus misertus per famulum suum ad solem orientem ipsum deduci voluit, vbi sanitati restitutus lumen recuperavit; Quid quaeso Vulcanus opis praestaret Orioni, nisi ex arte suâ? Ideoque ipsum ad Solem orientem misit; quod intellectu facile est, nec eget explicatione: Hunc Orionem Diana spiculis transfixit, cum nataret in mari, lignum se petere arbitrata: Est autem Diana & mas & foemina; quia Hermaphrodyticae naturae est, cum sub albedine sit rubedo, & ex foemina fiat masculus in magisterio Philosophico; Sic enim Senior: Haec est virtus faeminae, quam faeminam fecerat in 9. diebus, significat, animā quae est virtus faeminae, quam fecerunt masculum, cum coagulatur & figitur inigne, & fit masculus calidus & siccus, per idem quod acquisi
•
it à parte ignis, & nominatur tunc masculus, & nominant hanc aquam coagulatam nomine cuiuslibet masculi: deinde desponsaverunt eam, & ipse est ex ea, & ipse raaix eius & coagulatio eius. Rorem habet filium Diana seu Luna, quamvis virgo statuatur: quia vt ros cadat ante eius exortum necesse est; Bigis vtitur, non quadrigis, quia saltem duos colores facit apparere, nigredinem & albedinem, & tria habet Elementa; Sol autem omnes colores quatuor requirit & quatuor Elementa, si authoribus cre. dendum sit:
Mercurius 7. Iovis filius
Iupiter quoque ex Maja suscepit Mercurium: Hic Deorum fingitur vigilantissimus; In Cyllene Arcadiae monte natus: Pausanias tradit eum in Corycio monte, non procul à Tanagris natum & lotum fuisse in Tricrena, vbi tres erant fontes in agro Pheneatico, à nymphis accolis eius montis: Alij educatum eum dicunt sub portulaca, quae planta est humiditate & frigiditate maximé abū
dans; de qua & Lull: Thecr: Test: C. 4. inter vegetabilia
Mercurio appropriata meminit, cum inquit: Inter vegetabilia vitis dicta materia masculina & magna lunaria quae est succus vitalis, & radix frumenti siue straminis & porri & portulaca, malva & Mercurialis, & Chelidonia: Cumque natus esset Mercurius, alij dicunt Iunonem lac ipsi praebuisse, ac per inscitiam eum aliquamdiu nutrivisse; ex cujus ore lacte emisso viam lacteam in coelo fact
•
m: Alij maluerunt Opim
•
ussam lac infanti praebere, illud in saxum expressisse, quod Saturno obtulerat, quo in coelum delapso lactea via facta sit: Otio abundantis esset haec scupulo sius adeò manifestè falsa rimari, nisi nonnihil arcani lateret. Nam quae hactenus diximus licet tenuiora sint, tamen à mundo recepta & Ethnicis credita fuerunt: Nobis constat, quod subjectum artis chymicae sit Mercurius; qui vndecunque ortus sit, semper ex montano loco deducitur: Maja mater ejus est vna Pleiadum, Atlantis filia, & accipitur pro colle Atlanti adjacente, vt ante notavimus: sive itaque ex Maia seu Cyllene monte Arcadiae prodierit, perinde erit: In Tricena lotus à nymphis, hoc est, ter purgatus suis proprijs aquis; Alatum eum finxerunt, cui gallus assidebat, juvenem formosum sine fuco, ac sine comptu, vultu hilari atque acribus oculis; qui aureâ cathenâ auribus hominum annexa, mortales quòcunque libuisset, traheret: Hujus simulachrum Aegyptij partim atrâ facie, partim aureâ & clarâ confinxêre:
ARCANA
Aereus expressus est cum astante ariete, cum praesset gregibus: Caduceus illi dabatur cum anguibus geminis, mare ac foemina, scilicet mutuo connexu circumvolutis, & concordibus, quorom caudae demittebantur ad capulum caducei: Hunc ab Apolline acceperat pro lyra, quam invenerat & Apollini ded
•
rat: Causa Serpentum in eo connexorum haec traditur, cum caduceum inter duos angues ac
•
rrimé inter se dimicantes conjecisset, atque ij repenté facti essent amici, in posterum virgam eam geminis anguibus circumvolutis insignitam gestavit: Haec omninó Chymica esse, atque ideo ficta & introducta ab antiquissimis
nemo, nisi qui nihil vnquam legerit eorum, aut distorti judicij aut durioris ceruicis sit, non animadvertit: De quibus cum tot volumina tam recentiorum quam veterum Scriptorum feré omnibus suis paginis attestentur, nos testimonia hic citare singularia supersedebimus: Alatus est, & pingitur, quia Philosophicus Mercurius etsi non sit vulgaris ille & crudus, tamen alas ad volandum habet, nisi detineatur à suo fratre:
Mercurius volatilis.
gallus ei assidet, propter vigilantiam, strenuitatem & volatilitatem: sine fuco & comptu formosus, hoc est, sua natura homogeneus & legitimus absque mixtura cujusvis; quod aureâ cathenâ ducat homines auribus, credibile est, non solum eloquio, vt alij exponunt, sed quod ipse Mercurius omnium legum, artium, Medicinae, mercium, totius
que
politae author apud Aegyptios dicatur, vt ante narratum est; Quia Mercurius Isidi praefuit, & à Mercurio illa enutrita dicitur, omnes
que
artes & leges accepisse; Sic Mercurius reverà trahit homines auribus, sed aureâ cathena; quia ad ejus artis nutum omnia ficta, picta, sculpta, facta & peracta statuuntur: Aegyptij autem partim atrâ partim aureâ facie eum finxerunt; quia ita reuera est, aurea interius, atrâ exterius: Aereus Martis naturam repraesentat ariete: In Caduceo sunt gemini angues; quia est duplex Mercurialis substantia, quarum vna est calida & sicca, altera frigida & humida; & sic contrarijs qualitatibus, quae tamen reducuntur ad concordiam; Illa est mas, haec foemina: illa agens, haec patiens; Mirabilis virtus est ejus virgae, quod dissidentes concordes faciat serpentes, quodque animas è corporibus tactis educat, inque ea reducat; Hoc enim solus Mercurius efficit in magisterio philosophico; Ideoque vulgo dicitur, Est in Mercurio quicquid quaerunt sapientes; Et Lull. lib. de quint. Ess. Distinc. 3. de Incerat: Quaedam, inquit, Elementa sunt, quae indurant, fixant & congelant, & quaedam indurantur, fixantur & congelantur: Et sic est duplex consyderatio in arte, scilicet componere ex vna natura vnius metalliduos liquorescontrari
•
s in compositione: Vnum, qui
virtutem habeat fixantem, congelant
•
m & indurantem; Et alterum, qui sit volatilis, infixus & mollis: Iste verò secundus liquor induratur, fixatur & congelatur per primum: Ex quibus ambobus liquoribus resultat vnus lapis congelatus, fixus & induratus, qui habet virtutem congelandi non congelatum, indurare mollificum, & fixa
•
e infixum, & mol
•
ificare durum. Haec est duplex illa serpentum connexio, quorum vnus alatus, alter abs
que
alis fingitur; haec est duplex facies Iani,
Flame
•••
Hieroglyphicum.
quae respicit in praeterita & prospicit in futura; aut potius, qua non fixa natura intrat in fixam, tanquam per Ianuam apertam▪ Haec est gemina avis vna cum pennis, altera sine pennis, & vna appraehendit rostro caudam alterius, vt est in figura Senioris: Quid pluribus? Haec res est notior, quám quod ad eam demonstrandam plura testimonia adduci debeant: De furacitate Mercurij mirum in modum consentiunt,
Mercurius à Vulcano eruditus.
quod cum parvulus esset adhuc infans á Vulcan
•
susceptus erudiendus ei instrumenta fabrilia surripuerit ex officina; Veneri cingulum, Iovi sceptrum, Apollini boves Admeti regis pascenti, & pharetram, eodē die quo natus est: Cupidinemque palaestra superavit recens editus in lucem: Pòst adultus varia officia obtinuit, nempe deorum coenaculum vetrere, st
•
rnere curiam,
Officia Mercurij.
Iovis mandata per diem circumferre, & huc illuc cursitare per noctem mortuorum animas ad inferos deducere, palaestris, concionibus
que
praeesse, & nullo tempore quiescere: Lyram invenit; novem chordas testudini ad Nilum inventae primus intendit; primus tres fidium tonos acurū, gravem & medium reperijt: Battum pastorem in saxum Indicem convertit, Ovid. 2. Metam:
Mercurius Aegyptijs leges & literas tradidit. Astronomiae & Philosophiae author Mercurius.
Argum centum oculorum, qui Ionem in vaccam versam seruabat, Saxo occidit: Aegypto pra fuit, & Aegyptijs leges & literas tradidit, à quibus nominari nefas habebat
•
r; sub terris quo
que
manens Trophonius, à quibusdam dictus est: Astronomiae & Philosophiae author & Religionis Thebanis Sacerdotibus extitit, qui maximà has disciplinas exereuerunt, vt testatur Strabo lib. 17. Geograph: Et Marcus Manilius,
lib. 1. rerum Astronomicarum his versibus:
Tu princeps author
que
sacri Cyllenis tanti,
Per te iam Coelum interius, iam sydera nota, &c.
Idem Poëta conatur ostendere vniversum fundamentum religionis apud Aegyptios à Mercurio prius fuisse inventum, vnà cum ritibus sacrorum rerumque naturalium causis: Ex his quid aliud eliciemus, quám prius sub Aegyptiorum Hieroglyphicis saepius repetitum axioma, à Mercurio dependere omnia,
Nota.
eumque esse omnium rerum magistrum: Furacitas ejus nimis nota est illis, qui qu
•
mcumque Mercurium elaborandum sumpserunt; Hinc Vulcano, caeterisque dijs instrumenta surripuit; At cur à Vulcano educatus dicitur? quia Vulcano est proprius discipulus, & ille huic praeceptor: Officia ejus satis constant; Mercurius enim dicitur, quasi medius currens, quia Dijs à pedibus fuit: Sic in arte Philosophica currit per initium, medium & finem: Musica instrumenta & intervalla invenit; quia omnia fiunt pondere, numero & mensura; ex quibus tandem sonorum quid evadit: Battum in Saxum v
•
rtit, & Argum saxo interemit; Nil mirum, quia Mercurius seu Index in trivijs ipse est nonnunquam Iapideus: Aegyptijs omnis disciplinae author est, vt saepe repetitum, at quod nominari nefas esset, arcana Aegyptiorum sacra manifestat á Mercurio profecta & de Mercurio instituta, et silentio involuta esse: Cuius rei euidens quoque argumentum est,
Fr Iun: in prae. Gram. ab Hebraeo deducit, quod abstrusum sonat, vt & Cabiros. ARCANISSIMA
quod Mercurius refertur etiam inter Arcanos illos Samothracum deos, quorum solennia qui observasset, inter turbulentissimas tempestates servabatur omnino: Ijs Vlyssem initiatum ferunt in Samothracia, sed vitta alba pro taenijs vsum fuisse; quippe cum initiantes taenias purpureas circa ventrem innexuerint: Erat autem mos initiandi in Cabiris, atque Deorum nōmina, quos nominare nefas erat, ista fuerunt: AXIOERVS, AXIOCERSA, AXIOCERSVS: Erat autem Axioërus
Ceres, Axiocersa Proserpina, Axiocersus Pluto, quibus quartus accedebat CASMILVS, qui erat Mercurius,
Satrax vel Samothrax Deus incognitus Graecis, vt Satur nus latinis, ibid. Iunius. Trophonij solennia.
vt scripsit Dionysiodorus. Triceps Deus vocatur, marinus, coelestis & terrestris habitus: Cum Hecate congressus ex ea tres filias suscepit. Athenienses Terrestri Mercurio Choes vocata solennia celebrabant die 13. Lunae Nouembris, quibus semina omnium generum in vna olla miscerentur & conquerentur: Ijdem in ejus honorem Hydrophoria agebant; de quibus inferius. A Lycophrone triceps Nonacrites Ctarus Deus nuncupatur; A Lactantio citante Hermetem, inter tres, quibus esset summa sapientia, Vranum sive Coelum, Saturnum & Mercurium numeratur: A quibusdam Polygius dicitur, cui Hercules devictis gigantibus clavam consecrârit: Cujuslibet mensis dies Iunae quartus Mercurio fuit dicatus, sicut primus & septimus Apollini, qui Sol est: Traditur cum Plutone & Iove collocutus fuisse, eorumque legum arcana hominibus explicasse: Ipsi lingua victima rum sacra erat, quae vltimo proijciebatur in ignem: Habuit plurimos filios (inter quo
•
Aethalides Argonauta) & filias, ex quibus Angeliae meminit Pindarus: Illi mactabatur vitu
•
us; Ejus simulachrum inter caetera Eleusiniorum sacra symbola portabatur, de quibus sub Eleusinijs dicemus: Haec praeter ante exposita Mercurij naturam, & curille sacris adhiberetur & Deus creditus, sit, satis dilucidè explicant; quod nimirum sit ex praecipuis Hieroglyphicis Aegyptiorum & Graecorum, ideoque ejus solennia cum silentio ab initiatis & juratis personis, ne quicquam alteri aperirent, celebrata sint; Hinc frustrà Lactantius Mercurium libro de falsa religione arbitratur fuisse hominem singulari ingenio & sapientia: Et Cicero lib. de Nat. Deor: Mercurios plures producit, asserens vnum Coelo patre & Diematre natum, alterum Valentis & Phoronidis filium, tertium Iove & Maja editum, quartum Nilo patre, quintum quem colunt Pheneatae. Vnus enim saltem Mercurius est, isque Hieroglyphicus, nec Deus, nec homo; quamvis non negauerim fuisse
quosdam summae sapientiae viros Hermetes seu Mercurios dictos in Aegypto, his tamen nihil de antè dictis asscribi posse: Sic Herme
•
Trismegistus ipse Mercurium inter sapientissimos recenset,
Hermes, Iunio teste Hebraeis est viator calcans itinera. Mercurius venditor & negociator.
non seipsum intelligens, sed Hieroglyphicum; Hic vt inter deos Aegyptios & Eleusinios numerabatur, sic & Samothracum; quorum solennia cum ijs ejusdem fuerunt intentionis; Haec, vt illa arcanissima, His vt illis Mercurius intererat; & sacerdotibus ac initiatis clavis aurea in lingua; Hi & illi Angeronae silentij deae, aut Harpocriti deo litauerunt; ideo
que
deorum nomina in vulgum spargere nefas erat; non quod per se malum esset, Deos creditos nominare, sed ne arcana sub nominibus illorum deorum, & sacrorum latentia innotescerent: Haec fuit vnica & propria causa, cur initiati essent selecti & iurati, qui celebrarent illa sacra & simulachra viderent, cur interdictum erat quicquam de dijs aut sacris invulgare, aut ipsos Deos nominare: Hinc dijs illis communia & generalia quaedam nomina attributa sunt, quae summam eorum dignitatem designent, vt sunt Axioërus, Axiocersa & Axiocersus; Ceres, Proserpina & Pluto; Ceres eadem est, cui Eleusinia instituta sunt; de quibus infrà sequenti libro, & Pluto divitiarum Deus subterraneus, de quo superius; Mercurius his additur, velut minister, qui est Omnia in omnibus: Fabulantur ijs sacris Vlyssem initiarum; sic enim▪ Homero placuit; taeniae autem purpureae, non albae, illis adhibentur, in quibus cum errârit Vlysses, tot errorum & tempestatum ipsi in reditu immissarum, quibus tamen servatus est, causa extitit: Cur triceps est Mercurius, novit is, qui legit apud nostrates ex Hermete; Tres vidi facies in vno patre: sic Rosarius; Materia, inquit, Lapidis Philosophorum est aqua & intelligitur de aqua illorum trium, vt probat Hortulanus; Nec debent esse plura nec pauciora; Et dicit, quo
•
Sol est masculus, Luna foemin
•
& Mercurius sperma: Nonacrites Mercurius appellatur, quia Nonacris Arcadiae
mon
•
percelebris in jugis habet stillantes è saxo frigidissimos humores; Haec autem aqua stygia vocatur, in qua ne
que
argenteum, ne
que
aeneum, ne
que
ferreum vas porest subsistere, quin consumatur & erodatur: Conservare autem eam nisi vngula mulina, nihil credebatur: Marinus dicitur Mercurius, vtalij putârunt, quod per mare, Coelestis per Coelum, terrestris per terram Deorum mandata perfecerit, verúm nos scimus, quod in eo sit superius & inferius, Caelū & terra Philosophorū, & quod terra sit particeps aquae, ideo
que
trium naturarum dicatur; seu quod constet ex aqua & terra, tanquam proprijs Elementis visibilibus & praeterea quintâ essentiâ seu coelesti virtute abditâ Hecatae congressus triformi materiae, ex eà generavit filios:
Mercurium Trophonium nominari n
•••
fas erat.
Cur verò Athenienses terrestri Mercurio, Trophonio dicto, ejusmodi solennia fecerint seminibus mistis & coctis omnibus in vnâ ollâ mirabile est, & Aegyptios ritus ostendit: de quibus ex hactenus dictis ratiocinari liceat: Mysticam quo
que
causam subesse animadvertitur in diebus Mensis Mercurio dicatis;
Mystica.
At
que
inde videtur & apud Romanos morem numerandi dies planetarū septem incepisse; cum & apud hos vt etiamnum Apollini primus & septimus, ac Mercurio quartus dies asscribatur, non tamen habito respectu ad Lunae aetatem aut motum, vt olim: Quod Mercurius leges à Iove & Plutone, divitiarum Deo, mutuatus hominibus explicârit, jam saepius declaratum est: Lingua ipsi sacra, non vt hactenus existimatum, tanquam Eloquentiae Deo, sed silentij,
Mercurio lingua sacra, vt silentij nota.
& quod ejus sacra intra dentium vallum suppressâ linguâ reticenda sint; quae ideo externo ritu vltimò abijcebatur in ignē: quia nuncius credebatur deorum, Angeliam filiam habuisse fingitur; De simulachro ejus inter Eleusinia dicemus: Hic itaque est ille Mercurius qui per vniversas mundi ipartes suas leges, sacros ritus,
Mercurius mundo imposuit.
ceremonias & cultus instituit; Cumque revera nunquam in rerum natura fuerit, nisi secundum intellectum Aegyptiorum sacerdotum & Graecorū Poëtarū Hieroglyphice & Allegoricé, nec non in
arte ipsis tum cognitâ arcanissimâ, nihilominus omnia mundana, tanquam Deus terrenus, rexit, ordinavit, fixit & refixit: Ex Aegypto in Phoeniciam, & ad Graecos cū sua religione mystica penetravit, ab his ad Romanos, qui toti ferè orbi, cui dominabantur, Mercuriū ei
que
congentiles Deos propinârunt & obseruandos praeceperunt; Hac ratione Hispani, Galli, Germani, Britanni,
•
li que populi Mercurio, vt & Marti, litârunt, quemadmodum ex antiquis hystorijs patet: Quamvis potius Germanos ab ipsis Aegyptijs (siquidem Romana nec nomina, nec numina cum imperio tot centenis vix confirmato multum curârint) Mercurij cultum hausisse arbitrer eâ ratione, quod Aegyptij Mercurium sua lingua Theut vocaverint, ac Germani, qui fortè à Mercurij cultu se Theutonos siue Teutschen indigetârint, longè ante Romanorū adventum in Germaniam Mercurium in sylvis vnà cum Marte coluerint; Quid alij de alijs ejus nominis rationibus adferāt, non ignoro, nec multum refuto, nisi saltem praesumptiones potius quàm probationes essent, Plinius l. 4. c. 14. existimat Teutones Germaniae populos sic dictos á Teutono Deo, quem te
•
râ ortum existimabant: Mercurius enim veré ex terra natus dicitur: sic & Teutates, lingua Gallica olim dictus Mercurius, qui à Gallis quoque colebatur & sanguine humano placabatur; Vnde Lucanus:
Et quibus immitis placatur sanguine diro Teutates:
Aventinus lib. 1. Tuisconem. Noae filium facit, quem ille in Armenia genuerat, & in Europam miserat, quicquid inter Rhenum & Tanaim amnes continetur eidem assignans. Alij Tuisconem volunt esse Ascenas filium Gomeri primogenitum, à quo Germani die Teutschen dicti sunt: sed cum de originibus gentium illa sint valdè incerta, necliteris verissimè prodita, credimus vt accepimus, aut accipimus, licet non omnia credamus: Haec de Mercurio, Cosmico Deo sufficiant; si saltem illius ANTRVM ex Orpheo & vno nostratium inquirentibus ostenderimus:
ARCANISSIMA
Sic enim Orpheus in libro de lapillis, dum homines ad studia
adhortatur, eos ad Mercurij speluncam ablegat, omnium bonorum & commodorum plenam, his carminibus:
〈 in non-Latin alphabet 〉
,
〈 in non-Latin alphabet 〉
,
〈 in non-Latin alphabet 〉
,
〈 in non-Latin alphabet 〉
,
〈 in non-Latin alphabet 〉
.
Hoc est,
At quemcun
que
virum ducit prudentia cordis,
Mercurij ingredier speluncam, plurima vbi ille
Deposuit bona, stat quorum praegrandis acervus:
Ambabus valet hic manibus sibi sumere & ista
Ferre domum: valet hic vitare incommoda cuncta.
Et Augurellus Lib. 2. Chrys. simili ferè modo Thalamum ac Cubilia Glaurae Nymphae describit:
Est lucus summo secreti in vertice montis,
Fo
•
s vbi decurrit nitidis argenteus vndis,
Et specus exesum tendens aperitur in antrum:
Intus habet praestans divino numine virgo,
Ruricolae Glauram prisco quam nomine dicunt,
Huc densos inter vepres angustus & asper,
Acclivis
que
aegrè perducit callis euntem.
Vestibulum ante ipsum, speluncae laevis & aequa
Planicies, non ampla tamen horrentibus vmbris
Cingitur ac fluvij ripis & margine tophi
Obductâ viridimusco, spissis
que
corymbis:
Ingreditur ver
•
si quis foeliciter, omnem
Continuò labem humanam, mirabile dictu,
Exuit ac pondus subitò mortale relinquit,
Et purus penitus
que
leuis fit spiritus illi,
Qui
que
aditus lustret cunctos, agilis
que
feratur
Per cuneos, quibus in medijs sedet aurea Nympha,
Aureus & circum thalamus, supra
que
renidet
Quin auritabulae pedibus calcantur euntûm,
At
que
ipsa ex auro splendet conflata supellex:
Tarvisijs, ne qua titubes, in montibus antrum
Hoc pete qui rebus tantis primordia quaeris,
Quod
que
illic visum fuerit preciosius, inde
Erue, nec sumptu, nimio nec parce labori.
Quae recentioris aurei Poëtae verè aurea carmina satis explicant, quid Orpheus per antrum Mercurij intellexerit, ad quod sapientes quoscun
que
lustrandum adhortatur: In hoc enim antro Nympha aurea habitat Glaure dicta, quae ipsa est Mercurius, & quot sunt rerum in mundo nomina, tot appellationes similitudinarias sibi adsciscit, ne ab indignis appraehendatur; Hinc in turba circa finem dicitur: Ne ergo innumeralitate nominum decipiaris, mortuus cum vivit vs
que
: Sed certo habe eum quid esse, cui nihil alienum accedit, ne
que
infertur: Eius igitur socium investiga, & alienum nihil ei inferas, & sine multiplicare homines nomina, quae nisi multiplicarentur, sapientiam nostram pueri riderent: Ne quid de modernorum igitur nominibus huic materiae & subjecto attributis, cum innumera sint, curemus, apud antiquissimos dicimus hanc vnam eandem
que
rem Mercurium dictam appellari, & per eam intelligi, Apim, tot tauros dijs facros, alios
que
domitos dracones antè memoratos, & feré omnia Hieroglyphica animalia & numine; item tot monstra, Typhonis & Echidnae sobolem, Cerberum, Chymaeram,
Typhon alias ventus, in gyres motus. Dionysius 8. Iovis filius.
Sphyngem, Hydram, Hecaten, Geryonem, tot leones, equos, aves & bestias, quarum partim mentio facta est, partim fiet suis locis: Nunc ad Dionysum Iovi ex Semele natum progredimur, non minùs celebrem Mercurio; Hic idem est apud Graecos, qui Osiris apud Aegyptios & Bacchus apud Romanos, quod patet ex omnibus ipsi attributis;
Dionysi synonyma.
ideó nunc ipsum Osirim, nunc Dionysum, nunc Bacchum promiscuè nominabimus, semper vnum subjectum, vt et antiqui subintelligentes: Semele Cadmi & Harmoniae filia, cum mortalis esset, & à Iove, vt fabulantur
Poëtae, in amplexum peteretur; Iuno Iovis vxor anum mentita Semelae persuasit, vt Iovem per Stygiā palu
•
em jurare compelleret, se concessurum quod peteret, ac deinde flagitaret à Iove vt ad se talis accederet qualis Iunonem complecteretur; Cum
que
Semele hoc à Iove impetrasset, ac vim fulminis lustinere non posset, continuò, vt dicitur, in cinerem conuersa est, cum jam octavum mensem faetus ex Iove conceptus explevisset; vt Ovid: 3. Met: venustè hoc describit his versibus.
Rogat illa Iovem sine nomine munus;
Cui Deus, elige, ait; nullam patiêre repulsam;
Quo
que
magis credas, Stygij quo
que
conscia sunto
Numina torrentis, timor & Deus ille deorum est:
Laeta malo nimium
que
potens, peritura
que
amantis
Obsequio Semele, qualem Saturnia, dixit,
T
•
solet amplecti, Veneris cum faedus initis,
Da mihi te talem:Semele Dionysi mater combusta, vt & Aesculapij. Corpus mortale tumultus
Non tulit aërios, donis
que
iugalibus arsit.
Cum verò Semele arsisset, Iupiter foetum ex ventre ejus surreptum, ne et ille p
•
riret, suo femori assuit, & ad iustum maturitatis tempus gestavit, quod ibidem sic describitur.
Imperfectus adhuc infans genitricis ab alvo
Eripitur, patrio
que
tener (si credere dignum est)
Insuitur femori, materna
que
tempora complet.
Hinc Dionysius vocatus est, quia pupugerit Iovis femur,
Pater fit mater.
cum natus esset cornutus, vel vt alij volunt, quia Iupiter claudus esset, cum illum assutum femori gesta
•
et, vel vt alij, quia Iupiter pluviam dimiserit, cum natus fuit: Alij Dionysum statim natum à Mercurio deportatum esse in Nysam Arabiae vrbem Aegypto finitimam ad Nymphas educandum asserunt: Hinc & bimater dictus est: Alij dixerunt
Semelen Iovi quidem Liberum peperisse, sed á Cadmo depraehensam cum pu
•
ro recens nato conjectam in arcam fuisse ligneam, quae fuerit aestu maris ad fines Oreatas (illud fuit oppidum Laconum) delata, sed ab indigenis aperta arca inventam fuisse Semelen mortuam, sepultamque magnificè, at puerum educatum. At Meleager non assu
•
um fuisse femori Iovis arbitratus est, sed ab ipsis Nymphis é cineribus maternis statim ereptum & educatum; Demarchus dicit eum ab Horis educatum, idque in Aegypto, vt vult Orpheus, qui tamen primus fuit, qui eum Thebis natum dixerit; Vnde Aegyptijs scriptoribus illi Graeci nugari visi sunt,
Ae
•
yptijs nugantur Graeci de Dionyso.
qui Dionysum è Semele & Iove prognatum dicant Thebis; quod accidisse aiunt, quia Orpheus in Aegyptum profectus, cum ibi mysteria perdidicisset, amicus Thebanis, à Cadmo oriundis, ijs
que
gratificari volens, ea finxerit de Dionyso; quod vulgu▪ Thebanorum partim ob inscitiam, partim, quia vellet tantum Deu suu
•
ci
•
em putari, facile complexum est & ad alias nationes pro vero transmisit: Quodque hic de Dionyso Thebanis ob gratiam á Poëtis afficto dicitur, idem de alijs dij
•
& heroibus existimandum est contigisse, vt antè mon
••
mus: Quidam dixerunt Dionysum é Iove ac Cerere natum esse & discerptum á terrigenis & coctum, sed à Cerere compactis membris rursum iuvenem revixisse: Alij Hyadas (quae pluviam significant) fuisse Bacchi nutrices,
Miraculosae res affictae Dionyso.
in Naxo; Cumque apud Nymphas adolevisset, multas res admirabiles fecisse; quas Natalis Comes in Venat: Lib. 4. sic complexus est:
Has inter ferulam ludendo fortè cecîdit
Et
•
erro lapides ictu percussit eodem;
Exiluit dulcis vini de vulnere rivus:
Hinc laceravit ovi
•
fru
•
tatim viscera tabo
Infici
•
nte solum, canis alb
•
ntia setis
Membra
que
iecit humi, rursus mirabile dictu,
Divisae pecudis co
•
êrunt m
•
mbra repentè
Et virides herbas decerpsit pabula nota.
Fertur amphis baenam (id viperae vtrin
que
caput habenti nomen est) à qua in tibi
•
morsus esset, palmite vitis, qui fortè propin quus adjacebat, occidisse; mel, lac, & alios suaves liquores é terra excitasse, si virgâ eam percussisset: A Iove in coelum p
•
rtatus arà Iunone ferè dejectus fingitur: Hanc semper juvenem dixit Ovid: 4. Metam
•
alij barbatū, alij imberbem pinxerunt; Ilacius testatu
•
Dionysū eundem juvenem &
•
enem fuisse ab antiquis existimatum, & Orpheus
•
um marem &
•
oeminam esse tradit: Quod quid
••
de capite Polypi affirmárunt; illud quidem esui jucu
•
du
•
esse,
Poësis capiti Polypi assimilatur.
sed multa somnia parere phantastica, de Poësi alij exponunt, eam jucundam suis figmentis videri, sed multa inania & delyramentis similia spargere; quod si verum est, inprimis locum habet circa hanc Dionysi aut Osiridis, seu Bacchi allegoriam,
•
jus nativitatem, vitam & res gestas complectentem; Verum licet nonnulla à posteri
•
ris aevi Poëtis Dionysi factis afficta sint vulgaria, tamen plaeraque de rebus magni momenti arcanissimis inde ab antiquitate fabularum involucris ad nos vsque transmissa & propagata esse, nullum relinquitur dubium: Si enim vel vini solius confectionem ac vitis inventionem Dionyso tribuerent, ideoque talia & tanta mundo offerrent consyderanda quae ipsi ascribuntur, antiquissimi scriptores Ell
•
boro non Encomio digni essent, imò viderentur omnium hominum nequissimi & stultissimi: E
•
rum quidam Aegyptij longè diversa ab hactenus dictis de ortu Dionysi tradiderunt:
Allegorianon iniucunda, totam rem complecte
••
.
Aiunt enim Ammonem regem partis Libyae, qui Coeli filiam ac Saturnis
•
rorem duxerat, cum viseret regionem ad montes Ceraunios, reperisse virginem formâ egregia Amaltheam non
•
ine, cum qua congressus fili
•
m genuit, qui cum postea robere & forma esset insignis, Dionysus fuit vocatus: Amaltheam constituit reginam propi
•
qui loci, cuius loci figura cum esset cornu bovis similis, dictū est cornu Hesperidum, ob fertilitatem veró regionis quae multiplices domesticorum fructuū arbores produceret,
regio vocata est cornu Amaltheae. Caeterum Ammon veritus Rheae zelotypiam, puerum in Nysam quandam vrbem deferri curavit longè ab ijs locis distantem in quadam insula á Tritone fluvio compraehensa ad praecipitem locum, vbi fuerunt angustiae quaedam, quas portas Nysaeas vocârunt. Erat ibi regio peramaena, mollibus pratis distincta, locus
que
irriguis multis aquis lympidis scatentibus abundabat, omni fructifera
•
um arborum genere consitus, cum multae etiam optimae vites sponte nascerentur. Afflabatur locus multis amaenissimis ac saluberrimis ventis; quare incolae longissimâ aetate fruebantur cum regionis ingressus multis condensis altisque arboribus sepiretur & vallibus satis profundis, jta vt Sol non facile posset penetr
•
re, ac vix lumen ipsius Solis; ad omnes accessus fontes fu
•
r
•
nt dulcium aquarum, cum semper virentes ac odoriferae arbores multae essent, & suaves flores, & variarum avium cantus; at
que
vt vno verbo concludam, nihil prorsus ad absolutam voluptatem habitantium ibi desyderari poterat, Illuc vbi Ammon accessisset, filium alendum dicitur dedisse Nysae,
Nysa, Aristaeus & Pallas curam habent Dionysi.
vni filiarum Aristaei, cujus tutorem instituit ipsum Aristaeum, virum prudentia omni
que
genere disciplinarum praestantem: At Palladem praefecit devitandis insidijs novercae, quae paulò anté ad fluviū Tritonē è terra edita visa, Tritonia fuit appellata. Enim verò cum Rhea postea virtutem & gloriam Dionysi privigni vbique celebrari audivisset, irata est Ammoni, Dionysum
que
omni arte procuravit capere, quod cum facere nequivisset, reliquit Ammonem, & ad fratres Titanes confugit, apudque Saturnum fratrem habitare decrevit: Persuasit etiam Saturno vt cum caeteris bellum adversus Ammonem susciperet quod factitatum est: Ammon
•
m inquiunt, tum annonae penuria laborantem in Cr
•
tam necessariò consugisse, dux iss
•
que
filiam vnius Curetum tunc imperantium Cretam nomine, at
que
insulam prius I
•
eam nominatam ab vxore Cretam vocasse: Saturnus occupatis à se locis Ammonis, cum nimis acerbé imperare visus esset, magnum
odium subditorum in se concitavit, nec ita multò post cū magnis copijs comparatis adversus Nysam & Dionysum militavit. Dionysus auditâ fugâ paternâ,
Dionysi expeditio.
multos milites é Nysa collegit, & inter hos ducentos pedites, robore, beneuolentia erga ipsum & officijs praestantes: His accesserunt collectitiae copiae è Lybia & magna manus Amazonum, quae etiam eó libentius adventârunt, quod intelligebant se Palladem rerum militarium studiosam sociam belli esse habituras: Sic marium summus Imperator Dionysus, foeminarum Pallas ductabat exercitum. Inito praelio multis vtrin
que
cadentibus,
Pallas Amazonum dux.
Saturnus vulneratus est, ac victoria fuit penes Dionysum, cujus praeclara virtus illo die praecipuè enituit. Titanes fugâ se servârunt in loca Ammonis, quos per deditionem postea captos libertati restituit, option em
que
dedit, an secum vellent militare vel abire, qui omnes secum militârunt, ac Dionysum tanquam Deum salubrem coluerunt. Aiunt expeditionem adversus Saturnum fuisse susceptā, militantibus vnà nobilissimis Nysae is, qui Sileni sint vocati, cum primus qui regnavit Nysae, Silenus nominaretur. In itinere multa monstra domuit, desertas
que
regiones colonis replevit. Saturnus Dionysi copijs auditis vrbem succendit, abducta
que
secum Rhea & quibusdam amicis per obscuritatem noctis ex vrbe diffugit: sed cum in custodias vbi
que
distributas incìdissent venissent
que
in potestatem Dionysi, non modò nihil inhumanum passi sunt, sed etiam vltró invitati, vt pro paternâ charitate inposterum cum ipso vnà viverent, omnem debitam reuerentiam ob conjuctionem sanguinis consecuturi; sed cum denuò Titanes clam arma parâssent▪ ab eodem victi pugnâ ad vnum sunt trucidati. Haec narratio de Dionysi ortu, bello & victoria totū artificium Philosophicum graphicè depingit cum omnibus su
•
s circumstantijs, vt mox audiemus. Cum veró Dionysius hac victoria parta, de omnibus nationibus benè mereri studeret, orbē
que
terrarū illa, quae sciebat docendo peragrâ
•
it, Mercuriū Trismegistū vxori consultorē,
ac Herculem Aegypti praesidem reliquisse dicitur;
Mercurius, Hercules, Prometheus Aegypto praefecti.
Prometheo
que
primum ab Hercule locum dedisse: In montibus Indiae non procul à Gange fluuio columnes duas erexit in oriente, vt in occidente Hercules: Indiam vniversam debellauit, & vrbes Orientis suberit: Eius exercitus fuit coactus ex agricolis mulieribus
que
Post triennium ex India redijt, mox per Libyam & Hispanias peruagatus, mulieres
que
choreis & saltationibus indulgētes multas in castris habuit: Hic vbi Nysam florentissimam ciuitatem in India condidisset apud Indum fluvium, Ariadnam duxit: Furore autem à Iunone iniecto percitus orbem terrarum peragrauit: Dicebantur Cobali daemones immites & inhumani quidam & Satyri & Bàcchae (vnde ipse Bacchus dictus) & Sileni ipsum comitari cum cymbalis & strepitu quocun
que
incederet, qui in curru à Lyncibus tracto vehebatur. Ouid: 4. Metam: circa cum lynces, tygres & Pantherae esse consueuerunt: Pardali pellem semper gestauit, vnde Bryseus appellatus est: Lusus ipsi socius fuit: Pro sceptro thyrsum gestauit: Sacer illi abiegnus ramus, abi
•
s, hedera, smilax, quercus: Pica inter aues, & ficus folia, Narcissi
que
corona non ingrata fuit: & Draco inter reptilia: Eius Sacerdotes faeminae erant Maenades dictae, Thyades, Bacchae & Mimallones. Leo factus, cum veheretur naui, omnes nautas piratas, praeter ipsum gubernatorem in sugam vertit, vt in delphinos versi in mare statim desilierint: Triennium apud Proserpinam dormivit, deinde excitatus choreis indulsit cum Nymphis: Ab Indica expeditione in patriam post triennium revertit, hostes
que
suos profligauit: Cum
que
idem sit, qui Osiris, vt dictum, cum sepultus fuisset, revixisse fertur integer; Non solum cornutus, sed etiam taurino capite ab antiquis fingebatur: F
•
rtur hic deus primus omnium mortalium depressos ad sordida quae
que
hominum animos ad deorum culium erexisse,
Dionysus primus pro Des c
•
lius upud Gracos.
vt Ouid: habet lib: 3. Fastor: Ante tu
•
s ortus &c: Quod de Orphei festis Trietericis ad Graecos translatis omnium primò intelligendum, de
quibus post agemus: Cum discerptus esset in bello Iouis contra Titanes, Pallas eius cor palpitans ad Iovem detulit: Primvs omnium duxit triumphum, cum
que
ille mitra circa caput vsus esset, mansit postea consuetudo regibus, ad eius imitationem diademate vti: Quae omnia si ad vnguem examinare ipsi
que
rei, de qua conficta sunt, pro dignitate applicare vellemus fortè institutae breuitatis rationem transgrederemur; Ideo
que
succinctè de illis saltem tractabimus, cum singula maxima ex parte ex antè dictis & póst declaran
•
is ciucescant: De combustione Semeles matris Bacchi, sub Aesculapij ortu diximus; Quia similis vtróbi
que
modu
•
; Ille ex Coronidis, hic ex Semeles matris cineribus ereptus & enutritus dicitur, ille à Chirone, hic à Mercurio, vel vter
que
& educatus à nymphis, Hyadibus, aquosis partibus; Bimater est, quia
•
is è Mercurio genitus, vt tradunt omnes philosophi: Nam noster filius, inquiunt, habet duos patres & duas matres, & quia charè nutritus est in igne,
Lull: Theor: Test. c. 46.
ideo nunquam moritur: Iovis femori assutus fingitur, vt maturescat; Ita enim conuenit in arte; Nam fixum figit volatile: Est
que
hoc loco Iupiter cum suo fulmine ad Semelen mortalem, longissimis capillis praeditā, accedens, Ignis noster in vitro accensus, qui comburit magis quam ignis inferni, vt ex Riplaeo sub Vulcano adduximus: Hic Iupiter iu
•
at & maturat nostrum faetum; Qui discerptus à terrigenis seu terrenis partibus a Cerere matre, aquea substantia, cōpactis membris integer reuixit: De loco
•
atali & parentibus satis diximus; Miracula, quae fecit,
•
ò
•
ē respiciūt, quod ipse alia divisa & mortua vn
•
ēdi & resuscitā
•
ivim habeat; Amphisbaenam occidit, duplici capite serpentem; Quia duplex est serpens in arte occidendus, cum alis & abs
que
alis: Liquores ab ipso product
•
; Quia ex aqua & terratotum constat compositum; Si ita
que
Dionysus adultus est in terram redacta substantia, non abs
que
causa dicitur liq
•
ores producere: Iuvenis, barbatus▪ imberbis, senex, mas, faemina est; Sic enim Agmon in
•
urba: Imberbis est, inquit & est qu
•
que
barbatissimus;
〈◊〉
, non volans,
•
lum
•
s praeditus quo
que
est & volans, & si aquā ipsū aixeris, v
•
rū di
•
is, si aqu
•
negas, non falso neg sti:
De Aegyptiorum traditione, qui Ammonē Saturni sororem Rheam pro conjuge habentem, Dionysi patrem & Amaltheam Nymphā matrem faciunt, dicimus, quod ipsi potius ad res quàm nomina respexerint, cum alios parentes Dionyso assignent, aliosque Osiridi, quem tamen vnum & eundem cum Dionyso statuunt: Manifesté igitur ipsi hystoriam esse negant, sed Hieroglyphicum figmentum ad res significandas inventum: Ad cornu Amaltheae, omnis abundantiae fontem, & hortos Hesperidum simul respiciunt; At Topicâ illa descriptione tot circumstantiarum primi inventores nihil aliud innuere voluerunt,
Allegoriae absolutissimae explicatio.
quam Allegoriam vniversalem totius operis intelligentibus ob oculos ponere cum omnibus suis differentijs & partibus; adeò vt vix putem evidentiorem apud recentiores extare similitudinem, quâ artis totius operatio adumbretur magis, quam illâ: Per puerum, subiectum intelligitur; Per Nysam vrbem, vas; vbi sint Portae Nysaeae angustae, vasis obseratio & conclusio: Regio amaena varijs arboribus, vitibus, ventis, floribus, avium cantibus, denotat omnia necessaria ad vitam & voluptatem ibidem ipsi adesse: Aristaeus prudentissimus & optimus artifex praeficitur operi: Pallas singularis sapientia & ingenij subtilitas vt quo
que
adsit, requiritur: Quae deinde adduntur de Saturno ex instinctu sororis Rheae, quae Ammonem reliquerat, adversus Dionysum bellum moventis, de nigredine Saturnina in principio operis apparente nos intelligimus; Amazones virgines bellatrices adsunt Dionyso; Lac enim virginis multum operatur et vis virginea; Nam mater eius virgo est, & pater non concubuit: Dionysus vincit Saturnum, quia nigredo cessat, & Titanes deditione capit; hoc est fumosas exhalationes materiae sistit: & Deus salubris cultus est, Dionysius; quia saluti hominū, vt & Aesculapius natus est: Monstra domuit multa, quia ipsa materia monstrorū nomen & omen obtinet, vt antè demonstravimus, quam domat, & desertas regiones colonis replet: Nam vt Lull: Theor. test. c. 9. In isto liquore
rectificatur magnus draco, & proijcitur à magno deserto Arabiae, quia immediatè suffocaretur prae siti, & periret in mar
•
mortuo, &c. Verte igitur ipsum, & mitte in regnum Aethiopiae, vnde naturaliter nativus est: Saturnus vrbem incendit fugiens per obscuritatē noctis; quia igne nigredo noctis abigitur; non tamen violentiâ, sed humanitate tractatur, suaviter magno cum ingenio, vtpote originis patriae; at Titanes, qui sunt sulphureae exhalationes omnino è medio tolluntur: Quod deinde orbem terrarum pervagatus sit Dionysius, jam ante sub Osiride exposuimus; Mercurium, Herculē & Prometheum domi praefecit officijs regni; Indiam subegisse dicitur, Libyam, Iberiam seu Hispanias, quia haec loca optimis metallis abundabant: Cobali daemones sunt agrestes & venenosifumi qui adsunt materiae; Satyr
•
, Sileni, mulieres cū cymbalis & strepitu, volutationem & agitationem materiae significant; item mot
•
m & sonitū; Lynces, Tygres, & Pantherae, diversitatem colorum insinuant; Thyrsus ipsi pro sceptro, non quod vinū eo significetur, prout vulgares exponunt, Et inter caeteros quidā linguax (& abs
que
lingua nullus) de natione Europae fortissima, & literis & armis nulli cedente, haec tanto viro, si dijs placet, digna verba protulit, Eam Thyrsigeros multos, at paucos Bacchos praebere; Et alibi de eâdem;
Delicativerborum missûs delicatus coquus, vt se mundo propinat admirandum.
O pisces, pisces, inquit, non est haec aqua, in qua vos natetis, quibus magis ille ex Cithaerone, quàm Helicone liquor sapit: Quasi verò hic humuncio quicquam viderit de arcanis thyrsi, & non potiùs in superficiali cortice illorum haeserit; Quid scivit, nisi verba suo ordine ponere Sybarita comptus sermone, & dilicatus Physignatus, sensu rerum plebejus omnino? Cui ille genti non detraxit, vt se cens
•
rem & arbitrum latinitatis faceret? At ille ne piscis quidem, sed apuis similis, quae ex spuma maris ortae spumas lingunt & pascunt superficiem aquarū, non profundum petentes: Ejusmodi verborum Daedali labyrintho rationis includendi in Icaris suis,
Bacchifilij, Staphylus▪
vt res ipsa convincet aliquando talioue
•
patientur: Staphylus dicitur Bacchi fuise filius, cuius
filiam Rhio cum compressisset Apollo, illud
que
Staphylus sensisset, quod esset gravida, illam in arcam inclusit, & in mare dejecit: Arca in Eubaeam postmodò delata, in spelunca quadam Anium peperit, quem ita à moerore nominavit:
Anius.
Hic Anius posteà é Dorippe Nympha Sperma, Oeno & Elaidem suscepit, quibus Apollo concessit; vt quoties optarent, vel vinum, vel semina, vel oleum caperent pro suorum nominum significatione: Alij Dionysum solem arbitrati sunt, vt Cererem Lunam; Sic Virgil. lib. 1. Georg: Vos ô clarissima mundi lumina, & Orpheus in hymnis: Sol clarus Dionysum, quem cognomine dicunt; Sed Poëtae sic secundum communem vulgi captum loquuntur; si Dionysus est Osiris, vt alibi satis convincitur, & Apollo & Diana, Sol & Luna sunt, quomodo Apollo dicitur Osiridis filius, Sol Solis, vt caetera absurdissima omittamus? Verùm ex hactenus dictis omnia de Dionyso restantia, cur triennium dormiuerit, leges tulerit, tripudiorum Deus sit, in leonem versus, cornutus habitus, mortuus revixerit, ejus
que
nutrices à Medea coctae dicantur, & his similia facilè intelliguntur:
Perseus 9· Iovis filius.
Nunc ad Perseum Iovis ex Danaë filium accedemus: Acrisius Danaës pater filiam Danaën in aheneum thalamum in aula domestica subterraneum inclusit, propterea quod ex oraculo didicerat se à nepote ex filia occisum iri: Huius igitur in amorem cum Iupiter incidisset, auro similis diciturè tholo defluxisse, quod cum illa in sinum cepisset, Iupiter quis esset, se patefecit, ac illam compressit, ex quo natus est Perseus: Hoc Horatius lib. 3. Carminum sic descripsit:
Pers
•
i ort
•
s.Inclusam Danaënturris ahenea
Robustae
que
fores & vigilum canum
Tristes excubiae munierant satis
Nocturnis ab adulteris,
Si non Acrisium virginis abditae
Custodem pavidum Iupiter & Venus
Risissent; fore enim tutum iter & patens
Converso in precium Deo.
Aurum per medios ire satellites
Et perrumpere amat saxa potentius
Ictu fulmineo:
Quidam clam illam peperisse volunt, & puerum trienniū absolvisse priusquam Acrisius id persentiret, tum ad aram Her
•
ei Iovis Danaën a p
•
tre
•
uisse adductam & interrogatam ex quo peperisset, cumque illa è Ioue diceret, minimé creditam, caesa prius nutrice, quae ipsi adfuisset, in arcam ligneam inclusam fuisse, & in mare dejectam. Deindi cum ad Insulam Seriphum arca applicuisset, à Dictye fratre regis, qui ibi fortè piscabatur, haec arca reti extrahitur, quem Danaë rogauit, vt arcam aperiret, quare cum ille reclusisset, didicisset
que
quinam essent, domū deduxit, & vt affinitate conjunctos apud se perhumaniter habuit. Polydectes rex deinde Danaae vim infe
•
re conatus est, quod cum ob Perseū non posset, munus Perseo imposuit, vt ad se Medusae caput ad ferret, quod Hippodamiae filiae in dotem dare vellet. Hic Polydectes Seriphi rex fingitur, adnepos Neptuni: Cui dum Perseus parere cogitur, ad iter sese accingit; A Pallade ita
que
scutū & speculū, á Mercurio Harpen seu falcatum ensē, à Plutone perā & galeā, à Nymphis talaria seu calceos volucres mutuatus est: quibus instrumentis Perseus instructus ad Medusam, multos homines in saxa convertentem, vnam Gorgonum contendit: Gorgones autem habebant capita serpentibus implicita squamosis, dentes aprugnos, manus ferreas, & alas, quibus volabant, aureas: Hae in extremis Iboriae partibus ad occidentē ab Hesperidibus haud procul distātes hab
•
tare dictae sunt: Menander in libro de mysterijs Scillā etiā memorat inter Gorgones à nōnullis numeratam fuisse:
Menander de mysterijs fabulosis.
Primo autem ad Graeas Perseus profectus est, quae erant sorores Gorgonū, numero tres, oculum & dentē vnicum communē habētes, quos ab illis mutuò acceptos tam diu retinuit donec illae Nymphas, quae alatos calceos haberēt, indicassēt: Horum
ope ad Medusam accedens, quam aversus speculo cō
templatus, cum ipse galea Plutonis tectus conspici non posset▪ Pallade manum dirigente, vnico ictu obtruncavit, capu
•
que
ejus in peram conjectum, lapidificandi virtute praedi
•
um ad Palladem gestavit; In reditu Cassiopes & Cephei, Aethiopum regis, filiam á monstro marino dilacerandam Andromedam dictam, ostenso capite Medusae, liberavit, & in vxorem duxit: Atlantem in montem vertit, cujus Maera fuit filia; de qua Homerus 1. Odyss.
Colit atria diva
Filia prudentis Atlantis, qui alta prefundi
Omnia cognovit Pelagi:
Hic Atlas, de quo anté monuimus, dicitur imperasse Hesperijs & responsum â Themide Parnasia accepisse, futurum esse, vt à quodam Iouis filio aureis pomis spoliaretur: sic Ovid: lib. 4▪ Met.
Memor ille vetustae
Sortis erat: Themis hanc dederat Parnasia sortem:
Tempus, Atla, veniet, tua quo spoliabitur auro
Arbor, & hunc praedae titulum Ioue natus habebit.
Cum igitut Perseus abscissum caput Medusae reportaret, & ab Atlante, vt Iovis filius, hospitio repudiaretur, huic Medusae caput ostendit, ita inquiens:
At quoniam parvi tibi gratia nostra est,
Accipe munus, ait, laevâ
que
à parte Medusa
Ipse retrouersus, squalentia protulit ora,
Quantus erat, mons factus Atlas.
Postea Perseus fortè fortuna ludens disco, avum suum incognitum Acrisium disco in pede vulneravit, ex quo vulnere ille, vt fato praedictum e
•
at, interijt. Ex sanguine autem Medusae effuso Pegasus & Chrysaor nati
finguntur; Pegasus, equus alatus ad Palladem deductus, à qua Bellerophonti Glauci filio (nepoti Sisy phi, pronepoti Aeoli, abnepoti Iouis) datus est ad trucidandan Chimaeram, monstrum triforme ex Typhone et Echidna natum; Hic Bellerophon, vt Theopompus lib: 7. Philippicarum ex fabulosa traditione scribit, Chimaeram insidens Pegaso non sagittis transfixit, sed hastâ quadam petijt, quae plumbum haberet in summa parte collocatum, quam partem hastae cum Bellerophon in os Chimaerae intrusisset, plumbum igne (quem efflabat ore) collique factum, in ventrem Chimaerae defluxit, et illi combussit omnia intestina, vnde mortua est: Bellum stratagema à Bellerophonte ex cogitatum; Quod si quis pro rei gestae hystoria accipit, aut de qua re et quam ob causam fictum sit non percipit, plumbeus ingenio aestimari possit:
Fons Heliconis vnde.
Eiusdem Pegasi vngulâ fons Hippocrene in bicipiti Parnasso excitatus traditur, ex quo Musae, Apollo, poëtae et omnes literati bibunt et eruditiores evadunt: Sic eruditio poëtarum ex fonte Parnassi, hic ex vngula Pegasi, Pegasus ex cruore Medusae, Medusa ex monstro marino progenita, à Persco trucidata, Perseus è Iove, Iupiter è Saturno, Saturnus è Caelo, tanquā aurea cathena dependet; Idem de Chrysaore dicendum, qui Geryonis tricorporis, puniceos boues possidentis, pater est: At quis hanc Persei allegoriam ex praecedentibus non agnoscat? Nihilominus pauca adijciemus: Aurea pluvia et Iupiter descendens in Danaës sinum, non auaritiam nec voluptatem auro emptam denotat, nisi secundarió, sed quia ita in artificio philosophico conuenit; Ibi enim aurum cum auro miscetur, et ex vtro
que
filius noster nascitur in aëre, vt Riplaeus por: 6. habet, ne nimium stude asperflandis carbonibus: Et Rosar: Conceptio, inquit, & desponsatio fit in putredine in fundo vasis, & generatio genisorum fit in aëre, scilicet in capite vasis, id est, alembici: Et Senior: Sicut videmus solem habentem duos radios super cinere mortuo pluentes, & reviuiscit, quod fuerat morti deditum, sicu
•
mortuus post inopiam magnam: Haec est soror & hic est frater
eius, per quem indurauerunt & desponsauerunt subtilitate praeparationis: sed postquam facta est conceptio, volare fecerunt, & fuerunt in domibus montiune: Et paulò post: Et hinc reg
•
m, quem nominavimus, exponam tibi per illum genitum, quem memor
•
uerunt, qui gignitur in aëre, & fuit conceptus e
•
us in terra vel inferius: Hic Perseus postquam: adoleverit, Medusam, hoc est, Materiam philosophicam figit, obtruncat, & eius sanguinem spargit, vnde Chrysaor, aureus faetus nascitur: Hinc Arnoldus lib: 2. c. 25. Rosar: docet, quomodo noster Perseus educari & nutriri debeat, cū inquit: Certum nam
que
tempus est, quod ipsa (Danaë) habet ad impraegnandum, partendum & nutriendum, ac operandum: Vnde cum terram habueris impraegnatam, exp
•
cta partum. Cum verò pepererit filium (Perseum) nutrias eum, quous
que
possit tolerare omnem ignem, & tunc p
•
teris facere proiectionem ae ipso; Hoc est, cum iam omnem ignem patitur, tum armatus est gladio Mercurij, galea Plutonis, scu
•
o Palladis, et tunc poteris ipsum proijcere, seu mittere ad Medusam serpentigenam trucidandam: Gorgones autem, qualis et Medusa fuit, dicuntur monstrosae serpentibus implicitis et aureis alis; Hesperidibus proximae et Atlanti; Sunt
que
eiusdem generis, cum illis, et laboris superandi; Vt enim Hercules Iovis filius ad Hesp
•
rides,
Hercules: 9▪
Iovis filius.
sic Perseus ad Gorgones ablegatus dicitur: De Perseo saris; Nunc sequeretur Hercules, Iovi ex Alemena natus, ideo
que
inter Ioviales liberos recensendus: sed quia de eo sub Hesperidum pomis et corua aureorum cornuum declaratis antehac egimus, et toto quinto libro de eius laboribus dicturi sumus, hic saltem eius genealogiae lineam ostendisse sufficiat: Similiter de Iovis filijs, ex ovis more avium exclusis,
Pollux & Helena. Castor & Clytaemnestra. 13. Iovis filij.
Polluce et Helena ex vno, et Castore cum Cly
•
aemnestrâ ex altero, quos ille formâ cygni Laedam Tyndari Oebaliae regis vxorem comprimens, ex eà suscepit, de quibus fortè alibi, paucissima hic brevitatis gratiâ dicemus: Ex hoc ovo tanta Ilias malorum, tanquam ex equo Troiano, erupit; Fingatur, non fuisse,
ergo nec Helena, nec eius raptus, nec bellum Troianum; Nec Castor & Pollux Argonauticis interfuerunt centum annis ante Troianum bellum, licet eiusdem aetatis cum Helena fuerint, nec Clytaemnestra ab Oreste filio ex Agamemnone interfecta est; Et quis caetera omnia ex hoc ovo siue vno siue gemino exorta mala narraret? Tolatur & pomum aureum Eridos, & non erit causa rixae inter deas, nec raptus Helenae: Si
•
è pomo et ovo multa provenerunt mala vnà cum bonis: De Helena et geminis fratribus sub Troiano bello nonnulla addemus;
Duo fratres Iovis atnepotes ducunt duas sorores Iovis filias ex ouo natas.
Hic Clytaemnestram cum filio suo parùm consyderemus: Hanc Agamemnon in vxorem duxerat, qui cum Orestem ex ea suscepisset, ac ad Bellum Troianum proficisci cogeretur, Aegisthum cantorem domi reliquit; Cum quo Clytaemnestra in quodam Palladis sacello extra vrbem, occlusis ostijs, concumbens, à filio Oreste superueniente, vnà cum adultero occiditur: Orestes à caede matris apud Areopagitas absolutus fingitur, pari vtrin
que
suffragiorum numero invento; Vnde ille Mineruae aram erexit: Póst expiatus est & lustratus aquis ex Hippocrene fonte haustis: Demùm furijs correptus, Palladis statuam ex Taurica regione, & Iphigeniam sororem recuperare, sese
que
in fluvio septem rivis confuso abluere ab oraculo iussus est: Sorores habuit Iphigeniam, Electram, Chrysothemim, Laodicen & Iphionassam: Comam lugubrem,
Agamemnonis filiae.
quam toto eo tempore retinuerat, in Tauris deposuit loco, quem Acen vocârunt, & tonstrinam, vbi comam totondit; Alij istud ipsum iuxta Gytheum saxum contigisse memorant, quod ociosum vocârunt, super quo vbi sedisset Orestes, fuit ab insania liberatus, id
que
Palladis consilio: Electrâ sorore datâ Pyladae in vxorem, ipse Neoptolemo Achillis caeso, Hermionem in matrimonium duxit, ex qua Tisamenum, ex Erigone Aegisthi filia Penthilum genuit, habitans Orestiae à serpente tandem ictus diem suum obijt: Ossa deinde eius in officina fabri aerarij
inuenta sunt, quod oraculum praedixerat, ea inquirenda▪ esse,
Aenigma:
eo
que
loco inuenienda, vbi venti, percutiens, repercussus et hominum pernicies simul reperirentur, quod cum Lychas de fabri officina interpretatus esset, ventos, folles; percutientem malleum, repercussum, incudem, et hominum perniciem ferrum intelligens, ossa Orestis ibi inuenta, iuxta Parcarum fanum in sepulchro Agamemnonis,
Nota.
oraculo iubente, sepulta sunt. Quo figmento ignaris nihil absurdius, intelligentibus vix quicquam venustius videtur: Agamemnon quis sit sub Troia consideravimus, hìc Clytaemnestram Iovis filiam esse pa tet, quamuis alij ovum illud, ex quo Castor et Clytaemnestra editi sint, Tyndari fuisse affirment; De vtro
que
enim eadem veritas apparet: Novum quid esse dices, mulieres parere oua, et aues imitari: Id Ethnicis non mirum visum quia formâ cygni Laedam subagitaverat Iupiter: At nos extra allegoriam id monstrosum et mendacissimum scimus; Nec sufficit, nescio quam moralem fictionem subesse, arbitrari; Quia moralia de omnibus seu in bonam seu in malam partem fingere liceat, at naturalia genuina ijs contenta et tecta non item; Apud chymiae artifices saepissimè repetitur, matrem a filio devorari, occidi, in ventre eius inhumari; Nam ita reverà necesse est: In duobus, inquit Flamellus, negocium hoc omne consistit, vt videlicet igne tuum sulfur penetrativum efficias & attractiuū, quo matrem suam deuorare queat, & compleveris opus: Matrem infige ventri faetus, quem antea peperit, tum demum sibi pater erit, ac filius ex duobus spiritus perfectus: ac ibid: Tum faetus matrem deuorat, patrem
que
suum in vnico lacu suffocat, in quo simul flores, lac, fructus at
que
sanguis inveniuntur. Et in Aenigmate 6. Super matrem praegnantem seruum rubicundum aequaliter conde; Matrem mortifica, manus eius & pedes abscindens: Et Lull: in codicill: Oportet matrem quae prius generat filium, inhumari in ventre filij, & ab eo generari: Nec solum filius matrem init et occidit, sed et patrem proprium interimit sub allegoria; Vt Oedypus Laium patrem in via sibi occurrentem et cedere nolentem, ac Iocastam
matrem in vxorem ducit; nec non avum, vt Perseus Acrisium: In Palladis Sacello Clytaemnestra adultera occiditur, ostijs occlusis: hoc est, vas artis obseratur: Orestes absoluitur pari suffragiorum numero; Pondera enim geometricè aequata esse oportet: Hinc Minervae, sapientiae deae aram erexit: Aquis lustratus dicitur ex Hippocrene, quia ille Pegasius
•
ons huic negocio convenit: Nam Pegasus ex Medus
•
e sanguine ortus habetur: Quae de statua Palladis, & lotione ejus in septem rivis narrantur, allegorica sunt & hùc spectant: De Palladio inferius dicitur: De lotione sic Clangor: Et ita sunt in summa septem decoctiones, scilicet quatuor ante vivificationem, id est fermentationem, & postea tres, quae designantur perseptem assaturas, vt etiam dicit Philosophus: Aes nostrum corpus habet hydropicum, vt Naaman Syrus leprosum, propter quod quaerit lavacrum regenerationis septies in Iordane, vt ab innatis passionibus & corruptionibus emendetur: Sorores ejus, inter quas Chrysothemis, sunt partes aquosae; Comam alit, quia nihil separari convenit: posteá comam tondere sinit juxta Acen vel Saxum; ac deinde ociū est á laboribus: De ossibus Orestis inventis in officina aerarij fabri credibile est; quia sic in Allegoria Merlini dicitur, quod etiam regis crines & vngues mirabilia faciant in ejusmodi officinis: Verisimile est adhuc ab artificibus nonnulla relicta per mundum errare opera, & fabrorum officinis interdum inveniri, licet non agnoscantur; Porró ex Europa Agenoris Phaenicum regis filia, Cadmi sorore formâ tauri, à Iove compressâ nati dicuntur Minos & Rhadamantus; item Carneus:
Minos & Rhadamantus: Carn
•
us;
•
6. Iovis filij.
Cadmi Allegoriam iam ante attigimus, quomodo ille Europam quaerens Thebas condiderit Baeotiae civitatem, ibi
que
consederit: Europa autem cum alijs puellis expaciata traditur; quae cum taurum
•
mirae pulchritudinis (in quem se Iupiter mutaverat) attrectaret in
que
e
•
us tergum conscenderet à Iove in Cretam deportata, ibi
que
resumptâ formâ pristinâ ab eo gravida facta est, quae peperit Minoa & Rhadamantum: Minos Pasiphaēn filiam Solis,
Aeëtae regis sororem in vxorem duxit, vt par pari gauderet, nempè filius Iovis, filiâ Solis, ex qua genuit Ariadnam & Minotau
•
um, qui Labyrintho à Daedalo facto inclusus à Theseo Ariadnae operâ trucidatur: Posset fieri vt his personis aliquid hystoriae subesset, provt de vestigijs Labyrinthi Cretici adhuc extantibus narrant, quamvis Diodorus dicat suo tempore Creticum intercidisse & Aegyptium Labyrinthum longé eo antiquiorem durasse; De reliquis, quae ad Minois & Rhadamanti fabulas spectant, de
que
judicio eorum apud inferos incorrup
•
o, cum plaera
que
á Poëtis sequentis aevi afficta sint, hic non dicemus: Ex Antiope filia Nyctei, vel vt alij sentiunt, Asopi Iupiter Amphionem & Zetum genuit: Amphion à Mercurio magistro lyram tractare didicit,
Amphion & Zetus 18. Iovis filij.
cantu
que
feras & saxa movit, vt Orpheus Calliopes filius; Fratres hi duo Thebas dicuntur condidisse ac muris & t
•
rribus munijsse: Fabulati sunt igitur saxa sua sponte assilijsse, murum
que
extructum fuisse, dum Amphion lyram suaviter pulsaret, vt ait Horatius in arte Poëtica:
Dictus & Amphion Th
•
banae conditor vrbis
Saxa movere sono testudinis, & prece blanda
Ducere qu
•
vellet:
Idem referunt de Trojanis muris ab Apolline extructis; & de Orphei vatis musica, quâ ille navem Argô rexit, & feras & saxa attraxit: Sed haec Hyperbolica esse nemo non videt quocun
que
modo interpretetur, sive de communi Poësi, ejus
que
dulcedine & efficacia, sive de rebus sub eâ contentis: Amphion primus aram Mercurio, quod ab eo lyram accepisset, dicavit: Pausanias in posterioribus Eliac
•
s exissimat Amphionem & Orpheum fuisse Aegyptios & magorum scientiâ excelluisse: quod tamen non est credibile; quia Graecos h
•
s fuisse & ad Graecos Aegyptiorum scienti
•
m transtullise ex omnibus authoribus & circumstantijs convincitur. De hactenus enumeratis miraculosis,
ne dicam monstrosis, Iovis Ethnicorum Dei, majoris familiae crediti propter adulteria transmutationibus sequens distichon habetur.
Fit Taurus, Cygnus, Satyrus
que
aurum
que
ob am
•
rem
Europae, Ledes, Antiopae, Danaës:
Quibus non minus monstrosum ortum Palicorum fratrū addimus, qui Iovi ex Thalia nati dicuntur:
Palici fratres 20. Iovis filij.
Quae cum se gravidam è Iove cognovisset, verita Iunonis indignationem optavit sub terram occultari; at partûs tempore terrâ reclusa cum Thalia tam diu latuisset, duo pueri non procul à Catanis in Sicilia proruperunt. Quae licet fabulosa sint, tamen apud superstitiosos Ethnicos hystoriae fidem impetrárunt:
Proserpina, 21. Iovis filia.
Ceres a Geres Hebr: spica deducitur à quibusdam.
Deni
que
ex Cerere Proserpinam Iupiter genuisse fertur; Praeter jam dictos idem n
•
merosam sobolem ex varijs Nymphis Calisto, Niobe, Laodamia, Taygete, Savona, Protogenia alijs
que
pellicibus suscepit; ita vt nullum relinquatur dubium, si filijs Iovis, nepotibus ac pronepotibus Neptuni progenies adnumeretur, nec non ventorum, fluviorum, montium, Oceani, Ponti & aliorum marium, ex his tanquam progenitoribus omnes deos, deas, heroas, heroinas s
•
u semideos & semideas ex aurea Cathena velut pendentes & descendentes deduci & propagari posse: At
que
haec hactenus pro exemplis demonstrata, de reliquis simile judicium manifestantia, nobis hoc loco sufficiant.
Finis Libri Tertii.
Liber Quartus. DE GRAECIAE Festis ac Sacris, nec non certaminibus & Ludis pro memo
ria artificij Philosophici institutis & solenniter celebratis.
CVM memoria hominum adeó labilis ac mens ita imbecilla sit, vt nisi objecto quodam in sensus incurrente saepe moveatur, facilé praeteritorum aut non visibilium oblivione ducatur, hinc in arduis & magnis rebus nunquam ex animo deponendis á sapientissimis viris, tàm inter Ethnicos, quàm Israë
•
itas, Deo electum populum, sensibilia quaedam solennia instituta, quorum consyderatione ad eorū, quae anté acta & celebrata, vel aliàs arcana habentur non manifestanda, recordationem quilibet non ignavus excitetur, vt Deo Opt: Max: á quo vno omnia bona perfecta descendunt, pro suis donis sempiternas agat gratias: Hoc fine,
Festum creationis Septimo quo
que
die.
jussu ipsius IEHOVAH, Moses memorabilia quaedam festa populo Israëlitico observanda instituit, nempè septimi cujus
que
dici feriationem, & ab omni opere cessarionem, in memoriam creationis Coeli & Terrae, ijs
que
contentorum,
sex dierum spacio peractae; Quia septimo die Creator à Creatione quieverit & cessaverit; Praeterea Pascha,
Paschae.
in angeli Dei percutientis Aegyptiorum primogenitos & parcentis illis, quorum postes sanguine agni immaculati notati erant, memoriam; Pentecosten,
Pentecostes.
in legis divinae in monte Sìnai ab ipso Deo promulgatae, ac festum Tabernaculorum,
Tabernacuculorum.
in quadraginta annorum per desertum peregrinationis, recordationem: Eâdem intentione (illis tamen piè, vt decet, his politicé acceptis) in rebus publicis benè constitutis statuae & imagines eorum, qui suae genti magnam vtilitatem aut ab hostibus liberationem, aliavè commoda praestiterant, positae, & semper seruatae sunt: Haec enim est quasi memoria artificialis constans imaginibus & locis, rerum seu personarum memorabilia facta cuicun
que
non ignaro repraesentans, quemadmodum eiusmodi monumenta olim apud Graecos, Romanos, alias
que
gentes in vsu fuerunt, & adhuc passim habentur: Sic apud Aegyptios cum ex terrestribus bonis summum, ex D
•
i benignissimi largitoris indulgentia, quibusdam acutissimis ingenijs, vt Hermeti Trismegisto & alijs contigisset▪ ne eius oblivio ad posteros promanaret, sed vt Deo gratiae quocun
que
modo redderentur,
Aegyptiorum festa pro memoria.
institutae sunt quaedam ceremoniae & solennitates singulari pompà, ad rem, in cu
•
us memoriam fierent, maximè accommodatae: Huius modi fuerunt, Apis, Aegyptij bovis c
•
rtis coloribus distincti, electio, consecratio, nutritio & cultus in Vulcani templo ipsi ad hibitus, in aquam submersio, sepelitio, novi
que
ruisum electio; item festa Osiridis, Cereris, Adonidis & alia his similia, de quibus iam an
•
è partim meminimus, partim inposterum di
•
turi sumus: A sacerdotibus haec primitús bono fine instituta esse non est dubium, cum aliter de a
•
canis illis agi non liceret: Verúm quomodo deinde ab i
••
naro vulgo in abusum tracta sint, in
que
idololatriam horrendam commutata, ab ipsa experienta patuir: Praeter haec festa, Aegyptij, adhuc duos arcana sua occulté tradendi modos habuerunt, de quibus
iam antè, nempe vnum, qui menti, alterum qui oculis inferuiret; Qui menti, Allegorijs deorum, dearum, heroum
que
facta et res admirandas continentibus,
Allegoriae menti, Hieroglyphica oculis seruiunt ad reminiscendum sub ijs intellecta.
constitit; De quibus hactenus satis copiosè egimus, praesertim secundo & tertio huius tractatûs libris; Qui oculis, Hieroglyphicis animalium aliarum
que
rerum figuris, pictis, sculptis
que
loco literarum et scripturae vsurpatis; De quibus quo
que
primo libro tractavimus: At
que
haec tria, nempe sacrorum celebratio, allegoriarum narratio et hieroglyphicorum adumbratio, adeo in arcanis à sacerdotibus conscijs retenta sunt, ne vlli ex vulgo aut non initiatis innotuerint, sed omnibus alijs, exceptis philosophis sacerdotum filijs, incognita manserint: Causae harum rerum occultationis, iam anté à nobis, & ab alijs prolixius, expositae sunt, ne opus sit eas repetere: Haec ita
que
tria, vt vulgo minimè explorata, cum à sacerdotibus passim pro sacris haberentur, & silentio inuoluerentur, indies magis at
que
magis pro rebus divinis coli ceperunt, de quibus nef
•
s esset inquirere, quid significarent, aut cur & à quibus introducta essent: Hic est vnus et tergeminus fons multorum abusuum, errorum et superstitionum ab Aegyptijs postea ad alias quo
que
gentes mundi translatarum; Vt autem hactenus de dijs deabus
que
nec non heroibus, eorum
que
origine et cultu egimus, pro instituti nostri ratione, ita nunc de festis, ludis, solennitatibus et certaminibus in earundem rerum gratiam institutis breviter hoc libro tractabimus. Lucianus (qui irrisor ethnicae idolo latriae extitit) dialogo de astrol. Orpheus, inquit, Calliopes & Oeagri filius prior omnibus Bacchi sacra in Graeciam introduxit,
•
. Bacchi sacra. Orphica.
primus
que
in monte Baeotiae Thebis, sacra illa, quae Orphica vocata fuerunt, instituit: Quod cum etiam ab alijs tradatur, de eo nullum est dubium: Cur veró haec instituerit, et quomodo celebranda suerint, disquirendum venit: Ab Aegyptijs ea sacra desumpta constat, qui in honorem Osiridis tertio quo
que
anno solennia peragebant, ideo quod dicerent, Osiridem seu Dionysum tertio demum anno ab Indica navigatione reversum esse,
Trieterica.
propterea Trieterica dicta:
Cum verò omnia allegorica sint, quae de peregrinatione Osiridis in Indiam, reliquas
que
mundi partes▪ vt homines colendorum agrorum ac serendae vitis rationem, multa
que
alia vtilia inuenta doceret, susceptâ dicuntur, ita et illud, quod inde originem ducit, aut ob eius peregrinationis memoriam institutū festum traditur, non nisi allegoricum censendum erit: Si enim in verâ Dei polytia, apud Israelitas à verissimis causis, vt antè dictum, profecta sacra celebrata sunt, quae facta praeterita in memoriam revocarent, & facienda seu futura allegoricè de Christo adumbrarent, idem suo modo apud Ethnicos fieri potuit, vt illi allegoriam suis festis inesse intelligerent: At differentia in his et illis toto caelo, quod aiunt, patet: Illa à vero, aeterno et vno Deo, in eius honorem ordinata sunt, tum vt praeterita,
Differentia festorum Ecclesiae & gentium.
ceu revera facta essent, tum vt futura, ceu sub figura secutura, repraesentarent: Haec ab hominibus solis profecta, ingenij sagacitate extusa videntur, vt rei tanquam ita factae, vel sub allegoria creditae monumenta et muta symbola extarent; Vt
que
Moses illa ab ipso Deo, Veritatis fonte, accepit & Israëlitico populo eius iussu obseruanda promulgavit, ita Orpheus haec ab Aegyptijs sacerdotibus omnis vanitatis superstitiosae authoribus ad Graecos transtulit: Illa ad finem salutis aeternae; Haec, temporalis: Vtra
que
tamen ad Creatoris Dei, et omnium bonorum datoris gloriam: Illa à vera Dei Ecclesia et Veteris et novi faederis recepta sunt, haec ab infidelium turba, et reliqua mundi parte:
Gentes in multis Israelitas imitari voluerunt vt diabolus Deum.
Sed illis hoc loco missis, et saltem commemoratis, (cum credibile sit, hunc ritum sesta et sacra instituendi, ab Israëlitis cacozyliâ quadam desumptum et ad ethnicos translatum esse) de his, vt pote mundanis, hominum inuentis, dicemus: Quid per peregrinationem Dionysi aut Osiridis intellectum sit, satis primo libro sub Osiride, et tertio sub Dionyso, declaravimus: Quantum veró temporis ille in peregrinatione Ludicâ consumpsisse dicitur, tantundem Apis, bos Aegyptius, viuere permittebatur ac póst in fontem mergebatur; Sic fabulati sunt ad idem exprimendum
D
•
onysum trien
••
um apud Proserpinam dormivisse, deinde excitatum chore
•
s indulsisse cum Nymphis, vt ait Orpheus in hymno.
Terrestrem canimus Dionysum & numina Bacchi,
Dionysus cū Sol sit▪ terrestris dicitur.Cum Nymph
••
experrectum, quibus est coma pulebra,
Qui prope Persephonem sacris penetralibus olim
Dormivit Bacchi tempus tres segniter annos,
Vt tribus ex
•
ctis convivia iaeta nov
•
ntur,
Ille suis repe
•
it mox cum nutricibus hymnum:
Dicebantur quo
que
haec sacra ab Orpheo instituta communiter Orgia; in quibus tandem tantus abusus nocturnis conventionibus bacchantium adhibitus est,
Orgia. A quibus Orgia prohibita.
vt Lycurgus Thraciae rex, Diagondas Thebanus, & alij quamplurimi omnia nocturna sacrificia propter eorum turpitudines perpetua lege sustulerint: Miracula his diebus, quibus celebrabantur, contingere dicebantur; cum enim in templo per noctem lagenae vacuae deponerentur,
Falsi Dij falsis miraculis, verus Deus veris innotescat.
sequenti die optimo vino plenae reperiebantur; quod dolo sacerdotum, vt credulae & superstitiosae plebeculae imponerent, (vt de Baalitis constat) qui per clandestinos aditus accedentes illas repleverunt, accidisse notius est, quàm vt demonstrari debeat: Agebantur autem illa sacra à mulieribus ideò, quód illas habuisset socias in Indica expeditione: Ab ijsdem Phallus, hoc est, membri virilis species spectabilis magnitudinis cum pompâ praeferebatur: Id
que
in Osiridis memoriam, qui cum á Titanibus membratim concisus esset, ac pudenda in fluvium projecta, ab Osiride, Titanibus captis, ejus membra recollecta & composita dicuntur, excepto membro virili, quod reperiri non potuit: quod autem alij addunt, ideo imperatum esse, vt hoc membrum, formâ Phalli, pro Deo coleretur, rationi absurdissimum est: Verúm haec sacra cum Elcusinijs ejusdem intentionis apud Aegyptios fuisse videbimus; in quibus quo
que
Phalli gestatio solennis erat: Virgines in Trietericis Canistros
aureos gestantes & pueri ex Dionysi templo in Palladis sacellum iverunt; quo satis indicatum est, aliam esse causam hujus celebrationis, quam vulgo innotuit; nempè Dionysum cum Pallade sapientiae dea summam communitatem habere; non quasi denotare voluerint, in Baccho sapientiam esse, vt in vino veritatem; Quid enim non ebrietas designat, operta recludit, &c. Et quamvis verum sit, quod Poëta canit non inelegans,
Tollit humo ingenium Bacchus, mentem erigit altam,
Pegaseâ
que
velut vehit ala:Iun. in Emblem.
Non tamen hinc constare arbitror vt idem praecinit,
Vviferum Bromium, vulucrem sed praepete penna.
Ideo Amyclaeos potuisse; nisi fortè per accidens: Bacchus enim alatus fingitur, propter volatilitatem, cornutus, propter Lunae cornua, taurino capite, quia huic, vt Osiridi, Apis sacer; sic mas & foemina, juvenis & senex, barbatus & imberbis; d
•
quibus proprietatibus antè sub Dionyso diximus: Foeminae praeficiuntur Bacchades his sacris; quia illae comitatae erant Dionysum, cum peregrinaretur; Per foeminas autem vis patiens, quae in subjecto Philosophico primò dominatur, intelligitur & per phallum, vis illa sul
•
urea artificio quodam spolianda, à qua agendi initiū processit: Sic Osiris noster aut Dionysus ab Iside seu Cerere matre iterum componendus est, abs
que
tamen partibus virilibus, seu terra nigra: Sic Iohannes de Padua tradit regē nostrum capiendum & in partes minutissimas dividendū, igne & aqua lavandum, rejectis faecibus & superfluitatibus, tum demum iterum componendum, & juvenem fortiorem
que
quàm prius, resurrecturum esse: Idem habet Merlini allegoria, & alterius de Duenech principe, & hujusmodi aliae: Virgines aderant cum canistris aureis primitias Deo ob
•
erentes, quia aureus Deus erat; & in Palladis sacellum contendebant, ob mysticam quandam causam,
quia in Dionysi peregrinatione totius operis perfectio habetur, qua ille primó ad nigros Aethiopes, & vltimò ad mare rubrum accessit; Haec non abs
que
Palladis artificio cō
tingebant; ideo
que
Palladis sacellum eius templo correspondebat: De abusibus, qui his festis intervenerunt, omni tempore non solum in Graecia, sed etiā apud Romanos, & pene per totum orbem, multa narra
•
i possent, sed quia illi fortuiti fuerint & non de rei essentia, á nobis meritò negliguntur: Cum verò à vulgo hujus festi celebratio, vtpote tripudijs, choreis, potationibus & vociferationibus plena & libera, vltrò accipe
••
tur, huic deo laetitiae datori, alia quo
que
sacra diversis temporibus & locis peragenda dica
•
a sunt: A Pegaso enim Eleutheriensi ad Athenienses à Thebanis delata dicuntur, ipsis Oschophoria appellata, vt ait Pausanias in Atticis;
Oscophoria.
•
in quibus consuetudo erat, vt ait enarrator Nicandri, vt pueri pampinos manibus gestā
tes tributim é sacro Dionysi templo in sacellum Palladis Scirrhadis cum precibus decurrerent. Haec eadē vocabantur Dionysia simplici nomine cum agerentur in agris singulis nempe annis:
Dionysia, Lenaea.
Lenaea quo
que
Athenis colebantur ineunte vere, quo tēpore vina de faece eximebantur, tributa
que
ferebantur ab externis; quod certamen erat bibentium plaerun
que
Bacchū laeritae authorē canentiū: Ibidem & Phallica instituta narrantur, quibus lignea virilia thyrsis alligātes gestabant:
Phallica.
Quin & Canephoria in honorē Dionysij Athenis ageb
•
ntur, in quibus virgines agiles (vt Demaratus refert in certaminibus Dionysiacis) quae ad pubertatem accederent,
Canephoria.
tum primúm canistros ferebant, qui canistri erant ex puro auro in quibus erant fructuū omniū primitiae impositae, ea
que
celebrabantur sub finē mensis Aprilis: Apaturia in Octobri quatuor diebus habebantur:
Apaturia. Ambrosia.
Et Ambrosia in Ianuario, quo tempore vina in vrbem importari essent solita, quae postea á Romanis quo
que
culta sunt, Brumalia dicta,
Brumalia, Ascolia.
cum Brumus Bacchus sit: Ascolia item Athenis fiebant, quibus super vtres inflatos humi depositos altero pede saltabant: Proponebantur autem praemia illis, qui sapientius
super vtres saltarent, qui mos quo
que
ad Romanos translatus est, vt
•
um Virgil▪ lib. 2. Georg describit: Nam hircus, ex cujus pelle vtres
•
r
•
nt, quia vitibus nocet, c
•
edebatur Baccho: Herodotus in Euterpe commemorat Aegyptios suem Dionysio jugulare in solennitate Dorpia dicta his verbis: Dionysio die solennitatis Dorpiae,
Dorpia.
suem ante fores singuli iugulantes reddunt subulco illi, qui attulerat ipsum suem at
que
aliam solennitatem sine suibus in honorem Dionysi agunt Aegyptij eodem prop
•
ritu, quo Graeci, at pro Phallis res alias illi excogitarunt, imagines scilicet cubiti magnitudinis, qua
•
circumferunt mulieres per agros cum virile membrum reliquo corpore non multo minus nulet: Praecedit autem tibia at
que
illae Dionysum cantantes sequuntur: Qu
•
e omnia licet in honorem Osiridis seu Dionysi, qui ex aurea genealogia praecipuus est, primó instituta sint eo fine vt recensuimus, ne memoria periret summi arcanjà deo concessi, ac interim Dionysius vulgari jnterpretatione pro vino ejus
que
inventore haberetur, tot & tam varia festa in diversis locis instituta inveniuntur, quae tamen minimum arcani principalis participent; Quemadmodum videmus per abusum ejusmodi facilimè accidere, vt in Christiano orbe multis in locis Martinalia in Novembri, Bacchanalia diebus tempus quadragesimale praecedentibus, alibi ferijs post nativitatē quasi Saturnalia, relictis vestigijs, ex alia tamen causâ, vulgo adhuc celebrari; id
que
ideó, quia vt Comicus ait, ingenium est omnium hominum à labore procliue ad libidinem vel luxuriam: Idem statuendum est de Aegyptiorum posteriorū festis & sacris, qui an
•
iquitatis causas eorum
que
institutionis maxima ex parte ignorârunt, & signa pro signatis, animalia, hominū imagines & bruta pro dijs coluerunt, eo us
que
donec allium, caepas, & ferè omnia tam inutili
•
& noxia, qu
•
m vtilia, in classes deorum reduxerint; Vnde Poëta in eos non immerito jocatur, dum jnquit:
O sanctas gentes, quibus haec nascuntur in hortis Numina:
De Graecis quo
que
& Romanis hoc locum jnvenit;
Lucanus.
Nam
vt illi ab Aegyptijs sic hi à Graecis & Aegyptijs, quicquid apud vtros
que
fuit numinum, receperunt: Hinc Lucanus l. 7. de Aegypto sic dicit:
Nos in Templa tuam Romana accepimus Isim,
Semideos
que
canes & sistraiubentia luctus,
Et quem tu plangens hominem testaris O
••
rim:
Et Lactantius lib. 1. instit: Romani, inquit, Pro Dijs h
•
buerunt sua mala, scili
•
et rubiginem, pallorem & febrem: Vnde, sicut patet ex Fastis Ovidij, festum rubiginis fuit circa finem Aprilis, videlicet 6. Cal. Maij, tum coluerunt eam, sicut dicit Ovidius, ne laederet segetes nec instrumenta rustica; Et isto modo coluerunt febrē, ne vexaret eos: Ita enim Valerius lib. 2. dicit: Et caeteros quidem ad benefaciendū venerabantur, febrem autem ad minus nocendum: Idem
que
describit loca, vbi erant tria Templa Febris: Praeterea proprium Romani Deum coluerunt Romulū, quē Quirinum vocabant; quem cū Febre, rubigine, alijs
que
ejusmodi ab alijs non receperunt, sed propria industria sibi invenerant; Martem verò, Iovem, Saturnum, Mercurium, Apollinem & Aesculapium cum magno numero aliorum vel à Graecis, vel Aegyptijs mutuati erant: De occasione & modo adductionis Aesculapij Romam ex Epidaurio praeclarum extat exemplum, quod vt inde propagatio reliquorū gentiliū deorum aestimari possit, huc adducemus: Meminit hujus Aesculapij Romam adducti Sanctus Augustinus lib. 3. De Civit. Dei,
Ex Rhea tanquam matre omnes dij nati fin. guntur. Cynocephalus prout est Mercurius nepos fingitur Rhea.
cap. 12. Aesculapius, inquit, ab Epidauro abivit Romam, vt peritissimus medicus in vrbe nobilissima artem gloriosius exerceret: Mater autem deorum nescio vnde nata Praenestinum montem insedit; Indignum enim erat, vt cum eius filius colli Capitolino praesideret, adhuc ipsa in loco ignobili latita
•
it: Quae tamen si omnium deorum mater est, non est secuta s
•
lum Romā quosdam filios su
•
s, verùm & alios praecessit etiam secuturos: Miror sanè si ipsa peperit Cynocephalum, quae longè postea venit ex Aegypto: Virum etiam dea Febris ex illa
nata sit, viderit Aesculapius pronepos eius: Haec ille: Est autem Epidaurus, secundum Eutropium, civitas quae modo vocatur Dyrrachium; quia verò Roma major fuit vrbs, quam Epidaurus, ideo Augustinus ironicè dicit Aesculapiū migrasse Romam: De cuius advectione Livius lib. 10. de vrbis origine, circa finem; quod cum Roma, inquit, gravi pestilentia laboraret, quae tanta fuit, vt licetannus ille, scilicet 455. ab V. C. in multis laetus esset, tamen vix ad vnius mali suffecit solatium, pestilentiae scilicet vrbem vrentis, tàm quo ad hominem, quam etiam quò ad agros: Igitur consuluerunt libros Sibillae de remedio & inventum est, quod Aesculapius de Epidauro Romam afferendus esset:
Legatio à Romanis Epidaurum instituta ad adducendum Aesculapium
Idem etiam narrat Orosius lib. 2. Et Livius, lib. 11. & Valerius lib. 1. testantur, quod tribus annis continuis vrbs afflicta fuit gravi pestilentia: Missi ergo sunt pro remedio legati ad accersendum de Epidauro Aesculapium: quò venientes ab Epidaurijs ducti sunt in templum Aesculapij, quod quin
que
millibus passuū ab Epidauro distabat; & ecce serpens, qui quando
que
licet raró ab Epidaurijs visus fuerat, nunquā tamen sine bono ipsorum, propter quod etiam in modum Aesculapij veneratus, per partes vrbis clarissimas levi tractu repere cepit, triduo
que
conspectus est, haud dubiam ante se appetitae clarioris sedis alacritatem ferens; deinde ad navē Romanam perrexit ac navem conscendit, vbi vnius legati tabernaculum erat, ibi
que
quievit: Cum verò navigando Ancium pervenissent, Serpens, qui vbi
que
in navigio remanserat, ad terram dilapsus est; Aedem Aesculapij, quae propè erat, intravit, & ibi tribus diebus remansit, dato sibi
•
ibo: postmodum verò ad navem reversus se Romam ad vehendum praebuit, ibi in ripam Tiberis egressus in Insulam, vbi templum dicatum fuit Aesculapio, transnatavit, & cessavit pestilentia à Romanis: Idem narrat Ovidius, Lib. 25. Meta: Quis sit Aescupius, & cur Serpens illi attribuatur, secundum primam originē, superius exposuimus; Qui verò deinde abusus ex ignorantiâ
veritatis & supersti
•
iosâ religione accesserint, ij cum principijs mini
•
è conueniunt:
Diabolus in serpentis formae se pro Aesculapio adorandum praebet.
Quod quo
que
diabolus, qui mirus est artifex & ex re pro sui cultu capere cons
•
lium potuit, huic serpenti seu Aesculapio credito, vt etiam Oraculis Apollinis, Iovis & alijs eiusmodi, sese accomodàrit, ex omnibus circumstantijs conspicitur; Cum
que
Ethnici malorum & bonorum daemonum differentiam non ag
•
oscerent, ab illis in pessimas idololatrias falsis miraculis, et daemonum asiu coniecti sunt, vnde sese humanis viribus eripere non potuerunt, donec Siloh ille, Virginis filius,
Augusti tempore natus, quo Delphicus daemon obmutuit. Liber vnde dictus putetur.
omnipotens Heros, accederet, et faucibus diaboli in sese credentes extractos á morte aeternâ liberaret: De bacchanalibus, & Libero deo, Augustin: lib. 6. de ciu: Dei, cap: 9. meminit; Liberum, inquit, à liberamento appellare volunt, quod mares in c
•
ëundo per eius beneficium emissis semimbus liberentur, hoc idem dicunt in faeminis agere Liberam, quam etiam Venerem putant, quod & ipsas perhibeant semina
•
mittere & ob hoc Libero eandem virilem corporis partem in templo poni, faemineam Liberae, & ob hoc addunt, mulieres attributas Libero & vinum propter libidinem concitandam: Sic Bacchanalia summâ celebrantur insanià: Vbi Varro ipse confitetur à Bacchantibus talia fieri non potuisse, nisi mente commotâ:
Bacchanalia sublata à saniore senatu Romae.
Haec tamen postea displicuerunt senatui saniori, & ea iussit auferri: Sal
•
em hic tandem forsitan senserunt, quid immundi spiritus, dum pro dijs habentur, in hominum possint mentibus: Haec ille: Titus Livius, praeter causam dictam Bacchanaliorum prohibitionis, lib: 8. de bello Macedonico, aliam addit: Dicit enim quod de Graecia quidam venerat, qui dicebat, se velle docere novum
•
itum colendi Bacchum; Hic autem in principio fecit bacchanalia ab honestissimis matronis de die celebrari; Processu verò temporis continuatum est negocium cum nocte; & tandem de nocte fiebat totum; Vnde tunc ceperunt tam viri quam mulieres in magno numero confluere ad locum quendam, vbi celebrantur festa & sacra ista; Commissa
que
sunt infinita facinora
virorum, puerorum ac mulierum & venientes ad locum, qui nolebant cis assentire, occidebantur & occultabantur; Tandem per quandam Hispanicam ancillam cuiusdam matron
•
e Romanae, quae dominam suam illuc fuerat secuta, postquam sibi displicuerant ea quae videbat, iuveni cuidam revelata sunt, & sic res peruenit ad notitiam Consulis, qui diligenti inquisitione praehabitâ, omnes reos inuentos, qui appraehendi poterant, de assensu senatus, fecit occìdi; Quorum erant virorum ac mulierum multa millia: Prohibita ergo sunt deinceps Bacchanalia celebrari, & inhibitum, ne quis novum ritum absque senatus assensu in vrbem introduceret: Eivs quoque meminit Valerius lib: 6 cap. 3. dicitque id factum Spurio Posthumo Albino & Quinto Marco Philippo consulibus: Ex quibus liquidè patet principium huius festi celebrationis ab honestioribus causis or
•
um, deinde in abusum cessisse: Arcanissimae autem & interiores causae solis primis authoribus notae prae vulgo occultatae fuerunt; De Orpheo, qui huius festi vt & aliorum
•
rcanorum ad Graecos ab Aegyptijs translatorum primus author statuitur, alij narrant,
De Orphei obitu.
quod fulmine ictus conciderit, quia arcana initiorum profanis & rudibus diuvlgasset; idque, vt ipsi tradunt, si verum est, non solum secretorum manifestatorum, sed & horrendae Idololatriae inde subsequentis per totum orbem causa existens paenas Deo Opt: Max: non immerito dedit: Alij eius morti fabulam affingunt, dum dicunt,
Allegoria Orphei morti afficta.
illum, cum ad Inferos descendisset, vt Eurydicen secum abduceret, ibi deorum omnium laudes cecinisse, praeterquam Liberi patris, quem per oblivionem praetermisit: Quare iratus Dionysus furorem suis Bacchis immisit, à quibus apud Hebrum fluvium fuit discerptus, membra
que
eius per agros sparsa, vt à canibus vorarentur; Tamen à Musis dicuntur collecta & in Dio Macedoniae loco sepulta, quia super caeteros Apollinem
laudibus mirificis exornasset. Quae ab aemulis poëtis post Orphei mortem sparsa esse verisimile est, cum prior eius obitus magis hystoriae conueniat: Eiusdem institutionis & originis est aliud festum in honorem Cereris & Proserpinae apud Athenienses celebratum;2. Festa Cereris & Proserpinae.
In quo cum matronae initiarentur, quae perpetuam & incorruptam pudicitiam seruare decrevissent, ideo
que
coronis viticeis ornarentur, vinum adhibere non licebat; Quod cum, vt caetera, à Graecis ad Romanos translatum sit, magnum Cereris anniuersarium habebatur, & à lugentibus fieri nefas erat: Hinc Plautus in Aulular: Cereri nuptias facturi estis, quia nihil temeti allatum video.
Thesmophoria.
Thesmophoria dicebantur haec solennia Graecis, á Triptolemo primum pro accepto serendi munere ac frugibus in Eleusio oppido instituta: Cum enim Ceres per orbem terrarum filiam Proserpinam á Plutone sub inferos raptam quaerens vagaretur, ad oppidum Eleusium, eius
que
principem eiusdem nominis pervenit; Cuius vxor Hyona, quae Triptolemum iam pepererat, nutricem desyderans Cererem sese offerentem pro nutrice accepit: Haec puerum divino lacte nutritum noctu clam sub igne occultabat, cum
que
egregiè nutriretur per noctem, pater obseruans quo pacto id fieret, re visâ exclamavit; Quare irata Ceres Eleusium exanimavit, ac Triptolemo currum á draconibus tractum dedit vt vniversos mortales sationem frugum doceret, sicut testatur Callimachus in hymno in Cererem: Haec vel primo aspectu arcanissima Chymica esse quis non videt? Triptolemus enim sub igne nutritus (vt Achilles á matre Thetide) à nutrice Cerere est noster ille faetus philosophicus,
Hieroglyphicum signum. Nota.
qui tam diu sub igne occultatur et igne, quasi lacte, nutritur, donec omnem flammae violentiam pati possit: Et sanè nisi aliud signum adesset, haec fabulosa esse de Chymiae subiecto efficta, hoc sufficeret; Quia soli & vni verae Chymiae proprium est, nec alteri scientiae aut arti conuenit: Quis enim vnquam vel hystoricé vel allegoricé scriptum repe
•
ijt, homines, eos
que
infantes sub carbonibus vivis occultari solitos esse?
Quis salamandram, animal in igne vivens, siue pyraustam veram vidit, nisi in operibus chymicis? Prodeant ex terra Palici fratres, ex mari Venus, ex alijs elementis alij monstrosi faetus, vix quicquam vivens ex igne, nisi salamandra philosophica, ac Phaenix ex cineribus ab igne relictis, prodire poterit: Duo sunt igni inuicta, aurum & vitrum, caetera tandem illi succumbunt: quibus tertium addi licet; Phaenici nempe & nido eius, seminium, ex quo renascitur ille, qui est cinis redivivus ex mortuo: superfluum autem fore opinor, pluribus demonstrare, in Chymia quasi infantem igne nutriri & adolescere, cum id vbi
que
ferè occurrat:
Solus faetus philosophicus igne nutritur.
Verum ex vno et altero authore paucissimis adductis hic erimus contenti: Arnold: rosar: l. 2. c. 25. Cum verò peper
•
rit, filium, inquit, nutrias eum, quous
que
possit tolerare omnem ignem: Et Lull: theor: test: c: 29. Fili impraegna igitur corpus ab igne, & multiplica suam combustionem, & fortem habebis tincturam: & Ibid: Fac igitur dealbari terram tuam, & nutri eam, si vis, quod filius patris subueniat tibi in necessitatibus: Item cap. 57. Humiditas metallorum est fixa & permanens in igne: Ideo tali aqua fixamus aviculas in aëre volantes virtute Lapidis nostri, qui de ipsorum substantia propria creatus est. Cap. 41. Et ideo quando Lapis noster creabitur, fac eum nasci deventre matris suae; Nec amodo aliud ponas; Quia secum defert virtutem ventris matris suae, scilicet illam naturam sulfuream, quae omne argentum vivum congelat. Quod autem hic Triptolemus sub igne coctus & maturatus sit nostra salamandra, noster ignis, et nostra terra et calx, noster cinis, et nostrū semen, quod in suam naturalem terram proijcitur, sexcentis testimonijs probari posset; Duo aut tria saltem hic ponemus: Avicenna in tract: cap. 5. Semina non oportet, inquit, metere, donec tempus messis aduenerit: Philosophi hunc lapidem nostrum vocaverunt salamandram; Quia sicut salamandra solo igne nutritur & vivit, idest perficitur, ita & noster lapis: De igne Lullius: pract: Test: cap. 22. Sulfur nostrum habet virtutem sigillandi & formandi simile sibi, & omne quod petitur, & non retinendi in se; Et ideo dicimus quod
est pater & semen masculi; Per ignorantiam cuius multi deciderunt Alchymistae fatui & non experti, credentes sine igne naturae fixare amalgamata: De Terra et calce idem in Codicill: cap: 39. Quia ars semper indiget calce, id est sua terra propria, in qua virtus mineralis posita est, maximé ad mercurium indurandum: Astratus in turba de cinere; Postea, inquit, ponatur in locum suum & iterum coquatur donec lapilli in siccum vertantur; Postea coquatur igne fortiori, quous
que
•
apis
•
urtor fiat & confringatur ac in cinerem vertatur; O quàm preciosus est cinis ille: Et Aziratus ibidem: Illum coquite centanuè igne priore fortiore, & diruetur, confringetur
que
ac in cinerem vertetur: ô quam preciosus est cinis iste filijs d
•
ctrinae, & quam preciosum est, quod ex eo fit: Riplaeus 3. port: Exicca terram, donec illa sitiat calcinando, alioquin in vanum laboras: Et mox: Ea terra est fixa vt possit perpeti omn
•
m violentiam; pars altera spiritualis est; Sed omnia illa in vnam rem debent conuerti: Et Lull: theor: Test: c. 46. Scias quod nihil potest nas
•
i, nisi ex faemella & masculo, nec aliquod germen generari, nisi ex calor
•
& humiditate. At haec proposito sufficiant: Herodotus non à Graecis sed ab Aegyptijs Thesmophoria originē duc
•
re scribit, nempe à Danai filiabus ad Pelasgas mulieres delata; Cum
que
per religionem eius solennitatis arcana nulli revel. re licebat, idem author in Euterpe his vtiturverbis: At
que
de Cereris solennitate, quam Graeci Thesmophoria nominant, mihi faustum felix
que
sit omen, vt quantum fas est per religionem, proferam: Fuerunt autem Danai filiae, quae hanc solennitatem ex Aegypto transtulerunt, mulieres
que
Pelasgas docuerunt: Danaus quis fuerit, nempe qui colonias ex Aegypto in Graeciam traduxerit, eius
que
artis arcanissimae cognitionem habuerit, libro primo narrauimus; Ideo
que
vero consentaneum est cum ipso hanc celebritatem ad Graecos venisse: Haec summa apud Ethnicos semper Mysteria habita esse nec vlli in vulgum spargenda tum ex hystorijs,
Nil arcanius ol
•
m habitum sacris Eleusinijs.
tum communi proverbio notum est, quo dicitur de re arcanissima, eam occultari, tanquam Eleusinia sacra: De causis horum sacrorum siue misteriorū occultationis
multi diversimodé sentiunt, quorum opinionem primò, deinde et nostram adducemus: Mysteria, inquit Varro, taciturnitate et parietibus clausa esse; Taciturnitate quidē,
Mysteria.
vt non liceret de ijs loqui; Parietibus, vt non pateret nisi certis locis & personis eorum inspectio: Quantum ad taciturnitatem, vt Thomas Valois ad Augustini lib. 4. c. 3
•
. de civit: Dei commentatus, sciendum, quod triplex videtur fuisse causa,
Triplex causa occultationis mysteriorum.
quare volebāt daemones & sacerdotes occultari theletas & mysteria: Vna causa fuit, quia faciliter poterant errores conuinci, si licuisset puplicè de eis loqui et disputasse: Alia fuit, quod inter illa mysteria continebantur origines deorū et verae conditiones eorum, quae colebantur: puta, qualis fuit Iupiter,1. Causa.
et quis et quomodo primò incepit coli, et sic de alijs dijs:2. Causa.
Si verò talia fuissent in populo divulgata, contempsissent deos, et sic fuisset omnis merus deorum ablatus; Quod reipublicae et communi conuictui hominum plurimum nocuisset: Et propter hoc, sicut dicit Livius, de vrbis orig: lib: 1. Numa Pompilius summè necessarium credebat, timorem deorum populo inijciendū: Tertia causa fuit, quia purgationes quasdam faciebant in occulto & sacrificia quaedam nefanda omnino quae populus horruisset, si ad eius noticiam peruenisset:3. Causa.
Immolabāt enim in occulto s
••
pissimè infantes & mulieres praegnantes, et multa alta horrenda ad placandum daemones in occulto fecerunt, sicut patet de Iuliano caesare: Vt Socrates narrat in tripartita hystoria, quod apud Carram civitatem, vbi occultè pessimus idolatra sacrificauerat in templo, antequam in expeditionem illius belli iret, inuenta fuerit mulier capillis suspensa, extensis brachijs et vtero aperto, in cuivs iecore victoriam sibi debere, aspexit. In palatio quo
que
eius apud Antiochiam inuentaesunt cistae multae plenae capitibus mortuorum: Et narrat Eusebius de imp
•
r
•
tore Maxentio, qui mulieres nobiles praegnantes ad hoc quaesivit et eas medias divisit et in extis infantium divinationes quaesivit: Et ideo, inquit Valois, sacerdotes summè cavebant, ne ipsorum mysteria et theletae proderentur:
Propter quod et simulachrum quoddam erat ferè in omni templo, vbi colebatur Isis & Serapis, quod digito labijs impresso monere videbatur, vt silentium fieret; Vt scilicet, homines eos fuisse taceretur, vt habetur apud August: de civi: Dei l: 18. c. 5. vbi, constitutum est (inquit de Api Argivorū rege credito) etiam de illo, vt quisquis eum hominem dixisset fuisse, capitalem penderet poenam: Et cum verè in omnibus templis, vbi colebatur Isis et Serapis erat etiam simulachrum, quod digito labijs impresso admonere videretur, vt silentium fieret; Hoc significare idem Varro existimat, vt homines eos fuisse taceretur: Haec Augustini sunt verba: Qui eodem lib: cap. 3. refert, quod capitali crimine apud Aegyptios reus fiebat, quicun
que
Isidem filiam Inachi hominem fuisse dicebat. At
que
hae causae probabiles, quas dictus Valois adfert, mihi omnino videntur, tum inprimis, cum iam horrenda idololatria omnes terrae partes occupasset; Nobis autem sermo est de prima origine occultationis mysteriorum inprimis Eleusiniorum; Quam si ex omnibus circumstantijs consyderemus, prima et secunda antè narratae causae, vix tertia, locum hic inuenient: Quod eiusmodi hominum mactationes, eorum
que
viscerum inspectiones per deterrimum abusum Ethnicis quibusdam vsitatae, et sub arcano tectae fuerint, negari non potest, at in his sacris, quae arcanissima habebantur, cōmissas esse, non est rationabile: Saturnus, qui per allegoriam suos liberos devorare fingebatur, fortè à superstitiosis et idololatris Ethnicis, hoc sacrificio placatus est, vt Baal, & alia eiusmodi Idola, vel Mars sanguine humano delectari creditus; At de Cerere, Dionyso, Venere, vix est credibile: Praeterquā enim quod Cereris sacra seu Eleusinia à castis, immaculatis personis, vt pòst audiemus, non ab alijs celebrata sunt, innotuit tandem, quid illis contineretur; Quod, tale non est, vt vel à ratione humana vel bonis moribus abhorreat,
Ratio tertia occultationis Eleusiniorum.
vt pòst subijciemus: Existimamus igitur non immeritó primam & secundam causam occultationis in Eleusinijs reperi, tertiam nullo modo: pro qua nos addimus; Quod nempe tertia ratio fuerit inuoluendi et sub silentio
retinendi ea sacra, ne & artificium de quo ea omnia essent introducta, vulgo innotesceret, vt suprà saepe monuimus evidentibus argumentis ducti, quae hic praeterimus: Atque haec triplex causa innuebatur simulachro illo Harpocratis, digitis ori impressis: Theocriti enarrator ex sententia Thelyti Methymnaei de hac solennitate ejus
que
personis selectis ita scribit: Lex fuit Atheniensibus vt haec Thesmophoria quotannis celebrarent virgines mulieres & vitae honestae, quae per solennitatis diem legitimos sacros
que
libros super vertice gestantes tanquam supplicantes Eleusinem contenderent. Ad ista sacra non patebat aditus, nisi initiatis, praeco
que
abesse prophanos jubebat, at
que
hinc sumpsisse Virgilium versiculum istū, Procul ô procul este prophani, author est Servius: Et Alcibiadi tantum negocij facessitum scribunt, quod profanus interfuisse sacris Cereris diceretur: Nec verò cuidam illis interesse licebat, qui sibi sceleris perpetrati conscius esset, id praecone conclamante: Quibus nec ausus est interesse Nero Imperator, quod impius esset, & initiari voluit Antonius princeps, vt probaret se innocentem: Dicuntur autem posterioribus illis temporibus bina Eleusinia sacra Athenis fuisse, parva,
Eleusinia sacra bina.
quibus hospites reciperentur, & magna; de quibus ibidem vetus lex erat, ne hospes vllus ad ea admitteretur, vt commentator Aristophanis meminit: Cum enim plures magni viri exteri Athenas venirent, ijsque sacris initiari peterent, non ob alias causas repulsam passi sunt, nisi quod nollent illa naturae arcana alijs innotescere; Ideoque parva quaedam sacra illis tanquam superficialia adjunxerunt, quibus advenae initiati sunt, & ipse Antonius Princeps, non magnis illis, receptus creditur: Hinc veterem legem praetendebant, at
que
ipsum Herculem, cum tantus heros esset, advenā, non admissum, quasi aliquando Hercules Athenis fuisset, aut ista petijsset: Magna illa Cereris & parva Proserpinae ad differentiam vocârunt: Ex quibus satis apparet in his sacris nō libidines aut caedes aliud vé quid horrendum peractum esse, sed causas occultissimas fuisse, cur sub silentio servarentur: Multis quidem, vt fateor, ex Christianis suspitionem
praebuit, quasi turpitudo & nefaria scelera in illis exercerentur; Hinc ita Gregorius Nazianzenus in Epiphanus, de hac sole
•
nitate; Ne
que
nobis, inqu
•
t, virgo aliqua rapitur, nec Ceres errat, nec Celeos ad
•
ueit & Tripto
•
emos & dracones, partim
que
agit, & partim patitur: nam puder me diem afferre sacrifi ijs nocturnis & ex mysterio turpitudinem efficere: Scit Eleusis haec & spectatores rerum, quae
••
centur▪ & certè silentio dignae sunt: Et Theocritus; Beatum arburantur Iasiona, qui tantum assecutus sit, quantum prophani n
•
n facilè crediderint; in quo occuli è perstringit concubitum Cereris & Iasionis: At illis aliter judicare non licu
•
t, cum tot idololatriae apud Ethnicos occurrerent, ac verae causae sive internae, sive externae non paterent: Videmus insuper omnibus gentibus sua mysteria fuisse, quae in vulgum spargere nefas erat: sic apud Romanos valde erant clausa mysteria deorū. Nam refert Valerius lib. 1. cap. 1. quod Tarquinius rex Romanorum Marcum Duûm virum cullio insutum tanquam parricidam in mare proij
•
i jussit,
Secreta revelantium poena.
eò quod librum suae custodiae commissum, in quo continebantur secreta sacrorum civilium Petronio Sabino transcribendum dedisset, & addit Valerius, quòd iustissimè id factum sit; quia pari vindicta parentum ac deorum violatio expianda sit: Secreta autem illa quod à Sibylla seu anu quadam incognita libris conscripta Tarquinio oblata sint, Gellius lib. 1. testatur his verbis: Anus quaedam incognita ad Tarquinium regem Superbum adijt nov
•
m libros ferens, quos esse dicebat diuina oracula, eos
que
se vendere velle; sed cum judicio regis precium excessivum peteret, ab ipso irrisa est: Tunc illa igne coram rege facto, tres ex illis libris combussit, interrogans, si rex sex libros residuos aequali precio vellet emere, qui dixit anum illam delyrare, quae sta
•
im tres alios combussit, interrogans regem de tribus residuis libris▪ sicut de sex fecerat, qui mulieris videns constantiam tres libros emit non minori precio, quam petitum erat de omnibus: Mulier ve
•
ó illa postmodum à rege digressa nunquam cō
paruit, libri verò tres illi appellati sunt Sibyllini, & in sacrarium
conditi, ad quos quasi ad Oraculum quindecimviri adierunt, cum dij immortales publicè consulendi essent. Cum verò humana curiositas tanta sit,
Eleusinia sacra â quo primò revelata.
vt etiam illa, quae arcanissima habentur, inquirere conetur, tandem quo
que
quid Eleusinijs sacris contineretur à Philosopho quodam Numenio dicto, indagatum & literis proditum est: Vnde Macrobius in somnium Scipionis de eo tanquam occultorum curioso perscrutatore narrat, quod cum Eleusinia sacra, id est sacra oppidi Eleusini interpretando vulgasset, quae fuerant sacra Cereris & Proserpinae, de hoc postmodum in somnis acriter correptus sit: Nam Deae, jnquit, Eleusinae apparuerunt
•
i in somno habitu meretricio & ante apertum lupanar stantes, cum
que
admiraretur, quia hoc non videbatur conveniens numinibus & causam quaereret, responderunt ei deae iratae, se ab ipso habitu pudicitiae suae vt abstractas & passim abeuntibus prostitu
•
as: De hoc somnio super som
••
ū narrato mirum est quod Socrates dicatur arguisse in hunc modum, vt Ludoic. Vi. jn l. 7. c. 20. Aug. de Ciu▪ Dei recenset, quod profecto judicium est meretricia illis contineri: Nam si honesta & sancta, nunquam eas puduisset evulgari; Obliquè, inquit, haec perstringit Socrates, & alia permulta apud Socratem, cum jubet turpia, faedaque à dijs commissa sacris secretissimis occultari, & qui minatur se Isidis, quae eadem est Ceres, sacra recondita editurum, quo dicto cogit Isidem ipsam, quae is jubeat, facere, satis declarat nefaria illa esse & pudenda. Verum hoc judicium nimis calidum aut callidum dicerem; quia inde nihil contra Eleusinia sacra concludi potest: Nam si dicatur in somnis deas castissimas,
Iudi
•
ium praeposterum.
vt meretrices prostituisse Numenius, non sequitur, quod deae castissimae illae meretricia continuerint; Est sanè ratiocinat
•
o contra omnem rationem instituta; ne quid dicam, quod Allegoria sit vtròbique locutio & tractatio, deindi in somnijs, quasi cō
cepta. At quid tandem illis abditissimis sacris occultatum fuerit, quaerere quis posset? Id sané quaesiuerunt multi sapientissimi viri, at praeter initiatos & sacerdotes nullj aut
paucissimi resciverunt: Nos qui & loco & tempore ab illis remotissimi sumus, judicabimus de illis ex ijs, quae veré cognovimus vt possumus, & ex vngue, quod dicitur, leonem aestimabimus, hoc est ex parte totum, ex signo signatum, & ex causis effectum: Haec sacrificia cum prius Eleusini celebrarent, primus EVMOLPVS, Deiopes & Triptolemi filius ad Athenienses detulit, vel vt alij quintus ab illo Eumolpus: Antea meminimus lib. 1. Eumolpidarū ab Aegyptijs Sacerdotibus oriundorum, qui cum colonias in Graeciam duxerint ex Aegypto, simul
que
Sacerdotes & arcani Aegyptij non ignari fuerint, horum sacrorum non immeritò authores existimantur; Cuj & illud, vt argumentum sat firmum astipulatur, quod omnes Sacerdotes, qui prae erant illis sacris Eumolpidae erant, & ab vno proavo descenderint: Sic enim Acesidorus; Habitasse, inquit, in Eleusine pr
•
us jndigenas narrant, at deinde Thraces qui Eumolpo suppetias tulerunt per bellum quod fuit cum Erechtheo. Et Androtio l. 2. de sacrificijs: Nam Eumolpum, inquit, fuisse praeconem, ex quo nascitur Eumolpus, ex hoc Antiphemus, ex hoc Musaeus Poëta, ex hoc Eumolpus, qui ritū sacrorū demonstravit, at
que
functus fuerit Sacerdotio, Haec jlle: Quod verò ista fuerit consuetudo, vt idcirco Eumolpidae sacris Cereris jnitiarentur, essentque eorum sacrorum Sacerdotes, testatur Sophocles in Oedipode, in Colono, his verbis:
〈 in non-Latin alphabet 〉
ARCANA.
〈 in non-Latin alphabet 〉
〈 in non-Latin alphabet 〉
Hoc est, quorum & aurea clavis in lingua constitit sacerdotum Eumolpidarum. Sic in Eleusinio agro locus ostendebatur, vbi Pluto Proserpinam rapuit, & vbi Eleusiniorum foeminae primum chorum in honorem Cereris instituerūt, non procul ab Agelasto Petra vocata, super qua sedit Ceres audito casu Proserpinae, cui Petrae propinquus
fuit locus vocatus Callichorus▪ Verum Eleusiniorum vulgus, ne fabula videretur, & vt ipsi certiores essent de tam memorabili Plutonis facto, in sua terra id contigisse dixerunt, & monumenta saxea monstrare ausi sunt: Quibus tamen multi Poëtarum, vt Ovid: lib. 4. Fast. alij
que
contrarij sunt, & dicunt in Sicilia id accidisse, cum Proserpina flores colligeret: At vtri
que
& Eleusinij & Siculi pro hystoriâ acceperunt, nos pro fabula agnoscimus, quicquid de raptu Proserpinae toti orbi occantatum est; ita tamen, vt rem quasi gestam demonstret sub figura; Pluto enim qui rapuit Proserpinam á mythologis pro terra exponitur, & Proserpina pro semine vel radicibus segetum; Cum
que
sex feré mensibus sub terra semen occultetur, tanto tempore dicitur esse apud Plutonem, & per totidem menses supra terram in aëre, apud Cererem: Haec quidem conveniunt explicationi, sed an haec arcana sunt an non omnibus notissima? an haec festa, occultationem & tot & tanta requirunt? De semine, ejus
que
expositione accipimus; at de Philosophico nostro arcanissimo, quod rustici jgnorant, soli Philosophi sciunt, quod occultandi causas habet; Hinc illa sacrorum institutio, hinc ordo sacerdotalis in vna familia, hinc aurea clavis in sacerdotum lingua: Nec quis adeò insanus sit, vt credat, quòd Eleusini primò acceperint frumenta à Cerere, & docuerint caeteros, quomodo panem pinsere & comedere debeant, aut Thebani à Dionysio vinum: Non, non; longè ante ea tempora panis & vinum in vsu mortalium fuerunt, vt ex sacris literis, tum etiam ex prophanis antiquissimis constat:
Hieroglyphicum signum proprium,
Petra propè Callichorum ostenditur pro Hieroglyphico, quia nobis Petra semper aliquid ominis ostendit, si animadvertamus: Sic Saturnus saxum verivit; sic Cadmus, lason & Mercurius, cum saxo hic Argum, illi terrigenas trucidàrunt: sic Pytithous in saxo sedens apud inferos relictus, ne quid de Sisyphio saxo dicam: At nunc tandem audiemus, quantum de sacris illis Eleusinijs quibus lam ex Christianis innoruerit: Eusebius ex Clemente docet
de ijs, vt sequitur: Quidam, inquit, aiunt Melampodem Amythaonis filium ab Aegypto in Graeciam luctum Cereris solenniter celebratum reportasse: Ceres poperit, educatur puella, Perephatten nonnulli appellant, cui Iupiter qui genuit, Draco factus coniungitur: Inde in Savationum mysterijs Draco in spir
•
m involutus in sacrificijs ad factorum memoriam, imo veró in testimonium tantae turpitudinis, vt ego dixerim, adhibetur. Peperti & P
•
repha
•
te tauriformem filium; Vnde Poëtae quid
•
m taurum laudant Draconis patrem, & Draconem rursus tauri patrem, & in montem arcana haec facta, ducentes pasteralem stimulum celebrabant: Pastoralem vt puto, stimu
•
um, ferulam, quod genus ligui bacchantes ferunt. Nequeo la
•
ius huius Perephatiae sacra enarrare, quasillum, rapin
•
m, Idonerae terrae hiatum, sues Eubolei, quas eodem hiatu simul & duas deas absorptas aiunt fuisse: Vnde & Megareum in Thesmophorijs suis immittunt, quae sacra varijs modis mulieres, quoniam haec fabula variè narratur, per civitates Graeciae celebrant, Thesmophoria, Scirophoria, Inephabiliphoria vocantes, & multis modis Periphat
•
ae rapinae complorantes: Tantum clemens interprete Georgio Trapez
•
ntio: Ibidem ad Aug. de Civ De
•
, lib. 7. c. 20. Ludoicus Vives, Ferebantur, inquit, cjstae operta
•
á Sacerdotibus puellis, altera florum, qua ver significatur, altera spicarum, qua aestas: Virgines istas vocabant
〈 in non-Latin alphabet 〉
, id est, canistriferas; quarum Cicero meminit in Vetrem de signis: Tametsi Porphyriosuper illo versu Horati
•
, velut
〈◊〉
Iunonis sacra ferret, Canephoros Iunonis dicit esse Athenis: Orgia quo
que
haec sacra nominabantur, sicut idem Clemens ait, ab ira quam adversus Iovem concepit Ceres: Catullus;
Pars obscura
c
•
vis celebrab
•
nt orgia cistis,
Orgia quae frust
•
à cupiunt audire prophani.
Strabo lib.
•
c. & Servi
•
s 4. Aeneid: omnia ferè sacra orgia esse à Gra
•
cis d
•
cta perhibent:
ARCANISSIMA
Imagines in illis sacris deorum
•••
fuerunt, CREATORIS, quam gestabat Amistes
Hierophantes: SOLIS quam faciser; LVNAE quam minister ad aram; MERCUVRII, quam praeco sacrorum: Et quemadmodum in sacris Dionysi circum
•
erebatur Priapus, ita et in Isis natura multebris, vt Theodoritus testatur, qui etiā
•
ffirmat, Iovem cum Cerere matre & cum Proserpina filia co
•
cubuisse: Hucus
que
Ludoicus: H
••
c sanè non sunt ad
•
ò obscura, vt Delio natatore egeant;
Nota.
sed quatuor illis simulachris plus dicitur▪ quam multis de cadē re scriptis voluminibus: siue fingatur ab ignaris in sacris illis obscaena & tet
•
r
•
ima tractata esse, ideoque occultata sive Iovem cum matre & Pros
•
rpina concu
•
uisse, ac taurum Draconis patrem, ac Draconem iterum
•
auri patrem fuisse, sive alia hujusmodi, rei veritati
•
ihil detrahit; Haec enim simulachra, quae sunt quasi muta Poësis & scriptura Hieroglyphica, aliud loquuntur, quàm vulgo existimatúm est: Verum quid dicam, an haec ficta sunt?
Scr
•
ptura Hieroglyphica.
Nullo modo sed ab authoribus fide dignis, & omni exceptione maj
•
ribus proferuntur, etiam ijs, qui hujus rei, quam nos innuimus nullam cognitionem aut
•
r spectum habent: An igitur Ethnici illi sunt Christiani facti in hujus arcanis symbolis, quòd Creatoris imaginem gestent? An illis creatio nota fuit? An Moses illorum doctor, an Deus ipse ex creaturis? Sané Arcanissima haec esse, & supra captum E
•
hnicorum vulgarium clarissimé patet: Si quis prima illa paradoxa, monstrosa & naturae adversa (nempe de Tauro & Dracone sibi vtri
que
vt invicem parentibus & filijs, alijs
que
hujusmodi) excipiat, ab his simulachris expositionem petat; quod & nos, paucissimis, quoad licet testimonijs recentiorum adductis, breviter praestabimus: Cirea authorem primum Eleusinae solennitatis institutae, variationem animaduertimus; cum alij vt Clemens, Melampodi, al
•
j Eumolpo, nonnulli Eleusio principi vrbis ejusdem nominis, quidam Danai filiabus, alij Triptolemo id asscribant: Quicun
que
author sit, originem ab Aegyptijs ducere non est dubium;
Ab Aegyptijs Eleusinia sacra orta.
Quantū ad me, ego Eumolpo assentior, e
•
ratione, quod Eumolpidae
sacerdotalem dignitatem & scientiam illorū arcanorum in sua familia diutissimè obtinuerint; tum quod primus Eumolpus Triptolemi filius, vt hic Eleusi, statuitur: vt Eleusus pater, Triptolemus filius & Eumolpus primus, nepos fuerit; ex quo deinde caeteri Eumolpidae descendunt: Ceres peperit, educatur puella, cui Iupiter, qui genuit,
Taurus dra
•
conis pater, & Draco rursus Tauri pater.
Draco factus conjungitur; Et quidam taurum laudāt Draconis patrem, & Draconem rursus tauri patrem: Haec verba nebulosa & obscura sunt: causa est, quia involucra rerum sunt; nam sivt sonant, intelligenda essent, aut si sonarent, vt intelligenda sunt, facilè ab omnibus perciperentur: Sic in occulta Philosophia Rosino teste dicitur; Ars Astronomiae & Phisices legentibus pat
•
ns est; Ars verò nostra, non nisi à sapientibus sciri potest: Et hoc ideo, inquit author Aurorae in prologo, Ne stolidi & insipientes naturā ignorantes, legere tamenscientes a.b.c.d. ipsis attraherent & vsurparent: Quamobrem cupientes hanc scientiam oportet intellectū valdè subtiliter & ingeniosè acuere, saepè & persaepius, intus & extrà, antè & retrò volvere & revolvere dicta sapientū. Non est enim sapientū stolidè loqui, cum intellectus verborū ipsorū maximè literarum sono contrarietur; qui enim sonū verborū acceperit, & intellectum interiorē non habuerit, nihil sibi prodest, quoniā illi dicitur id quod scriptū est; legere & non intelligere, est negligere. At quid mirū quod Ceres peperit Proserpinā, ex Iove patre & patruo; Si Iupiter Osiris et Ceres Isis, Proserpina O
•
ū refert, vt nonnunquā accipitur; sed per Iovē hic intelligimus fortem et tauriformem genitorem, qui vim Martis in igne repraesentet, qui Semelen suo fulmine comburere possit, et faetum eius maturare; Nempe agens nostrum primum, quod vbicun
que
sit, quaerendum est; quod si in Tauri signo inueneris, fac vt ad Leonis violentiam accedat, et erit Sol in Leone, sic
que
secundus gradus erit completus: Ducatur ad Sagittarium, & in hoc tertio gradu pater suscipit filium, hoc est, terra recipit spiritum, et à modo ipsum fugere non permittit: Iovē si agnoveris, exagnatione et Cererem non ignorabis; Et sic Gabricum Beiae coniunges, fratrem sorori,
nec opus est ad haec authorum testimonijs, quia singulae eorum paginae ea inculcant: Hermes cap. 4. volens, inquit, dominari, artem
que
custodire, iunge bubae aquae filium, qui est Iupiter, quod est occultum arcanum: Et mox: Ex homine non fit, nisi quod ei simile est, vt ex Tauro idem: Et si quod animal cum aliena specie cubet, nascitur quod neutro simile est: De Dracone, Theophilus in turba; Simili modo, inquit, illa mulier fugiens generos, quibus per se, quamvis irata domestica fit, vt non dedignetur se superari, vt eius coniunx suum habeat decorem, qui furibundus eam diligit, ac iugiter pugnat cum ea, donec suos concubitus cum ea peragat; & deus pro voluntate filios multiplicat; Cuius porrò decor igne consumitur: Termino enim finito, reuertitur ad eam: Dico etiam vobis, quod draco ille nunquam moritur; Tamen illam mulierem suos intersicientem coniuges philosophi neci dederunt; Illius enim mulieris venter plenus est veneno. Fodiatur igitur sepulchrum Draconi, illic
que
sepeliatur mulier cum eo, qui illi mulieri fortiter iunctus, quanto magis eam nectit, & voluitur circa eam, tantò magis corpus eius in mulieris artubus mixtum ad mortem declinat, & totus vertitur in sanguinem: Quod cum vident philosophi in sanguinem versum, ponunt eum ad solem, quous
que
lenitudo consumatur, sanguis
que
arescat: Et tunc apparet venenum, & occultum manifestatur: Et in allegorijs: Sume taurum cum carne & sanguine, cornibus, pedum
que
calciamentis & verte eum in aquam, & cum sanguine misce, totum
que
trahe, postea assa, donec rubescat: At
que
sic patet, quod Iupiter & Ceres, seu Osiris & Isis, seu Taurus & draco concumbant, at
que
ex se tauriformem filium seu filiam, Orum aut Proserpinam gignant: Nam filius genitus postea propriae suae matri iungitur, seu filia genita patri; ac frater sorori, auvs nepti, avia nepoti; Ita enim in sola arte philosophica contingit, et non alibi; Sic taurus est draconis pater, generans generati, et draco tauri eodem modo, mutatis nominibus, rebus conuenientibus: Hoc vt manifestum fiat, consulantur authores chymici; Rosarius philos: inquit: Me igitur & filio meo
coniuncto, nil melius ac venerabilius in mundo fieri potest: Et alius philos: Tol: Author Rosarij: Me igitur meae matri & suo pecteri iunge; Quia su
•
m substantiam facio continere: Noli ergo alienum nobis introducere, nec ab opere cessare: Nam omnis natura cum sua adunatur socia, & per eam perficitur; Mater me genuit & per me gignitur ipsa; Ipsa enim primò dominabatur mi
•
i; De caetero
•
utem dominabor illi, quia persequutor matris meae factus
•
um: Priusquam ab ipsa accepi volatum; Ipsa tamen meliori, quo potest modo, sicut mater piafouet & nutrit filium, quem genuit, donec ad statum peruenero perfectum. Id: Liga ergo mulieris lactantis manus▪ vt non fugiat Gabricum, id est virum, apponite sibi filium, quem genuit, vt lactet eum; Quoni
•
m cum mulier mortua fuerit, erit bufo grossus de lacte: Et Flamellus. Tum faetus matrem devorat patr
•
m
que
suum: & Idem: Matrem infige ventri suifaetus quem antea p
•
perit, tum demum sibi patere it, ac filius ex duobus spiritus perfectus: Et Lull: Codicil: c. 14. Oportet enim matrem▪ quae prius generat filium, inhumari in ventre filij, & ab eo generari: sic Aenigma Phil. 6. super matrem praegnantem seruum rubicundum aequaliter conde &c. Quorsum et spectant ante dicta lib: 1. de Iside & Osiride, eius fratre, marito & filio; Si ita
que
filius cum matre copulatur, ipse sibi pater est & filius, & reliquos cognationis & affinitatis ordines seu gradus recipit: Eodem spectat Aris
•
e
•
aenigma de fratre ducente sororem; Et quod Rosarius, alij
que
s
•
pe repetunt; Coniunge ergo seruum nostrum sorori suae odoriferae & inter se filium gignent, qui non assimilabitur parentibus: Erit enim nobilior & dignior illis: At cum haec satis constent, reliqua singula, à Clemente repetita, de quasillo, rapina & alijs per se sequuntur: De virginibus canistriferis sub Dionysi festo diximus; Superest vt de simulachris illis aureis aureae philosophiae parum adijciamus: Deus vnus creator omnium est omnia in omnibus, et ante et super omnia; Ideo
que
à sapientissimis eius solennitatis authoribus, vt summa causa efficiens, et à quo vis et potentia descendit ad operis perfectionem consequendam, ad quem quo
que
omnis honor, laus et gratia, vt fluvij
ad mare immensum, omnium bonorum et donorum largitorem benignum regurgitare debeat, respicitur et per simulachrum, quatenus humanitus licet, prae figuratur: Abs
que
eo enim nihil fit; Ideo Hermes cap: 2. Filimi, inquit, ante omnia moneo te Deum timere▪ in quo est nisus tuae dispositionis; Qui idem fatetur cap: 1. quod artem et scientiam hanc habeat
•
olius de
•
v
•
ui inspiratione, qui ipsi famulo suo pandere dignatus est: Solis deinde, Lunae & Mercurij simulachra singula à singulis gestata sunt, non tanquam dij, a
••
iàs Creator non adesset, qui Deus deorum est, sed vt creaturae;
Planetarum simulachra denotant partes operi
•
physici.
Non vt c
••
lestes planetae, quia in illis M
•
rcurius insensibilis est operationis prae reliquis Iove, Saturno, Marte, et Venere; et hi potius cum ill
•
iuncti tunc essent; Sed vt planetae terrestres seu subiecta vnius artis homogenea: Iam inde autem ab antiqussimis temporibus vsu receptum fuit apu
•
Aegyptios per planetas seu stellas errantes caeli adumbrare virtutes seu partes operis philosophici, hoc est per nota lumina et visi
•••
ia, ea quae essent & esse deberent arcana; Per signa sig
•
ata, per imagines res ipsas: Vt enim in arte memorativa pars pro toto, et econtra, continens pro contento, instumentum pro opere effectus pro causa, verbum pro sententia & litera pro verbo vel vice versa, pro arbi
•
rio fingen
•
i, art
•
ficis ponitur & significatur; Ita et sapientissimi arcani philosophici inuentores et possessores suis notis et signis seu imaginibus hieroglyphicis, à rebus notis de sumptis, vsi
•
unt: Nisi enim res essent notae, quae ignotas repra sentare debent, vtra
•
que
manent ignotae; Nihil autem notius, quo ad visum, sole et luna ideo
que
haec duo lumina ad illustrandum suas res obscuras et occultas saepissimè vsurpârunt; quibus tertium adiungunt, vt ministrum, Mercurium;
Per planetarum nomina & signa nil vulgare intelligi.
Nec verò existimandum est antiquiores per signum Solis, au
•
um n
•
ctallu
•
n
•
tum, aut per Lunam, argentum, per Mercurium hydrargyrum, per Saturnum plumbum, per Iovem, stannum, per Martem ferrum, communia intellexis
•
e, Hoc enim non esset magnae subtilitatis et minoris vtilitatis;
•
iquidem illis ad opus
Philosophicum non egeamus; sed consensus omnium verè Philosophantium testatur sua metalla non esse vulgaria, vnum genere, duo numero, plura potentiâ & virtute, homogenea essentiâ & concordia, diversissima & discordia qualitate;
Sol quid et Luna quid in oper
•
.
varia colore, vnita fine: Solis itaque imago vim activam nostri subjectj denotat, Lunae, passivam, & Mercurij, receptaculum vtriusque: Sic Rosarius Phil: Sol, inquit, est masculus, Luna foemina & Mercurius sperma, ea
que
tria vocat aquam illorum t
•
ium; & addit: Sed vt fiat generatio & conceptio, oportet vt masculus coniungatur foeminae, & vltra hoc requiritur semen: Et Lullius Theor: test. c. 47. Coque aequaliter opus tuum cum residentia, constantia, existentia, at
que
cō
pone istud secundum compositionem illorum, de quibus vul
•
componi, scilicet Sol & Luna & Mercurius noster: Rosa
•
. quo
que
ex lumine luminum: Et scitote, quod eadem sunt quae dealbant & rubificant intrinsecus & extrinsecus, scilicet Sol, Luna, Mercurius: quae tria dissoluta & fermentata appellat argentum vivum dicens, argentum vivum habet in se corpus, spiritum & animam. Et pauló anté, vtra
que
medicina incipitur cum Sole & Luna; sed ad rubeum sit fermentum cum Sole, ad album cum Luna: Sol capitur dupliciter; vno modo pro aqua Solis, alio pro corpore Solis: quia aqua Solis, inquit, est volatilis & corpus eius fixum, & econverso de Luna: Hermes haec ad duo reducit, quando ait: Pater eius Sol, mater verò Luna; Item cum dicit, quod est superius, est & inferius, id Hortulanus ita explicat; Hic per superius intelligitur dignius, & per inferius indignius, vt scilicet fiat vnum ex illis tribus, vel ex Sole & Luna fiat vna res, cuius partes sint aequales, & appellatur haec coniunctio sublimatio Philosophorum: & dicitur sublimatio, exaltatio siue dignificatio, quia Luna dignificatur & Mercurius. Nam cum facta est vnio in tanta dignitate est Luna, sicut Sol & Mercurius. Vocârunt & Mercurium Draconem, vt ibidem Rosar. Et amplius notifico, quod Draco non moritur nisi cum fratre & sorore sua interficiatur, & non per vnum tantum, sed per duos simul. Frater est Sol, Soror est Luna: At
que
hinc patet, eum haec forma loquendi recen
•
ioribus sit
frequentissima, non solum Solem, Lunam & Mercurium intelligi per ista simulachra respectu hujus artis, sed etiam per Draconem tauri filium & patrem, easdem res significari: quod cop
•
osius demonstrare hoc loco necessarium non esse arbitramur. B
•
cchi itaque & Cereris sacris sufficienter explicatis ad Veneris amasium Adonim accedemus, de quo primo libro, cum de Syris ageremus,
Adonia.
nonnulla, quae ad eius solennitatem spectant, tractavimus, ideoque hic brevius per
•
urremus; Non solum in Syria Adon
•
a cum luctu & gaudio celebrari sunt solita (vbi fabulantur fluvium Adonim dictum circa hos dies festos in cursu sisti) sed & Phoenicia & Aegypto,
Adonia apud Syros celebrata.
vnde haec primitùs originem duxerunt: Planctus & querela, quae ob Adonim mortuum creditum magnâ animi deiectione & tristitia vulgum exagitavit, cum luctu & ejulatione Cereris Proserpinam quaerentis aut Aegyptiorum Apim extinctum deplorantum ac novum d
•
syderantium, in causa & principio convenire manifes
•
è cernitur: Nam cur hi populi amentes luger
•
nt sese
que
macerarent; nisi quid fundamenti in rei veritate haberent? Scimus autem Adonim nunquam fuisse hominem, nec Venerem ejus Amasiam deam, nec ipsum Martis instinctu occisum, multò minus
•
ū mortuū sex menses in complexu Proserpinae apud inferos & sex menses apud Venerem fuisse aut esse: Eadem de rap
•
u Proserpinae, quae ijsdem vicibus temporis alternatim apud Plutonem & Cererem matrem manere fingitur, dicimus: At cur Aegypti
•
brutum, quod ipsi extinxerāt, luxerunt? Ratio nulla fuit, nisi vt sacra sua posteris sū
ma curâ & vigilantiâ traderent propaganda; cum
que
sacerdo
•
es, causam re
•
scientes, in morte Apis tristiores visi sint, propter novi scilicet i
•
dagationem solliciti, vulgus, vt fieri solet, tristiciam in ejulationem convertit, diligentiam in amentiam; idem circa amissionem Proserpinae & Adonidis mortem, allegoricè intellectam, factum apparet: An Ceres filiam Proserpinam amisit, quam non habuit? An raptam dolet à Plutone, qui nunquam fuit, vti nec ipsa?
Demus quod Ceres fuerit & Proserpina at
que
Pluto, & ab hoc illa rapta, ista tristis, quid hoc ad homines viv
•
s & rationales? Demus, quod fuerit Adonis, Venus & Mars, ac ille hujus dolo sublatus, à Vener
•
vt vivus ita mortuus in delitijs habitus, id ne
que
luctûs ne
que
gaudij causas hominibus praebere posset, nisi ipsi sibi
•
ingere velint: At fatemur in his mentes humanas ad superstitionem pronas, & diaboli nebulis oecaecatas, in perniocissim
•
s & detestandos errores facilimè labi, nisi Sol ille aeternus Deus sui Verbi, quod ipsa veritas est, radijs eas gratiosé illustret: Ideo
que
non admirandum est, Adonia cū tanto luctu per Syriam, Phaeniciam & Aegyptum, absque manifest
•
causa peracta esse: Cum verò Adonis, Sol, Osiris & Pluto, ipse
que
Iupiter habeat
•
r, vt hactenus demonstratum est, pro vno eodem
que
subjecto, & vulgariter pro magno mundi lumine acceptus sit, cognito eorum vno & reliqua illa nomina; quid significēt, innotescunt, de quibus diversis locis copiosè egimus: Dicimus ita
que
Adonim esse Solem Philosophicum, à Venere vere amatum, cuius illecebrosa pulchritudine ille irretitus ab apro furioso Martis vim habente interimitur;
Adonis quis.
mortuus lactucis plantis frigidis et humidis apponitur, per
que
sex menses apud Ditem aut ejus conjugem Proserpinam detinetur; ac totidem apud Venerem: Ibi nigredinem, qui color Ditis proprius est, acquirit, hic rubedinem, quia ipsa Venus Rosea est; ideoque Rosas albas suo cruore purpureas efficit; de qua Veneris tincturâ venustè quidam Poëtae canunt, ex quibus inprimis Ioh. Iov. Pontanus suo loco videatur. Orpheus, vt etiam aliàs insinuavimus, in hymnis suis semper ad vulgarem intentionem, vulgi captui accō
modatam respicit, ideo
que
Adonim pro Sole videtur interpretari,
Ad
•
nim allegoric è Solem esse non coeli sed Hermaphrodytum operis physici.
dum ita eum describit.
Qui cunctis alimenta refers, prudentia cuius
Plurima, qui vario laetaris nomine Adoni,
Germinum & idem author, pariter puer at
que
puella,
Extincte at
que
iterum splendens labentibus horis.
Quibus versibus affirmat plurima nomina Adonidi tribui, vt antea recensuimus, alimenta qui cunctis rebus, hoc est, Philosophicis praestat, et germinare omnes colores in opere facit, qui nigredine extinguitur, et iterum splendescit successu temporis, qui pariter est mas, et foemina semper juvenis: Vt hactenus de Iove, Osiride, Dionyso, Apolline, Sole, qui vnum quid sunt, demonstratum est: Quae omnia soli Soli philosophico conueniunt, non caelestj: quis enim, nisi insanus, sexum hermaphrodyticū soli communi attribueret, aut illum extinctū diceret, cum sui respectu idem semper maneat, nec quo ad nos extinguatur? Quis eivs prudentiam iactaret nisi imprudens? Demus autem quod Graeci divinitatē
•
oli asscripserint, vt patet de Atheniensibus, qui Anaxagorae solem lapidem ardentem esse, non deum, affirmanti, venenum dederint, vt & Socrati contra eorum deos sentienti; hoc potius tamen ex bru
•
ali affectione & irrationali persuasione factum est, quam ex Orphei vel Aegyptiorum traditione: Elephanti enim in Africa orientem Solem salutare, et quasi devotione quadam adorare scribuntur, et agrestes seu feri quicun
que
populi abs
que
doctrinâ vllâ coelestia lumina Solem et Lunam pro
•
ijs semper coluerunt, nec opus fuisset Orphicâ institutione, seu ex Aegypto sacr
•
rum translatione; Deinde de causis solennitatum primis et vero vsu▪ non de supervenientibus et abusu hìc nobis sermo est: Hoc modo Solē pro Deo cultū, ei
que
sacra facta esse à vulgo cōcedimus, illo à sapiētibus nequaquam, sed occultū quid (non omnium oculis expositū coeli Solē, optimam creaturam, at non deum) sēper denoratū esse: Quibus et Lāpadophoria in Promethei,
Lampadophoria.
Vulcani et Minervae gratiā observata annumeramus, quippe qu
•
singularem communitatem cum praecipuo Aegyptiorum Deo, Vulcano, Chymiae non ignoto, nec non Pallade Atheniens
•
ū tutrice, sapientiae dea, habeant; Praeter haec enim innumera quo
que
alia apud varias gentes festa fuisse non ignoramus, tum etiam apud Aegyptios et Graecos; sed cū haec & proposito nostro sufficiāt & explicata per se alijs lucē praestent,
paucis illis hoc loco contēti, caeteris supersedebimus: Erat autem Athenis consuetudo, vt nonnulli accensas faces deferentes in vrbem decurrerent, alij post alios, eas
que
extinctas servarent, cujus verò fax extinguebatur, sequenti victoriam concedebat, qui ardentē ad metam attulerat, victor erat; si nemo, victoria in medio relinquebatur: Quod institutum licet quidam ad cursum vitae humanae accōmodent (vt fieri posse non diffitemur) tamen si nos consideremus causas, cur Prometheo, Vulcano & Palladi ara cōmunis fuerit in Academia, longé alit
•
r sentire cogimur: Quis enim Vulcanus?
Ara communis quibus dijs fuerit.
an non jgnis, aut circa jgnem operarius? Quis Prometheus? an non Medicinae, al
•
arum
que
artium, vt & metallicarum inuent
•
r perhibetur? De eo enim sic Aeschylus: Quid proferam, inquit Prometheus, quot commoda educta per me sunt humi latentia? Ferrū vel argentum vel aurum, vel quis ae
•
, ni mentiatur, repperit, quis me prior? Nemo profecto, ni v
•
lit mentirier: Artes repertae quae
que
sunt Promethei: Haec ille: Hic est, qui scintillā ignis ex Sole mutuatus humanis mentibus in fixit; Hic est qui viam Herculi monstravit ad aurea mala Hesperidum: hic est, cujus statua in dextra manu cum sceptro erigebatur: De hoc Orpheus in hymno ita canit: Rheae conjunx alme Prometheu, quasi ipse esset Saturnus; De Vulcano & Pallade superius satis:
Mystica causa.
Ex quibus apparet revera mysticam causam fuisse, cur his dijs creditis ara communis erecta, ac solennitas lampadif
•
rorum in eorundem honorem instituta sit: Cu
•
us rei cum ante hac memin
•
rimus, hic eam cuilibet intelligenti saltem consyderandam re
•
inquimus: Ab hoc more Graecorum jgnis aeterna nutritio apud Romanos videtur originem duxisse, qu
•
in V
•
stae Deae virginis reverentiam fiebat; Inter
•
ū enim Vestam pro te
•
r
•
, saepius pro igne, ignis
que
numine interpret
•
t
••
ū
•
, cu
•
us colendi ritus hic traditur:
Ignis Vestae sacer.
Ovid. 6. de Fastis, Vestam apud Romanos nullam imaginē aut simulachrū habuisse▪ vt alia numina credita scribit, quia ignis in se non potest bene effigiari; ideoque in templo ejus fovebatur ignis, & dicebatur aeternus,
cuius curam virgines Vestales habebant, quibus negligentia fovendi hunc ignem crimen capitale erat: Vnde dicit Valerius lib: 1. c. 1. quod Licinus pontifex Max: Virginem vestalemid est, deae Vestae consecratam, iudicavit igne cremandam, quod quadam nocte parum diligens aeterni ignis custos fuisset. Et Titus Livius lib: 8. de secundo bello Punico ponit inter prodigia, quod ille ignis ex negligentia fuit extinctus: Ex his nemo non videt, quod si in Aegypto adeò Vulcanus,
Vulcanus in Aegypto deorum praecipuus.
Vulcaniae
que
artes in precio fuerint, vt Lemnius ille ac claudus, ab alijs populis despectissimus deorum, maximum ac preciosissimum templum cum consecratione et nutritione Apis, tot
que
Sacerdotum (ex quibus et reges electisunt) meru
•
rit, inde quo
que
apud Graecos Lampadophoria, eius honori attributa, et apud Romanos Vestae solennia, originem duxisse, quomodòcun
que
pòst in abusum et oblivionem venerint:
DE Certaminibus & ludis insignioribus Graeciae.
At haec de festis, nunc de certaminibus et ludis: Horū etsi varia genera apud diversas quo
que
gentes fuerint, tamen nos saltem quatuor ea
que
praecipua, Graecis celebrata, peruoluemus: Finis, vt dictum, institutionis festorum fuit, vt arcana sub illis latentia sapientibus nota, alijs ignota manerent, ac prae
•
erea vt vulgus sub religionis forma, deorum metu, in ordine polytico retineretur; Idem et in certa minibus et ludis, tanquam à dijs ipsis confirmatis cernitur; Ac praeterea, vt animosiores ab otio ad negotium, in pace ad bellum, ad corporis robur et sanitatem comparandum,
Ludi equest
•
es Germanoru
•
, To
•
neamenta.
nec non gloriam et nominis celebritatem aucupandum exercerentur et incitarentur: Novimus▪ qua intentione ludi Equestres iampridem apud Germanos, (quos Torneamenta vocant) inceperint, et quo authore, nempe Imperatore Henrico Saxonico, primo, seu Aucupe cognominato, quibus vrbibus et personis celebrati sint, eorum
que
finem vrilissimum toti huic genti fuisse non est dubium; Sic et antiquissimos i
•
sdem ferè rationibus motos esse verisimile est, dum certamina diversis temporibus instituerint: Verùm quid hoc ad chymiam spectet,
quilibet non indiscretus arbiter statim quaeret? Fateor, quod dimicare armis, et Medicinae vacare, diversissima sint opera, hoc ad hominum salutem, illud ad perniciem (hostium) inuentum;
Pallas militiae & artibus dedita. Apollo, miles, medicus, poëta.
Sed quia Pallas fingitur sapientiae & studiorum dea, & nihilominus bellatrix, Apollo Musarum praeses, Medicinae inuentor, Vares & poëta ac nihilominus Typhonis trucidator, iaculator & miles auratus; q
•
i
que
in his certaminibus quondam victor declaratus sit, non sine causâ ipsum in haec aliquid iuris habere subolfecimus; Idque ideo quia veram originem horum ludorum, quod ad authores, qui suis sumptibus, authoritate et iudicio primitús ordinârint, nec non speciales fines, quorum honoribus deputati sint, fabulis poëticis et allegorijs Chymicis, inuolutam reperimus: De primo constat, si Imperator vel Rex vel princeps solennitatem eiusmodi incipiat, quod eius memoria nunquam deleatur, donec illa perdurârit, & pòst quo
que
literis celebretur; Iam veró non succurrit, quis rex aut princeps ea certamina instituerit, qui eâ authoritate valuerit, vt gentes alias, proximas vel remotas ad vnum locum conuocare voluerit, aut potuerit: A privatis igitur personis ea incepta esse credibile est;
Solennia Graecorum à privatis videntur instituta.
et à talibus, quae communi statui prodesse potius, quam suae vtilitati prospicere cogitârint: Vtque maiori existimatione haberentur, dij in illis primi victores fuisse per
•
ibiti sunt: quod in singulorum consideratione manifestius appar
•
bit: Admiratione autem dignum est, quod apud totam antiquitatem Ethnicam nulla vera, certa et definitiva temporum meta, quam Epocham vel aeram Chronologi appellant, ante Olympiadum initium extiterit: Inde enim contingit quod omnia ferè facta antiquorum regum, quos plurimos fuisse etiam ante inchoatas Olympiades patet, incerta et dubia reddantur: Sunt qui illud seculum, quod Olympiades proximé antecessit,
Seculum Heroicum, intellectuale est.
Heroicum nominent, quia eo tempore Ethnici praesupponant vixisse tot deos, deas, heroës, et heroinas, quorum res gestae in fabulis
traduntur, sed nos, quiá nec dij, nec heroës illi revera extiterint, heroicum appellari posse agnoscimus, ideo, quia tum tot heroum et deorum fabricatores vixerint, nempe Orpheus, et longè ante ipsum Hermes cum tot Aegyptijs sapientissimis Philosophis, Sacerdotibus & Regibus, post eum verò alij Graeci, quos ante recensuimus, Linus, Melampus, Musaeus, Amphion, Eumolpus et reliqui; Ab his enim tota deorum & heroum progenies orta & propagata est: Ab his quo
que
aut eorum sequacibus primum certamen Olympicum in Dei omnipotentis honorem, proximi commodum,1. Certamina Olympica. Mercator Olymp: in A. M. 3154. Romae condit: in A. M. 3178. Nativ: Christi in A. M. 3929. transfert.
inchoatum & ordinaum esse si opinabimur, vix fallemur; Eius initium, vt suprà quidam collocant in annum mundi 3189. (alij, 3187. vnum inclusivé, alterum exclusivè intelligendo) Vrbis verò Romae conditionem in annum Mundi 3213. hoc est, 24. annis Olympiadum initium antiquius Româ: 775. annis circiter ante aerae Christianae (seu Nativitatis Christi) initium: quod tempus coincidit in regnum Sabaci Aethiopis Aegyptij regis, quem Sethon Vulcani sacerdos & rex secutus est, & hunc Psammitichus, qui peregrinos prior admisit: Agebatur illud certamen quinto quò
que
anno, vel quinquagesimo quoque mense, eoque mense qui Parthenius vocatus est, aut
〈 in non-Latin alphabet 〉
, hoc est, quatuor annis expletis, quinto incipiente, ita vt Olympias spatium quatuor annorum compraehenderit: Incipiebatur die Lunae decimo quinto transacto, hoc est in ipso plenilunio, peractis ante solennibus, vt mos erat, sacrificijs, atque per dies quinque, totidem quoque Iudorum generibus, nempe cursu, palaestra, dis
•
o, saltu & pugilatu celebrabatur: In quibus praemia victoribus coronae, ex oleastro proponebantur, atque ingens honos illis habitus est donaque à concivibus dabantur et à magistratu immunitates et privilegia plurima: Olympica dicebantur certamina ea, quia Olympus mons isti loco, vbi fiebant, vicinus erat, nempe in Eliensium regione non procul a Pisa civitate, et Alpheo flumine: Strabo lib: 8.
Olympica certamina scribit post Troiana tēpora incepisse, eo argumento, quod Homerus nullam mentionem fecit de Olympicis, cum meminerit tantum de nonnullis certaminibus funebribus: Quae ratio cunuincit probabiliter Homerum vixisse ante Olympiadum initium, et ita per consequens horum ludorum mentionem facere non potuisse; Quin ipse Homerus non satis exprimit, quo tempore vixerit, aut quibus regibus in Graecia, Aegypto aut alijs locis regnantibus; et quanto temporis spacio praecisè absuerit à Troiae eversione, aut quibus regibus in quo
que
regno illa contigerit; De quibus post dicetur: Ideo
que
vere scripsit Strabo, post Troiana tempora Olympiades incepisse; Cum Troiana illa tempora in Heroico seculo compraehendantur, et nimis retrò ab Olympiadum initio retrusa sint: De authoribus primis mirum est, quod tantae celebritatis non certa extet memoria; Verùm eredendum, à paruis initijs haec quo
que
vt alia permulta,
Prima Opinio.
post magna facta, cepisse: Alij dicunt á Dactylis Idaeis quin
que
, quia ab Ida Cretae monte in Elidem venerunt, cursus certamen primó propositum,2. Opin:
& eorum vnum Herculem vocatum, praecipuum authorem extitisse: Alij Iovem ipsum haec certamina instituisse victis Titanibus putant, in quibus Apollo Mercurium cursu superauerit & Mars vic
•
rit pugillatu:3. Opin: 4 Opin:
Alij Iphitum ea primum instituisse volunt, vt Eusebivs & Pausanias lib: 5. testantur. Nonnulli, inter quos Pindarus et Isacius, scriptum reliquerunt, Herculem Alcmenae filium, non Iaeum Dactylum, Olympia inchoasse in honorem Iovis; Eum enim post debellatum Augiam Elidis regem, qui Solis & Iphiboae filius dic
•
batur, quoniam sibi promissam mercedem ob fimi boum purgationem non accepisset, ex Elidis populationibus et praedâ certamen Iovi instituisse Olympio, at
que
illud Olympicum nominasse, reserunt: Inde pu
•
ârunt Herculem ipsum su
•
s pedibus stadium Olympicum met
•
tum esse, id
que
fecisse 600. pedum longitudinis; Cum
que
caetera stadia eiusdem sint pedum numeri, at
que
illud reliquis longius, Plutarchus narrat Pythagoram
ex proportione pedis ad corpus humanum indagasse magnitudinem corporis Herculei, vt habet A. Gell. in initio noct. Att. Ex his quatuor opinionibus tres fabulosae sunt, et vna saltem hystorica fide niti videtur, nisi tot adversarias haberet, à quibus & ipsa convulsa concideret: Nam Idaei illi Dactyli seu Curetes sive Corybantes dicti, qui Iovem nutrijsse dicuntur, ac cymbalis suis vagitum eius, ne à Saturno audiretur, occultasse, si vixerint, Iove aetate majores erunt & Saturno coaevi, quod tempus Aegyptij vsque ad 20. millia annorum retrò extendunt: Quod si verò ab Hercule Al
•
menae & Iovis filio deducere velint, eòdem res redit; multo magis, si ad Iovem ipsum authorem, qui cum Titanes vicerit, longè amplius spacium est, quod se in ipsum Nunquam exerit: Restat ita
que
Iphitum ea instituisse: At quis ille? Rex non legitur, nec princeps; Vnde si ille est author, homo privatus est, literis & armis instructus; Verùm cum tot & tantae allegoriae primae origini affictae sint, non abs re putamus, poëtas philosophos innuere voluisse, de qua re, & à quibus authoribus isti ludi incepti essent: Si Apollo cursu vicerit Mercurium, de vtris
que
certiores sumus:
Apollo vicit Mercurium cursu.
Novimus enim Apollinem & Mercurium ex sua genealogia, quam antè tradidimus: Hic pedibus, ille armis valet; Hic Argum saxo, ille Pythonem sagittis confecit: Hic talaria gestans volatilis, ille aureis calceis ponderosus & firmus: Nihilominus Apollo Mercurium superavit cursu: Si verò Herculi Al
•
menae filio huius certaminis instituti gloria asscribatur, non repugnamus: Quia ipse & Iovi Olympio, tanquam patri, tantum honoris debebat, et ex tantis spolijs, nempe Solis filij, praestare poterat: Sol enim inter caeteros deos aureus putabatur, curru aureo incedere, ac omnia aurea habere, vt anté diximus sub Aeëtae, Solis filij, aureo vellere; Ideo
que
ditissimus, qui propria armenta, boves et oves habuit in Trinacria: Sed de Augiae huius bobus et Herculis stabulario labore inferiùs dicemus: Vndecun
que
igitur Olympicorum ludorum initium derivetus,
semper sub fabulis aliquid Veritatis Chymicae, de eorum authoribus testimonium perhibens, delitescit: Idem de Pythijs Ioquendo locum inuenit:2. Pythia.
Haec proximè post Olympia et antiquitate er celebritate fuisse ex hystoricis et poëtis constat: In honorem Apollinis, quod ille Pythonem in Delphis sagittis confixerit, qui postea insepultus ibi contabuit, vnde ita dictus, instituta dicuntur: Alij Pythonem pro latrone, alij pro dracone ingenti accipiunt, ij
que
ex Ethnicis; Cum enim Ethnici Apollinem deum in terris versatum, armis et sagittis, vt pingitur, multum valuisse crederent et praesupponerent, nec negare possent vel auderent, ac interim irrationabile ipsis videretur tantum deum ob serpentem interfectum tantos honores adeptum, cum qualis serpens esset, aut qualis Apollo, non intelligerent, ideo explicârunt, vt potuerunt, nempe fuisse latronem vel draconem insignem: At nos Christiani, qui talem Apollinem non agnoscimus, contentine erimus illo responso? Minimè; Ideo
que
non ad
•
ó inconsyderatè haec exponamus, vt dicamus Apollinem hominem fuisse, qui latronem vel draconem interfecerit: Quid enim novi esset in hisce, hominem sagittis confix isse serpentem? An hoc tantâ poëtarum memoriâ dignum foret? An tantorum ludorum celebratione? Ne credamus quaeso: Nam si à tam vili principio ludi isti incepissent, Authores primi abiectissimae mentis et iudicij fuissent; De initio celebrationis loquor, non de successu: Fingunt aurem p
•
ëtae Pythonem prius Typhonem (transpositione literarum) dictum, fuisse serpentē non procul à Cephiso stuvio, qui fluit ad radices montis Parnassi, vt quo
que
ait Dionysus in libello de situ orbis, natū è terrâ á Iunone pugnâ percussâ, (de quo iam anté meminimus, quantae numerosae sobolis pater
•
it) quem Apollo interfecer
•
t; Cum
que
putredine tab
•
factus fuisset, Pythonem appellatum: Celebrabantur hi ludi vere in
•
unte ab omnibus Cycladum insulis, vt idem Dionyius tradit: Nonnulli ad Diomedem authorem referuntà Tioia redcuntem, cum effugisset tempestatem, quae Graecis ab
Ilio redeuntibus immissa est, apud Traezenios templum Apollinis Incensoris dicavisse & Pythicos ludos in eius honorem instituisse: In quibus antiquissimus mos erat, vt pulchrior ex omnibus hymnis, qui afferrentur, in honorem Apollinis cancretur: Postea veró cantus ad Cytharam fuit institutus & aulaedorum at
que
tibicinum certamina: Deinde variationes aliae secutae sunt, quas hic praeterimus: Praemia sublata & coronarium duntaxat propositum ex lauro, quae Apollini sacra habebatur: Et fuêre eadem forè Iudicia in Pythicis, quae erant in Olympicis, quadrigis exceptis: Alij dicunt palmam eius Iudi fuisse praemium, quam, vbicun
que
essent victores, manibus gestabant, alij aesculum, nondum inuentâ lauro; Alij poma quaedam Deo consecrata victoribus donari solita, vt scripsit in libro de Coronis Ister. Primum nono quo
que
anno, postea ad quinquennium Pythia actasunt, quia tot Nymphae dictae sunt Parnasides dona Apollini, cum feram trucidasset, obtulisse: Primâ Pythiade, in quâ certârunt dij, vicisse Castorem stadio, Pollucem pugilatu, cursu Calaim, armatum Zetem, disco Peleum, lucta Telamonem, Herculem pancratio, eos
que
ramo lauri coronatos ferunt: Paeanes ab his hymnis dicti sunt, qui in laudem Apollinis compositi canebantur: Erat autem rythmus eorum ille plaerun
que
qui à Sophocle seruatur in hoc Carmine, in Oedipode Tyranno:
〈 in non-Latin alphabet 〉
Hoc est, Iei
•
Delie Paean: Hinc Apollo cepit dici Ieius, vt Bacchus, Eucius;
〈 in non-Latin alphabet 〉
, hoc est à medendo & Paean
〈 in non-Latin alphabet 〉
à feriendo: Eius de laudes & res gestae canebantur idcirco ad illum placandum, quod ijs delectari putaretur, cum primus is, vt fama est, Iovis victoris laudes Saturno de regno depulso cecinisset carminibus Cithara sumpta magnificisque vestibus indutus & coma mirificé ornata, vt
ait in secundo Elegiarum Tibullus:
Sed nitidus pulcher
que
veni, nunc induc vestem
Purpuream, longas nunc bene necte comas:
Qualem te memorant Saturno regefugato,
Victoris laudes tunc cecinisse Iovis.
At nos omissis Ethnicorum nugamentis, scimus Apollinem talem nunquam extitisse in rerum natura, sed Orpheum ejusque sequaces Poëtas Hieroglyphicum nostrum Apollinem antea sub Genealogia aurea deorum satis descriptum intellexisse, non Solem Coeli, vt alij putant, nec hominem terrae; Ille noster heros jaculis & armis fortissimus incidens Typhonem, serpentem immanissimum interficit, qui cum superiús declaratus sit, híc non repetitur: De putrefactione hujus Typhonis, vnde Python & Pythia nomen acceperunt, Bernhardus comes noster ex Morieno; Nisi, inquit, putrefiat & nigrescat, non dissolvetur, & nisi dissolutum fuerit ab aqua sua non poterit penetrari, vnde nulla coniunctio, mixtio nulla & per consequens nulla prorsum vnio: Et Rosar, Philos. ex eodem Morieno: Haec terra cum aqua sua putrefit & mundificatur, quae cum mundata fuerit, auxilio dei totum magisterium dirigetur. Hermes quoque ait, Azot & ignis Latonem abluunt & nigredinem ab eo auferunt; Vbi addunt alij per ignem, ignem putredinis intelligi: Rosarius Phil. Draco non moritur nisi cum fratre suo, & sorore sua, id est Sole & Luna, id est sulphure extracto habente in se naturam humiditatis & frigiditatis ratione Lunae, cum illis Draco moritur, id est argentum vivum ab eisdem corporibus extractum à primordio, quae est aqua permanens Philosophorum, quae fit post putrefactionem & post separatiorem Elementorum, & aqua illa alio nomine dicitur aqua faetida. Haec satis elucidare possunt quis sit Apollo, nempe Sol nost
•
r, quis Draco, serpens aut Python, nempe illa aqua faetida quae putrescit; Id clarissime Luilius Theor: Test. C. 10. testatur: Aet hac, inquit, ratione allegoricè oportet dicere, quod magnus
Draco de quatuor est Elementis, & non intellectu literali, quia sit terra, aër, aqua vel ignis, sed sola natura est & vna quae continet inse naturam & proprietalem 4. Elementorum. Hic Draco ad Parnassi montis radices trucidatus legitur, quia ex Parnasso Apollo noster prodijt, in
que
ejus vertice habitat cum sororibus Musis, & sic in eius radicibus serpentem telis conficit: Sanè digna fuit haec bestia, quae á tam nobili venatore interficeretur, cum habeat tot triformes faetus, quos suprá numeravimus, qui in expersum facilè tā
quam parricidij reum de medio tollerent: Ovidius narrat à diluvio Deucalionis terram ob humiditatem putridā produxisse hunc Pythonem; id
que
ratione non caret: Quia à Deucalionis & Pyrrhae seminijs lapidosis Magnae parentis ossibus jactis, Sole calefaciente terram suis radijs putridum hoc animal Typhon exoritur; De Diomede quod dicitur á Troja reduce, hystoriam sapit, nisi fabula subesset; de eo inferius: Quod si Pythia à Diomede supponerentur instituta longè Olympicis essent antiquiora; in
•
ò vel hoc mundo ante no
•
dum sex millenaria à Creatore condito, quo Osiris, Isis, Apollo, Castor, Pollux, Calais, Zetes, Peleus, Telamon, Hercules, ab Aegyptijs longé statuuntur, vtpote dij, & à dijs oriundi antiquiores, si dijs placet: Ex hymnis quo
que
apparet, Poëticam esse introductionem, & à literatis potius, quam armatis profectam: Mosicus enim deus musico honore afficiebatur à su
•
amantibus Poëtis; Hinc laurus & in hunc diem hymnisonis merces & praemium: De pomis pro bravio proposi
•
is verisimile, at ex Hesperidum hortis depromp
•
is, aliàs ridiculum fuisset poma obtulisse hereoibus tantis, quae pueris dari solent· Quod nymphae Parnasides novem, hoc est, Musae, Apollini, cum feram trucidasset, dona obtulerint, verissimum est; Nam decima pars terrae cum novem aquae partibus manere in fundo traditur, iuxta num
•
rum 9. Aquilarum, vt habetur in figura Seni
•
r
••
: Hae novem Nymphae, quae & lymphae videntur, dona offerunt Apollini: sed non antequam ille Pythonem trucidârit:
Qui haec aliter exponit, quam ipsa res patitur, in abditis literis nihil intelligit, imò vix primas ternas, licet in alijs vndequa
que
doctus sit: De primis victoribus aliàs dictum est & dicetur in sequentibus: Cur Ieius dicatur Apollo, ex Etymologia desumitur, quia medicus est; cur Paean illi sacer, quia miles; nempé cum medicinâ bellator, qua ille expugnat morbes: Medicina enim Philosophica omnium morborum humano quocunque modo sanandorum expugnatrix est: Ratiò quae additur, cur Apollo hymnis decoretur, scientibus probabilis est, quia ille cecinerit laudes Iovis Saturno depulso; Nisi enim Saturnus deijceretur è regno in Tartara, hoc est, prima nigredo, Iovi nihil imperij aut laudis esset; Ideoque jure Saturnus depositus, imò vel exenteratus â Iove filio, quia ita decuit in arte Philosophica, non in Polytica: Ibi nullum est impietatis crimen, at scientiae praemium, hic parricidium detestabile et horrendum: Vestes quas Apollo induit purpureas, nos maximè suspicimus: quia ijs indutum esse oportet, si Paean sequi debeat: At nos non Apollini, qui nusquam est, nisi apud Philosophos, Paeana canimus, sed Apollinis datori; (quo nato obmutuit ille Ethnicus Apollo, spiritus tenebrarum) hoc est Christo victori omnium falsorum numinum & triumphatori maximo:3 Isthmi
•
.
Nunc ad tertium
•
udorum genus trāsibimus, in honorem Neptuni, ad imitationem Herculis qui Olympia Iovi consecravit certamina, institutum à Theseo, vt Plutarchus scripsit in vita Thesei: Alij in memoriam Melicertae à Sjsypho Aeoli filio primitus Isthmia peracta esse dicunt, vbi ille Melicertae sui propinqui cadav
•
r agnovisset, Athamantis
que
filium: Nonnulli in Scironis mortem expiandam à Theseo inventa volunt; alij ob alias causas: Celebrata autem sunt in Isthmo Peloponnesi, ad Neptuni templum ibi celeberrimum quinto quoque anno: Archias Poëta non in Neptuni sed Palaemonis honorem Isthmia fieri solita scribit Epigrammate Graeco, quod ita Latinè sonat.
Quatuor in Graecis certamina, quatuor illa
Sacra? duo Superis, sunt duo sacra viris:
•
unt Iovis haec, Phaebi
que
Palaemonis, Archemori
que
Praemia sunt oleae, pinea, mala, apium.
Fuerunt autem Melicerta & Learchus Athamantis Thebanorum regis &
•
nû
•
filij: Athamas furore percitus Learchum cecîdit, quem mater in I
•
betem bullientis aquae jecit, atque ipsa quoque mente capta, verita iram Athamantis e Petra Moluride vocata cum Melicerta in mare desilijt: Facta ést Ino vna è Nereidibus, quae Leucothea vocata est; at Melicerta Déus Palaemon: Melicertae corpus à Delphino delarum est in Isthmum, quod vidit Corinthi rex Sisyphus: Inde Isthmia in honorem Melicertae iussu N
•
reidum á Sisypho cepta sunt celebrari: Alij alias causas adducunt: Hae nobis sufficiunt, quae cum similiter ex arcanis Chymiae depromptae sint, de authoribus horum ludorum non dubitabimus, quin eos hujus Philosophiae admodum gnaros fuisse: Nam Melicerta & Leucothea filius & mater, quae personae sint, Etymo
•
ogia, nisi fabulae contextus, satis doceret: ne quid de bullitione Learchi in lebete matris consilio facta moneamus; sic Progne Ityn▪ Tantalus Pelopidem, Isis Osiridem, mater semper filium coxit, eaque omnia sunt ex arcanis Aegyptiae Philosophiae deprompta & magisterio Hermetico maximè convenientia: de quibus cum alibi latius dixerimus, ad Nemea properamus: Haec in Sylva quadam ita vocata,4. Nemea.
quae fuit inter Phliuntem & Cleonas Acha
•
ae civitates in Archemori Lycurgi filij honorem celebrata sunt: Alij alias opiniones de
•
nstitutione horum sudorum diversissimas adducunt: Nos posthabitis caeteris, illorum placita, qui maluerunt ab Hercule fuisse instituta, quia Nemeaeum leonem ibi occiderit, amplectimur: Erat hoc certamen Epitaphium
sive funebre, in quo victores apio coronabantur, quae funebris erat planta, idque ad perpetuam Archemori memoriam: Post triennium duodecimo die mensis, qui
〈 in non-Latin alphabet 〉
dictus est, agebantur: quia eo mense Theseus Amazonas debellârat: Nemeam verò quidam volunt vocatam fuisse regionem Argivorum à bobus Iovis & Lunae ibi pascentibus: Syluam quo
que
Nemeam fuisse, in qua Ieo, ab Hercule prostratus, vagabatur, sub Herculis laboribus dicturi sumus; ad quos libro sequenti enarrandos, iam nos eonferimus.
Finis Libri Quarti.
Liber Quintus. DE HERCVLIS Laboribus.
FAma de virtute, robore, & laboribus Herculis immensis adeó increbuit per totum terrarum orbem, vt ne angulus quidam extiterit in quatuor mundi cardinibus aut partibus, vbi non innotuerit, in omniùm ore & honore fuerit: Vnde cum quidam in confessu clarissimorum virorum Herculis laudes decantandas sibi sumpsisset carmine, alius Laconico hoc dicterio ipsi silentium imposuit dicens: Quis ignorat laudes Herculis? Inoportunum ita
que
& quasi absurdum, jmò impossibile, esse existimamus, Herculem tot seculis retró, vt Heroa praestantissimum receptum & agnitum, vel non fuisse omni
•
ó, vel saltem in mente Poëtarum & Philosophorum extitisse, tanquam idaeam laboriosissimi monstrorum & tyrannorum domitoris, demonstrandum sibi sumere: Per nos licet, vt maneat, si quis fuerit Hercules, quomodocunque vocetur vel Aegyptius, vel Idaeus vel Alemannicus, aut alterius nationis, cum noverimus omnem aetatē, omnemque mundi plagam suos Hercules & Marte & arte laboriosissimos exhibere, vt non opus
sit commenticios aut ficticios alios & remotissimo
•
ab inferis revocare: Verum illum ipsum Heros, cui tot, tales ac tanti labores imperati dicuntur, vix vnquam extitifle facilé convinceremus, non quidē hystoriarum monumentis, quae vix vlla, nisi Poëtarum allegorica adsunt, sed ex consideratione ipsius subjecti & laborum, quos perpessus traditur: Hi enim cum ejusmodi sint, vt partim non deceant virum ad
•
ò magnanimum ob levitatem & vilitatem, partim quia hominis vires, omnem
que
rationem longè superent, in
que
omnibus aureae genealogiae dijs deabus
que
antedictis conveniant, magis quàm vlli vnquam scriptores, Herculem suis vivis
que
coloribus depingunt. Nam vt picturae artificiosissimae muta aliqua Poësis dicuntur,
Muta Poësis Pictura loquens.
sic ipsa facultas Poëtica loquens pictura aestimari non immeritò potest; Ex qua, nempe Poëtarum antiquissimorum figmentis, quicquid his vltimis seculis de Hercule scimus, hausimus; scribant hystorici, qui post Herculis tē
pora vixerint, quid velint, cum vix vllus eorum Homeri, multò minus Orphei Poëtarum Coryphaei, aetatem atrigerit; qui tamen ipsi Herculi nullo modo coaetanei, vt de ejus rebus gestis hystoriam abs
que
fictionis suspitione condere potuerint, fuisse reperiuntur: Orpheum omnium primum figmenta & allegorias de dijs & heroibus ex Aegypto in Graeciam transtulisse certissimum est;
Orphei opera.
atque inter caetera condidisse opera, quae ipse in initio Argonauticorum recenset, de laboribus Herculis: quemadmodum & de gigantibus cum Iove pugnantibus, de raptu & luctu Proserpinae, de Cereris erroribus, de luctu Aegyptiorum Osiris causa, de Veneris & Minervae sacrificijs, alijsque ejusmodi, quae deinde ad Graecos pro factis deorum & heroum propagata sunt: Si itaque Orpheus horum primus author est,
Ante Orpheum vix vllus Graecus scriptor extat.
nec ante ipsum Graecus Scriptor, nisi forte fictitius extet, multò minus aliatū gentium, (Israëlitas semper excipio) quid nugentur illi, qui de Heroico seculo multa dictitant, quae personae deorum & heroum tum vixerint, quid perpetrârint, quae
fanda nefanda effecerint, quanto temporia spatio ante nostram aetatem in vivis fuerint, & his similia; Taccant illi praeposteri rerun, quas non intelligunt, iudices aut alios scriptores Orpheo antiquiores nobis reverá producant; Nec satis est quem in medium protulisse, qui aetate minor sit longé Orpheo & Homero, figmenta autem sua seu Chronologias & personarum fictarum res gestas extendat longissimè supra Orpheum; que madmodum multos ejusmodi inter Graecos inventos esse illis temporibus non est dubium: nec solum apud Graecos, sed etiam alios: Quae non ideo dicta velim, quasi omnia illa antiquissima Ethnicorum in dubium revocem, sed vt saltem quorundam scriptorum errores agnoscantur, qui vt suae civitatis vel gentis ortum à dijs demonstrarent, sedentes domi, magnas genealogias regum à dijs ortorum, eorumque res gestas suprà mille annos retrò respicientes effinxerunt:
Beroso statua aureâ linguâ posita, teste Plinio. l. 7. c. 37. Novimus Berosum satis antiquum esse ex Ethnicis, ac similiter quāplures alios scimus Abrahami, Israëlitatū patris, mentionem facere, verū illi vel ex Patribus & Chaldaeis, aut Iudaeis multa per traditionē acceperunt, quae veró de dijs & heroibus illis habent, ex suis scriptoribus, rarò oculatis testibus, sae pissimè ex seipsis tanquā aranei hauserunt: In hoc genere Aegyptij palmam praeripuerunt alijs,
Vana gloria Aegyptiorumae antiquitate.
nec non exemplum vanae gloriolae de antiquitate contendendi reliquerunt; quorum nonnulli recentiores scriptores impudenter affirmant in Aegypto per octodecim millia annorū deos & heroas regnasse; nec id satis, sunt qui centū millia anno
•
ū tribuant Aegypto, quód Astronomiae & Geometriae scientiā habuerit: Quis hic
•
isū tene
•
t? quis non nasū Rhinocerotis habeat? quis
•
uer senes illos delyros praesenio nō ludar? Sed non nostrū est ad aperta mendacia responsum reddere, cū haec se ipsa,
Horus ab Aegyptijs dicitur Sol, Bocatio teste
tanquam Polypi in fame suos pedes corrodant: Si Orus est vlrimus deorum, qui regnavit, cum pater
•
ius sit Osiris, & huius Saturnus, huius Caelus, quis huius erit pater? nullus, quia
Caelus est absque patre: Tota erga deorum series est, secundum Aegyptios, Gaelus, Saturnus, Osiris, Orus, atque hi sunt Dij qui regnârunt tot mille annis; post hos narrantur homines regnasse reges numero 475. ad Alexandrum vsque quorum singulis si deni attribuantur anni, fient▪ 4750. anni, quibus homines in Aegypto regnaverint,
Mercal
•
r A. M. 3494. ad Alex. numerat.
cum tamenà mundi creatione ad Alexandrum saltem 3629. á diluvio 1973. à Nimrodi primo regno 1842. ad eundem Alexandrum numerentur anni: quo exiguo temporis spatio, nondum bis mille annorum quomodo 475. reges Aegyptij regnâsse poterunt, nisi singulis quaternos attribuamus annos? Si veró quatuor menses pro integro anno numerent, vt soliti dicuntur, longé minor erit annorum summa, quàm prior, sed numerus regum non correspondebit; At si mensem pro anno lunari cōputent, concedimu
•
ad Alexandri tempora 20000. annorum spatio ipsos habuisse reges; De numero non sumus solliciti valdè; Herculis vt monstrosa facta, ita & ortus incredibilis narratur; de quo Orpheus in Argonauticis scribit hoc modo.
Hic prius Herculeum r
•
bur mihi cernitur:
•
lim
Hunc Alcmena Iovi peperit coniuncta superno,
Cum latuit Phoebus longas tres ordine noctes
Continuas, caruit
que
die Sol, lumi
•
e Soles.
Nā cum Alcmena ex Amphitryone praegnans esset, tamen vt ex se etiam conciperet, dicitur Iupiter tres noctes in vnum conjunxisse, quod spacium totum in exprimendo Hercule absumpsit. Quo Poëtarum figmento non solum contra rei ipsius veritatem,
Figmenta somniantium.
sed pietatem in deos, naturam eiusque ordinem, bonos mores & vitae civilis institutionem peccatum est: sed excusandi videntur, si mens illorū respiciatur, non verba, cum enim effectum non vulgarē sed optimum exprimere voluerint, optimam causam elegerunt, cum hominum fortissimum,
non ex homine sed deo natum finxerunt, id
que
non communi modo, sed tanto temporis interuallo, quo vel mille alij propagari possent: Sic Palladem ex Iovis Cerebro natam finxerunt, praeternaturali partu, vt pote summā sapientiā & ingenij subtilitatem innuentes: Hercules ita
que
cum robur & constantiam secum ferre debeat & denotate, á robustissimo, nempe Iove, & longiori tempore progenitus fingitur: Poëtae enim seu primi authores Aegyptij non curant naturae aut morum rationem commùnem in suis fictionibus, sisaltem id, quod velint, commodé exprimant: Hinc tot adulteria, libidinum formae & vitiorum monstra etiam á dijs, qu
•
s finxerunt; commissa ab illis etiam cum laude decantantur & per oppida hymnis celebrantur; Quasi dicerent ac faterentur, non esse revera deos, de quibus tot & tanta fingant, sed homines fuisse, (vt non nulli sacerdotum confessi sunt,) aut deos existimari hominum manibus fabricatos, de quibus Hermetem in Asclepio Dial: disserentem agnovimus: Natus deinde Thebis est Hercules, Iove patre & Alcmena matre, vt dictum: Fratrem habuit Iphiclum vnâ nocte iuniorem Amphitryonis filium mirae celeritatis & pedum levitatis: Vt autem causa manifesta esset tot laborum ab illo vno exantlandorum, finxerunt, hos fato quodam illi impositos hac ratione: Cum nonum mensem ageret Hercules in vtero, & septimum Eurystheus Stheneli, Mycenarū regis & Archippes filius, Iupiter ex his duobus, illum alteri imperaturum, qui prius in lucem ederetur, dixit: Hinc Iuno septimestrem Eurystheum produxit, cum Hercules primo die mensis decimi postea nasceretur: Iuno autem Herculem, vt pellicis filium iam recens natum omnibus modis inuisum habuit: Eumolpus autem ille, qui librum de mysterijs composuit, scripsit,
Eumolpus de mysterijs.
Herculem primum quidem fuisse inuisum Iunoni propter matrem pellicem, at placatam fuisse à Pallade, cuius etiam hortatu Iuno lac praebuerat paruulo, eum
que
fecerat immortalem: Tum
que
fabulantur, viam lacteam in caelo factam ex lactis effusione, cum Hercules
violentius mammam Iunonis sugeret; Quod alij Mercurio tribuunt, vt suprà meminimus; Voluerunt enim poëtae vt & caelum particeps esset vestigiorum Herculis;
Astronomiae constellationes à figmentis aureorum deorum deductae.
Hinc viam lacteam non solum ab eo factam fingunt, sed & omnia fere sydera seu constellationes ab aureis dijs & heroibus, eorum
que
operibus aut rebus gestis deducunt, vt patet in duodecim illis caeli signis, alijs
que
plaeris
que
: De quibus consulatur Ovidius in fastis Ethnicus, & alter Novidius Christianus, alij
que
permulti: Sequente nocte post primum nativitatis diem Herculi à Iunone duo angues ferocissimi immissi dicuntur, quos ille manibus compressis enecauit, vim sui roboris in ipso vitae limine ostendens: Deinde cum adolevisset, licet generosissima naturae suae semina impressa haberet, tamen abs
que
magistrorum disciplina & exercitio nihil eorum in actum producere valens, singulis in artibus, quas addiscere debebat, singulos praeceptores n
•
ctus est: Iaculandi artem à Teutaro Scytha pastore, aut, vt alij volunt, à Rhadamantho didicit: Vt alij, a Thestiade, vel Euryto: A Lino, Apollinis filio, literas percepit, cui mortem, pro didactro, cum ab eo vapularet, intulit; Musicam ab Eumolpo: Luctam & artes caeteras Iudicras ab Harpalyco, Mercurij & Phanopes filio; Ab Autolyco, currus agitare, ab ipso Amphitryone, equitandi peritiam: A Castore armatus pugnare didicit; In astronomicis autem rebus habuit virum sapientissimum ac optimum Chironem magistrum. Hi octo singuli suam operam collocârunt in vno Hercule erudiendo:
Octo magistri Herculis.
Vt enim plures noctes ad eius conceptionem, ita & plures praeceptores ad cruditionem requisiti sunt; Illis, vt esset & viveret, ab his vt bené, procuratum est: At qualis tandem Hercules futurus fit, quis quaerat, an saltem fabula per hominum ora obambulan
•
, an verò talis vnquam heros extra allegoriam natus sit?
Deorum gē
tilium summus qualis
〈◊〉
.
Herculem talem & tantum hominem, aut potius semideum fuisse, Ethnicis facilé persuasum est, qui crediderunt Iovem Deum, Saturni filium in terris versatum omnis generis adulteria, stupra, homicidia & ejusmodi alia
commisisse, cum multorum regum & deorum filiabus cōcubuisse & ex illis liberos suscepisse, exquibus & Herculem vnum, in quem omnes sui corporis ac roboris vires contulisset Iupiter, putârunt; Cum
que
Iupiter potentissimus deorum & quasi omnipotens praesupponatur, non illi factu difficile aut impossibile existimârunt filium, tot monstrorum domitorem & rerum aliás incredibilium effectorem, mundo producere & offerre: Ideo
que
illi omnia Herculis facta pro factis & non fictis acceperunt; Vnde autem haec opinio in vulgi mentem peruenerit, ex circumstantijs partim ante dictis colligi potest: Nomen Iovis à Iehouah remansisse apud ethnicos non est dubium;
Fr: I
•
n: in praef: Gram: Hebraeae.
Cum
que
Iehovah sit omnipotens, qui filium suum in mundum missurus esset, vt Diaboli monstrosa opera, hoc est, Cerberum, Inferos & huc spectantia alia destrueret, quemadmodum sub vmbris, aut etiam, vt dicitur, ex apertis Sibyllarum vaticinijs apud ethnicos eruditiores constabat, hinc occasionem praebuisse potuit figmento de Herculis, Iovis filij, robore & inuicta fortitudine: quorsum & videtur spectare, quod idem Hercules fingatur tres die
•
ac noctes in ventre ceti degisse, velut de Iona in sacris legitur, qui fuit imago Christi, per tantundem temporis in gremio terrae olim permansuri & pòst resurrecturi; Cum
que
Hercules ab alijs dicatur tempore Sampsonis vixisse, forte ab hoc multa ad Herculem afficta credi possunt; Sampson autem robustissimus heros haud dubia fuit figura & typus Christi victoris super diabolum omnes
que
suos hostes triumphaturi; Talia, inquam, à vera Israëlitica hystoria petita occasionēfortè praebuerunt, multa Herculis laboribus afficta fuisse,
Multa Herculis laboribus afficta.
vt & ipsi Aegyptij vel alij ethnici tantum Heroa habere viderentur: Sive haec ita se habeant, siue non, nos existimamus primam originem fictionis huius allegoriae de Herculis laboribus aliunde produci, et antiquiorem esse ipso Sampsone, vel etiam Hermete: Cum enim hic Herculis mentionem faciat, nempe ipsum vna cum Prometheo et Mercurio Isidi vt Aegypti praefectum,
ab Osiride constitutum esse, videtur Herculis nomen antiquissimae memoriae esse: Et siab adiunctis aut parallêlis, vel quod dicitur, noscitur ex comite, qui non dignoscitur ex se, aut ex causis effectus, ex magistris discipulus, ex factis efficiens, prospicitur, non dubitamus Herculis allegoriam de tot & tantis laboribus effictam (quia si eos hystoricâ fide dignaremur, essemus non solum insaniores Ethnicis, sed et sacrâ fide privaremur) Personam artifici
•
, qui arcanissimum Aegyptiorum arcanum inuestigare et perficere velit, graphicè depingere; Quod etsi primâ fronte obscurum appareat, faxo tamen, Deo dante, vt clarissimè resplendescat, omnibus dubitationis nebulis discussis & remotis, primò in genere, pòst sub singulis laboribus specialiter:
Parentes Herculis.
Si parentes Herculis consyderemus, pater est Aureae genealogiae praecipuus; Quorsum igitur pater, eòdem et filius refertur: Ex tertio autem libro constat de Iove, quis sit, et quorum filiorum pater: Quae ibi demonstrata cum adeó firma sint, vt nullo modo labefactari queant etiam ab eo, qui Ethnicus esse malit, quam Christianus, dummodo tamen non ex figmento faciat hystoriam, hoc loco repeti non debent; Hercules ita
que
filius talis est, qualis pater, at diverso respectu; Hic agens internum artis nempe praecipuum subiectum, ille autem agens externum, nempe ipsum antificem designat: Et quidem non totum artificem, sed potius manuū eius operationem, et invictam constantiā et robur in inuestigando et perficiendo id, quod requiritur: Cum enim praeter id in artifice consyderetur ingenium subtile, naturale, et non sophisticum, et sapientia, haec adumbrantur per Mineruam seu Palladem, vt saepè dictum est, an
•
è sub Iasone, et póst sub Vlysse; Hi enim tres videntur Artificem philosophum depingere; Nempe Iason, quid inuestigari, quomodo tractari & qua arte vinci debeat; Hercules quantâ animi et corporis constantia idem quaeri, elaborari et perfici cōueniat; De quibus, ne quis nostram hanc solam opinionem putet, sic Aurel: Augurell: lib: 2. Chrys: dites vbi pectine eburno
Aurea perpetuo depectunt vellera Nymphae:
Quaeprima Heroum pubes rate sancta petivit,
Nec timuit tantos per fluctus quaerere summis
Tum ducibus ditem sub Iasone & Hercule Colchon;
Alter inauratam noto de vertice pellem,
Principium velut ostendit, quod sumere possis,
Alter▪ onus quantum subeas, quantum
que
laborem
Impendas crassam circa molem & rude pondus,Iason:
Edocuit; Ne
que
enim quam debes sumere, magnum
Inuenisse adeò est, habilem sed reddere massam,Hercules.
Hoc opus hic labor est, hic exercentur inanes
Artificum curae, varijs hic deni
que
nugis
Sese ipsos alios
que
simul frustrantur inertes.
Praeter hos duos, in Vlysse quo
que
errores artificis varij tanquam eius magistri describuntur, de quibus circa finem sexti libri agetur: Si quis autem existimet, Herculem ac Iasonem, vt & Vlyssem, ad Chymicos artifices referri non posse, propterea, quod hi sint heroës armis clari, rebus gestis insignes, principe loco nati, & econtra Chymiae dediti plaeri
que
abiecti animi, humilis originis, nullius celebritatis, nisi fortè quod carbones multos consumant, et non pauci ob fraudem; Imó quod Chymia non sit ars, nisi astutia, nec vtilis, at damnosa, nec difficilis aut adeó laboriosa, sed facilima tot libris prostituta vulgo & operarijs vilissimis; Huic ita consenti velim censoriam illam virgulam ademptam tam diu donec ipse censeatur an eâ dignus sit: At à quo censeri debeat? Sanè à mortuis, qui dicuntur,
Consiliarij mortui optimi censor
•
s.
vt consili
•
rij, sic censores iustissimi; qui abs
que
assentatione Veritatē falsitati praeferunt: Eat ita
que
talis immaturus cēsor ad authores mortuos, non fabros aut lanios, hisue similes, sed ad literatos, non geometras, aut
•
urisconsultos, aut alios artium trivi
•
lium magistros, sed ad Chymicos, nec eos quoscun
que
, qui rosaceam distillant, aut absynthiten faciunt, verum ad artifices opere et effectu probatos, quo
•
si aliquot habemus centurias: Nos hic vnius aut alterius ex illis dicta citabimus, quibus probabitur, sanitatem et robur
corporis, nec non manuum operationem in artifice
•
ero et perfecto requiri; Geber in sum: perfect: cap: 4 Dicimus igitur, inquit, quod si quis non habuerit sua completa organa, non poterit ad huius operis complementum peruenire per se, velut, si caecus fuerit, vel extremis truncatus, quoniam non invatur à membris, quibus mediantibus ars haec perficitur, tanquam naturae ministrantibus: Si verò fuerit artificis corpus debile & aegr
•
tum, sicut febrientium vel leprosorum corpora, quibus membrae cadunt, & in extremis vitae laborantium, & iam aetatis decrepitae senum, ad artis complementum non perueniet: Haec ille: De constantia & perseuerantia idem cap: 5. & 7. Oportet etiam, inquit, ipsum sedulum operi vs
que
ad consummationem ipsius insistere, vt non opus detruncatum dimittat; Quia nec scientiam proficuam ex opere diminuto acquireret, sed potius desperationem & damnum. Caetera huc non adducemus; Quam difficilis verò haec ars sit, licet vera, id raritas verorum artificum demonstrat, praeter eorum testimonia; Quibus asserunt ad huius artis perfectionem asse quendam plura praesupponi; Sic enim Arnoldus Rosar: l: 2. c. 5. In ipso ergo tria sunt inquirenda, p
•
ta subtile ingenium artificis, opera manuum e
•
arbitrium; quod quidem requirit divitias, sapientiam & libros: Similiter Lull: theor: test: c: 31. Et idcirco fili tibi dico, inquit, quod tria requiruntur, scilicet, ingenium subtile, naturale, non sophisticum, manuum operatio, et liberum arbitrium, e
•
hoc requirit sapientiam, d
•
vitias et libros: Sapientiam, ad sciendum facere: Divitias, ad habendum potestatem faciendi; Libros, ad intellectum ap
•
riendum diversum, qui est in multis gentibus: Haec Lullius: Quae sane Iasonis pericula & Herculis labores videntur requirete, nec abs
que
Vlyssis erroribus perfici posse; Si quis de difficultate chymiae plura desyderet, consulat aliorū de hac re libros: Nobis hic sufficiat, Herculem, quem in cunis reliquimus, (iam in tenellâ aetate s
•
rpentem philosophicum constringere se exercentem) aut apud tot suos magistros instituendum, pro artifice laboriosissimo operis philosophici intelligi,
Coaetanei Herculis.
demonstrasse: Pr
•
eter patrem & agnatos Herculis aureae genealogiae agnitos, ipse Osyridi
coaetaneus statuitur, ab eo
que
Praeses Aegypti relictus, qui Nili impetum compresserit, Busiridem, Antaeum Pr
•
metheum & Mercuriū, collegas, praefectos offic
•
s certis habuerit, vt primo libro docuimus; Quo
•
ū priores duos ipse fingitur trucidasse ob tyrannidem; At
que
hic v
•
xit Hercules Saturni, Osiridis, Iovis & caeterorum deorum tempore, imo Argonauticae expeditionis & Troianae,
•
uius si haberetur ratio, forte ad aliquot millen
•
ria anno
•
ū, iuxta Aegyptiorum traditionem se extenderet; At quales sunt eius socij Argonau
•
ici & Troiani, item Mercurius & Prometheus, talis & ille: De illis omnibus & singulis sub cuius
que
tribu actum est: Magistri quo
que
Herculis discipulum depingunt & ignaris ob oculos ponunt; Inde vt apud Gelliū habetur facilè ex Protagora de Euathlo iudicium fieri potuit,
Gell: lib. 5. c. 10. Artes, quibus eruditus Hercules.
quod proverbio locum fecit, M
•
li corui malum ovum; Hae autē sunt artes, quibus eruditus traditur, Iaculatoria, Poëtica, Musica, Iucta, curruū agitatio, equitatio, arma
•
urae instructio & astronomia: Hi praeceptores: Rhadamantus, Linus, E
•
molpus, Harpalycus, Autolycus, Amphitryon, Castor & Chiron; Ijs artibus ab his praeceptoribus Hercules instructus tot & tantas res illustres perfecit: Ita Marte & arte inclytus Heros evasit, virtute duce, labore comite: At de his alij iudicēt ex antè relatis, nunc labores Herculeos aggredimur, quorum praecipuos, etiam vltra duodenos illos delibabimus: Iuno ita
que
Herculi infestissima fingitur ipsi hos labores per Eurystheum imposuisse, vt vniversum terrarum orbem monstris horrificis expurgaret:1. Leo Nemeaeus vel Citaeronaeus.
Primum omnium laborum Herculi fuisse memorant Leonem Cithaeron
••
um, à monte Cir
•
aerone ita vocatum, occidere; Fuit autem hic leo non Asiaticus aut Africanus, sed planè caelestis prosapiae, vt de eo Chrysermus lib: 2. rerum Peloponn: sic scribi
•
; Iunonē supplic
•
ū de Hercule sumere volentē, Lunā in auxihū, carminibus magicis vsam accivisse, quae cistā spuma implevit, è qua natus est hic leo: Hinc Anaxagoras asserit hunc Ieonem ex orbe Iunae decidisse in terram; Qui penitus invulnerabilis erat, nec sagittis
confici potuit; Quidam dicunt, quod Iris, Iunonis nuncia istum leonem gremio stringens in montem Opheltam deportârit. Hanc ita
que
beluam Hercules, cum vix decimum octavum aetatis annum attigisset, aggres
•
us, cum sagittis laedere non posset, ad clavam, quae multo ferro gravis erat, ventum, cuius crebris ictibus ipsum prostravit, deinde nudis manibus diripuit & dissecuit, pelle ipsi detractâ, quam pro tegumento corporis in posterum gestavit. Heroicum sanè hoc est facinus & Hercule, tanquam alt
•
ro Sampsone, dignum quod hystoriae fidem cum admiratione impetrarer, nisi adderetur signum hieroglyphicum leonis, ipsum inuulnerabilem ex Luna▪ eius
que
spuma procreatum,
Hieroglyphicum signum leonis.
decidisse; At quid hoc, dices, ad chymiam, leonem prosternere? Maxin è, inquam; Quia artifici Chymico cum leone congrediendum est, pe
•
è invulnerabili, qu
•
qu
•
que
ex spuma lunae natus sit; Audiamus vnum & alterum testimonium de vtris
que
De Leone vi
•
idi notius f
•
rè est, quam quod probatione
•
geat: Huius meminit Morienus: Cum inquit, Sume fumum album & leonem viridem & almagra rubeum & immunditiam mortui: Et paulo post: Leo viridis est vitrum, almagra quo
que
est laton: Rosar: ph: ex tabula scientiae maicris: In primo habetur, in leone nostro viri
•
i
•
er
•
materia; & cuius coloris sit & vocatur adrop, azot aut duenech viride: R
•
plaeus; Nullum corpus, inquit, immundum ingreditur excepto vno, quod vulgariter vocatur â philosophis leo viridis; In Epistola Solis; Beatus, qui cogitat in
•
l
•
quio meo, nec dignitas mea ipsi negabitur, nec vilescet per carnem infirmatus leo: Et in parabola de Venatione leonis, apud Seniorem; Dixit ergo Marchos matri suae; Quomodo venaris leonem? & admirata est mater eius, & dixit: Ego respicio in eum &c: Cum autem apportavero illum super ignem, facit odorem, quem diligit leo; Cum vero leo odorat lap
••
emillum, venit v
•
lox, vt intret thalamum illum vitreum &c: Et hic lapis, quem diligit leo, est faemina: & quae sequuntur: Author quo
que
consilij solis & lunae explicans Epistolae solis ante dictum: Leo, inquit, id est, solinferius, vilescit per carnem,
hic est Metaphora; sicut Leo fortis & rex animalium vilescit per infirmam carnem suam, die enim quarto in quartum, quartanam naturaliter patitur, ita Leo natura per carnem suam sibi contemperaneam lunarem vilescit & eclipsatur: Haec ille: Ex quibus satis apparet quid Leo sit in arte, & quod saepenumero pro subjecto ejus vsurpetur; Dicit quo
que
hic vltimó citarus author, leonem esse Solem, qui habeat sibi lunarem naturam adjunctam; vude patet, cur hic leo dictus sit ex Luna decidisse; Nam reverà Leo seu Sol artis ex Luna decidit: At quod dicitur de sputo Lunae, fortè peregrinum aestimari posset vnde Leo ille generatus est; sed si authores nostrates consulantur, manifestè constabit ipsos saepius sputi Lunae mentionē facere; sic Author Aurorae▪ cap. 12. Aliqui, inquit, Philosophorum posuerunt esse to
•
um arcanum in eo & vocaverunt ipsum diversis nominibus propter naturae suae excellentiam; vt in libro Turbae Philosophorum scribitur, quia quidam vocârunt ipsum à loco, vt gummi, sputum Lunae quidam à colore, vt sanguis: vbi notandum, quod dicit author à loco vocari sputum Lunae; quo videtur respicere ad Leonem in loco Lunae generatum ex spuma; sputum enim pro spuma dicitur & habetur: Si Turbam consulamus, in multis locis quoque invenietur sputum Lunae; Nam Astratus, Qui veritatem, inquit, vult assequi, capiat Solis humorem & sputum Lunae: Item Pythagoras, Intelligendum vobis ô turba, quod Sulfur, & ealx & alumen, quod ex pomis & Kuhul & sputum Lunae ac sputum combustibile, omnia ilia scilicet nihil aliud esse, quam aquam sulfuris & aquam ardentem. Et Anastratus: Praeter haec dico, quod nihil est preciosius arena m
•
ris rubea, & est sputum Lunae▪ quod Solis lumin
•
iungitur & congelatur: Belus quoque, Quidam sputum Lunae, quidam cor Solis eandem aquam nominaverunt
▪ Ex qujbus pro exemplo adductis satis elucescit qualis sit leo; & qualis sit Luna, ex cujus souma seu sputo generatus ille dicatur; item, quis labor Herculeus in hoc trucidando, nempe Philosophicus; Non enim eminus sagittis, sed cominus clavà, quam pòst Mercurio consecrat, & manu
•
um prosternit & diripit, do
•
ec pellem ipsi detrahat pro insigni victoriae: Sic enim Basilius Valentinus; animal de oriente, inquit, pelle sua leonina spoliari debet, eius
que
alae cuanescere at
que
tum simul engred: magnum Oceani salum, cum
que
pulchritudine iterum egredi.
2 Quinquag
•••
a v
•
rgines vna nocte gravidae factae.
His rebus gestis de Leone audi
•
is, Rex Baeo
•
ae, qui quinquaginta filias habebat, sperans fortissimam ab Hercule sobolem suscipere▪ se
que
numeroso nepote avum reddere, eid
•
m omnes subjecit simul, quas ille vnâ nocte praegnantes fecit, exemplo naturae, vt rarissimo, sic stupendo; quod quidam pro decimo tertio labore ec
que
durissimo his versibus testatur:
Tertius hinc decimus labor est durissimus, vn
•
Quinquaginta simul stupravit nocte pu
•
llas:
Niholominus constat Theophrastū Graecum authorem antiquum & fide dignum scribere suâ aetate Indum quendam vsu vnius herbae vel radicis Venereos actus septuagesies continuasse, sed authorem cum remedio interijsse: Quomodocun
que
sit, Allegoriam in his rebus, vt & alijs, praesumimus, licet for
•
è quid tale per artem praestari possit, non tamen ideo censemus adeó memorabile, vt Herculem dijs annumeret: De Proculo Caesare, quemadmodum ipse sibi testis est,
Virilia sanè facta.
scribitur, quod centum Sarmaticas virgines, bello captas, spacio quindecim dierū, quantum in se fuit, omnes mul
•
eres fecerit, forté Herculis exemplo instigatus: At Herculeae istae pellices omnes mares peperisse narrantur, quod vim ejus summè calidam arguit; Nos vt factum accipimus, sed non imitandum Proculo, sed Philosopho in arte occultâ▪ quâ masculus cum foeminis conjungitur, si pondus observes, quinquaginta; Nec enim absq causa ab Arnoldo ros. l 2. c. 16. dicitur; Cum autem terra exhauserit de aqua quinquagesimam sui partem, citò illam sublima fortiori igne; Cuius & meminit Lullius in codicill
•
, Paragrapho, Partus verò terrae, c. 53 & alij permulti; Terra enim & aqua sunt masculus & foemina: Praeter dictos filios Hercules innumeros alios ex Megara Creontis filia, alijsque concubinis suscepit, ab ipso patre trucidatos
aut in ignem conjectos; Dicitur autem Creon fuisse rex Corinthi, cujus filiam Glauc
•
m Iason quo
que
post Medeam duxit, sed illa ab hac veneno infecta interijt: Hinc Hercules ab Eurystheo vocatur,3 Hydra Le
•
naea.
vt hydram immanem & formidabilem plura capita habentem, in palude Lerna Argivi Mycenaei
que
agri versantē interimeret: Haec
•
ub platano ad fontem Amymones amplissimâ educata erat, septem, vt alij, 9. vt alij,
•
0. capitum, quorum sivnum caedebatur, priorum numerus duplicabatur continuò nisi quis concisum reliquum colli thyrsum igne statim combussisset. Hydrae venenum fuisse pestiferum hominibus, & aquas & aërem infecisse, ipsam
que
campestria loca impetu facto devastasse aiunt: Hercules cum torribus accensis ad eam accederet ab Iol
•
o auriga adjutus, Hydrae cancer à Iunone missus subvenit, at tandem ab eo suppressa est: De Cancro & Hydra in Coelum á Iunone translatis ex fabulis constat; Vbi notandum Astrologos signo Can
•
ri,
Astrologia ab Aegyptiorum et Graecorum fabulis orta apparet.
quod & situ & magnitudine signo caelesti impar est, nempè extra suum locum, nimisque exile existens, multa à natura Can
•
ri retrogradi piscis desumpta assignare, et sic de leone, tauro, ariete, virgine, geminis, et reliquis omnibus constellationibus, vtet Planetis singulis pro suo judicio facere, cum tamen illos respicere oporteret, an Deus illam naturam & denominationē dictis stellis imposuisset, an veró homines pro suo arbitrio; si homines, ex qua causa, an eâ, quae conveniat earum stellarum naturae, an ex alia? Atque sic invenirent omnes illas denominationes á fabulis profectas esse; fabulas à rebus terrae, non coeli, nec quicquam significare de stellis firmamenti aut Planetis superioris Mundi,
Erectio Coeli figurarum vnde dependea
•
.
at de rebus alijs occultis effictas et introductas esse; Geometria quoque Coelum dividere potest in duodecim signa c
•
lettia aequalia secundū polos Zodiaci vel in rotidē domicilia secundum a quatorem & polos Mundi, vel secundum hori
•
ontem et Zenith, at quid hae divisiones effectuum stes
•
is impertiri possant? Nihil
opinor, quicquid ab experientia petatur probatio, quae nulla est: Haec monere volui ideo, vt abusus Astrologiae, qui ab Et
•
nicis vnà cum tot superstitionibus derivatus est, caveatur, verus & legitimus vsus Astronomiae probetur: Nam veteres Ethnici, qui reverâ putarunt Hy
•••
m illam à Iunone vt & Cancrum syderibus illatum esse, & sic etiam alia quaecunque animalia in deorum naturam sydeream migrasse,
Causa cur certis stellis certae vires asscriptae sint apud Ethnicos, ex allegorijs patet.
suo quasi jure istis constellationibus vim & potestatem illorum animalium, vel in illa attribuerunt: Nam si Achelous fuit Taurus, & posteà in Coelum translatus, inque certas stellas dispositus, aliquid taurinae virtutis obtinebit; & ita de reliquis; Hoc fuit fundamentum doctrinae Astrologicae ab Ethnicis ad nos propagatae, quod nisi ex his animadverti possit, vel integro libro, si opus esset, facile demonstrari liceret: Sed vt ad rem redeamus, hydram esse aquaticum Serpentem, vel in aquis degentem, ipsum nomen indicat; at multorum est capitum, quorum vno resecto, priorum numerus crescebat, solumque remedium fuit combustio cum igne; Si Hercules talis fuisset, qualis fingitur, nihilominus appareret hanc esse Allegoriam; Quid multis? noster Serpens in arte ex aqua concrevit; Libri nostrorum pleni sunt hujus descriptionis; Basilius Valentinus de occulta Phil: cap. 1. Quomodo Mercurius natus sit, inter caetera Allegorica tradit, ex aquis serpentem seu hydram, Orcades dictam, ejectam, ex cujus faucibus vapor & fumus igneus expirârit; & quae addit, huc non adducenda; Praeterea infinita loca sunt hydram nostram attestantia, quae praeterimus, & saltem vnius Lullij vnicum testimonium propriè & ad rem huc transferemus; qui Theor: test: c. 3. Quartum est, inquit, quaedam substantia procedens ex minera sua, & infrà ipsam magis propinqua naturae metallorum, que calchantis & azot vitreus ab aliquibus nominatur, quae est terra & minera metallorum, & alto nomine vocatur Vrisius, lucens et album, in oculto rubeum, nigrum et viride publicè, habet colorem lacertae venenosae, immediatè generatus
ex argento vivo, ma
•
eria supra dicta, impraegnata ex dicto vapore calido et sicco sulphureo in sua resolutione congelata in lacertam, ex quo est forma et species spiritus faetentis in mixione, cuius est calor mineralis multiplicatus, qui est vita metalli: Haec lacerta & serpens & hydra nostra est; quae si non rité occiditur, reviviscit, hoc est, volatilis fit, & viva permanet; Draco enim non occiditur nisi suo fratre & sorore simul: Comburitur autem extremitas eius colli igne; Nam cum igne tota res perficitur: Quae intelligenti sufficiunt: ne quid dicam de veneno ejus, quàm multis pestiferum existat artificibus eam occidere frustrá tentantibus: Post hanc Hercules aggressus est Cervam aurea cornua & aereos pedes habentem, de quibus superius, lib. 2. satis egimus.4 Cerva aurea cornua & aereos pedes habens cursu capta:
A Centauris deinde irritatus, cum apud Pholum vini potione exciperetur, magnam eorum manum occidit: Per Centauros autem, Titanes, Satyros, Silenos, agrestes & heterogeneas partes admixtas denotari non dubitamus; Excipitur autem Centaurorum iustissimus & sapientissimus, quia Saturni filius, Chiron, Herculi ab institutione Astrologiae: At quaeritur,5 Centauri deleti.
quid haec Herculi profuerit? Responderi potest, quia ad Atlantem montem, & Astrologum, coeliferum tendens, eâ opus habuit, vt coelum sustineret, donec ille de aureis malis Hesperidum percunctaretur; vel quod verius ego arbitrer, vt stellas centrales & subterraneas agnosceret, vt Solem, Lunam, Mercurium in conjunctione simul observaret, Saturno in Capricorno, Venere in Tauro, vel vice versa positis;6 Aper Erymantheus.
Ad Aprum mox Hercules sese accingit capiendum, qui in Erymantho Arcadiae monte natus à Diana Phocidis agro immissus erat, vbi cum omnia vastaret, propter altam nivem desessus ex fruticeto quodam extractus & vinctus ab Hercule ad Eurysteum deductus est: Locum natalem hujus beluae non ignotum fuiss: constat, nempè montem Arcadiae, ex cuius quoque monte Cyllene prodijt Mercurius, qui idcirco isti apro popularis est: Fili, inquit Calid: cap. 10. vade ad montes Indiae
& ad suas cauernas, & accipe ex eis lapides honoratos: Rosinus; Rebis nascitur in duobus montibus: Et mox, Dant Rebis montes, dracones, terra
que
fontes: Rasis, Contemplare altissima montana, quae sunt à dextris & à sinistris, ac ascende illuc, ibi lapis noster invenitur, & in alio monte, quifert omne genus pigmentorum & spiritus, vel species ibi similite
•
est: Morienus; Conscendite alta montana arboribus consita, quia ibi lapis noster invenitur & absconditus est: Hermes, Recipe lapidem nigrum, lapidem de montanis Indiae, quod est intus, mitte foras, & quod foras est, mitte intus: Et Maria: Accipe herbam albam, cl
•
ram, honoratam crescentem super monticulis; Idem testantur omnes Philosophi ex montibus nostram materiam depromi; Ita & multae ferae ab Hercule domitae à montibus cognominantur, vt antè dictus Leo Cithaeronaeus, Helicon
•
us, sic aper Erymantheus, quod hic semel monuisse sufficiat. Postmodó cum Augias,7 Stabulum Augiae purgatum.
rex Elidis, Solis filius stabulum trium millium boum fimo refertissimum haberet, jubet Eurystheus Herculem hoc vno die purgare; cum
que
eò accessisset Hercules, pactus fuit Augias, se decimam partem omnium animalium esse daturum, si eodem die stabulum illud purgasset; quo purgato cum Hercules mercedem flagitaret, negantem dare sagi
•
tis confecit; E cujus spolijs, vt diximus, certamina Iovi Olympico instituit. Maximum hunc licet vilissimum, nec tanto heroë dignum, fuisse laborem, ex proverbio, cui de re summi studij, operae & curae locum fecit, apparet: Quis enim maior Hercule Iovis filio? quid vilius, fimetum purgasse? Nihilominus illi hoc oneris imponitur, eâ quo
que
necessitate, vt vnico die, quod pluribus facilius fuisset, perficiat; Ne quis autem existimet pauca fuisse animalia, numerus trium millium asscribitur; Et sunt, qui addant, multis annis id stabulum non fuisse purgatum, adeò vt in suprema parte seu tabulato boves congesto fimo jam starent; Vnde concludi posset hunc laborem ter mille hominibus alijs nimium fuisse vni Herculi imperatū & peractum: Ad impossibilia nemo obligatur,
vt dici solet, at Hercules solus incredibili labore astringitur: Sic ejusmodi nocturnum laborem iā ante susceperat vnâ nocte conficiendū, quem pluribus repudiasse non poterat; Imò & cervā cursu defatigandam, & leonē manibus diripiendū subierat, quos iaculis aut sagittis prostrasse majoris artificij quàm laboris fuisset: Ita semper conditio & lex addita laborum Herculeorum magnitudinem videtur auxisse, ne satis fuerit eos factos, sed & vtiliter & tanto tē
pore: Boves hos fuisse Augiae Solis filij fabulantur, quos ille abs
que
dubio ex patrimonio suo accepit; Quia Solē boves & oves in proprijs pascuis quamplures habuisse, memoriae proditum est; Quid autē per boves intelligatur sub Apis declaratione & alibi diximus, nempè materiā Philosophicā, quae cum in fimeto reperiatur, hoc est, vilis sit aspectu, ac multis super f
•
uitatibus circumdetur, à quibus purgari deber à Philosopho, non inconcinné traditur Herculi hunc laborem stabularium impositum esse; Nec enim id absque labore ac faetore fieri existi mandum est:
Stercutius.
De vilitate & inventione eius sub Stercutij muneribus seu sterquilinio cō
sentiunt omnes authores, quorū paucos adducemus; Morienus inquit, Sapientes autē disposuerunt & dixerunt quid si hoc quod quaeris in sterqu
•
linio inveneris, illud accipe, si vero in sterquilinio non inveneris, tolle manū à marsupio: Omnis enim res quae magno emitur precio, in huius modi artificio mendax & invtilis reperitur. Sic Avicēna dict. 1. c. 2. de anima: Invenim
•
s scriptū in lib: Aristotilis, quēfecit de lapidibus, vbi dicit; Duo lapides i
•
cēt in stercore, vnus faetens & alius bene odorans, parum appreciati in oculis gentium, si scirent gentes corū valetudines, tenerent eos honorificè, sed quia nesciunt eorum valetudinem despiciunt & dimittunt eos super stercora in locis faetentibus, & qui coniunger eos, ibi est magisterium: Et Gratianus: Et si hoc in stercore in veneris quod tibi placet vel expedit, nihilominus tolle: Et Merculinus apud Rosar: Est lapis occultus et in imo fonte sepultus, vilis et eiectus simo vel stercore tectus: Vilem esse & parvi precij nec rarum; Ardoldus novo lum: c. 1. Venditur, inquit palám minimo pr
•
cio. Et Bernhardus Comes: Versatur ob oculos toti mundo, nemo tamen cognovit eorum, qui sunt in
mundo; Rosar: Phil: Et si vero nomine nuncuparem, insipientes eum esse non crederent; De odore ejus, inquit Morienus, Ante confectionem nimis est gravis & faetidus, & post confectionem est eius odor bonus, iuxta hoc quod sapiens dicit: Ista quidem aqua è corpore mortuo & iam inanimato toll
•
t odorem: Nam & eius odor est malus & odori sepulchrorum assimilatur▪
Et Calid. ca, 9. Et est lapis vilis, niger, & faetens non emptus precio: De vilitate & despectione eius Scites, Mundus, Zeumon, & alij Philosophi in turba attestantur, qu
•
rum dicta non opus est citare; Cum itaque boves Philosophici sive Solis in tanto fimo stabulentur, ab eo purgandi sunt Herculeo labore, quod quilibet ipse praeterquam quod omnes authores id inculcent, imaginari potest, cum ex hac re vilissimâ faetidâ & abjecta preciosissima Mundi medicina fieri debeat,
In Secret. c. 9 id absque labore non contingere; Solus testis S. Thomas de Aquino sufficiens, qui se artis veritatem quidem invenisse, eiusque medicinam perfecisse tradit, sed tantum laboris & faetoris perpessum esse,8. Avet Symphalides fugatae.
vt non nisi certa causâ inductus artem denuó incipere velit; Porrò cum apud Stymphalum Arcadiae lacum aves essent Stymphalides ideo vocatae, quae carnibus humanis vescerentur, Hercules ad eas abigendas iussu Eurysthei profectus, quas ille crepitaculorum aeneorum à Pallade acceptorum tinnitu fugasse memoratur:
Crotalum Vulcani opus.
Instrumentum illud Crotalum dictum à Vulcano fabrefactum erat, quo solo aves illae Ploides quoque vocatae, non sagittis, abigi poterant: sic enim Apollonius libro secundo Argonaut: de illis scribit:
Sedne
que
vt Arcadiam petijt vis Herculis arcu
Ploidas inde lacu volucres Symphalidas vllâ
Pellere vi potuit: nam
que
hoc ego lumine vidi,
Ast idem vt manibus Crotalum pulsavit in altâ
Existens speculà prospectans, protinus illae
Cum clamore procul linquentes littus iêrunt:
Hunc Herculis laborem si quis ad literam, vel etiam ad mores, vulgaremve physicam interpretetur, nugas
esse nugacissimas, imo ineptias & tricas pueriles, nemo non videt: Quid enim tantus Heros crepitaculo Archytae aues pellere diceretur, quae sagittis abigi non poterant? Hoc naturae adversum, illud rationi haberetur: Si quis verò ad opus philosophicum, quó vnicè spectat, accommodet, omnium laborum est pulcherrimus & evidentissimus; Imò asseverare audeo, apud omnes ferè authores recentiores, vix arcanius & praeclarius exemplum fundamenti artis extare, hoc ipso, per tot aetates mundi non intellecto & ad nos vs
que
derivato; Testes appello eos, non imaginarios (& ex tabula nautas, aut cortice nantes aut codice vno per transennam salutato scripturientes) sed qui Crotali illud genus à Vulcano fabrefactum, nec non Stymphalidas aues reverà agnoscant: De his, nem pe avibus, meminerunt plurimi philosophi, iam vocantes
•
as partes volatiles, facilé fugituras, nunc aves volantes; Vt & de Crotalo seu aere philosophico, fixo, figente eas: Author consilij con: sol: Constans in turba dicit, Nihil aliud curate, nisi quomodo duo sunt argenta viu
•
, scilicet fixum in aere, et volatile fugiens in Mercurio; Et Invidus dicit, quod hoc sulfur, id est, argentum viuvm consuevit fugere, et sublimatur, sicut vapor: Op
•
rtet enim alio argento vivo sui generi
•
, id est aeris retinere et fugam cohibere, quod si cum albo vel rubeo sulphure sui generis non misceatur, id est auro vel argento, procul dubio fugiet: Haec ille; Qui paulo pòst: Et Eximidius dicit; Dico vobis veraciter non est tinctura Veneris, nisi in aer
•
nostro: Et ad figuram Senioris; Duae, inquit, aues sunt homogeneae, id est vnius naturae, et sunt lapis saepientum, masculus est sine alis, id est non potest volare, quia de se ignis non potest ipsum corrumpere, nec exhatare in igne, vel nullum salium, v
•
l spirituum aut aluminum, nisi aquila nostra dicta; Avis verò alata est faemina, quae cum corporibus corrumpen
•
ibus consumitur. Lullius optimè theor: test: c.
•
7. Ideo tali aqua inquit, fixamus aviculas in aëre volantes, vir
•
ute lapidis nost
•
i: Vulcani ita
que
arte & Palladis instinctu H
•
rcules s
•
u artifex adiutus, Crotalo aves Stymphalidas, ex putredinoso lacu exortas, fugare potest; Fugatae
dicuntur, quando non amplius apparent volantes: Addunt nonnulli, inter quos est Timagetas, his avibus alas & vngues ferreos fuisse, vt Harpyijs aureos; Quod mirandum est, & genus avium facilè declarat; nempe metallicum, licet potius ad violentiam earum, quàm substantiam in hoc respiciatur:9. Taurus furiosus Cretae captus:
Hinc in Cretam Hercules, cum ibi taurus furiosissimus, Neptuni irâ agris immissus ignem efflans naribus & quosvis obvios interimens, omnia
que
vastans vagaretur, Eurysthei iussu se contulit; Quem mox captum ad eum adduxit. Quid per tauros significetur, iam saepè repetitum est; Etsi veró hic ignem spargat naribus, tamen eiusdem censûs est, cuius & illi Iasoni domiti,10 Diomedis equicum ipso trucidati:
alij
que
plurimi: Mox ad Diomedis equos domandos missus est: Erat autem Diomedes Thraciae rex Cyrenes Martis
que
filius, ferocissimos equos habens, quibus captos hospites Ianiandos exponebat: Hunc Hercules captum equis suis lacerandum, talionis lege, crudeliter exposuit, ac póst ipsos equos trucidavit. Mirum est Herculem contra Martem, eius
que
filium quid tentasse, cum videatur omnino Marti dicatus ob strenuitatem & fortitudinem; Verùm notandum, illum à Pallade & Vulcano, nec non Mercurio quid opis & auxilij accepiste, à Marte nihil: A Mercurij enim filio eruditus multis artibus, et à Pallade saepé monitus, à Vulcano instrumenta adeptus est; Ne quid de Lino Apollonio aut Chirone Saturnio dicam; Ideo
que
post laborum suorum finem non Marti, sed Palladi aram et Mercurio clavam dedicat et consecrat: Per equos idem subiectum philosophicum denotari certissimum est; Cum enim id omnia mundi nomina ferè habeat, cur non et equus noster dicatur? Sic Rhasis in epistola; Coopertorium, inquit, equi pallium nostrum album, & equus noster leo fortis sub pallio coopertus: Diomedes quod sit Martis filius et Iovis nepos, aureae genealogiae particeps videtur: ideoque propter Iunonem aviam Herculi infensus fingitur; Eius equi dicuntur hospites seu advenas ignotos
discerpere; Quod an fiat in Chymia illis, qui ignoti habentur vero subiecto, non opus est probare, cum sit in oculis & querelis ferè omnium:11. Olea arbor circumflexa:
Signum quo
que
roboris Herculei est, quod traditur in agro Epidauriorum oleam manu capiens circumduxisse, quae illam figuram accepit, vt versilis vocaretur, non procul à templo Dianae Coryphaeae: Hoc etsi quis ad hystoriam flectere possit, cum videamus eiusmodi arbusculas saepè numero inflexas, & Milonis illius Crotoniatae, aliorumque veteris & recentis aevi, plus quám humanum robur audiamus, tamen ad eadem, ad quae reliqua eius opera, spectare non abs re arbitramur: Nisi enim haec fiat inflexio seu circumductio vasis philosophici, non continebit spiritus volatiles, vt multis in locis philosophi innuunt; Nempe Morfoleus, Mundus, Astratus & alij in turba & alibi: & quidam expressè ignito gladio vel forcipe id fieri debere asserunt; Cum itaque sit hoc opus arti necessarium, meritó quoque antiquissimi per similitudinem alicuius Herculei laboris id expresserunt: Olea autem Palladi sacra est, cui et ars: Quis, inquit, Armoldus in novo lum: c: 8. ergo faciet talem aquam? Certè dico, quod ille, qui scit facere vitrum: Haec enim materia nihil aliud est, quàm de se ipsa v
•
lt sibi adiungi; Nam omnia, quibus indiget, in se habet. Quibus verbis innuit, illam materiam nil requirere,12. Hyppolitae Amazonum reginae baltheus detractus.
quam sui sol
•
us inclusionem in vitro; Imperauit deinde Eurystheus Herculi, vt Hippolytae Amazonum reginae baltheum, quem pulcherrimum esse audiverat, ad se adferret: Idcirco Hercules navi ad Amazonas traiecit; Cumque Mygdon & Amycus fratres in Bebrycia iter impedire ipsi conarentur, obtruncati sunt, & vniversa Bebrycia occupata: Cum Amazonibus deinde congressus multas ex his superavit, donec reliquis in fugam versis, Hyppolitam reginam earum ceperit, quam Theseo expeditionis illius socio concessit, baltheo ad Eurystheum delato: Amazones aliquando fuisse quis dubitaret, cum tot & tanti scriptores
de eo testentur, at quae de Herculis cum ijs pugna narrantur, allegoriam potius, quàm hystoriam, sapiunt: Viragines sunt illae notae philosophis, faeminae, si sexum; pugnatrices & masculae, si animum spectes; Cum his congrediendum est Herculi artifici, earum
que
reginae preciosissimus baltheus detrahendus, qui constat adamante & carbunculo, carissimis & rarissimis huius mundi, Medicinis, inquam, albis & rubeis, auro millies preciosioribus: Eodem itinere ad Amazones contendens Hercules reperit Hesionem Laomedontis filiam Ceto immani expositam,13. Hesione liberata à Ceto:
quam à Ceto liberavit; Ob quod beneficium cum Laomedon ipsi equos praestantissimos promissos non daret, ob hominis fallaciam Troiam aggressus, regem obtruncavit, Hesionem
que
Telamoni socio dedit,14. L
•
omedon trucidatus.
& Priamum, Podarcim ante dictum, ab Hesione è captis emptum, vt pote fratrem, Hercules regnare postea permisit. Et haec fabulosa esse & omnino allegorica ex sequenti libro patebit; Cetus astris illatus traditur in rei perpetuam memoriam, & Priamus regno restitutus,15. Geryonis boves abducti: Pomp: Mela l. 2. et Liv: l. 8. dec: 3. Carteiam pòst dictam scribunt, Silius l. 3. et eius interpres eà esse colligit vadiani testimonio.
vt esset causa Troiae denuó occupandae et destruendae; Hesione Telamoni, vt Hyppolita Theseo, expeditionum socijs, concessa pro bravio, ac sola Herculi gloria retenta est: Iussit deinde Eurystheus puniceos Geryonis Hispaniae regis boves, qui hospites vorarent, ad se adduci; Ad quos profectus Hercules, boves rege, eius
que
custodibus, Orthro, cane duorum capitum, dracone 7. capitum, et Eurytione ministro, caesis impetravit: Quos ex Oceani insula Gadira ad Tartessum per id temporis celeberrimam Iberiae civitatem abegit: Quibus locis duas columnas Hercules erexit, tanquam suorum laborum terminos, quarum alteram Calpen, alteram Abylen vocavit, posuit
que
eas infinibus Libyae et Europae, quem admodum Bacchus columnas duas magnas erexit in Oriente.16. Calpe et Abyle columnae posita. Nota:
Haec alij pro hystoria accipiunt, ab Ethnicis edocti, qui omnia, vt dictum, Herculis facinora verissima habuerunt, vt et
•
ovis aliorum
•
; deorum: At parcius ista viris tamen obijcienda memento: In reliquis, Ethnicis
scriptoribus credimus, non in illis, quae dicuntur Heroico illo seculo contigisse, longè antequam mundus à Creatore nostro conderetur: Ideo
que
pro nunquam factis, saepissimè dictis & fictis & semper creditis ea accipimus: Aegyptij antiquissimi ab his locis valdè remoti haec finxerunt, suis
que
scriptis inseruerunt, à quibus Graeci, & ab his caeteri muruati sunt: Antea narravimus haec loca, versus occidentem & Hesperum ab illis sita, celebrata fuisse ob metalli
•
as fodinas, ideo
que
à Phaenicibus maritimis populis omnium primò petita & occupata; Id
que
allegoriae de bobus ex Iberia abducendis fictae locum dedisse: Contemplemur autem hos boves penitús, cuius sint possessoris aut domini, cuiusve coloris et excellentiae, et facilè agnoscemus: Geryon ille tricorpor, Chrysaoris filius,
Geryon quis▪
hos boves habuit; Quem fingunt aliqui fuisse Iberiae seu Hispaniae regem, ideo
que
trium corporum dictum, quia terni essent fratres in regnis vniti et concordes; Fateor haec dici, at neutiquam probari posse; Ita Ethnici exposuerunt, qui nunquam Tricorporem viderant in rerum natura, ne fabulae vide
•
entur res gestae Herculis: At cur Geryon est Chrysaoris filius, hic ex Medusae sanguine natus? Cur ipsi fuit canis duorum et draco 7. capitum, cur boues punicei? H
•
c omnia Alegoriam, praeter ante dicta, ostendunt: Et ne longius hic morer, Geryon est ille, vt anté quo
que
sparsim meminimus, de quo dicit Author coniugij Ex Hermete; Tres facies, id est, spiritus vidi, ex vno patre natas, id est vna progenie, quia ipsorum est vnum genus, quarum vna est in igne, altera in aëre, tertia in aqua: Quia scilicet Hamuel commentator Senioris dicit: Est aqua vitae triplex, quia est, vnum, in quo sunt, scilicet àer, ignis & aqua, in qua est anima exorta, quam vocant aurum, & vocant cam aquam divinam: qua
•
scilicet facies, pater eorum coniunxit, pater, idest, genus vnum, quia homogenea sunt: Haec ille: Idem habet
•
r in cuiusdam philosophi rythmis; Qui de tribus illis faciebus ita vnitis, inquit; Sed gratia Dei semper manent simulque in magnifico regno triumphant
Pater, cum filio vna in sede resident, senisque magistri facies in medio apparet, pallio sanguineo visibilis: Ex quibus quoque vltimis verbis de colore puniceo seu purpureo & summé rubro ac Tyrio boum Geryonis iudicare liceat: Hic enim color convenit illis bobus, eum iam adultae aetatis sint; custos est illis adhibitus canis & draco, Typhonis & Echidnae soboles; De quibus antea satis: Si quis dicat Herculem revera boves illos abduxisse tali
que
colore, ille sibi placeat, mihi non item; Nam si Hercules in rerum natura fuisset,
Rex spoliatus bobus & vita ab Hercule.
& tantus heros, an abactor boum extitisset, an ideo regem voluisset aut posset cum suis obtruncare? An boves per tantum locorum spacium per maximam terrae partem egisset? An ideo purpureos fuisse credemus tum temporis, & iam desijsse? Nugae nugarum aestimantur, si hystoria spectetur; Si allegoria, seria rerum series sese offert; An quo
que
credamus, vt ijdem Ethnici scriptores addunt, Herculem tum Libyam ab Europa separasse & mari mediterraneo dedisse ingressum? Si in cunis iaceremus omnes, persuaderi possemus ab illis, quasi aniculis garrientibus, paganismi antiqui scriptoribus & poëtis; Eiusdem veritatis habentur Herculis, cuius Dionysi seu Osyridis columnae; Sic enim Aegyptij domi manentes et Vulcano suo litantes, totum mundum subiugârunt, tam ad Occidentem ab Hercule Aegyptio, quàm ad Orientem ab Osiride, columnis et terminis suae peregrinationis et victoriae erectis: Nec satis erat ob boues tam preciosos in Iberia Herculi pugnasse & obtruncasse regem, sed in itinere quo
que
multas aduersitates passus est: Al
•
yoneus enim gigas ad Corinthi Isthmum occurrit,17. Alcyoneus giga
•
.
qui
•
rocidatur; Dercylus & Alebion Neptuni filij eos in Hetruriam egerunt, à quibus cum taurus aufugisset & tranasset in Siciliam, Italiam postea nominârunt, cum Tyrrhenorum linguâ taurus,19. Eryx.
Italus dicebatur: Erycem Veneris & Butae filium, Siciliae regem, boues quo
que
appetentem, & regnum suum pro ijs deponentem victor interemit: Siculos
quo
que
impetum facientes in boves, fugauit: Hos tandem Mycenas ad Eurysth
•
um deduxit, quos omnes ille Iunoni immolavit. Satis sané est, si non nimium, ob boues mactandos tantum laboris subijsse; Hinc author aurorae, numquid, inquit, non legistis mulioties, quod arcanum arcanorum & thesaurus thesaurorum praeeuntibus in via non ponitur? Quod si sic publicè poneretur, arcani nomine priuaretur, testante Beato Gregorio: Depraedari desyderat, qui aurum publicè in via portat: Nam arcanum eò quod in area clausum esse deberet, dicitur. Quod in abactu horum boum patet, qui ab omnibus appetuntur, depraedantur, vi, fraude, precio, depositoque regno, & difficili
•
è ab Hercule toties rapti recuperantur & custodiuntur; Tot deorum filijs interemptis, vt Terrae, Neptuni et Veneris; Sed haec satis ex pr
•
ecedentibus intelliguntur: Antequam verò Hercules ad boves contenderet,20. In solem arcum inten
•
it.
solis radijs nimium calefactus, arcum vel in ipsum solem intendit; Quare Sol eius vires et animi magnitudinem admiratus AVREM POCVLVM illi donavit, in quo Oceanum ad boues capiendos traiecit, vt ait Pherocydes, in 3. lib: hystoriarum;21. In Oceanum arcum intendit.
Atque vbi per Oceanum nauigaret, poculumque magnope
•
é fluctuaret,
•
ratus Hercules vel contra Oceanum arcum intendit: Nauigij hoc genus, quo vtitur ad boves ituros, nunce esse desijt, quia viliora ligna, quam metalla sunt; Attamen illi antiqui hystorici id inter hystorias referre non dedignati sunt; Donum Solis aureum quód amplexus sit Hercules, se muneribus placabilem ostendit; Iuxa illud eorundem: Placatur donis Iupiter ipse datis: Rasis in Epist: Et hic, inquit, & hic navis nostra in mari nostro plena gigantum: Quae de minis Soli et Oceano intentatis dicuntur, invictam animi virtutem arguunt, quae virum magnanimum decet, (dum tamen absit iactantia Xerxis Persici regis, qui Pontum certo verberum numero castigauit, Athum montem loco submovit & fluuios exiccavit)
•
uxta illud Horatij:
Non si malè nunc, & olim
Lib. Car. 2. Oda. 10.
Sic erit, quondam Cytharâ tacentem
Suscitat Musaem, ne
que
semper arcum
Tendit Apollo:
Rebus angustis animosus at
que
Fortis appare, sapienter idem
Contrahes vento nimium secundo
Turgida vela.
Post haec ad aurea mala ex pomis Hesperidum auferenda profectus est, de quibus superius lib. 2. copiosé tractavimus: Cygnum quo
que
sibi resistentem aggrestus est, à quo fulmine coelesti diremptus est:22. Aurea mala Hesperidum.
Deinde Antaeum terrae filium obvium habuit, qui 64. cubitorum longitudinis in omnes peregrinos in humanus
•
rat: Hic ad luctam provocavit Herculem,23. Cygnum aggressus.
à quo cum sae pe prosterneretur in terrā, pristinâ virtute auctâ resurrexit fortior, quod cum intelligeret Hercules, eum compraehensum sublimem á terra tā diu sustinuit,24. Antaeum prostravit.
donec expiraverit maximâ vibrachio
•
ū Herculis: Cui fabulae Natalis expositionem mox addit huiusmodi; Quam rem ego, inquit, sanè nihil aliud significare crediderim, quàm medicorum quoddam dogma, contraria scilicet contrarijs esse curanda, vt nomen Antaei videtur significare, quod tamen potest ad multas polyticas transferr
•
actiones & iudicia, & ad vtilitatem vniversae humanae vitae: Cum enim Hercules Sol existat, terra frigida contacta recreat quae nimio calore fuerint exusta, quapropter revocat in vitam ipsum Antaeum; sic nam
que
docemur calid
•
agritudinibus refrigerantia medicamenta esse adhibenda, at nox violenta tamen, ne propter antiperistasin fiat ap
•
stema: Haec ille: Quae quidem per se vera arbitramur, & in schola medicorum vel parùm institutis notissima, sed non esse eiusmodi dogmata, quae occultari debeant sub vmbris allegoriarum, tum quia vulgaribus per se abs
que
fabulis pateant, nec magnae subtilitatis inveniantur (asinis quoque & ovibus, stupidissimis brutis, nimium
calorem & frigus declinare, vt & humiditatē & siccitatē callentibus, & vnius immoderationi alterius contrarietate succurrere, naturae instinctu conantibus) tum, si non paterent abs
que
fabulis, per fabulas multó minus innotescerent: Inde stultiores stultis videntur, qui has fabulas de ijs rebus effictas credant & ebuccinentur; Quis ex Hercule faciat Solem coeli, qui in ipsum Solem coeli intendit arcum, vt modó diximus? Satius esset fateri se non perspicere res sub illis fabulis latentes, quàm ita emendicare expositiones nec rei, cui applicant, nec à qua sumuntur, convenientes: Omne quod dicitur, scribitur, fingitur, pingitur, ad locum communem vel Ethicae, vel Physicae, vel fabulosae hystoriae accommodari potest; nec hoc est artis magnae, sed potiùs memoriae, at res arcanas suae propriae naturae, veritati & homogene
•
tati restituere, hoc est ingenij & veritatis amantis: Vna res autem de vna veritate, & veritas vna de vnâ eâdem
que
re praedicatur, & non de ali
•
, propriè loquendo;
Diversissimae Hercul
•
attribut
•
in expositione▪
Quomodo igitur Hercules nunc erit Sol coeli, nunc heros terrae, aut Rex Aegypti, aut alius quivis? quomodo nunc contrarietatem in Physica, mox quid in Ethica, paulò pést jn hystoria personam significabit? quomodo erit Iovis filius, Aegypti praeses, monstrorum domitor, virtutis specimen, tot vitiorum & adulteriorum, furtorum, rapinarum & homicidiorum perpetrator? Haec omnia vni veritati non conveniunt, sed adversissima sunt, nisi quis velit omnia de omnibus, vera et falsa simul dicere et credere: Quicquid hic de Hercule dicitur, idem et de sasone, et tota deorum, dearum
que
genealogia, omnibus
que
allegorijs et fabulis hactenus explicatis, intelligi debet: Nos novimus & ad nauseam fe
•
è inculcando probauimus, vnam, vnam, inquā, vnam esse rem occultè habitam ab antiquissimo huc vsque tempore, de qua omnes illae fabulae et allegoriae fictae, & in medium mundi, hoc est, scripta Ethnicorum et Christianorum, productae sint; Cum illa vna re conveniunt miré non solum ad vnam omnes de Hercule fabulae, sed et plaerae
que
aliae,
ita vt non opus sit, has nunc ad morum, nunc ad vulgaris Physicae, paulò pòst ad alterius scientiae doctrinā intricatissimè & alienissimé exponere: Sileant igitur & Harpocrati Aegyptio litent, qui sibi declaranda sumunt, quorum ipsi ne vmbram capiunt, ac docere ea alios non erubescunt, quaenunquam didicerunt, interim tanquam ingrati muli, matrem omnium scientiarum, post Dei sacrosanctissimam doctrinam,
Mater scientiarum Chymia.
antiqu
•
ssimam et genuinam, calci
•
rando & conviciando petentes, & nullo modo agnoscere inter scientias etiam communes volentes, Chymiam puta, Medicinae generi humano vtilissimae genitricem & reliquarum artium Reginam; Quid?
•
i fallerentur suo judicio illi putatitij & putidi censores Dej donorum, qui quae ipsi non acceperunt, ex Dei manu convicijs tanquam vulpes ex corvi rostro caseum blanditijs, si possent, extorquerent, cum ita scribunt;
Ars fallax invisa bonis dulcedine captos
Iucundè vt perimis? dementibus improba Siren:
Et quae idem author plura eructat, de inscitia ejus ac canina facundia potiùs quám de doctrina in arcanis aut de voluntate benevola testimoniū perhibentia: Antaei personam esse fictitiam, nullo etiam demonstrante, patet, Est enim Terrae filius, hoc est, abs
que
patre & matre obscurissimus, ex Poëtarum cerebro progenitus, qui faci
•
è
•
o alios communis staturae homines exaequaret, turri ingenti comparandus; Ejus quo
que
mentio fit in administratione officio
•
ū Aegypti, vná cum Busiride, Hercule, Prometheo & Mercurio, Isidi relictis velut praefectis ab Osiride, in Indiam profecturo: Significat autem lapidificam virtutem in se transmutandi matrem suam, quotiescun
que
tangat eam, quae vis inde provenit, si summa fixi superet summam volatilis, vt alibi copios à nobis dictum est;25. Busirim interemit.
In Aegyptum posteà profectus Hercules Busirim, Neptuni & Lybies filium, qu
•
a ille advenas Neptuno patri immolárat, cum filijs interem
•
t:
Busiridis iam anté l. 1. meminimus; hujus laudes scripsit Isocrates, Virgil: autem Georg: l, 3. ipsum non laudari dignum vocat, cum inquit;
Quis aut Eurystea durum,
Aut illaudatinescit Busiridis aras?
Strabo I. 17. Busiris, inquit, nullus nec rex fuit nec tyrannus.26. Tithoni filium quo
que
.
Per Arabiam deinde Hercules transiens Tithoni filiū immanissimum in peregrinos obtruncavit. Mox ad Caucaseos mōtes & Hyperboreos profectus aquilam, Typhonis & Echidnae filiam,27. Prometheum è vinculis liberavit.
Promethei jecur vorantem sagittis transfixit, & Prometheum solutis vinculis oleastri liberavit. Hinc cū Acheloo, qui tauri formam sumpserat in Calydone colluctatus, cornu ejus fregit; pro quo redimendo Achelous Amaltheae, Harmodii filiae,28. Acheloi cornu fregit.
cornu Herculi largitur, quod ille omnibus fructibus refertum Iovi consecravit. De Busiri iam antè egimus; Tithonus Laomedontis frater ab aliis fingitur, pater Memnonis amasij Aurorae, est
que
eiusdē classis cum reliquis; Prometheus à Mercurio, Iovis jussu, Caucaso adalligatus fingitur, quia ille jgnem ex solari lumine in ferula accensum ad homines attulerat, ac Pandorae donum, vt Hesiodus habet, recipere noluerat, cui Aquila jecur quotidie renascens exedat; Haec ab Hercule confixa dicitur: De Prometheo jam s
•
epe meminimus qualis sit, cujus prosapiae & nominis; Aquilam pro materia volatili & penetrante ad interiora accipimus, cuius Philosophi plurimis locis meminerunt; Aquilam quasi aquam interpretantes, vt Senior in figu
•
a decem aquilarum aliique et rationem addunt, quia, inquiunt, vt pennae aquilae aurum facilé assumunt, si deaurentur, ita et haec aqu
•
facile fit aurea, imó alias pennas corrodit aquilina penna vt aquila ipsa aves, & sic aqua Philosophica▪ Hinc Basilius Valentinus; Pernix, inquit, avis de Meridie potenti ferae de Oriente cor ex pectore eruit
▪ Haec Aquila ab Hercule figitur sagittis,
hoc est, figitut Philosophicis armis et Vulcanijs: Aquila ob parentum claritatem satis inclaruit, de quibus suprà aliquoties: Aquila enim volans per aërem (vt Avicenna in Port: Elem: tradit, eumque secutiferé omnes) et Bufo gradiens per terram, est magisterium, quod Philosophicum Symbolum et Hieroglyphicum Insigne Rudolphus 2. Imperator piae memoriae, Medicinae chymicae amā
tissimus ob singulares causas nostro clypeo vnà cū duplici Galea superimposita insculptū voluit,
Armorum insignia & privilegia Authoris.
concessis insuper Privilegijs Palatinatûs, vt vocant, et exemptionis fori amplissimis: Achelous, Aetoliae fluvius est in taurum conversus, vt à Poëtis fingitur; De cornu Copiae et Amaltheae, vnde dicatur, sub Dionyso, lib: 3. ex Aegyptiorum traditione narravimus; per quod Medicinam auream Philosophicam omnis generis fructibus refertissimam intelligi,29. Cacum latronem oppressit.
et nihil praeterea in mundo, nisi improprijssimè, pro certo novimus; Idem Hercules Cacum Vulcani filium tricipitem latronem in Aventino monte oppressit; Duodecim dijs aras erexit,30. Duodecim dijs aras erexit.
vtpote Iovj, Neptuno, Iunoni, Palladi, Mercurio, Apollini, Gratijs, Baccho, Dianae, Alpheo, Saturno et Rheae: Et post è gigantibus victoriam aiunt Herculem suam clavam Mercurio cognomento Polygio consecrasse,31. Mercurio clavam dicavit.
quam asserunt ex oleastro fuisse et repullulasse, actis
que
radicibus insignem arborem factam esse. Ferunt eum, antequam ad inferos descenderet, ad Oetam accessisse, at
que
ex fonte bibisse, qui inde labebatur, ob cujus vim cum omnium praeteritorum esset oblitus,32. Exfonte Lethio bibit.
fontem illum Lethium nominavit, vt ait Demophatus in rebus Aetolis: Iussus deni
que
est Hercules ab Eurystheo Inferos adire,33. Cerberum ex Inferis eduxit.
et maximè horrendum inferorum canem Cerberum ad se adducere: Hic fingitur 50. habere capita, trina canina, reliqua et caudam Draconis: Dijs ita
que
sacrificijs ri
•
è peractis, in Taenaro promontorio antiū subivit,34. Theseum liberavit.
trajecto
que
Acheronte et reliquis inferorum fluminibus, Theseum super saxo sedentem et Pirithoum invenit, sed quia sponte et consultó Pirithous eó accesserat, illum
ibidem reliquit, Theseum, quia necessitate coactus fuerat Pirithoum ad rapiendam Proserpinam comitari, liberauit; Menaetium inferorum bubulcum repugnantem interemit, omnia eius ossa confringendo;35. Menaetium interemit.
Cerberum, cuius morsûs nullum erat remedium, cepit: In ripa Acherontis albam populum invenit, ex qua coronam sibi fecit,36. Expopulo coronam sibi fecit. Nota.
cuius exterior foliorum pars nigra est ob fuliginem: Hinc ista arbor Herculi putabatur postea sacra: Demum Cerberum per Traezenem ad Eurystheumde duxit, cuius spuma per vomitionem eiecta, aconitum praesentissimum venenum esse fingitur: Cum
que
Cerberus ex inferis adductus videatur summum Herculearum virium, caetera si quae sint eius facta, volentes hic praeterimus & Herculem ideam perfectissimi artificis, seu philosophi seu medici chymici nunquam non esse, ex his quae dicta sunt, agnoscimus; facilius
que
ex ipsius Herculis manu clauam extortam iri, quam philosophicam hanc interpretationem fabularum de ijs & heroibus prolatam, ex intelligentium mentibus exemptam & deletam fore non iniuria nobis promittimus & pollicemur: Cacum, Vulcani filium ob furtum Hercules interemit; Nisi enim temperies ignis adsit, malum evenit, (quod Cacus sonat) & furtum seu spolium committitur in bobus philosophicis; Hinc Mundus in turba: Moneo, inquit, caueatis, ne compositum fumiget & fugiat. Et Author consil: Qui me miserculam offenderit, & à quiete mea disperserit, do plagam infaciem suam, per quam fugam capiam; Per hoc, inquit, tangit euitare excessum caloris; Inde in hoc conveniunt omnes, vt ignis in solutione & coagulatione sit lenis, in sublimatione mediocris & in rubificatione fortis: Omnium optimè Lullius theor: test: c. 33. Ignis naturalis, in quo est virtus actiua, non sit superatus per Elementalem ignem: Et in operatione prima suae corruptionis obseruare debes, quod ignis contra naturam superet calorem naturalem innatum in mobili subiecto, vno gradu tamū
▪ & non vltra illum numerum. Quiaspiritus indiuiduus, qui est speciei conseruatiuus,
desyderans similem generationem recto instinctu suae naturae, corrumperetur per suae destructionem essentiae, & tunc amplius non haberet appetitum similem generationem faciendi: Quia natura exiret per corruptionem & destructionem quae contra naturam sunt & terminum acciperet & finem consummationis: Hinc Hermes, c. 4. Et facite, inquit, quod fugiens non volet a non fugiente, & quod super ignem quiescat, licet sit ignis aestuans: Ex quibus causa patet, cur Casus vt furcifer et latro, qui Herculi partem boum surripuit, occisus sit: In antro suo occlusus dicitur; Et reverà Cacus Vulcani filius, qui spolijs delectatur, vt pote malus, in sua spelunca occludi debet, vt saltem vnus ad eum aditus etiam cum custodia & cura detur, vt Basilius Valentinus, alij
que
circa ignis regimen admonent: Quibus dijs aras erexerit Hercules ex quorundam superius positâ traditione patet, quorum jam anté suo loco meminimus: De clava verò Mercurio, prae omnibus dijs, consecrata non parum ominis quis eliciat, in ejus honorē, nempè Mercurij, omnia Herculis opera perfecta & dicata esse, siquidem clava sit instrumentum, quo animalia & monstra non fugacia aut volatilia, sed resistentia & fixa cominús postraverit, vt sagittis eminús fugientia & volantia petierit: Quod si Mythologi huius rei veram rationem reddere deberent, aliquid miri absque dubio effingerent, nempè de eloquio vel furto, vel nescio quo officio Mercurij, quo Hercules valuerit: Nos rationem omnibus hactenus dictis & pòst dicendis consentaneam vnam damus, quadratam & immobilem, Omnia Herculis opera, labores
que
circa philosophorum Mercurium fuisse, non vulgi illum furacissimum liquorem, ideo
que
meritó clauam eius Mercurio consecrari, gigantum, centaurorum & aliorum monstrorum sanguine cruentam; Quae ex oleastro fuisse fingitur, quae arbor Palladi sacra est, in arborem germinantem de nouo conuersa; Quod ex Letheo fonte biberit & omnia mala oblitus fuerit credibile; Quia vt authores tradunt, Est in Chymia corpus quoddam nobile, quod mouetur de domino ad dominum, in cuius
initio est miseria cum aceto, in fine autem gaudium cum laeticia: Et Hermes Cap: 3. Venite, inquit, filij sapientum ex nunc gaudebimus & delectemur simul, quia mors consumpta est & filius noster iam regnat ac rubeo ornamento ac carne indutus est. Quod Cerberū adducere cogatur, ex Aegyptiorū figmē
tis est, à quibus, vt meminimus lib: 1. hoc Homerus & alij poëtae transtulerunt: Aegyptij autem nihil aliud intellexerunt per Cerberum, quam Typhonis & Echidnae filium, nempe monstrum horrendū, informe, ingens, trinis capitibus & caudis vel capitibus draconum permultis; Cū verò antehac de eius fratribus & sororibus saepé dixerimus, hic illum mittimus, hac admonitione adiunctâ, per omnia illa monstra quid intelligi vile & despectum prae vulgo, ferarū & serpentū naturā habens, quod tamen in rem preciosissimam, si bene tractetur, redigi possit: Pirithoū in saxo sedentem reliquit, qui videtur esse inconsyderatus quidam operatius eius artis, cuius & Sisyphus saxum reuolubile versat; Theseus etsi quo
que
Rex Atheniensiū statuatur, Aegei nempe filius, (Pandionis nepos, Cecropis pronepos, Erechthei abnepos, Pandionis atnepos, qui filius Erichthonij, vt hic Neptuni creditus est) circa annum mundi 2731. ante natiuitatem Christi 1231. & ante initium Olympiadum 458. post Nimrodi regnum 942. tamen Herculis aetatē, quâ hic vixisse fingitur, ille Theseus attingere non potuit; Inter Thesei enim Atheniensiū regis crediti aetatem & Neptuni (qui nunquam vixit) ab eo octaui in ordine, trecenti ferè sunt anni; Aut igitur Theseus Atheniensium rex, (etsi alij eius vitam describant) totus fabulosus est cum suis proavis, aut si hic verus, falsi tamen ipsi parentes asscribuntur & res gestae, Cum Hercules ille fingatur vixisse Saturni & Osiridis tempore, de quo anté satis egimus: De populo alba ab vna parte à fumo denigrata in folijs ideo
que
Herculi dicatâ nihil addimus, nisi quod à carbonum puluere & fumo ita euenerit; cum non sit fuligo apud inferos, nisi for
•
è Vulcani officina ibidem fingatur fuisse: Hercules igitur invictus monstris inferis ac superis, salo, solo
que
triumphator
artifex satis innotuit, de quo si ex recentioribus authoribus proprietates, requisita, circumstantias, quoad corpus & ingenium, fortunam & constantiam, nec non improbos in inveniendo labores & in perficiendo sedulitatem et curam, adijcere vellem, veteor ne ni
••
s hocopus excresceret; Illis autem alibi legendis, hic praetermissis, in hoc quo
que
studij genere, vt in alijs aruis negotijs omnibus, sudorem ante gloriam hominibus à Deo immortali positum esse asserimus; Nam vt poëta inquit.
Cass: Parmensis.Non levis adscensus si quis petat ardua, sudor
Plurimus hunc tollit, nocturnâ insomnis oliuâ
Immoritur, delet quod mox laudauerat in se
Qui cupit Aeternae donari frondis honore.
Ita et Calid, Intellige, inquit, eius virtutem & valorem, at
que
honorem, & operare: Et dixit quidam sapiens: Non est tibi datum â Deo hoc magisterium solúm pro tua audacia, fortitudine & calliditate, sine omni labore: Nam laborant homines, et Deus tribuit fortunam hominibus. Adora ergo deum Creatorem, qui tibi tantam gratiam suis operibus benedictis voluit exhibere: Avicenna veró testatur de sese quód tantum laboris et studij in hanc diuinam artem posuerit, vt plus in oleum ad elucubrandum noctu, quám alij in vinum ad bibendum, collocârit, ideo
que
sciat ea, quae sciat prae reliquis; Idem in artis veritatem probandam dict: 1. cap: 2. de anima, adfert tria argumentorum genera, vnum dialecticum ex philosophia, alterum ex sophisticis, tertium ex ratione visionis et oculorum deductum; De quorum vltimo, Si, inquit, aurum & argentum non viderem, dicerem, quod nihil erat magisterium, sed quia video, credo & scio, quod magisterium est:
LIBER SEXTVS. DE TROIANA Expeditione.
TRojanae vrbis excidium cum nonnullis velle retexere, aut in dibium revocare, cum tot civitates, quae se à Trojanis post bellum profugis authoribus extructas asserunt, extent,
Christianorum Civitates quae hec asserunt, ab Ethnicismo, eius
que
falsis hystorijs hauserunt & inconsideratè prof
•
runt.
esset Aethiopem dealbare aut oleum & operam omninò perdere; Proptereà tantum nobis non sumimus: Attamen succinctè & validè tanquam digito demonstrare nos posse opinamur, quàm propinquum hoc sit fabulae aut hystoriae nunquam factae, hac protestatione, nos cuilibet suum iudicium liberè relicturos, praesertim cum id abs
que
cuius
que
conscientiae laesione credi possit, aut non: Nec verò Criticorum plus quám naturali acumini ea, quae dicturi sumus, lubentes subijcimus, qui haec & similia, veritate tamen rei immotâ, facilè verborum ventis dissiparent; at candidatis Physicae secretioris amatoribus dijudicanda proponimus & relinquimus. Dictys quidam Cretensis cretizat se Trojano bello, dum gereretur, interfuisse: At quia tantam antiquitatem, quae vltra Hesiodi & Homeri aetatem sese extenderet, non sapiat, sed ab illis omnia sua mutuatus videatur, vt fictitium ac fabulosum scriptorē, qui ficto nomine alia
que
intentione id scriptum edidit, omittimus.
Prima ratio, quâ Troianum excidium fabulae adfine cernitur,
I. Ratio: Afundatoribus fabulosis.
est; Quia omnes fundatores Troiae sunt fabulosi & é Deorum ficticiorum genealogia originem ducunt, vt Tros seu Laomedon, cui Neptunus & Apollo, (ex iussu Iovis, quod vnà cum caeteris dijs Iovem ligare voluerint, aut hic Cyclopes sagittis interemisset) in aedificandis maenibus operam suam certâ mercede dicârunt: Sic Ovid: in epist: Paridis scribit, maenia Troiana Apolline lyram pulsante aedificata esse, his versibus:
Ilion aspicies, firmata
que
turribus aliis
Maenia Phaebeae structa canore lyrae.
Virgilius tradit ea maenia quondam Vulcani fabricata manu: Quod si ita est, vt esse subolfecimus, Vulcanijs artibus id factum erit, quae abs
que
igne non existunt; Vulcano Neptunus, qui deus aquae habetur, opem tulit; Quia aqua & igne communiter egemus in rebus humanis, vt sine illis ferè nihil praestare possimus: Inde, quibus interdicebatur aqua & igne, quasi civilis vita & conuersandi ratio inter homines adimebatur; Sic in eo artificio, quod Homerus abs
que
dubio in Aegypto resciuit & ad posteros transmisit, saltem ignis & aqua requiruntur, vt pote Vulcanus & Neptunus, seu eorum munera; Quia Aros & Calib; In toto nostro opere, inquiunt, mercurius (qui aquam refert) & ignis tibi sufficiunt, in medio & in fine: Sed non in principio; Quia & alia adsunt, quae per Vulcani vim remoueri debent: Nec verò incredibile est saxa accurrisse ad ipsa maenia, cum fundarentur, se
que
ipsa in ordinem disposuisse, postquam Apollo ad numerum Cytharâ caneret, quemadmodum Orpheo cantante saxa & f
•
rae, ipsae
que
arbores loco suo motae & stupefactae accurrerunt, ac navis Argo cursum suum directè tenuit, silente autem fluctibus aberravit, vt superius traditum est: Haec Ethnicis articuli suae fidei erant, nobis veró non item: Sit ita, quod scriptores illi primi allegoricè ita scripserint, veluti & Athenarum meminerunt, illam vrbem partim à Neptuno, partim à
Pallade fundatam esse, quibus for
•
è intelligere voluerunt, quod floreret artibus Palladijs, & Neptuni donis, quia maritima esset, multas
que
naues per mare mitteret; Verum longè alia est ratio Troiae, alia Atheniensis Civitatis; Haec enim aliquamdiu domina Graeciae fuit & multa praeclara ingenia fovit, satisq
que
nota fuit armis & literis, dum floreret, vt patetex hystorijs; At Troia tum esse disijt, cum nondum inceperat; De excidio eius percrebuerunt multorum scripta, at de regno, rebus
que
gestis regum nihil omninó, nisi quod ad perniciem eius spectet; Ille ipse enim fingitur extruxisse Troiam tam celebrem & populosam civitatem, cuius filius eius excidium vidit; Quasi possibile sit, polyticè loquendo, permagnam civitatem ab vno fundari posse, quae tantarum sit virium, vt tam valido exercitui Graecorum tamdiu resistere potuerit; Nam ad incrementum magnarum vrbium sedes regia longo tempore frequentata plurimum valet, praeter alia commoda regionis; Vnde vix quicquam ab initio magnum incepit, sed quod durare debet à paruâ origine saepissimè prouenit; Cum vulgo dici soleat, quod citó fit, citó perit: Sic Troia fingitur à Laomedonte fundata in
que
tantam ciuitatem accrevisse tam citò, vt non solum populosissima & potentissima fuisse praesumatur, sed etiam in ea omnes artes subtiliores, fabriles et pictoriae inventae dicantur; Quod tantillo temporis spacio, nempe vnius regis, contingere non potuit: Verúm vt in sublime dignitatis fastigium evecta fuit, sic mox in cineres redacta, vno eodem
que
authore, vt verè de eâ poëta dixerit; Est campus, vbi Troia fuit; Qui enim extruxit Laomedon, eius cineribus praesentibus deleta est, vt posteá demonstrabitur; Praeterea ipse Laomedon, si bene de eius origine inquiratur, cum proavis omnibus suis fabulosus invenietur; Hoc est, quod ab illis ortum duxerit, qui nunquam in rerum natura fuerint, nempe maxima ex parte Dij crediti, ex Caelo et Terra descendentes, vt supra lib: 3. patuit: Secunda ratio est;2. Ratio:
Fabulosos quo
que
esse et ficticios omnes, qui Troiam rexerunt et defenderunt
tempore oppugnationis;
A regibus ficticijs, qui rexerunt, defenderunt & oppugnârunt Troiam.
Quorum genealogias et res gestas stupendas quilibet ipse consyderare poterit, cum in omnium sint manibus: Quis enim post Homerum non meminit Troianae cladis et reliquiarum? Quis non agnovit Priamum tot filiorum infaelicem patrem, Podarcim anté dictum, et Hecubam eius coniugem? Ad cuius aures non peruenit somnium eius iam grauidae cum Paride? Quis non Iliadem malorum legit aut percepit? Vbi et notabile tecmyrion occurrit, Phrygum linguam diuersissimā esse à Graecorum & aliorum populorum linguis, nihilominus omnium illorum Troianorum nomina inveniri purè Graeca & graecae originis: Quod autem aliud idioma fuerit Phrygibus, quàm Graecis constat, quia Phrygia in
•
ra vltima Asiae minoris est, quam antiquo illo tempore Graeci non incoluerunt, ante aetatem Alexandri Magni, sed potius Colchi & Aegyptiorum coloni, vt antea adduximus,
Hystoria mira de antiquitate linguae.
qui diuersissima vtebantur à Graecis linguâ: Deinde ex hystoria id constat, cuius meminit Herodotus, regem quendam, (Aegyptium) cum inter finitimas gentes de antiquitate linguarum esset disceptatio, ac singulae suam antiquissimam dictarent, Puerum recens natum pastori cuidam in desertis degenti enutriendum dedisse, mandasse
que
vt nemo praesente puero vocem aliquam ederet, eum
que
obseruare, quam vocem omnium primò pronunciaturus esset; Cum
que
nutriretur lacte caprino, ac post sesquiannum pastor ad puerum iam esurientem accederet, incepit clamare, beccum, beccum, quasi comedere appeteret; Id cum regi renunciatum esse
•
, inquisitum est, quid beccum sonaret, & inventum, Beccum Phrygum lingua panem denotare, quem puer petijsset; At
que
ita laus antiquitatis linguae apud Phryges mansit: Verum Aegyptij responderunt obijciendo, non mirum esse eam vocem, beccum, ab isto puero primam editam, quam à nutrice capra saepè audivisset iterari, ideo
que
prae caeteris sonis verborum didicisset: Cum ergo omnium Troianorum nomina Gr
•
ca sint, facilé hinc patet á Graecis parentibus esse suis liberis
indita, nempe à poëtis & scriptoribus,
Troiani omnes Graecae denominationis.
& non esse nisi graecae inventionis & fictionis; Praeterea &
•
andem rationem confirm
•
t, quod omnes Troiani, defensores Troiae, cum Graecis oppugnatoribus, non solum à dijs primam originem duxerint, & à principio, quod nunquam fuit, deriuati trad
•
antur, sed etiam morte indignâ perierint & in nihilum quasi redacti sint; Exceptis ijs, qui p
••
itis exteris oris progeniem suam permag
•
is & multis civitatibus extruendis dominaturam reliquerunt, provt á quibusdam traditur: Vt enim Iasonij & Cadmei
•
rat
•
es ex t
•
rr
•
geniti repentino naturae prodig
•
o
•
e ipsos confecerunt ad vnum omnes, ne vel esset, qui reliquorum cladem narraret alijs; Ita etiam Troiani & Graeci ab vtrâ
que
parte hostes cu
•
suis posteris breui interciderunt, ac de
••
que
mirabili
••
to extincti su
••
; Causa haec est, quod in natura rerum seu primis notionibus
•
ocum non invenerint, at saltem in figura seu
•
ecundis no
•
matis. Terria ratio est,
3. Ratio: A Causis fine quibus non, ficticijs & fabulosis.
quod causae concurren
•
es ad Troiae oppugnationem & deletionem sint ficticiae & fabulosae; Vt enim in ouo pullus potential
•
ter inest & in pomo pomus arbor, ita in pomo & ouo tota Troianorum & Graec rum expeditio delites
••
t & secundum virtutem existit: Tollatur pomum & ouum, tanquam repotia seu bellaria & mensae secundae, aut fingatur
•
illa duo non fuisse aut se ita non habere, et subuertetur tota expeditio Troiana: Si enim Ouum non fuit, Helena non erit, tantae operae precium, muli
•
rum pulcherrima, quippe praeter humanum morem ex ouo inst
•
r cygni filiae candidi exclusa, lacte gallina, eo nurrita, e
•
Iove parte or
•
unda; Et si pomum E
•
idos non fuit, nulla inter deas, Iunonem, Palladem et Venerem de pulchritudinis laude erit contentio; Nec Paris arbiter dearum, nec Venus pollicitationis Helenae causa, nec ille huius raptor ac ad
•
lter, nec Menelaus cum Graecis rapt
•
repetitor, iniu
•
iae vindex ac Troiae depopulator erit; I
•
summa sublata causa▪ tollitur & effectus: Quid? Si deos ipsos & deas ollamus, Neptunum, Apollinem, Vulcanum, qui Troiam fundârunt, Iovem, qui
〈1 page duplicate〉
〈1 page duplicate〉
〈1 page duplicate〉
〈1 page duplicate〉
〈1 page duplicate〉
〈1 page duplicate〉
Ganymedem Laomedonti ad incaestum rapuit, Iunonem, Palladem & Venerem, quae suâ lite facem bello praetulerunt, Peleum, Thetin, & deam Erin, & reliquos, nihil supererit causae, cur Graeci concurrant cum Troia
•
is ad arma, cur Aeneas & Vlysses, hic Veneris, ille Iunonis ob iram tam longo tempore tantis fluctibus obijciantur? At iam antèsuperiu
•
, quid per deos & deas gentium primitús intellectum sit, & cur in superstitionem hominum venerint, demonstrauimus, eos
que
è medio sustulimus: Quid? Si somnium Hecubae nil nisi somnium fuerit, hoc est duplici iure, an non omnia, quae inde dependent, somnijs sunt similima, vt est expositio Paridis, enutritio, iudicatio litis, promissio mulieris, expeditio in Graeciam, meretricis seu adulterae abductio, vnde incensio Troiae secuta est? Iam antè diuersis locis ostendimus, fabulam esse, quicquid de Helena belli Troiani praecipuâ causâ, eius
que
fratribus Argonautis, dicitur, nempe ex supputatione temporis longissimi, quo vixisse traduntur: Verúm huic scrupulo Ethnici vt subveniant, Helenam omnino immortalem fuisse sibi persuasum habent, n
•
bis
que
per scripta sua inculcant, si modo illis fidem haberen
•
us: Sic Servius ad 2. Aeneid: Virg: Helenam, inquit, immortalem fuisse indicat tempus. Nam constat fratres eius cum Argonautis fuisse: Argonautarum filij cum Thebanis dimicaverunt: Irem illorum filij contra Troiam bella gesserunt: Ergo si immortalis Helena non fuisset, tot sine dubio seculis per
•
urare non potuisset. Haec ille: Nos immortalem illam negamus, nisi alio probent argumento: Ergo non perduravit: Et fabula agnoscitur quicquid de Helena et Troiano bello propter eam gesto dicitur:4. Ratio. A Tempore, quod indefinitum est secundum Ep
•
c
•
am vel personas indubitatas.
Quibus astipulatur, quod idem cum alijs tradat, Helenam prius à Theseo & in Aegypto commendatam Protheo: quem aliqui fingunt Aegypti regem fuisse, de quo superius. Quarta ratio est à tempore, cui nullus certus scriptor veritatem assignare poterit: Virgilius secutus Varronem, scribit Troiae oppugnationem trecentis annis ante vrbem Romam conditam contigisse; quod
tamen ex nullo scriptore veteris aeui probatum est:
Iul: Higinus in virgilio multa repraehendit, vt est apud Gellium l. 10. c. 16. Ex Homero id non constat, quia hic certum temporis intervallum ab immobili aliquo puncto, seu aerâ temporis non annotauit, sed omnes personas, quas descripsit, siue deos, deas, nymphas, heroas, heroinas, indefinitè posuit ita vt manifeste pateat, illas omnes esse fictas, & quasi in immenso Oceano fluctuare, nec agnosci posse à circumstantijs immotis: Qui post Homerum igitur certi temporis, quo excidium Troianum acciderit, mentionem faciunt,
A. Gellius. l. 7 c. 21. ex Cassio ait, Homerum vixisse annis post bell. Troian. 40. ante Romam cond: 160. id
que
exsupposito, quod Troia deleta sit
•
00. annis ante Romans cond: Homerus quis, & cuia
•
fuerit, & quando vixerit ignotum mansit. Videatur A. Gellius l. 17. c. 21. & l 3. c. 11. Patria Homeri ignota fuit.
vt authores veros producant necessarium habent, aut ipsi fictionis eius rei fient; Sic Varro, qui Ethnicorum theologiam ad rationem reducere conatus est, siue ad ciuilem, siue poëticam, (vt habet August:
•
6 c▪ 2.3.4.5. de civ: dei,) aut fabulosam, siue physicam aut naturalem, ab Homero tempus Troianae expeditionis mutuatus cer
•
um annorum numerum primus abs
que
dubio expressit, à quo contigerat, quem ex suo cerebro ipse finxit, vt & plaera
que
omnia, in quibus citatis locis á D. Augustino solidissimè refutatur: Hunc Livius, alij
que
〈◊〉
Romanis confirmárunt hoc pro certo, quod nunquam in rerum natura acciderat: Quin de Homero ipso, quando vixerit, cuias fuèrit, vbi sepultus sit, controversiae apud scriptores habentur, nec quicquam certi vt Thomas Valois in l. 3. c. 2. Aug: de civ: dei annotat, his verbis: Quo autem tempore fuerit Homerus, satis est incertum propter discordiam scriptorum, qui de tempore eius faciunt mentionem; Tamen omnes concordant in hoc, quod ipse erat ante Romulum, vt de eo loquitur August: l. 22. c. 6. de civ: & Eusebius & Hieronymus in chronicis, & A. Gellius lib. 9. Ab Eutropio statuitur Homerus vixisse tempore Agrippae Syluij regis Albanorum, cui successit Arenius sylvius regnans annis 9. cui successit Aventinus Sylvius annis 3
•
. regnans, cui Procas Sylvius regnans annis 22. Huic Amulius, cuius anno septimo natus est Romulus, & sic praecessit Homerus Romulum per annos 82. Et Cicero pro Archia ostendit septem civitates Homerum sibi suum conciuem asscribere, inter quos
enumerat Smyrnaeos,
A. Gellius. l.
•
. c. 1
•
. Septem vrbes certant de stripe insignis Homeri, Smyrna, Rhodos, Colophon, Salamin, Chios, Argos, Athenae.
Chios, Salaminios, Colophonios & alios. Sunt, inquit A. Gellius, qui Aegyptium dicant fuisse: Aristot. les traditex Insula Io natum: Vt ita omnia de Homero incerta relinquantur, licet coniecturis de tempore nonnulli verisimilibus vsi sint: Si ita
que
non ex Homero, aliove scriptore eo adhuc antiquiore, verissimé constet, quando Troianum excidium illud adeo celebre contigerit, fabulam esse non vetat, imò reverà convincit: Tempora enim temporibus, vt res rebus & personae personis correspondere debent, si veritas elucescat; Exemplis res erit clarior: Ex hystori
•
s notum est, quibus regibus in Aegypto regnantibus, & quo anno Moses natus sit; Sic novimus, cum nasceretur Christus, quis dominatus sit mundo, & quid contigerit seu antecedentibus seu consequentibus Imperatoribus; Quibus consulibus Corinthus deleta, Carthago eversa & reliqua innumera omnia: Inde impossibile est, si Troia fuisset destructa, non extare certam temporis & personarum memoriam, quae etiam ad sequentes se extenderint: Quod autem Homerus scripserit Aeneam ex Troia profugum Italiam petijsse, id Romanis scriptoribus ad amplificationem authoritatis suae vrbis maximè inseruivit,
Romae gentili
•
iae ad ficti sunt à dijs oriundi authores, vt nobilior esset.
cū ex posteris eiusdem Aeneae, si dijs placet, Romulum, q
•
ó
•
d matrem saltem, deducant, patrem longè nobiliorem homine, nempe ipsum deum, Martem ipsi assignantes; Cum
que
Aeneas matre Venere natus dicatur, sic in Romulo maternum genus Venereum, ac paternum Martium lubentes agnoverunt; Tanquam praeclarum aliquid sit praeter humanū morem natum vrbis fundatorem habere, quam idcirco póst inter deos quo
que
numerârunt; Vt Augustin: l. 22. c. 6. de civ: dei meminit ex Cicerone, & Ethnicos vexat his verbis: De Romulo autem, quod condidit Romam, in ea
que
regnauit, auditur, legitur, non quia factum est, quod ante fuisset prophetatum, seu quod sit receptus in deos creditum tenent literae, non factum docent: Nullis quippe re
•
um mirabilium signis, id ei verè provenisse monstratur: Lupa quippe
•
lla fratrum auoru
•
nutrix, quoa videtur quasi magnum extitisse
porten
•
um, quale aut quantum est ad demonstrandum deum? Certè
•
nim etsi non meretrix fuit lupa illa, sed bestia, cum fratribus portentum commune fuerit ambobus, frater tamen eius non habetur deus: Haec ille: Nec solum ex Venere & Marte (antiqui concubitûs, cum à Vulcano vincti fuerunt, renouationem quaerentibus) Romulus natus praesumitur, & à lupa nutritus, vnde diuinitatem meruerit, sed etiam ex virgine Vestae, Vulcani cognatae, dicatâ incaestu nefando, (si quidem vestales corruptae pudicitiae apud Romanos viuae d
•
fodiebantur, vt patet ex hystorijs) qui à fratricidio regnum suum incepit, quod à quibusdam abs
que
ioco scribitur & demonstratur ab Aquila, seu eius augurio,
Aquila fundavit. Anser protexit. Gallina guber navit Romam gentilitiam.
fundatum & denominatum, (nempe Romuli & Remi initijs) ab ansere prop
•
gnatum & defensum, (scilicet irruentibus Gallis in Capitolium) & à gallina cius
que
pullis gubernatum & rectum; (vt pote qu
•
Liviae in gremium ex aqui lae vnguibus deciderat, felix & sapiens adeò genus relinquens, vt Romani in bellum non exirent inconsultis illis gallinae pullis) Necsolum id, sed Romulus idem suū regnū inchoatum, Asylo ibi constituto, à concursu audacissimorū hominū nobilitauit, & raptu mulierum Sabinarum amplificauit & stabiliuit; Cui tanquam tutelares dii ac penates Troiani, Mars
que
Venus
que
semper propitij fuisse ab Ethnicis perhibentur; Contra quos Augustinus totis illis libris de civitate dei disputat, eos
que
firmissimè cum paganismo et falsis effictis dijs refutat. Qui l. 3. c. 3. Irridere fabulas, inquit, fortassis existimor, nec grauiter agere tanti ponderis causam: Non ergo credamus, si placet, Aeneam esse Veneris filium: Ecce concedo: Si nec Romulus Martis: Si autem illud,
•
ur non et illud? An deos fas est hominibus faeminis, mares autem homines deabus misceri nefas? Dura vel potius non credenda conditio; Quod ex iure Veneris in concubitu Marti licuit, hoc in i
•
re suo ipsi Veneri non licere: At vtrum
que
firmatum est authoritate Romana. Et mox c. 4. Dixerit aliquis: Itane tu ista credis? Ego verò ist
•
nom credo: Nam et virdoctissimus eorū Varro falsa haec esse, quamvis non audenter, ne
que
fidenter, penè tamen fate
•••
:
Et ibidem: Sed virum potuerit Venus ex concubitu Anchisae Aencam parere, vel Mars ex Iliae concubitu filiae Numeritoris Romulum gignere, in medio relinquamus: Haec ille: Mirum itaque èst in Christianae fidei tantâ luce adhuc credi & pro vero assumi, Troiam eo modo, vt dictum, conditam, destructam
que
& ex ejus reliquisj tantum regnum Romanum scilicet, tanquá ex cineribus Phaenicem novum prodijsse; cum omnia illa de Troja fabulosa sint cum dijs majorum gentium: Si veró quis credat Trojam fuisse aut extitisse, abs
que
tali conditione aut destructione, quae cum dijs conjuncta est, ille sanè Ethnicis non satisfaciet, sed velut domū in aëre constructam abs
que
columnis à ventorum jnjuria tueri conabitur: Nam fundamentum omnis illius ex
•
ructionis & destructionis Troianae dij gentium dicti statuuntur, abs
que
quibus nulla Troja erit, nulli authores ad extruendum aut destruendum: Hinc caeci omni
•
ò sunt ac lumine rationis privati, qui Christianam fidem verissin è amplectuntur, & Trojam à tot dijs extructam vel destructam fuisse interim praesupponunt seu credunt; Dum enim fideles Christiani reverá sumus, vel tacentes Trojam expugnamus & reuellimus, ac econtrà, si hanc cum Ethnicis asseveramus, tacitè quo
que
eorum dijs assentientes Christianismo renunciamus: Quinta ratio desumiturá loco, qui nunquam fuit;5. Ratio: A Loco.
vbi sciendum, alios accipere Trojam pro provincia, in qua fuerit Ilium civitas, alios pro civitate, quorum opinio praevaluit, & Ilium de arce dici, Phrygiam de regione, ac Trojam de vrbe; De regione nullum est dubium illam fuisse olim, vt saepé ejus meminimus, et adhuc esse, licet alio nomine appellatam, At de Troia controvertitur: Non negamus interim locum designari fortè posse, vbi praesumatur stetisse Trojam, sed hoc ex Homeri descriptione innotuit; qui idem, vt & alij Poëtae, mira scripserunt de certis locis, montibus, maribus, fontibus, fluvijs, sylvis, & insulis, quomodo dij in illis nati, quas res memorabiles ipsi peregerint, in quo saxo sederint, & ciusmodi quamplurima, quae omnia Ethnici prae mentis
caecitate pro veris acceperunt et amplexi sunt, praesertim illi, quibus aliquis deus à Poëtis Sympatriota fingebatur, vt de Thebanis, Rhodijs, Delijs, alijsque antè memoravimus; At etsi loca supersunt, & quasi monumenta & vestigia earum rerum, quarum meminerunt Poëtae, non propterea sequitur res esse verissimas dijs attributas, quia ipsi Poëtae cum fingerent omnia, nempè personas sive deos sive homines, tempora et res gestas, tanquam essent facta & verisimilia, loca fingere non potuerunt aut debuerunt, tanquam de alio mundo loquerentur; cum enim haec sint immobilia & quasi immutabilia & semper durantia, de his humana mens inquisivisset, vbi essent ea loca, quibus id contigisse diceretur; quae si in mundo non invenisset pro fabulâ statim agnovisset: Econtra cum Ethnici locum certum nominari audiverunt, non de personis & rebus gestis earum, nec de tempore erant solliciti, quia illa terna videbantur mutabilia & quasi invisibilia: Deos tales quales Poëtae finxerunt, non negârunt, sed assumpserunt libidinosos, adulteros, incaestuosos, & omni crimine notatos, insana quadam persuasione inducti, ita vt licuerit Poëtis fingere in deos, in
que
s
•
enicis spectaculis agere, quicquid libuerit, in homines autem nullo modo, quod D. Augustinus lib. 2. c. 13. ita improbat; Graeci, inquit, putant rectè se honorare homines scenicos, cum colant ludorum scenicorum flagitatores dominos; Romani verò hominibus scenicis nec plebeiam
•
ibum▪ quantò minus Senatoriam curiam dehonestari sinunt. In hac disceptatione huiuscemodi ra
•
iocinatio summa quaestionis absolvit: Proponunt Grae
•
i,
〈◊〉
dij tales colendi sunt, profectò etiam tales homines honorandi, unt: Assumunt Romani: sed nullo modo tales homines honorandi sunt; Concludunt Christiani: Nullo igitur modo dij tales colendisunt: Et sequenti cap. 14. Deinde quaeremus, inquit, ipsi Poetae talium fabularū compositores, quare duodecim
•
abularum lege prohibentur famam laedere civium, tam probrosa in deos convitia iaculantes, cur non vt scenici habeantur inhonesti? Qua ratione
•
rectum est
〈◊〉
Poëticorum figmentorum & ignomimosorum deorum infamentur
actores, honorentur auctores? Anfortè Platoni Graeco potius palma danda est, qui cum ratione firmaret, qualis esse civitas debeat tanquam adversarios civitatum Poetas censui
•
vrbe pellendos; Iste veró & deorum inturias indignè tulit, & fusca
••
corrumpi
que
figmentis animos civium noluit. Tantum Augustinus; Quae cum verissima sint, quis nisi planè Ethnicus Deos illos admitteret, aut eorum effectus qui certis locis etiam verè existentibus â Poëtis asscribuntur? Non autem nos fugit & veteres Geographos & recentiores locum certum Troiae, vbi stetisse praesumitur, assignare; & esse, qui testentur, Turcas corum locorum accolas referre, ex ruderibus Trojae subterraneis adhuc marmora erui ad aedes exornandas abhiber
•
solita: Verum haec indicia esse valdè dubia, & si ita sint, de aedificijs, quae ibi steterint, attestari posse, non de individuo Troiae â dijs extructae & à Graecis deletae, non est dubium: Quid enim magnifici operis sub terra remansisse potuit, si stetit Troja, cum i
•
sa aetas potiùs humiles casas, et mapalia quàm palatia et aedes marmoreas agnoverit, cum maenia ab Apollinis lyra structa dicantur, et tantillo tēpore, quo Troja stetisse scribitur, non tanta aedificia extrui potuerint, vt fama est Poëtica? Troadem autem vrbem (vnde et Trojani incolae dicuntur) cujus in sacris à Diuo Paulo fit mentio, eo loco, circa tempus Christi stetisse, notissimum est; sed hanc alterius veteris Troiae reliquias aut coloniam, et marmora ibi effossa non potiù
•
ex hac recentiori, quàm illa veterrima fuisse, quis pro certo affirmabit? Quis non potius conijciet hanc ad praescriptum Homeri longè pòst ejus tempora extructam, velut innumeris alijs factum animadvertimus, vt ita merito nomen vatis apud Ethnicos Homerus obtinuerit: Nā quae finxit ille, vel vt facta hiamplexi sunt, vel vt facienda imitati. Phrygiam a Phryxo dictamvolunt, qui, ut fabulati sunt, cum ariete, quem Mercurius aureum fecit, in Colchidem perv
••
t sive per aëra, sive per aquas, ibi
que
cum habitasset, regioni nomen dedit: Huius arieti
•
meminit quoque Apollonius lib. 2.
Argonaut: his versibus:
Vt puto iampridem vestras pervenit ad aures,
Phryxus ut Ae
•
tae regnum
que
& moenia adivit:
Hunc aries vexit, quem mox Cyllenius aureum
Fecit, nunc etiam suspensa est aurea quercu
Pellicula, interdum crepitat quae leniter auris.
Patet ita
que
Colchidem & Phrygiam valde vicinas esse regiones, & huius nomen alteri tribui, ac vice versa, quod nihil aliud indicat nisi fabulam vtram
que
& de auteo vellere Phryxi, à quo Phrygia dicitur, & de Trojana expeditione, quae in Phrygia facta traditur, esse de vna eademque re fictam & introductam: Vtrius
que
Allegoriae vt vnus ferè sensus est, ita & eaedem personae finguntur, ita tamen, vt Argonauticorum filij aut nepotes partim, partim ipsi Trojano bello interfuerint, quod centum annis recentius statuitur Argonautica navigatione: quam vis, vt antè quoque retulimus, Castor & Pollux, et Helena et Clytaemnestra, ex binis ovis vno partu editi vtrisque interfuerint: Vnicus, inquam, aries totum illud bellum exponit, quale fuerit, non, quod dici solet, de lana caprina, sed arietis aurei pelle, quam Mercurius inaurârat; Hic aries et Phrygiam et Colchos nobilitavit, de cu
•
us explicatione anteàsatis egimus: Mirum est, quomodo se torqueant M
•
thologi in enarrando, quid per arietem Phryxi intelligi debeat, vbi vel viginti diuersas significationes ejus proferunt, quarum ne vna cum rei natura convenit, sed vt omnes erron
•
ae & á veritate discrepāt, ita se ipsas mutuo è medio tollunt: Dictus est, inquiunt, aureus aries, quia consilia sapientum putanda sunt aurea; At nihil ad rhombum; cumista declaratione plumbea quidem sit, nec rubrica, nec atramento notanda vt in sapientum oculos ac mentem veniret: Eundem locum seu terram Phrygiam Midas suo voto aureo nobilitavit, cujus nos lib.
•
. vná cum vellere aureo meminimus, et Ovid: in Met: De Pactolo Midae
lotione aurifero reddito, hoc modo tradit:
Rex iussae succedit aquae, vis aurea
•
inxit
Flumen, & humano de corpore cessit in amnem.
Nunc quo
que
cum veteris percepto semine venae
Arvarigent auro madidis palleniia glebis.
Quae tingendi ratio etsi naturae non conveniat, tamen satis declarat, quid eâ antiqui innuere voluerint, nempè idem quod per vellus aureum, Trojae occupationem, Ganymedis raptum, & his similia, vnde et Midas rex suae tempestatis ditissimus traditur, qui Tmolum montem Phrygiae auriferum Phoebo victoriam cantûs adversus Pana adjudicantem redarguens, auritusà Phoebo redditur: Testes ita
que
sint Tmolus & Pactolus, Aries Phryxi & Midas Phrygiam auri venis abundasse, ideo
que
multarum fabularum narrationibus locum dedisse: His adjungemus Ganymedem itidem Phrygium, qui Laomedontis regis Trojanorū filius dicitur à Iove sub aquilae forma in coelum evectus, vt illi pocula pro Hebe ministaret, sub qua fabula Cicero l. 1. Tusc. quaest. arcanū quippiam contineri subodoratus est, dum inquit: Nec Homerum audio, qui Ganymedem a dijs raptum ait propter formam, vt Iovi pocula ministraret: Non iusta causa, cur Laomedonti tanta fieret iniuria: Fingebat haec Homerus & humana ad deos transferebat. Quibus verbis fatetur Cicero Homerum fi
••
xisse, quae de Ganymede rapto scripserit;
Homerus humana ad Deos transtulit.
Ita & nos scimus Homerum in toto suo opere fecisse, non solum in hoc vno, sed singula & vniversa ad aliū scopum direxisse, quàm verba sonant: Alij hoc Iovis factum ad hystoriam referre conantur dicentes, Iovem fuisse regem Cretae hominem immundissimum, qui et pueris abusus sit, & virgines exterorum rapuerit, Et Tantalū regem Phrygiorum Ganymedem filium Trois regis Dardanorum rapuisse in ejus gratiā, vt eo Iupiter abuteretur secundū Orosium lib. 1. Verum haec esse ab alijs excogitata, et nulli veritati inniti ex omnibus circumstantijs apparet: Lactantius quoque lib. 1. de Iove sic sentit. Quid Iupiter,
qui in solenni precatione Optimus Maximus nominatur, nonne à prima sua causa, ac pueritia penè parricida depraehenditur cum patrem regno expulit, nec expectavit finem decrepiti senis cupiditate regnandi, & cum paternum solium per vim & arma cepisset, bello est à Titanibus lacessitus, quibus victis reliquam vitam suam in stupris adulterijs
que
consumpsit: Omitto virgines, quas imminui
•
; Illud enim tolerabile iudicari solet; Amphytrionem ac Tindarum praeterire non possum, quorum domos dedecore ac infamia plenissimas reddidit: Illud verò summae impietatis ac sceleris, quod regium puerum rapuit ad stuprum: Parum enim
•
i videbatur, qnod sic in expugnanda foeminarum pudicitia maculosus esset & turpis, nisi etiam sexui suo iniuriam faceret: Haec Lactantius. Verū lovem non fuisse hominë vti nec Deum, nec regē Cret
•
, ex antè dictis satis constat, quod nempèab. Aegyptijs longè antequám Graeci quicquā de illa religione ab Orpheo primitùs allata cognovissent, multis et monstrosis figmentis et allegorijs celebratus erat; Nos nec inter Deos nec homines, illum ejus
que
parē
tes seu proavos, nec fratres aut sorores, nec filios, nepotes aut posteros recenseri debere aut posse, satis probavimus: Quae de Ganymede referuntur, ad hieroglyphica Chymica spectant; In his enim Ganymedes non pro hyeme pluvias mittente tanqū pocillatore Iovis, seu aëris, nec pro aquario signo coelesti exponitur, sed de eo, quod per aquilam evehitur, hoc est, de fixo, quod per volatile ad summam dignitatem effertur; Sexta ratio omnium f
•
rmissima est, & desumiturà Conditionibus seu Requisitis,6. Ratio. A sex conditionibus seu requisitis fatalibus, sine quibus Troia expugrari non
〈◊〉
.
sine quibus Troja oppugnari non potuit: Sex enim quasi fatalia celebrā
tur omninó, quae concurrere necessum erat, & à Graecis conquiri oportebat, antequam de Trojanis victores evadere possent; Illorum primum erat, quod Calchas vates pronunciasset, Tro
•
am sine Achille capi non posse, nec abs
que
Neoptolemo eius filio; Alterum, Palladium ex Ilio d
•
ripiendum fore; Tertium, vnum ex ossibus Pelopis ad Troiam, antequam expugnetur, haberi debere: Quartum, Cineres Laomedontis ex porta rapiendos esse:
Quintum, sagittis Herculis opus esse; Sextum, Equos Rhesi Thraciae regis, antequā è Xantho fluvio biberent, abigē
dos fore, Haec primo aspectu fabulosa apparerent, nisi ab Homero & illis authoribus, qui post cum Trojanae cladis meminerunt, passim inculcata essent: At quid res tam diversae & à proposito alienae ad civitatis expugnationē cō
ferte potuerunt, aut gentis excidium? Quid hae Graecis prodesse & Trojanis obesse traduntur, nisi fortè magicâvi, aut supernaturali virtute? Legimus in sacrarum literarum monumentis, quomodo Hierichuntis maenia circuitu & sono tubarū repetito, á populo Israëlitico, Dei iussu dejecta sint, aditus
que
victoribus Israëlitis patefactus,
Iosuae c. 6. at tale quid apud Ethnicos cótigisse non meminimus: Hoc à Deo Exercituum verissimè factum habetur, illa, quasi facta essēt, finguntur; Hoc sacratissimae literae, illa poëtarum fabulae tradiderunt; Verum vt magis conspicuum fiat, has res non solum ficticias esse, sed propter quid tandem effictae sint, de singul is earum
que
circumstantijs latius disquiremus: Primum erat Achillis praesentia, & virtus in victa contra Troianos: Fingitur autem Achilles Pelei & Thetidis filius: (
〈 in non-Latin alphabet 〉
caenum,
I. Requisitum: Achilles & Neoptolemus. Arcana.
vt Thetis aquam significat) Nam Peleus, vt Isacjus scriptum reliquit, Chironis patris consilio Thetin sub formâ sepiae piscis latentem in Magnesia, loco Thessaliae, compressit; Ad quorum nuptias in Pelio monte (vbi nostra magnesia latet, inde primitùs dicta) celebrandas omnes dij venerunt, exceptâ Discordiâ, quae hinc irata in medium omnium pomum i
•
iecit aureum cum hac inscriptione, detur Pulcherrimae: Hoc malum omnis mali Trojanorū initium fuit: Nam in his nuptijs duo semina jaciuntur seu causae principales praebentur Troiae delendae; Primó enim Achilles ex his generatus; deinde & Paris pro judice arbitrario eligitur, qui Venerem, á qua munere promisso, Helenâ formosissimâ, corruptus erat, Pomo dignissimam iudicavit; Hinc irae reliquatū dearum in Troianos exarserunt, tum proprex Paridem iudicem, tū propter Aeneam Veneris filium, & Helenae raptus consecutus est:
Helenam aliquot ex Paride liberos suscepisse scribunt, vnde patet eam adhuc quinquagenario minorē fuisse; At quomodo Pollux, qui cum ea ex vno ouo prodijt, interfuit Argonautis, circiter 100. annis ante vellus aureum petentibus? Aut quomodo Achilles natus in his nuptijs, qui filium suum Pyrrhum secum duxit ad Troiam? Vnde sequitur ad minimum 40. annis post pomum Eridos proiectum ad Troiam contendisse Achillem, quibus si duratio obsidionis, nec non vitae Helenae accedat tempore Argonauticae expeditionis, conficiunt non minus quam 180. annos aetatis Helenae, Troia iam devicta, et maecha recuperata á Graecis: Nec Helenam valde iuuenem tum fuisse consequitur, quia et á Theseo rapta adhuc virgo dicebatur, sed restituta parentibus: At haec scrupulosius rimari supernacaneum existimamus, cum res per se ficticia satis constet; Helinandus narrat Iovem amasse Thetydem, cum verò moneretur, ne quem ex ea generaret, á quo ipse á regno expelleretur, dedisse eam vxorē Peleoregi Pelopōnesi, fratri Aesonis, patruo Iasonis quorum nuptijs cum omnes deae adessent, excepta Discordia, hanc iratam pomum aureum in medium dearum proiecisse, cum inscriptione, vt antè dictum: Fulgentius vult per has tres deas poëtas intellexisse tres vitas, scilicet per Venerem, vitam voluptuosam, per Iunonem vitam actiuam, per Palladem vitam contemplatiuam: Sed haec moralia primariò de illis dici, non est verisimile ex omnibus circumstantijs, secundariò autem optimè convenire non negamus: Ex praedictis ita
que
constat, Achillem esse Pelei, hoc est, caeni, vel montis Pelij, et Thetidis deae marinae seu aquae, filium, Chironis nepotem, Saturni pronepotem, C
•
li et Terrae abnepotem; Sic enim oportet esse illum, quia a philosopho eligi debeat ad opus suum explendum; Abs
que
illis proavis vix generosae erit indolis; Verúm audiamus eius institutionem et eruditionem, nec non electionem; Achilles postquam è Thetyde dea natus esset, quia illa cognoverat, ipsum invictum Heroa in bello futurum, ideo eum á teneris
assuefecit ad gravia quae
que
sustinenda: Nam per noctem sub igne ab ea occultatus dicitur, vt omne mortale absumeretur, per diem ambrosiâ perunctus; Cum
que
eodem modo & fratres eius tractaret, caeteri obierunt, hoc vno superstite & viuido permanente, vnde Pyrisous, quasi in igne viuens, ac cum labro adusto esset, Achilles postea vocitatus est, vt tradit Apollon: lib: 4. Argonaut: Cum veró Peleus pater huic filij educationi interueniret, irata Thetis aufugit, se
que
in numerum Nereidum recepit: Achilles deinde Chironi erudiendus traditur tam armis quám artibus; Cum
que
à matre responsum acceperat, sese in bello aduersus Troianos periturum, abdidit sese inter filias Lycomedis habitu virgineo, sub quo & Deidamism compressit & Pyrrhum ex ea suscepit: Verúm cum à Calchante vate pronunciatum esset, ad Troiam evertendam Achille opus esse, à caeteris Graecis Vlyssi hoc negocij datum est, vt Achillem alicubi latentem inquireret & ad Troiam adduceret; Quod ille summâ diligentia ac consilio perfecit: Est
que
hoc primum & praecipuum ex factis memorabilibus Vlyssis,
Vlysses artifex consilio valens.
quae hic tractamus: Per Vlyssem veró artificem prudentem consilio & arte praestantem intelligimus; Per Achillem, subiectum illud artis, sine quo nihil fieri potest: Haec duo agentia, vnum exterius, alterum interius, nisi adsint ad Troiam, obsidio & expugnatio feliciter perfici nequit: De Agente exteriori seu Artifice prius perpauca philosophorum testimonia addemus: Geber artificem duplici dote praestantem describit, nempe corpore & robore Herculeo, & animo seu ingenio Vlysseo: De corp
•
re iam anté libro 5. egimus; De animo hic eiusdem Gebri verba apponemus: qui in sum: perf: par: 1. c. 5. agens de impedimentis ex parte animae artificis; Dicimus igitur, inquit, quod qui non habuerit ingenium naturale & animam perscrutantem subtiliter principia naturalia & naturae fundamenta & artificia, quae consequi naturam possint in suae actionis proprietatibus, non inueniet huius preciosissimae scientiae veram radicem: Vbi deinde reijcit eos, qui duram habent cervicem, in omni
perscrutatione vacuam ingenio, qui et vix communem intelligere queunt sermonem, et opera similiter cum difficultate discunt vulgó communia, qui facilè omnem phantasiam concipiunt, qui quod credunt se verum inveniss
•
, phantasticum est totum & á ratione devium & errore plenum, & semotum á principijs naturalibus; Quorum cerebrum multis repletum fumositatibus, non potest recipere veram rerum naturalium intentionem; Qui mobilem habent animam, de opinione in opiniones & de voluntate in voluntates, sicut, qui modó credunt hoc, & idem volunt sine rationis vllius fundamento, paululum veró póst illud, & aliud credunt similiter & aliud volunt, qui tam mobiles, vt vix minimum eius, ad quod intendunt, possint consummare, sed diminutum potius illud relinquunt; Qui non possunt videre veritatem aliquam ex rebus naturalibus, non magis, quam bestiae, velut mente capti, insani & pueri, qui contemnunt scientiam, & ipsam non putant esse, quos similiter haec scientia contemnit, ipsos
que
ab huius preciosissimi operis fine repellit, qui serui sunt pecuniae deseruientes, hanc scientiam mirabilem et ipsi affirmantes, sed ipsa dispendia interponere timent, ideo
que
licet ipsam affirment et secundum rationem ipsam investigent, tamen ad operis experientiam non perueniunt propter pecuniae auaritiam: Ad hos igitur, inquit, non peruenit haec scientia nostra: Qualiter enim, qui ignorans fuerit, vel scientiam inuestigare neglexerit, faciliter ad ipsam perueniret? Et cap: 6. vltimâ paupertate oppressos, licet hactenus dicta habeant, ex dispensationis indigentia hoc tam excellens magisterium postponere cogi affirmat; Alios
que
curiosos varijs huius mundi curis & sollicitudinibus detentos, etiamsi caetera possideant, ad finem artis nunquam pervenire: Sic idem Geber c. 7. sub formâ Epilogi verum artificem seu Vlyssem describit, cuius verba dicto loco videantur: Vnde Isaac lib. 1. c. 99. de operibus ad finem necessarijs sic inquit: At quicun
que
Chymista omnia ista non intelligit, antequam operari incipiat, is nec iam, nec vllo vnquam
tempore quicquam in vniuersa arte Chymiae producet, quamvis semper operaretur: Fortèfortunà ad aliquam artem peruentre posset, quemadmodum caecus passerem sagittâ ferit, sed aliter ad eam peruenire non posset. Vlysses ita
que
satis descriptus est, quibus animi dotibus pollere debeat, vt Troia eius consilio potissimū occupari possit, quemadmodum patet in oratione Vlyssis contra Aiacem, apud Ovid: in Meta: Eius operâ factum esse solius, quicquid ad Troiam à Graecis faeliciter perpetratum sit; Ac prima eius laus est, quod Achillem adduxit; Ad quod negotium in se susceptum merca totio habitu claustra virginum explorans progressus est, sic
que
Achillem tandem inventum, nolentem ad Troiam adduxit, vna cum filio èius Pyrrho, iuvene rufi capillitij: At quorsum haec? Nos fatemur, haec esse in Chymicis arcanissima, & ab Homero miro artificio tradita; Subiectum enim aliquod est in rerum naturâ, sine quo Artifex philosophicus nihil efficere potest; ld
que
subiectum est inquirendum Vlysseo ingenio; Neoptolemus propriè vocatur, & est ardentis capillitij ex Achille natus; Quomodo autem nascatur, procedere quem oportet, vt Thetis cum Achille processit; Hoc est arcanum arcanissimum, á philosophis vix vnquam claris verbis expressum;
Arcanum Arcanissimum.
Quod si verò huius tractatus loca consentientia perlustraveris, in Rhodo apud Adonim & alibi saepistimè id animadvertes: Vnus est ex omnibus neotericis, qui hoc arcanum apertissimè tradit; Cum
que
hoc sit Clavis totius artis, ego eiusdem verba hic proferam: Mineralis est, inquit, aequalis est, continuus est, non vaporat, nisi nimium excitetur, de sulfure participat, aliunde sumitur, quam à materia, omnia deruit, solvit & congregat, similiter & congelat & calcinat, & est artificialis ad inveniendum, est compendium sine sumptu aliquo, saeltem parvo. Caetera apud suum authorem, qui notus est, videantur: Si Vlysses igitur noster Achillem habeat, & Pyrrhum acquiret; Nam propter filium adducitur pater? At vnde, quaeres, hic Achilles accersetur? Respiciendum est ad parentes & natalem locum Achillis; Pater est Peleus, mater
Thetis, ex nominibus & ominibus agnosces, Sic in forma sepiae latentem Thetin inivit Peleus: Sepiae genus aquaticum notum est, quod dum capitur, atramento aquam inficit; Locus est Magnesia; Vnde & noster Achilles ab aliquibus Magnesia dicitur; Hinc Flam: ex Democ: Magnesia enim dealbata non sinit corpora frangi, nec vmbram Veneris induci: Et mox: Quae magnesia nisi totum compositum? Et; Magnesiae pulchra vide, mirare
que
quomodo per vnum multitudinem infert: Et Dardaris in turba; Praeterea scitote, quod aeris corpus magnesià regitur: Mosius; Argentum vinum Cambar, est magnesia; Pythagoras; Non igitur oportet vos illam dimittere magnesiam abs
que
argento vino: Cum enim componuntur, for
•
issima est compositio, quae vna est de decem; Pandulphus: Belus, Astratus Rarson, aliij
que
quam plurimi in turba eiusdem meminerunt, quorum dicta omittimus; Quin idem Pythagoras sic totam artem definit; Et sciendum, quod nihil aliud est huius artis scientia, quam vapor & aquae sublimatio, argenti viui Magnesiae
que
corpori coniunctio; Nec refert quod aliqui potent hoc nomen illi ex invidia datum esse; Vnde Rarson; Hoc quidem maximum est nostrum arcanum, quod invidi Magnesiam appellârunt, propter arcanum ipsum: Diligenter igitur ipsam magnesiam in vase suo coquite, quous
que
totum coaguletur & seipsum contineat: Habita ita
que
magnesia, seu Achille (seu Pyrrho inde exorto) qui matris industria sub igne foueatur, & à Chirone auo, qui tot Heroas, & inter eos Iasonem patruelem eius instituit, educetu
•
, vt verè Pyrisous & salamandra nostra fiat, ad Troiae occupationem accedere licet:
Quid per Troiae deletionem intelligatur.
Per Troiae autem obsessionem et in cineres redactionem, nihil aliud ab Homero mysticè & occultè intellectum est, quam vasis philosophici, in quo Helena & Paris, Materia principalis continetur arctè conclusa, ab igne suo circumeunte, vaporoso et digerente periodus et ambitio; Helena ipsa est, propter quam concertatio fit, in cuius gremio Paris ignauus adulter delitescit; In vno enim subiecto est duplex vis agens et patiens, mascula et faeminea, cum qua concurrit
Achilles, at per insidias à Paride in fano Apollinia Thymbraei interfectus est; Sic iacet ille fortissimus Graecorum ab ignavissimo & mulieroso Troiano occisus; At ita fieri oportuit; Ignis enim noster ab aqua sua tandem extingui debet, & aqua habet primam vim agendi, in solutione scilicet; At
que
tum vt moriatur Achilles necesse est, postea autem cum iam color ad optimum conuertitur, tota Troia occupatur Palladis arte & scientia, diripitur & in cineres redigitur, carissimos tamen & non aspernandos: Ex illis enim Phaenix immortalis nascitur & reviviscit; Ex illis, inquam, reliquijs coloniae in exteras mittuntur oras, Aeneas,
Summae operis Homerici.
Diomedes, Antenor & alij, qui noua regna condunt & obtinent: Haec est summa totius operis Homerici de Troiano excidio; Cuius circumstantias particulatim in sequentibus dilucidiores reddemus: Helena & Pollux ex uno ouo redduntur, masculus & faemina; Sic Helena & Paris in vno thalamo resident, & Marchasitam nostram philosophicam vno nomine compraehendunt; Achilles & Pyrrhus noster laton est, nostra magnesia, noster ignis; Sic bellum inter marchasitam & magnesiam exortum est, in quo illa primó dominatur, póst autem haec; Vis exempla authorum? Vide Morienum; qui inquit: Et item Maria dici
•
: Nihil est, quod à latone suam obscuritatem vel suum possit auferre colorem; Sed Azoc est quasi eius tegumentum, primum videlicet quando decoquitur; nam & eum colorat & album reddit, ac iterum dominatur laton Azec, & eum rubeum reddit; Alius quo
que
Philosophus ait: Quod Azoc nequit substantialiter latoni suum auferre colorem, veleum mutare, nisi quantum ad visum, sed latonem ab Azoc suam auferre substantialem albedinem, quoniā in
•
st ei mirabilis fortitudo, quae super omnes colores apparet: Haec Morienus: Laton ita
que
Achilles est aut filius eius Pyrrhus patris defuncti locum tenens, & Azoc Paris cum Helena; Primus occumbit Achilles, vt dictum, quia Azoc latonem tegit & deuorat; At póst Pyrrhus dominatur rubro capillitio, qui totam Troiam evertit, & omnia ad suum
colorem, nempe latonis, reducit: Haec sunt scientibus adeò clara, vt sol non clarior in meridie appareat; Talpis autem lumen eiusmodi nil prodest, ne
que
noctuis, quia his caecutire volupe est magis quàm videre: Achilles clypeum habuit à Vulcano fabricatum invulnerabilem & hastam Peliam, de qua Cvidius;
Vulnus Achillêo quod quondam fecerat hosti,
Vulneris auxilium Pelias hasta fuit.
Idque non iniuria dicitur; Quia Pyrisous, seu pyrausta, seu salamandra, Achilles noster in igne viuere debet, & non consumi; Ideo
que
necesse est, vt ipsi validissimus clypeus à Vulcano fabricetur, quo ille ictus flammae recipiat, se
que
defendant; Nec enim satis
•
rat à matre & auo Chirone instructum esse Achillem, vt pugnare posset contra ignem, sed ipsi quoque Clypeus Vulcani necessarius fuit; ipse prius Hectorem Troianorum fortissimum interfecerat, cuius cadauer à Troianis auri aequato pondere redemptum est; Sic cum ille à Paride in Apollinis fano interemptus esset, eius cadauer similiter auro exaequatum est; Nam cum hi heroes sint omnino aurei & ab aureis dijs ferè omnes oriundi, auro aequiparantur non immeritó; Ossa quoque eiusdem in aureo vase, quod largitus fuit Thetidi Bacchus, recondita fuisse memorant, eique Medeam nupsisse post mortem in Campis Elysijs: Bacchus seu Dionysus, quod aureus deus sit, qui Midae aureum votum concessit, ex antè dictis patuit; Ideo eo vase beavit Thetin. Quod in campis Elysijs Medeae nupserit, causa est, quia noster Achilles mortuus reiuuenescit, & fit medicator aegrorum, hoc est, hominum corpora à languoribus & affectibus varijs relevans, ijs quasi novam vitam inducit, vt ipsa Medea fecisse perhibetur suis pharmacis, velut anté dictum; Non solum enim á Chirone visceribus leonum, aprorum & visorum medullis, (nec lacte humano) nutritus est,
sed etiam praeter cytharae pulsaudae artem & vsum herbarum, peritiam venandi & jaculandi, leges aequitatis & prudent
•
ae, in arte medica institutus dicitur, vt Staphylus scribit lib. 3. rerum Thessal: Ob ejus mortem aiunt Musas & Nymphas omnes flevisse: Ne
que
id sine causa; Aquilae enim novem cum decima parte terrae nigrae, aut Musae cum Apolline, hoc est, Nymphae & Lymphae suis lachrymis ejus corpus humectârunt; sic enim convenit: Vnde & dicitur, cum ad Trojam advectus navi descenderet in terram, fontem aquarum excitasse: H
•
sta ejus magnarum virium fuit, quia intoxicata calidis venenis existimatur, propterea quod vulnus eâ factum consolidari non potuit, nisi ejus admonitione ad vulnus; In
que
eo magneticam vim vnguenti armarij nostro tempore dicti expressit; Lullius Theor: test. c. 81. huiusmodi lanceae sub Allegoria meminit his verbis: Fili, accipe de nostro aëre & de terra medicum, & perfora latus eius acuta lancea tota calida, & videbis á ventre suo exire tantum de cholera nigra & combusta, quod habebit potentiam intoxicandi & impotionandi totum mundum. Et mox Pyrrhum nostrum describit hoc modo: Et natura huius rubei capitis est vna substantia multum subtilis & levissima, & in complexione multum calida & sicca & acuta: At
que
hic est Pyrrhus rubro capite, seu Achilles Pyrisous: Idem Lullius Helenam & Paridem eodem cap: optimè depingit, dum dicit: Post haec adde illis duas partes de pedibus albis: Natura illorum pedum alborum est vna substantia grossa mediocriter, & in qualitate meatocriter frigida: Ft per hanc proprietatem participat oculos nigros, est adhuc in substantia mediocriter subtili per suam qualitatem humidam & calidam. Haec Lullius: Nigredo superveniens Paridem repraesentat, quia illa caput rubeum extinguit, at póst Helena cum Paride caeteris
que
Trojanis à rubedine illa, sive latone, sive Pyrrho omninó extirpatur ita, vt rubedo dominetur post omnes colores devictos; Hanc esse genuinam explicationem Trojanae pugnae testes mihi erunt illi, qui de vero Arcano nonnihil subolfecerint, qui cum Vlysse post multos errores
Achillem nostrum agnoverint; Nec mirum videri hoc debet cuiquam per praelium aut obs
•
ssionem arcis vel vrbis opus Philosophicum descriptum esse ab Homero, cum haec allegoria & describendi ratio huic operi maximè conveniat, propterea quia in nostro opere sint duo, agens & patiens, inter
que
ea continuum bellum, donec vnum subiugetalterum, & Graeci rubeo capillitio dominentur Trojanis; In hunc modum Dionysius Zacharius Gallus, qui anno 1548. se scripsisse testatur, vel paulò post, allegoriā venustissimam desumpsit ab Imperatore principem obsidē
te in oppido quodam, quae vera hystoria erat, cum ante 3. vel 4. annos eo ferè tempore & modo in Germania contigerat, at
que
ita Trojanum bellum suo opere licet inscius, verè expressit; Vt antem reliquos omnes, eandem similitudinem vsurpantes, qui permulti sunt, praetereamus, Basilij Valentini hac de re testimoniū proferemus, qui in vitrioli descriptione ita concludit; Et pro memoria hoc dico, quod si Paris nobilem Helenam abs
que
interpellatione tueri possit, ne generosa civitas Troia à Graecis amplius deleatur & Priamus cum M
•
nelao hinc tristitia afficiantur, tum Hector et Achilles concordes fient ad impetrandum regium sanguinem abs
que
bello et possidendum Monarchiam cum nepotibus et posteris omnibus amplificando earum di
•
iones cum magnis divitijs; Quibus accedit, etiam alios doctos viros de hoc Trojano bello philosophicas cogitationes suscepisse, quód, dum haec ederemus & jam ad sextum librum Chalcographus venisset, ab amico quodam & doctissimo viro admoniti fu
•••
mus ex Germania tractatum nuperrin é allatum (non dissimilisà nostro argumenti) de Achille Redivivo inscriptum, quo Achilles, Chiron & aliae personae ad medicinam quandam reducantur: Quod si ita est, cum ipsum videre hactenus non contigerit, de eo nobis gratulamur ac lectori scintillantem veritatem de Troiana expeditione eò lubentiùs ob oculos ponimus:2. Requisitum, Palladium.
Secundum requisitum ad capiendam Trojam, praeter Achillem, erat Palladium ex arce Troiana diriptendum, quod quale & quid fuerit, & vnde
venerit, variae fuerunt opiniones. Nos ab Apollodoro, lib. 3. traditam fabulam amplectimur, qui inquit, quod ubi Ilus Ilium condidit, discolorē bovem secutus, deos precatus est, vt al. quod sibi signum appareret, at
que
tunc decidit Palladium trium cubitorum, quod sponte ambulare videbatur, dextra hastam tenens, ac simistra manu colum ac fusum: Huic Ilo posteà responsum fuit ab Oraculo, tam diu civitatem Trojae incolumem futuram, quám diu inviolatum illud Palladium servaretur: Pherecydes omnes imagines manibus non factas, at è coelo in terram dejectas, Palladia fuisse appellata affirmat, quasi ejus generis plura fuerint: Hoc, de quo hic loquimur, aiunt è coelo in Pessinuntem Phrygiae civitatem, quae ab eo casu nomen obtinuit, vt Dio & Diodorus putârunt, delapsum▪ Alij vt hoc excusent, alias fingunt causas: Nonnulli ad Palladis cum Minerva certamen referunt tanquam imaginationem timoris pectori Minervae impressam, quod Palladium sequentibus temporibus fuit ad Trojanos delatum. Ovidius lib. 6. de fastis narrat, quod tempore Iuli regis Trojanorum, qui fuit quartus à Dardano; á quo Trojani dicuntur Dardanides, Palladium praedictum cecidit de coelo in summamarcem Trojae: Consulitur super hoc Apollo, qui respondit, quód quā diu Troja haberet Palladium, tam diu slaret ejus imporium: Trojani ergo summa diligentia servabant Palladium in arce vsque ad tempora Priami regis,
Poëtae omnes Ethnici ab Homero figmenta mutuati sunt. Aelian. l. 13. c. 22. Galat
••
pictor Homerum pinxit vomentem, &c.
qui aliquantulum negligentiús illud servabat. Vbi admirandum est, quod Christiani Mythologi saltem enarrent, quomodo Palladium vel è coelo deciderit, vel ex Minervae timore pectori impresso contigerit, ac nihil addant de causis existentiae, aut non existentiae, quasi satis sit Ethnicorū produxisse mysteria, & non ex fundamento revulsisse: Nos dicimus▪ quomodocun
que
accipiatur Palladium è coelo delapsum vel ex Minervae timore exortū, fabulosum esse et ex Homeri cerebro, nō aliunde, decidisse á quo tanquā â Deo aliquo omnes caeteri Poëtae profecta arripuerūt & miris laudibus in coelum extulerunt; vnde non inconcinné
quidam Homerū finxit magnam de se spumam evomere, ac alios quoscun
que
ipsi accumbere graeculos Poëtas sputum eius lambentes; Per hos enim rivos ex eo fonte deducta est superstitio & de dijs monstrosa opinio in Graecorum ac pòst Latinorum mentes, totius
que
orbis gentes; Hoc Palladium, quia omnino fictitium fuit, multas dubitationes excitavit, non solum vnde venerit, vt antè diximus, sed etiam an à Graecis hoc occupatum sit, an verò ab Aenea vnà cum reliquis dijs Trojanis ablatum, et in Italiam gestatum sit: Ovid. lib. 6. de Fastis, id sub dubio relinquens, asserit suo tempore Palladium fuisse Romae in tē
plo deae Vestae, cum quo concordat Tit: Livius de secundo bello Punico; De eo fatale narrant quód eo translato transferretur imperium; Vnde sacra fatalia appellata sunt, & tres dicuntur, in quibus fucrant, civitates perdidisse, nempe Trojam primò, póst L
•
viniū, deni
que
Albam; Hanc condidit Ascanius, vnde Albani, quae dicitur fuisse mater Romae, á Tullo Hostilio deleta: At communior sententia est Palladium fuisse á Diomede & Vlysse arce Trojana direptum, et ad Graecos delatū; Hi enim, vt Virgil. 2. Aeneid: et ex eo August: l. 1. c. 2. de Ciu. Dei meminit, caesis summae custodibus arcis corripuê
•
e sacram effigiem, manibusque cruentis Virgineas ausi divae contingere vittas: Dictys Cretensis narrat, quod Antenor Trojanus propriae patriae proditor postquam cum Graecis ordinaverat proditionē Trojae, persuasit Theanae, quae fuit sacerdos templi Miuervae seu Palladis, vbi servabatur Palladium, quod sibi illud traderet, quod et fecit, quo facto Antenor tradidit illud Graecis; Simili modo hic Cretensis & Dares Phrygius referunt Aeneam proditionis vrbis Trojanae fuisse conscium, licet Virgilius conetur excusare Aeneam á proditione patriae, dicens ipsum ignarum insidiarum fuisse; Deinde post excidium vrbis aiunt ortum esse magnum certamen s
•
per Palladio inter A
•
acem et Vlyssem (quemadmodum etiam de armis Achillis interfecti) vtro
que
ipsorum petente Palladium et sua merita allegante: Faveruut Vlyssi Agamēnon
et Menelaus frater Agamēnonis, maritus Helenae,
•
ó quod cū A
•
ax Helenam originē tantorū malorū vellet interficere, Vlysses eam liberavit & saluavit; Aiaci verò faverunt exercitus & reliqua multitudo; At Vlysses Palladium obtinuit A
•
ace id aegrè ferente: Postmodum Aiax clā de nocte ferro invenitur interēptus: Ortâvetó seditione in exercitu contra Vlyssēpropter necem Aiacis, de qua suspectus hab
•
batur apud exercitum, fugit Vlysses per mare, & Palladium dimisit penes Diomedem, â quo Aeneas recepisse illud dicitur in Italia, vt Solinus lib. 3. c. 2. tradit: Verúm cum tanta sit opinionum contrarietas semper adversissima statuentiū ac quilibet scriptor ad suam mentē & propositum omnia sive facta, sive ficta accommodet, vt saltem suae gentis honorē quaerat, nos nullis assentiri possumus, ac dicimus ab Homero haec omnia pendere, à quo tot Poëtae sua opera seu carmina mutuati sunt, ab eodem & Daretem Phrygium, & Dictym Cretensem, quae hystorica videntur scripsisse de bello Trojano, vt & suae gentis gloriam quaererent, accepisse, nec vllum interfuisse ipsi bello, quam vis glorietur falso: At quid tandem Homerus hoc Palladio intellexerít breviter addemus:
Palladium quid denotet.
Superiús satis expositum est quid per Palladem significetur, cum
que
ab hac Palladium & nomine et forma deducatur, facile apparet, quid Homerus adumbrare voluerit, nempè sapientiam & summam ingenij subtilitatem apud artificem esse debere, vt ille hac fretus de opere suo perficiendo sit securus; Vlysses enim in hac tota Allegoria artifex habetur acumine rationis pra ditus, quo omnia magis ardua negotia perficit; Primus ejus labor fuit circa inventionem Achillis ejus
que
adductionem ad Trojam; secundus, vt subtiliori mentis indagine inquiquirat, qua ratione Troja occupari, Palladio scilicet arrepto possit; Ideo
que
frustra de rebus plané fictis quaeritur, vnde venerit, an è coelo, an ex Minervae imaginatione, & vbi manse
•
it: Vlyssi autem valenti prudentiâ, non Aiaci prae stanti viribus assignatur, quia artificis subtilitas hic quaeritur, non magnitudo laboris seu virium, quae circa Herculis
personam descripta est; Nam Vlysses Helenam protexerat sua sapientia, quod ipsum decuit, ne Helena per vim-Aiacis periret (tam bella iuvencula, quae ab initio Argonauticae expeditionis, vt suprà demonstravimus, ad minimum erit iam 180. annorum) Est enim praecipua nostra persona, quae totius belli causa dicitur: Quae credita sunt sacra Palladia fuisse apud Romanos, vel Albanos,
Regnante Numa Pompilio.
ipsi viderint, an vt ancilia illa, è coelo deciderint, an verò ex humana phantasia ortum duxerint; Nos Christiani nihil tale credimus, praesertim cum nulla adsit vera hystoria, nisi quae à figmento poëtico nata sit: Tertium requisitum ad Trojae expugnationem necessarium fuit vnum ex ossibus Pelopis:3. Requisitum, Os Pel. pis.
Caetera hactenús tradita ratione aliqua excusari possent, nempe Achillem propter fortitudinem singularē, Palladium propter sanctitatis opinjonem de eo, à Graecis impetratum fuisse antequam Trojam evertere potuerint, verùm quod os hominis pride
•
i demortui eó quid conferat, supra naturam & captum humanae mentis est: Quid enim vnum os cadaveris humani efficeret, vbi tot vivi homines milleni parum praestarent? Fuit autem Pelops Tantali filius illius, quem apud inferos torqueri modó timore impendentis saxi, modó rerum victui necessariarum penuria crediderunt, quia impurus & beneficiorum acceptorū immemor fuisset: Tantalus ab alijs Iovis & Plotae Nymphae, ab alijs Iovis & Plutûs filius dictus est: Zezes hyst: 10. Chil: Pluto quidem matre at patre Tmolo Lydiae rege genitum scribit: Hic cum Deos aliquando in hospitium accepisset, ipsisque lautum convivium parasset, Pelopem filium caesum inter epulas apposuit, idque, vt aliqui arbitrantur, ad epularum magnificentiam, quasi omnium rerum vel carissimum filium illis obferret: Caeterum cum id dij cognovissent, ab ijs epulis abstinuerunt, praeter vnam Gererem, quae ob raptae filiae Proserpinae dolorem penè desipiens inconsultò humerum edit; Tum dij reliqui eius filij miserti eum rursus iecerunt in lebetem ac recoctum vitae restituerunt: cum veròilli deesset humerus, quem
comederat Ceres, dij eburneum fecisse dicuntur: Hinc Lycophron bis pubescentem appellavit Pelopem, quia junior á dijs restitutus fuit, quàm erat prius: Ideo Tantalus ad inferos detrusus, quia deorum epulas per humanam c
•
dem contaminasset, iusque hospitij violasset, lautissimo apparatu semper habere epulas dicitur, quas tamen fame excruciatus attingere non possit: Alij illum perpetua siti vexari dixerunt, cum aqua ad eius mentum assurgeret, quae, quoties illam attingere conetur, refugiat; Ovidius aliam causam ejus paenae tradidit, nempe loquacitatem, quia secreta deorum mortalibus divulgaverit, vbi inquit:
Quaerit aquas in aquis et poma fugacia captat
Tantalus, hoc illi garrula lingua aedit.
Huius, inquam, Tantali filius Pelops fuisse traditur, qui Hippodamiam Oenomai Elidis ac Pisae regis filiam curuli certamine victor obtinuit, in quo innumeri proci antea succubuerant victi ac caesi, ex quorum craneis Marti templum extruendum erat: Myrtilli opec vicit, quem postea quoque Pelops trucidavit, á qua caede á Vulcano expiatum fuisse eum memorant: Fabulantur Pelopem, vt coctus fuit, á Neptuno amatum, vt Pindarus ait: Sepultus fertur Letrinae, quae Elidis civitas fuit. De Tantalo, qui filium dijs comedendum apposuit, Poëtarum fictio est; qui vel in eius contumeliam, vt eiusmodi alia de Sysipho, Ixyone, Busiride & similibus, id effinxerint, ideoque aeternā quasi paenam ipsi attribuerint, vel ob impietatem vel garrulitatem; & quidem ob hanc magis, quam illam prout de Ixione fabulantur: Quae verò secreta fuerint deorum, quae ille mortalibus aperuerit, facilè apparet ex convivio & epulis, quas dijs apposuit, vnde sola Ceres gustaverit; Cereri autem, vt suprà diximus, Eleusinia sacra & abditissima quae
que
solennia tam apud Aegyptios quam Graecos dicata fuerunt, quorum arcana nemini aperire licebat: Vnde constare posset, haec innui ab illo manifestata esse; Verúm
sive Tantalus oblinguae incontinentiam taxatus sit, sive aliam ob causam, toti huic narrationi fabulam & allegoriam inesse, eam
que
referri ad eas ipsas Hieroglyphicas traditiones quarum ante meminimus, indubitatum est. Vt enim Osiris ab Iside, Bacchus seu Dionysius à Nymphis, Iason à Bacchi nutricibus, Aeson à Medea, cocti dicuntur, & iterum juvenes redditi, ita & Pelops à Cerere aut dijs post coctionem, vitam & juventam simul recuperavit; de quibus cum suprà satis dixerimus, idem de Pelope intelligendum erit: A Vulcano expiatus esse diciturà caede, & à Neptuno amatus, qui quales dij habeantur, jam satis innotuit: De hoc Pelope Ioh: Fran: Picus Mirand: l. 2. c. 2. de auro, meminit his verbis; Sic, inquam, nonnulli interpretantur Atrei nuncupandum agnum, arietemvè, vt descriptam auri faciendi potestatem lectoribus insinuent. Nam Atrei & Pelopis opes ex metallis fuisse scriptum reliquit Callisthenes Olynthius, Aristotalis & discipulus & consanguineus. Et lib. 3. cap. 1. Nec defuêre, inquit, qui Tantali quo
que
divitias tulerint acceptas Chemicae compositioni descriptae in pellibus agni; Vnde sit & Pelopis filij & Pelopidarum regnum longè late
que
propagatum, vt hinc obsonum visum non sit, quaesisse Thyestem natiu minorem Pelopis agnum, hoc est, in agni pelle faciendi auri cō
positionem exaratam, quam in arcanis habuerit natu maior Atreus extorserit
que
Thyestes ab vxore fratris cognitae stupro, ex quo & odia & cruentissimae coanae tragaediae: Meminerunt huius rei quanquam obscuro velamento & antiquissimi poëtae, & Cicero, Seneca & Paprius: Haecille: At si rei veritas & fabulae, quae singulis hisce personis adhaerent, consyderentur, ad Iovem omnes reduci animadvertentur, qui Tantali pater, hic Pelopis, qui Thyestis & Atrei, quorum ille ex filia sua Pelopeia genuit Aegysthum, hic Agamemnonem & Menelaum; Atreus Thyesti fratri filios apposuit proprios comendos; Aegysthus Atreum & Agamemnonem trucidat & Clytaemnestram ducit in vxorem; At Orestes matrem vnâ cum Aegysto interfecit, vt suprà narratum est. Quae omnia occasionem allegorijs de Pelope fingendis
〈1 page duplicate〉
〈1 page duplicate〉
〈1 page duplicate〉
〈1 page duplicate〉
〈1 page duplicate〉
〈1 page duplicate〉
dederunt: Os eius insignis magnitudinis suisse memoratur, quod ab Vlysse quoque, vt reliqua, impetratū est: At cur hoc ad Troiam occupandam vtile aut necessarium dicebatur? Abs
que
dubio quod artifices indicare voluerint terreā quandā substantiam ad opus requiri, quae quasi mortua sit et reliqua ex corpore metallico, vt os ex corpore hu
•
mano: Vt enim ossa in corpore animalis aut hominis sustinent ca
•
nes, humores, vasa & spiritus, tanquam basis & fundamentum domus, ita etiam in opere Philosophico vnū fixum continet omnia volatilia seu non fixa & ita colligat, vt vna substantia meritò dici possit: Inde in Aurora cons
•
rg: dicitur, c. 20. Quod tinctura fit à naturae volantium; Et illud quod firmat & fixat ipsum spiritum, est fixum & perpetuum & incremabile, & nominatur sulfur Philosopherum, vel cinis extractus à cinere, vt Senior dicit: Quod fixum est, figitres fugitivas: Et mox, Terra fixat, aqua d
•
albat, aër penetrat, ignis colorat; Item: Terra ibidem relinquitur, vt alia tria elementa in ea valeantradicari; si▪ ipsa non esset, elementa fundamentum non haberent superaedificandum domum nov
•
m thesauratiam: Et Author Consil: con: ex Gratiano; Ignis in aëre fit lux; Ex osse fit calx; intendit exiccationem illius humidi splendentis, vt vertatur in cinerem, de quo dicit Aziratus, Et quàm preciosus est cinis iste: Aër in ovo fit spiritus: Hinc et quartum requisitum fuit cinis Laomedontis è Scaea porta rapiendus:4. Requisitum Cineres Laomedontis.
Cum enim ex osse fiat cinis, vt authores dicunt, & per experientiam patet, os & cinis sunt duae substantiae ad opus Philosophicum necessariae; De cinere innumeris memin
•
runt locis; Bonellus in turba; Ista natura, inquit, cui humiditas adempta est, cum per noctes dimittitur▪ mortuo similis videtur, & tum illa natura igne indiget, quous
que
corpus & illius spiritus in terram vertantur, & tunc fit pulvis mortuo similis in suo tumulo: His peractis reddit ei Deus spiritum & animam, & omni infirmitate ablatâ, confortata est natura nostra & emendata. Oportet igitur illam rem comburere abs
que
timore, donec cinis fiat, qui cinis aptus sit recipere spiritum, animam & tincturam infusam:
Inspicite filij doctrinae, qualiter pictores nequeunt suis coloribus pingere, qucus
que
eos in cineres vertant & pulvsrisent: similiter & Philosophi suis aegrotis saepe nequeunt medicinas componere nisi fractas et pulve
•
isatas
•
Quod si ipsum cinerem rexeritis subtiliter, multa ab eo procedent, eo quod aes, vt homo, corpus habet et spiritum: Idem Custos, alij
que
plurimi indicant, vt legentibus ipsis patet, abs
que
cinere in a
•
tificio chymico nihil fieri; Duo enim ossa et cinis, plurimū hic possunt; At alicuius certi individui cineres (vt & ossa) requiruntur, nempe Laomedontis: Hic vt Rex Troiae maenia exaedificasse traditur Apolline & Neptuno, vel etiam Vulcano operarijs, cuius anté meminimus: Ab Hercule trucidatus fertur, vt sub
•
4. ejus labore exposuimus; Laomedon ita
que
Trojae fundator, ob eam ipsam vrbem vitâ privatur; Cum enim operarijs dictis mercedem pactam non daret, á Ceto vexabatur, à quo Hesione filia eius ab Hercule liberata est, at cū nec Herculi equos promissos daret, occisus est, eius
que
Cineres in porta quadā Scaea asservati; Hi ad deletionē Trojae quo
que
videbantur necessarij, ideo
que
ab Vlysse clám inde ablati: Ita saepe authores referunt finem operis Philosophici testari de suo principio, & econtra, cū vno incipi, et cum vno terminari;5. Requisitum, Sagitt
•
Herculis.
Quintū ad Troiam requisitum erant sagittae Herculis, qui i
•
Oeta monte inter Thessaliam & Macedoniam moriēs sagittas suas Philoctetae dono dedit, mandavit
que
ne cui corporis sui reliquias indicaret, juramento recepto: sed cum postmodò Delphicum oraculum Graecos monuisset, Troiam sine sagittis Herculis capi non posse, aut sine reliquijs corporis, inventus est Philoctetes & de Hercule interrogatus, negavit se quid scire, cū
que
cogeretur, tacuit, sed pede locū monstravit: Has sagittas à Philoctete Vlisses acceptas ad Graecos detulit: Eas veneno infectas fuisse aiunt, quas cū Chiron aliquādo earū longitudinem admiratus contrectasset, vna in pedem eius decidit, ex quo vulnus lethale accepit, sed centaurea herba sanatus dicitur. Haec ficticia ese nemo non agnoscit; Philoctetae sagittae Herculis donatae sunt,
vt clava Mercurio; hac cominús illis eminus pugnavit Hercules contra tot monstra; Hac fixa & resistentia obtruncavit & emollivit, illis fugacia & volatilia fixit & retardavit à fuga: His duobus instrumentis aut operandi rationibus omnis Philosophus indiget, vt superiús saepe demonstratum est; quemadmodum & du
•
bus aquis, quarum vna fixat alteram & solvit mutuis vicibus; Ad T
•
o
•
am ita
que
abs
que
sagittis Herculeis parum effici poterit: Maior enim labor absumitur in fugaci & volatili sistendo & sagittis quasi figendo (vnde fixio apud Chymicos) vt apparet in Apolline figente Pythonem, Diana Orionem, Atalanta aprum & his similibus; de quibus suo loco egimus:6. Requisitum; Equi Rhesi abducendi.
Sexrum requisitum & vltimum habetur, quod Thraciae regis equi, eo caeso abducendi erant, antequam è Xantho fluvio biberent, sine quo ritè peracto Troja occupari non potuit: Haec ridicula esse, & fabulis similima, quae pueris à nutricibus narrari solent, nisi à tot & tantis scriptoribus, Homero ejusque sequacibus traderentur, non immeritó iudicaremus; Quid os, cineres, sagittae ad vrbem occupandam? Quid
•
qui adducti, antequam ex fluvio certo biberint? Attamen non sine causa ita efficta esse ex antedictis prospeximus; Erat autem Xanthus Huuius Troadis regionis, cuius haec vis celebratur, quasi animalia ex eo potantia flavo inficiat colore; Xanthus enim flavum denotat; Hic color forté in equis ingratus videbatur; ideo equi praecavendi fuerunt, ne biberent ejus fluvij aquam; Ita memorant Neptunum ad nuptias Pelei & Thetidis contulisse equum Xanthum & Balium, qui ad Achillem haereditario jure pervenisse creduntur; At miserabile quid videri posset, nisi fabula esset, propter equos abducendos Regem trucidaridum esse, & quidem Thracium,
Rex trucidatus ob equos.
ferocem et bellicosum tam leviter superari potuisse ab Vlysse solo vel p
•
ucis cum socijs abs
que
resistentiâ vllâ: An levius fuit Regem Thraciae occidere, & per vim eius bona abripere, quàm Troianos Phryges, vt habebantur, imbelles, in quibus tamen occupandis
tot anni consumpti dicantur; Naturae et rationi adversa videntur, si hystoriam consulamus: Non enim cum columbis aucupari licet accipitres, sed cum his illas, non leporibus canes venamur, sed econtrà: Quod si verò haec ad verum suum sensum Hieroglyphicum reducantur, non erunt absurda, sed possibilia & necessaria, antequam Troia occupari possit; Et si bene ad Philosophorum dicta respiciatur, animadvertimus, illos monere artifices, vt videant, ne rubedinem pro albedine, aut albedinem pro nigredine in principio operis acquirant; Rufus enim color seu sub flavus in initio non convenit, sed pro damnabili habetur apud Philosophos; Hinc Bernhardus comes monet ne colorem papaveris sylvestris acquiramus nimio igne pro nigredine; & Zacharius venenum vitare docet in primo opere, quod in secundo adesse solet; sic Isaac lateris contriti colorem inutilem dicit in principio; Post operis perfectionem omnes inculcant colorem flavum, purpureum, rubrum & tyrium, vt Cerus in turba; Regite ipsum coquendo, donec Crocus fiat excellentissimus. Ardarius: Et ecce apparebit vobis lapis Tyrius; Borates; Terite aqua sua donec Crocus fiat in colore auro similis: Et sic alij aurei et Xanthi coloris meminerunt cum adesse debere in fine operis, non in principio, ibi esse vtilem, hic noxium: Et ita de Equis Rhesi existimandum est, ipsos abducendos esse ad Trojam antequam flavescant; At
que
haec sunt sex illa memorabilia requisita, sine quibus Troia occupari aut deleri non potuit: Quibus non immerito septimum adijci deberet,
Equus Troianus.
nempe Equus ille Troianus armatis v
•
ris repletus & in vrbem deiectis maenibus deductus; Inventum Palladis dicebatur, quia stratagema subtili ingenio excogitatum videri posset, nisi cum tanto periculo coniunctum esset, & Troianos nimiae simplicitaris, n
•
dicā stoliditatis, argueret, quòd hoste in terra sua morante muros demolirentur, & ita ipsi eos, á quibus subigi possēt, in vrbem inducerent: Verūm et hoc fictionem manjfessè arguit in pluribus, licet aliàs excusari possit; cum similia
exempla in navigijs▪ nostro tempore feliciter perductis experti simus:
Iphigenia mactata.
Ita de Iphigenia Agamemnonis filia Dianae oblatâ pro sacrificio, propter mala exercitui
•
infesta, res omnino ficta est & fabulae proxima, quemadmodum & omnia, quae in tota Iliade & Odyssea habentur allegorica sunt, partim physica et arcana naturae opera explicantia, partim polytica, et reges in multis, seu personas publicas, et privatas instituentia; Ideo Homerus tanti ab Alexandro Magno fiebat, qui eum suo cervicali noctu supposuit, et regium viaticum appellavit, vt et ab aliis omnis aetatis magnis et doctis viris, adeó vt summum ingenij humani artificium in Homeri opere expressum videatur, nisi tot et tanta mala, vná cum bonis inculcaret, nempe deorum adulteria, furta, caedes, rapinas et alia; quae tantum virum non revera dijs attribuisse verisimile est, sed poëtical licentia et allegorico scribendi modo protulisse, vt sapientes nucleum á cortice, bonum a malo separarent, in
que
suum vsum verterent: Quadruplicem ita
que
vsum Homero, vt etiam Orpheo,
Qvadruplex vsus Homerici Operis: 1. Hieroglyphicus.
assignamus; Primum hieroglyphicum, arcanum, profundum et latentem, primarium, arcanissima naturae opera, de quibus egimus, spectantem; At
que
hunc soli philosophi et Chymiae verae conscij introspiciunt et admirantur, caeteri negligunt et sub vmbroso tegmine non animadvertunt; Alterum polyticum, ethicum, moralem, hystoricum, oeconomicum, secundarium, Reges, duces; Magistratus, et fingulos quos
que
in moribus et communi vita instruentem;2. Polyticus.
Quem plures animadverterunt, et solum in eo quasi diuinitatis quid habentem suspexerunt; Tertium relinquimus poëtis, qui eius fabulas, figmenta, & traditiones de dijs, heroibus, alijs
que
rebus vnicé amplectuntur; Quartum Grammaticis deputamus, qui ornatum,3. Poēticus.
phaleras et seriem dicendi obseruant et alijs interpretantur; Vnde Homerus (mendicus falsissimè habitus, cum fuerit vir maximè polyticus et in rebus magnis agendis expertissimus,4. Grammaticus.
quod non in mendicum, sed maximum ingenio, fortunae
que
dotibus praestantem cadit) tot Grammaticos
per Graeciam alere dicebatur, vt etiam Alcibiades cuidam Homerum mordenti colaphum eam ob causam infregerit, hocscommate addito; Tuné ipsum mendicum, aut vanum nominabis, qui tot ali
•
sui interpretes & dites facit? Ex tot ita
que
rationibus & argumentis in med
•
um productis & hactenus explicatis satis apparet Tro
•
anam Expeditionem parum aut nihil habere in se veritatis hystoricae, at plurimum allegoricae, & potius propter intellectum arcanum, quam sensum vulgarem introductam esse; Nihilominus non diffi
•
en
•
ur & secundum, t
•
rtium & quartum vsum, vt modo diximus, eidem attribu
•
posse: Nam nihil vetat allegorijs & fictionibus al
•
quid v
•
ritatis admiscere, quamvis econtrá non deceret rebus veris ficticias ingerere; Vt enim fermentum vel in minima portione putae mall
•
similagineae immixtum totam reddit acidam & fermentosam, i
•
a & res fallae aut fictae etiam non multae hystoriam v
•
ram suspectam reddunt, & fide omnino priuant; Sic si poetae, vt Orpheus & Homerus, for
•
é suis fabulis & allegorijs nonnihil veritatis immiscuerint, quo ad loca, res aut personas, non tamen sequetur eas esse veras, aut ita, vt sonant, assumendas & intelligendas velut plaeri
que
ex Ethnicis fecerunt; Quocirca si quis eiusmodi in dictis poëtis offendat, hoc fictiones illorum non, nisi inconsyderatissimo, veras efficiet: Vnde si fuisset Troia antiquissimo tempore civitas, et destructa, non tamen hoc modo, vt describitur, id factum esset; Namquae à poëtis, aut hystoricis hos sequentibus aetate et scriptionis modo, traduntur, talia sunt, vt meritó in dubium revocari, et ad suam originem, nempe allegoricam, prout fecimus, reduci debeant: Restat nunc Vlyssis reditum et errores breviter percurrere, cum ille, vt dictum, sit Artificis persona, ingenio valens tantum, quantum Hercules viribus: Ideo
que
si benè omnia consyderentur quicquid ad Troiam praeclarè actum est, eius consilio et opera praestitum videbitur: Nec solum ingenio Vlysses valuit, sed et manuum labore, vt annotante Aeliano l. 7. c. 5. ipse de se testatur Odyss: O. his
verbis: Non alius potior fuerit, mihi crede, minister, Siue ignem succendi opus est, seu ligna secanda. In his enim maior pars Vlyssei laboris consumitur in arte philosophica: Sic ratem ipse Vlysses confecisse traditur celerrimè suo labore abs
que
fabrorum operâ. Ille sex ante posita fatalia, sine quibus occupari non poterat, impetravit; Suo eloquio & prudentia totum exercitum rexit; Post hunc Achilles, & eius vice Neoptolemus; Deinde Helena cum Paride; Caeterae personae adduntur ad celandum artificium, Agamemnon vt imperator, Menelaus, vt actor, Aiax vt manibus multum tribuens, Diomedes vt socius Vlyssis, Sinon proditor, Thersites conviciator, & sic de alijs: Troiâ nunc deni
que
arte & Marte debellatâ,
Errores Vlyssis circa reditum in patriam:
victa & eversâ, Vlysses in patriam, prout & alij Graeci, redire desyderauit: Sic enim Ovidius de eo:
Non dubia est Ithaci sapientia, sed tamen optat
Fumum de patrijs posse videre focis.
De causa, cur aufugerit, cuius superius meminimus, hic nihil addimus: Omnium primò ita
que
ad littus Ciconum populorum Thraciae delatus est tempestate: Póst ad Lotophagos in Africam, vbi cum socij eius lotorum fructus gustassent, patriae obliti ad naues minimé reuerterunt: Inde in Siciliam ad Polyphemi antrū, quem obcaecauit, cum 12. socijs: Pòst in Aeoliam insulam & Laestrigonas immanissimos Campaniae populos, mox ad Aeaeam insulam cursum tenuit, vbi Circe venefica, Solis filia, socios eius in beluas conuertit; Ex qua Telegonum & Ardeam genuit: Pòst ad inferos descendit, Plutoni ac Proserpinae columnam consecrans, vt èvate Teresia ibidem, quae sibi agenda
•
orent, perdisceret: Deinde ad Insulam Sirenum delatus aures sociorum cera illitas obturavit, se
que
ad malum navis alligari iussit: Hinc Scyllam & Charybdin pertransiens non sine aliqua sociorum iactura in Siciliam rursus pervenit, vbi Solis filiae paternos greges custodiebant,
quos cum socij caederent, f
•
rè omnes naufragio perierunt ipso arrepto navis malo, in qua haerens 9. diebus maris fluctibus iactatus ad Ogygiam insulam defertur, vbi à Calypsone Nympha in hospitium acceptus 7. annos moratus ex ea filios quo
que
suscepit: Deinde dijs jubentibus hinc solvens, iterum propè Phaeaciam navim fregit ex Neptuni instinctu propter casum Polyphemi, & in portū Phaeacum adnatavit, nudusque inter frondes arborum ibi se occultavit: Cum ueró vestes postmodò à Nausicaa filia Alcinoi accepisset, Palladis operâ ad Areten Alcinoi coniugem perductus, à qua vestibus & socijs dono acceptis, in Ithacam cum muneribus dormiens exponitur, vbi mendici habitu assumpto ad Penelopen redijt, quae illi adhuc filium Polyporthum devictâ Troiâ ad memoriam paternae virtutis peperisse dicitur, cum id nomen populatorem vrbis significet. Atgue hi sunt errores Vlyssis circa reditum in patriam▪ qui vltra decennium se extendisse apparent, cum
que
tam diu Troiana obsidio durârit, viginti integros annos Vlysses extra patriam vixit multis eroribus & infortunijs implicitus, quibus tandem superatis nomē populatoris vrbis ex filio ipsi genito obtinuit: Atque haec per se satis innotescunt, cum sint omnino fabulosa & fictitia â Poëta producta ad demonstrandum polyticè, quibus erroribus & malis humana vita exposita sit, nec non quibus artifices antequam ad vltimam metam perveniant, obnoxi fiant: Nam qui non erravit, nondum incepisse dicitur: Et Bacasser in turba; Rectum, inquit, non nisi errore discernitur, & nihil magis dolorē cordi generat, quam error in hac arte & opere: De quibus artis diverticulis et difficultatibus cum aliorum extent commentarij, nec non quotidiana exempla ijs satis superque attestentur, ad demonstrationem eorum hic nihil adijcimus.
Sive ita
que
Troja steterit & deleta sit revera, sive saltem fictione (idem intelligendū de Herculis laboribus, certaminibus sacris, ad
que
deos spectantibus rebus,) perinde erit, cum nobis i
•
de nil seratur, nec metatur; verùm si alterv
•
ri
parti assētiri debeamus, mille iodicia, nihil ex his revera fuisse convincent, quamvis rotidem feré libris, tanquam fuissent, ab Ethnicis statuatur; itamen omnes scriptores de his consulamus, vnde haec tanta & talia hauscrint, ad sex antè dictos omnis religionis aut pet
•
us idololatriae Ethnicae authores (Orpheum, Linum, Musaeum, Melampodem, Homerum & Hesiodum) recursus fiet; Quod si & hos quaeramus, vnde illi habeant, ab Aegyptijs partim, partim ex proprio cerebro ad Aegyptiorum imitationem & doctrinam, omnia haec originem trahere animadvertemus: Aegypt
••
verò ab Iside, & haec á Mercurio ac Vulcano, vt iam ant
•
retulimus, omnes suas doctrinas acceperunt: Si vero quis nihilominus sua persuasione ductus illa omnia de personis veris & certis dici & intelligi de bere affirmet, ac hystoriam ipsis fabulis inesse opinetur, ne
que
illi valdè repugnamus, dummodo nobis vicissim concedat, & sub hystoriâ ver
•
nosse Allegor
•
am abscondi, hoc est res arcanissimas & figuratè tradendas non rarò sub velata quasi verae doctrinae forma tegi; Cuius rei si exemplum quis quaerat, magni illius Ambianensis Medici libros de abditis rerum causis inspiciat ac dijudicet, an non sub illo cor
••
ce, permultis durissimo viso, nucleum alium celet, an non Medicinae communis ex authoribus coaceruatis Theorematis & praeceptis arcanissima naturae & at
•
is opera intermisceat ita, vt non nisi à perspicacissimis
•
jus intentio dignoscatur? Sic & vetussissimi illi (quorum tempore ne nomine qujdem Chymia p
•
rvulgata suit) sivera quaedam suis scriptis tradiderint, tamen constat plaera
que
fictitia esse ab illis prolata, & quae longè pondere suo v
•
ris praevaleant, sub quibus fictis et allegoricjs quis demōstrabit non latere Chymica illa, quae hactenus satis ex suis tenebris eruimus▪ & in lucem omnium intelligentium posuimus? In quo scripti genere, caeteris omnibus non consideratis, si quis & fabulosa illa ad veritatem reducere conetur, & authores omnes vnà se
•
ū Chymiae ignaros existimet, nec quicquam Chymici sensus
suis scriptis olim occultasse, ille suo abutatur arbitrio, quantum & vbi volit, nihilominus, vt & nobis tantum liceat, quantum ipsi & alijs, concedere tenebitur ex iure Talionis: At
que
nunc, prout Natalis sub mythologia S
••
lis Deo gratias agit his verbis; Fabularum declaratio apertior & vb
•
rior, quod in nostra tempora mihi fuerit reservata, est cur Deo OMNIPOTENTI Redemptori gratias immortales agam, cuius beneficio mihi concessum est, has pri
•
corum insulsas ambages nihil
que
verè religio
•
um continentes ape
•
ire▪ sed tantum figmenta esse demo
•
st
•
are ad res Philosophi
•
as explicandas; Sic & nos eà dem animi devotione & pectore et
•
re eidem TRIN-VNI DEO, quantas possumus mente concipere, gratias agimus, quod illud nobis clementissim
•
largitus sit, quo has Aegyptiorum, Gra
•
corum et omnis antiquitatis allegorias, fabulas et mysteria, arcana
•
rcanissima olim, vt adhuc, habita, (nec de rebus vulgaribus et in mundo notis, sed de ijs, quae iure suo occultari deberent, excogitata) ex quibus tot gentium idololatriae, tenebrae et errores tanquam ex abundantissimis fontibus redundârin
•
, a
•
suam veram originem reducere, in
que
vn
•
veritatis lintá & puncto immobili harmoniâ quadam irrepr
•
hensibil
•
(quae veritatis propria est) conciliare potuerimus; qu
•
omnia cum in nulla aliare, quam MEDICINA ANIMI ET CORPORIS dicta ve
•
è
•
urea conventant, hanc Summus OPT. MAX: et vni
•
è TRISMEGISTVS ille animae et corporis Medicus IHESVS CHRISTVS nobis ad sui nominis gloriam, nostram & proximi vtilitatem vsurpandam d
•
utissimè, et post hanc, Vitam aeternam concedat, qui vt LAPIS exalto MONTE sine manibus revulsus, et lapis angularis à potiori mundi parte seu gentibus rejectus nobis appropri▪ tus, si
•
benedictus in secula; AMEN.
Finis huius Tractatus.
INDEX RERVM praecipuarum huius tractatus.
A.
- Accipitris Hieroglyphicū quid▪ p.
40
- Achelous ab Hercule victus. p.
239
- Achille opus erat ad Troiam delend
•
p.
260
- Achillis parentes▪ p.
260
- Achilles ex quibus nuptiis genitu. p.
260
- Achilles vt educatus à matre, p.
262
- Achilles latens compressit virgin
•
m. p.
262
- Achilles Pyrrhum genuit. p.
262
- Achilles quid denotet. p.
262
- Achilles in arte quis. p.
264
- Achillis clypeus. p.
267
- Achillis ossarecōdita aureo vase. p.
26
•
- Achilli nupsit Medea in Elysiis. p.
267
- Achilles medicator aegrorum. p.
267
- Achilles quibus nutritus. p.
267
- Achilles quibus artibus instructus p.
268
- Achillis hastae vires. p.
268
- Achillis hasta venenosa quid significet p.
268
- Achillem Paris interfecit. p.
268
- Achilles redivivus. p.
269
- Adam omnium creaturarum essentias cognovit. p.
48
- Adonia.
194. apud Syros. p. 193
- Adonis quis. p.
194
- Adonim allegoricè Solem esse non Caeli. p.
194
- Aeëta et Augias Solis filii. p.
131
- Aegypto reg
•
s qui praefuerint p.
4
- Aegyptiorum dii praecipui. p.
6
- Aegypti quaedam Insula cur prohibetur aditu à transeuntibus. p.
11
- Aegyptii lege fratres sorores ducunt vxores exemplo Osiridis et Isidis. p.
16
- Aegypti sacra. p.
21
- Aegypti praecipui reges. p.
21
- Aegyptus quos ordine reges habuerit. p.
28
- Aegypti Pyramides: p.
50
- Aegyptia sacra quando ad Graecos translata. p.
58
- Aegyptii sapientissimi antiquitus. p.
32
- Aegyptiae superstitionis origo. p.
36
- Aegyptiorum monum enta. p.
41.42
- Aegyptiorum coloniae p.
42
- ex Aegypto omnes artes. p.
47
- Aegyptiae Columnae Romae▪ p.
48
-
Aegiptij olim & adhuc ex
〈◊〉
pullo
•
educunt calore artificiali: p.
49
- Aegyptiorum institutis mundus muta tionem sensit. p.
29
- Aegyptus cur exteris non adeunda. p.
28
- Aegyptij sacerdotes a
•
iurati ne sepulchrum Osiridis pa
•
efaciant. p.
10
- Aegyptij sacerdotes testantur Osiridis sepulchrum apud se esse. ibid.
- Aegyptij sacerdotes tertiam agrorum partem ab Iside accipiunt. p.
10.13
- Aegyptij sacerdotes quaedam in arcanis habent.
•
8
- Argyptiorum vana gloria de antiquitate. p.
211
- Aeneas Veneris filius. p.
282
- Aegypthus quos occidit. p.
275
- A
•
sculapius Apollinis filius. p.
127
- Aesculapij allegoriae. p.
127.128
- Aesculapius ex Epidauro adducitur Romam, p.
130
- Agamemno
•
is filiae. p.
159
- Agens internum artis quod & vbi. p.
264
- Alexander cur se pro Deo haberi voluit. p.
2
•
- Allegoriae quod mentiserviant. p.
166
- Alcyoneus gigas. p.
239
- Amazonum reginae Baltheus detractus. p.
231
- Amphion & Zetus. p.
162
- Ambrosia. p.
170
- Ancilia de coelo deciderunt. p.
273
- Anser Romam pro
•
exit. p.
2
•
3
- Anubis filius Osiridis. p.
7
- Antaeus praefectus Lybiae. p.
7
- Antaeus ab Hercule prostratus. p.
236
- Animantium cultus tres causae. p.
31
- Animalia vnde coli cepta ia Aegypto: p.
36
- Apaturia p.
10
- Aper Erimantheus. p.
2
•
5
- Apis boss
•
u vitulus sacer Aegyptijs. p.
29
- Apis vt Deus in Vulcani fano locatus. p.
30
- Apim quando solae muliere
•
vident. p.
30
- Apis quomodo & quam diu cultus ab Aegyptijs▪ p.
30
- Apis bos linouae Aegyptia. p.
33
- Apidis electio, cura, cultus. p.
29
- Apidis maculae crescentis lunae. p.
30
- Apis & Memphis tauri Isidi dicati. p.
10
- Apollo docuit.
9. Musas. p. 8
- Apollo Iovis filius, & eius allegoriae. p.
121
- Apollines quatuor Ciceroni. p.
121
- Apollinis filij dicti. p.
123
- Apollini ara aurea statuta. p.
123
- Apollo miles, medicus, Poëta. p.
198
- Aquila Romam fundavit. p.
253
- Aquilae Hieroglyphicum. p.
40
- Ara communis quibus dijs. p.
196
- Arcana apud Aegyptios sub poena prohibentur vulgari. p.
18.19
- Arcano Alexandro Magno revelata. p.
20
- Arcana. p.
135 184
-
Arcanissima: p.
138.142.8▪264
- Aries aurei v
•
lleris colchos & Phrygiam nobilitavit. p.
2
•
7
- Artifex animo qualis. p.
262.26
•
- Ardalus Vulcani filius.
•
19
- Argonautae omnes personae fictae & à
〈◊〉
oriundae. p.
67
- Argonautae d
••
rum filij: p.
70
- Argonautarum de reditu variet
••
scriptorum. p.
7
•
- Argo navi
•
quae. p.
70
- Argonauticae expeditionis qui memi n
•
rint. p.
65
- Astromniae constellationes à figmentis aureorum deorum. p.
204
- Astrologia ab Aegyptiorum et Graco rum
•
abulis orta. p.
2
•
3
- Ascolia. p.
170
- Ath
•
nienses Aegyptiorum coloniae. p.
43
- At
•
as cinxit hortos H
•
s
•
eri
•
um. p.
7
- Atlas ab Hercule cons
•
litur. p.
78
- Atlas quis: p.
8
•
- Atlas cu
•
Astronimus fingatur. p.
81
- Aurea
•
em
•
la ab Iside statuta Iovi et Iuno
•
ipar
••
tibus. p.
4
- Aureus circulus in Simandii palatio. p.
2
- Aurei v
•
lleris allegoria. p.
6
•
- Aureum vellus prolapide Philosophi eo expositum.
•
6
- Aurea mala quid sint: p.
8
•
- Aurea mala A
•
alantae. p.
86
- Aurea a
•
miranda. p.
91
- Aurea pluvia. p.
92
- Aurea pluvia in Danaës gremium: p.
95
- Auream
•
ssis. p.
9
•
.
- Authores sex apud Graecos religionis fa
•
ulosae. p.
58
- Av
•
s Stymphalides: p.
228
- Augiae stabulum purgatum. p.
226
B.
- BA
•
chus natus fingitur ex Cadmi filia. p.
46
- Bacch
•
filii. p.
153
- Bacchi
••
cra. p.
166
- Bacchus cu
•
alatus. p.
169
- Bacchus cornutus
••
venis, senex, mas, faemina, barb
•
tus, imberbis, et cur: p.
169
- Bacchanalia sublata R
•
mae. p.
174
- Bacchades faeminae. p.
1
•
9
- Basi
•
ius Valentinus vbi meminit beti Tr
•
iani. p.
269
- Belus ab Aegyptiis criundus. p.
42
- Beli Babylonici templum
•
2
- Belli sub Allegoria Philosophicum opus saepe descriptum. p.
269
- Ber
••
status aurea lingua posita p.
2
•
1
-
〈◊〉
in A
••
y to cultus, p.
33
-
〈…〉
c
•
uiae. p.
34
-
•
rotheu
•
Vulcani filius. p.
119
- Br
•
m
•••
a. p.
170
- Busiris rex Ae
•
ypti, p.
22
- Thebas co
•
idit. p.
23
- Busiris ab Hercule interemptus. p.
23
- Busiris cu
•
ita crudeli
•
habitus sit. p.
28
- Bubuslia vrbs condita. p.
17
C.
- CAcus interemp
•
us ab Hercule. p.
20
-
Cadmus ex Thebis Aegypti ortus. p.
44
- Canis Hieroglyphicum. p.
37
- Canis in lapidem conversus. p.
11
•
- Canephoria. p.
170
- Coelus & Terra. p.
99
- Cathena aurea Homeri. p.
96
- Cathena aurea Deorum. p.
98
- Cereris festa. p.
1
•
6
- Ceres comedit de Pelopis humero. p.
274
- Centauri ab Hercule deleti p.
225
- Certamina
4 in Graecis: p. 2
•
7
- Cerva aur
••
s cornibus ab Hercu
•
e capta, p.
87.88: 89.2
•
5
- Christiani sua fide taciti Troiam op pugnant. p.
254
- Chiron Saturni filius. p.
111
- Chironis Discipuli, ibid.
- Chrysaor vnde natus. p.
9
- Chymiae quae nomina & numina conveniant. p.
3
- Chymiae subiectum hermaphrodijti cum. p.
12
- Chymia scientiarum mater inter scientias vix agnoscitur. p.
238
- Creatoris imago gestata in Eleusiniis. p.
186
- Crotalum quid sit. p.
229
- Crocodili hieroglyphicum. p.
39
- Columnae ad occidentē positae ab Hercule. p.
232
- Columnae in India erectae ab Osiride. p.
8
- Colchi Coloniae Aegyptiorum. p.
42
- Colchidem & Phrygiam vicinas esse regiones. p.
257
- Cocti qui sint & iuvenes redditi. p.
275
- Consiliarij qui optimi. p.
217
- Cynocephali hieroglyphicum. p.
39
- Cynocephalus an ex matre deûm. p.
172
D.
- Dedalus Aegypti opera imitatus est. p.
46
- Danaus ab Aegyptijs oriundus. p.
42
- Deorum metus etiam falsorum continet homines in off
••
io. p.
20
- Deorum gentilium officia. p.
60
- Deus vnus. ibidem
- Deorum genealogia aurea. p.
96
- Deorum Aegyptiorum series. p.
212
- D
•
orum gentilium summus qualis. p.
204
-
〈◊〉
quid significent. p.
261
- Delphi in medio terrae crediti. p.
123
- Diabolus inse pentis forma Aesculapium repraesentat. p.
174
- Diana seu Luna. p.
188
- Dianae tres Ciceroni. p.
133
- Dij primi. p.
2
- Dij Aegyptii de medicina aurea intellecti. p.
3
- Dii singuli sub quibus animantium formis la
•
uerint. p.
41
- Dii ab omnibus gentibus recepti à Vulcano & Mercurio orti: p.
56
- Dij Aegyptij
12. magnarū gentiū: p. 57
- Dij falsi falsis miraculis innotescunt: p.
168
- Diodorus Siculus de dijs Aegyptijs:
3
quando Aegyptum perlustravit: p. 30
- Dionysia. p.
1
•
0
- Dionysi synonima. p.
144
- Dionysi mater Semele combusta: p.
145
- Dionysum falso tradunt natum Graeci apud se: p.
1
•
6
- Dionyso miracula afficta: p.
146
- Dionysi qui curam habuerint: p.
148
- Dionysi expeditio: p.
140
- Dionysus primo pro deo cultus apud Graecis. p.
1
•
0
- Dionysi all
•
goriae explicatio· p.
152
- Dionysus solterrestris. p.
168
- Diomedes equi cum ipso trucidati ab Hercule. p.
230
- Dictys Cretensis vt fabulosus author cretizat. p.
245
- Discordia dea quid mali fecit cum malo. p.
2
•
0
- Differentia festorum ecclesiae & gentium: p.
167
- Dipetes Aegyptius Atheniensium rex. p.
43
- Dorpia: p.
171
- Draco ab Iasone quis trucid indus. p.
72
- Draco Hesperidum custos quis. p.
81
- Draco tauri pater, & taurus draconis pater. p.
83
- Draco quid sit in Chymicis. p.
189
E.
- ELeusinia sacrabina. p.
181
- Eleusinijs sacris nil olim arcamus: p.
178
- Eleusinia sacra à quo primò revelata: p.
183
- Elusinijs sacris quid occultatum sit: p.
183
- Eleusinijs sacris quae imagines gestatae fint: p.
186
- Eleusinijs sacris simulachra gestata quid significent: p.
190
- Eleusiniorum hieroglyphicum: p.
185
- Equi Rhosi abaucendi: p.
278
- Equus Trotanus: p.
279
- Erichtheus Aegyptius Atheniensibus imperavit▪ p.
43
- Erichtheus Cereris Eleusinae sacra instituit, p.
43
- Eridos pomum aureum: p.
86
- Erix. p.
234
- Et
•
nici in rebus divinis insani. p.
114
- Ethnicorum vanitas: p.
1
•
2
- Eumolpus de mysterijs: p.
213
- Eumolpides ab Aegyptijs sacerdotibus
〈◊〉
p.
44
- Eurystheus quis: p.
213
F.
- FAbriaeris & auri invēti ab Iside p.
4
- Fatalia sex circa capiendam Troiam.
•
59
- Festa in sacris literis instituta: p.
164
- Festa Aegyptiorum pro memoria p.
165
- Festa Cereris & Proserpinae. p.
1
•
6
- Felis hieroglyphicum. p.
38
- Figurarum caeli erectio vnde dependeat. p.
223
- Frumenti vsus antiquissimus. p.
44
G.
-
GAllina Romam gubernavit. p.
253
- Ganymedes Phrygius raptus a Iove. p.
2
•
8
- Ganymedis raptus ad chymicaspect
••
. p.
259
- Gent
•
s in multis Israelitas
〈◊〉
voluerunt. p.
16
- G
••
m morum ludi equestres. p.
19
- Gery
••
quis. p.
2
•
3
- Geryonis boves abducti ab Hercule p.
23
•
- Geryon rex spoliatus bobus & vita ab Hercule: p.
234
- Gl
•
ba ex terra soluta aqua à Medea p.
63
- Glauca Saturnifilia. p.
111
- Glaurae cubilia. p.
14
- Graeci ab Aegyptijs doctrinas acceperunt. p.
5
- Graeci qui ad Aegyptios transierint p.
47.5
- Graeciae certamina & ludi. p.
19
- Graecorum solem a à quibus instituta p.
19
•
H.
- HArpocratis hi
•
r
•
gl
•
phicum. p.
41
- Harmonia Veneris & Mar
•
is filia. p.
11
- Hebe Iunonis filia. p.
11
- Herubae somnium. p.
250
- Helic
•
nis fons vnde. p.
157
- Helena & Po
•
ux exuno ouo nati. p.
158
- Helena ex voproaijt. p.
249
- Helena priu à Theseo rapta p.
250
- Helenam E
•
hnici immortalem faciunt. p.
250
- Hercules dux exercitus ab Osiride constitu
•
u in Aegypto: p.
7
- Hercules Osiridi coaevus. p.
11
- Hercules auream
〈◊〉
petens quos consuluit. p.
78
- Hercules c
•
pit ceruam aureis cornibus. p.
87
- Hercules I
•
vis filius. p.
158
- Herculis
•
ama per orbem not
•
ssi
•
a: p.
2
•
9
- Herculis pater Iupiter. p.
2
•
2
- Herculis ad conceptum tres noctes. p.
212
- Herculis octo magistri▪ p.
214
- Herculis laboribus malta afficta. p.
215
- Herculis parentes. p.
216
- Hercules quia significet. p.
217
- Herculis coaetanei. p.
218
- Hercules quibus artibus eruditus. p.
2
•
9
- Hercules Crotalum à Pallade accepit ad fug
•
ndas ave
•
stymphalides. p.
228
- Hercules in
•
ol marcum intendit▪ p.
2
•
5
- Hercules in oceanum arcumintendit. p.
235
- Hercules ag
•
ressus Cygnum. p.
2
•
6
- Hercul
•
s Antaeum prostravit. p.
2
•
6
- Hercules
〈◊〉
dijs aras erexit: p.
2
•
0
- Hercules Cerberum ex inseris eduxit. p.
240
- Thoscum
••
eravit: p.
240
- Menetium interemit. p.
241
- Hercules ex populo coronam sibi fecit. p.
241
- H
•
rculis sagittae. p.
277
- Herculis sagitia cui donatae. p.
2
•
7
-
Herculis sagittae quid denotent: p.
278
- Hermes tabulas duas inuenisse fertur. p.
4.
- Hermes quis: p.
1
•
0
- Hermione Martis filia. p.
11
- Heroicum seculum intellectual
•
: p.
1
•
8
- Hesp
•
ridum aureorum malorum expositio aliorum & responsum ad ipsam: p.
7
- Hesi n
•
liberata à C
•
to. p.
232
- Hieroglyphi
•
ae literae. p.
29
- Hircil
••
roglyphicum. p.
38
- Hier
•
glyp
•
ic in Flamelli: p.
1
•
7
- Hiero
••
yphica quod oculis serviant a
•
remin
••
cendum. p.
1
•
- Hieroglyphica scriptura in Eleusi
•
ijs p.
187
- Homines primi. p.
1
- Homerus quando vixerit ipse non exprimit. p.
2
••
- H
•
merus quando vixisse putetur. p.
2
•
- Homeri patria ignota. p.
25
- Homerum concivem quot vrbes si
••
vendicent: p.
252
- Homerus humana ad deos transt
••
p.
2
•
8
- Homerus in Aegypto artificium chymicum rescivit. p.
24
- Homerici operis quad
•
uplex vsus p.
2
•
0
- Horus vltimus deorum Aegypti: p.
211
- Horus Aegyptijs
•
ol est. p.
2
••
- Hyppolitae b
•
lih
•
us: p.
231
- Hydra Lernaea. p.
223
I.
- IAsonis genus & educatio. p.
62
- Iasonis pugna. p.
65
- Iason quis. p.
69
- Iasonem erudierunt Chiron & Medea. p.
69
- Iason medicus, medicinae aureae artisex.
•
0
- Iasonis expeditionis explicatio. p.
7
•
- Iason quid sign
•
ficet: p.
71
- Iasonis mo
•
s. p.
65
- Ibidis Hieroglyphicum. p.
40
- I
•
hn
•••
moni hieroglyphicum. p.
38
- Iericho v
•
occupata. p.
260
- Ignis Vestae sacer: p.
196
- Ignis elementaris notus ante diluuium. p.
5
- Iphige
•
ia mactata: p.
280
- Isis quid: p.
3.12
-
•
si
•
Ceres est. p.
4
-
•
sidi inv
•
nta. p.
4
-
•
sis v
•
ta Osiridis mortem in Typhone. p.
10
-
•
sidi
•
columna. p.
17
-
••
is à Me
•
cur o crudita. p.
17
- & cur p.
18
-
•
sis vxor Osiridis, frugum inventrix p.
1
•
3
- Isis in astro C
•
nis refulgens. p.
17
- Isidi Bubastia vrbs condita. p.
17
- Is
••
mia. p.
206
- Iudaei ab Aegy
••
ijs prodierunt.
•
2
- Iuno &
〈◊〉
allegortae. p.
106
- Iupiter & eius allegoriae. p.
105
- Iupiter qualis singitur.
•
59
L.
-
LAbyrinthus Cretensis. p.
27
- Labyrinthus Aegypti. p.
27
- Laomedō trucidatur ab Hercule. p.
232
- Laomedontis cineres. p.
276
- Lampadophoria. p.
195
- Lapis in Helicone positus. p.
91
- Laton est magnesia & Achilles. p.
266
- Lemnus Vulcani officina primo ab Iasone petita. p.
6
- Lenaea. p.
170
- Leo sacerdos Aegyptius quid Alexandro Magno aperuerit. p.
20
- Leo ante Simandium regem pugna
••
inijt. p.
2
•
- Leoni
•
Hieroglyphicum. p.
3
•
- Leo Nemeaeus. p.
2
••
- Leonis Nemeaei hieroglyphicum. p.
220
- Luna quid in opere Philosophico.
•
92
- Lunae sputum quid. p.
221
- Lunae imago gestata in Eleusinijs. p.
186
- Lunae & Solis imago data Iasoni á Medea ad pericula superanda. p.
64
- Lupi Hieroglyphicum. p.
37
M.
- MAcedon filius Osiridis eius
que
insignia. p.
7
- Magnesia quid sit. p.
26
•
- Magnesia Philosophorum est Achi
••
e
•
p.
265
- Mala aurea Hesperidum quid sint. p.
8
- Mala aurea Atalantae.
•
6
- Mars Iovis filius & eius Allegoriae p.
117
- Maron comes itineris Osiridis. p.
7
- M
•
ter & filius coniuges. p.
15
- Medicina aurea in Aegypto. p.
2
- Medicinam auream quod habuerint Aegyptii & Graeci. p.
54
- Medicina aurea quid fecerint antiqui. p.
54
- Medicamentum animi. p.
24
- Medea quae Pharmaca dederit Iasoni. p.
64
- Medea v
•
fratrem Absyrtum discerpserit. p.
65
- Medeae avu
•
Sol. p.
70
- Melampus Dionisi sacra ex Aegypto in Graeciam transtulisse fertur. p.
46
- Mena rex Aegypti. p.
22
- Menander de my
•
terijs. p.
155
- Mercurius quid. p.
3
- Mercu
•
ij inventa. p.
4
- M
•
rcurius inventor plurimarum rerum. p.
4
- literarum, honoris deorum, Astronomiae, Musicae, Palaestrae, Medicinae. p.
5
- Mercurius quomodo literarum et artium inventor est. p.
5
- Mercurius quid denotet▪ p.
6
- Mercurius consiliarius Isidi constitutus ab Osiride. p.
7
- Mercurij columnae plenae doctrinis. p.
48
- Mercurio Aegyptii suos libros inscribebant. p.
47
- Mercurius deauravit pellem Phryxi arietis. p.
66
- Mercurius Iovis filius, & eius allaegoriae. p.
134
- Mercurius volatilis. p.
136
-
Mercurius à Vulcano eruditus. p.
137
- Mercurij officia. p.
137
- Mercurius Aegyptiis leges & literas tradidit. p.
137
- Mercurius astronomiae & Philosophiae author. p.
137
- Mercurius quis. p.
140
- Mercurius Trophonius non nominandus. p.
14
•
- Mercurio lingua sacra. p.
141
- Mercurius mundo imposuit. p.
141
- Mercurii antrum ab Orpheo descriptum. p.
14
•
- Mercurius Aegypto praefectus. p.
150
- Mercurii imago gestata in Eleusi
••
s▪ p.
187
- Mercurio clavam di
•
avit Hercules▪ p.
14
•
- Metallorum auri & argen
•
i pr
•
vertus in Aegypto. p.
24.2
- Minerae monstrorum nominibus tect
•
p.
8
•
- Mineralis arbor
•
. p.
82
- Midas aure
•
voti particeps: p.
90
- Minos & Rhadamantus.
•
6▪
- Midas Phrygius quomodo tinxit aquas. p.
2
••
- Musae
9. virgines secutae Osirid
•
m: p. 7
- Mystica ad cultum Osiridis addita: p.
8
- quid significent: p.
9
- Mystica de Mercurio: p.
141
- Mysteria de Eleusinijs. p.
179
- Mysteriorum occultationis triplex causa: p.
179
- Mystica causa circa communitatem arae Palladis & deorum igneorum: p.
196
- Mystica de Plutone. p.
108
N.
- NEmea: p.
207
- Nepenthes medicina dolorifuga ab Aegyptijs facta. p.
53
- Neptunus & eius allegoriae: p.
110
- Nereus quis. p.
85
- Nereus ab Hercule consulitur: p.
78
- Nilus quid. p.
3
- Nilus inundans Aegyptum Aquila dictus: p.
8
- Nili ripas aggere cinxit Osiris: p.
8
- Nymphae quae: p.
84
- Nymphae ab Hercule consuluntur ad inveniendum aurea mala. p.
78
- Nysa v
•
bs condita ab Osiride: p.
8
O.
- OCeanus generator Deorum. p.
3
- Olla aerea á Cadmo Minervae oblata. p.
45
- Olympica certamina vnde dicta. p.
199
- Olympica certamina quando & à quibus instituta. p.
199
- Olympicorum certaminum institutionit variae opiniones. p.
200
- Olympicis iudis primus Apollo vicit Mercurium cursu. p.
201
- Olea arbor circumflexa ab Hercule. p.
231
- Orestis de ossibus aenigma. p.
160
- Orestes matrem occidit. p.
275
-
Orgia. p.
168
- Orgia à quibus prohibita. p.
1
•
8
- Orpheus primus Graecurū vates Theologus. p.
62
- Orpheus primus author religionis apud Graecos. p.
12
- Orpheus morborum remedia tradidit. p.
125
- Orphei opera. p.
125.210
- Orphica. p.
166
- Orphei
•
bitus. p.
17
- Orphei morti allegoria afficta. p.
175
- Orpheo non an
•
quior scriptor Graec
•
: p.
210
- Orus vltimus deorum Aegypti. p.
14
- Orus vl
••
scitur patris Osiridis mortem.
••
- Orus ab Iside in lucem restitutus & immort
•
lis redditus. p.
14
- Orus Apollo est. p.
1
•
- Oro seu Soli Thebae conditae in Aegypto. p.
2
•
- Os Pelopis eb Vlysse inventum. p.
276
- Os pelopis tertium requisitum ad Troiam. p.
27
•
- Oschophoria. p.
1
•
0
- Osiris quid. p.
3.12
- Osiris Dionysus est. p.
4
- Osiris & Isis Saturni filij: p.
4
- Osiridis facta & peragra
•
o orbis. p.
6
- Osiris quid docuit mortales. p.
7
- Osiris cupi
•
us risus. p.
7
- Osiris ad Indos penetravit. p.
8
- Osiridem & Isidem esse in vno subiecto. p.
9
- Osiridis expeditio quid significet. p.
9
- Osiris iustè regnans à Typhone fratre impio interemptus. p.
10
- Osiris à Typhone in
26. partes
•
issectus. p. 10
- Osiris partes praeter pudendum recollectae ab Iside. p.
10
- Osiris ab Aegyptijs Sacerdoti
•
us honoratus. p.
10
- Osiris vt deus coli mandatur. p.
10
- Osiris frater dicitur Apollinis & Isidis. p.
7
- & pater Ori. p.
10
- Osiris filius Saturni. p.
17
- anteq
•
ior: p.
18
-
•
ur. p.
19
- Osiridis col
•
mu
•
. p.
17
- Osiris vniv
•
rsum peragravit orbem. p.
17
-
〈…〉
populos Arcto subiectos pervenit. p.
18
P.
- PActolus aurifer. p.
257
- Pallas quid.
•
- Palladi cum Prometheo & Vulcano ara communis. p.
85
- Palla
•
Iovis filia ab
•
que
matre: p.
115
- P
•
llas Amazonum dux. p.
149
- Pallas
〈◊〉
& a
•
tibus d
•
cita. p.
198
- Pa
•
adi
•
m secundum
••
quisitum ad Troiam delendam: p.
269
- Palladium quid & vnde sit. p.
270
- Palladium fictic
•
um. p.
271
- Palladium v
•
i manserit. p.
2
••
- Palladium à quibus in Italiam allatum.
27
- Palladium qui Troiana vrbe abstulerunt. p.
271
- De Palladio contentio inter Vlyssem & Aiacem. p.
272
- Palladium quid denotet. p.
272
- Palladium tres vrbes perdidit p.
271
- Palici fratres ex terra editi: p.
162
- Panos vrbs Chemnis in Thebaida: p.
7
- Pecun
•
a vnde primitus dicta: p.
86
- Persei ortus. p.
154
- Perseus Iovis filius. p.
15
•
- Peleus pater Achillis. p.
2
•
0
- Peleus quomodo Thetin inivit. p.
260
- Pelias hasta Achillis. p.
267
- Pelops Tantali filius. p.
273
- Pelops bis pubescens. p.
274
- Pelopis opes ex metallis. p.
27
•
- Petrae Cyaneae Iasoni primò adeundae. p.
64
- Pharmaca quaterna Iasoni data à Medea. p.
64
- Phallica. p.
170
- Phasis aurifer fluuius. p.
72
- Phaenix Neptuni filius. p.
110
- Philosophicus faetus solus sub igne nutritur. p.
177
- Phrygia vnde dicta. p.
257
- Phryxi artes quid fuisse explicetur: p.
257
- Pictura, muta poësis. p.
2
•
0
- Planetarum simulacra quid significent in chymia vera: p.
191
- Planetarum nominibus & signis ni
•
il Vulgare in chymia intelligi. p.
1
•
1
- Pluto & eius allegoriae: p.
107
- Poëtarum antiquissimorum intentio primaria. p.
59
- Poëtae prohibentur famam laedere civium apud Romanos. p.
255
- Poëtis apud Graecos fingere quaelibet permissum p.
2
•
5
- Poëtae de dijs fingunt quid v
•
lint apud Romanos. p.
255
- Poësis capiti polypi similis. p.
147
- Poetica pictura loquens. p.
210
- Pomum aureum Eridos. p.
86
- Pomum aureum dandum pulcherrimae. p.
260
- Pol
•
ux & Helena ex vno ovo nati: p.
158
- Proculi caesaris facta virilia. p.
222
- Prometheus imperavit parti Aegypti. p.
8
- Prometheus ab Hercule consulitur. p.
78
- Prometheus quis. p.
85
- Prometheo cum Vulcano & Pallade ara communis. p.
85
- Prometheus ab Hercule liberatus: p.
239
- Protheus Neptuni filius. p.
110
- Prose
•
pina: p.
163
- Psammiticus Aegypti rex primus exteros ad
••
sit. p.
28
- Pudēda Osi
••
a
•
in fluv
•
ū proiecta. p.
11
- Pyramidum Aegypti authores. p.
27
- Pyramides Aegypti. p.
50
- Pyramides
•
ur, vbi, à quibus, quando ex
•
ructae sint: p.
50
- Pyramide
•
inter mundi miracula sol
•
perdurárunt. p.
51
-
Pyramides cur extructae credantur. p.
51
- Pyrithous in saxo sedens apud infero
•
relictus ab Hercule. p.
241
- Pyrisous Achilles dictus. p.
265
- Pyrrhus rub
•
o caepill
•
tio. p.
26
•
- Pythagoras ex Aegypto in Graeci
•
m quando redijt. p.
28
- Pythia certamina. p.
202
- Pythia
•
n Apollinis honorem instituta & cur & à quibus celebrata. p.
202.203
- Pythonseu Typhon quis sit in chymia: p.
204
Q.
- QVinquaginta puellae vna nocte ab Hercule gravidae factae: p.
222
R.
- REges primi. p.
1
- Regnum Pel
•
pidarum vnde. p.
275
- Remedia data Iasoni à Medea quid significent.
•
6
- Responsio ad calumniantes chymiam p.
103 107.119
- Rhea mater deorum. p.
172
- Rhesus rex trucidatus
•
b equos. p.
278
- Rhodiorum terra à serpentibus devastanda. p.
45
- Romani Aegyptiorum deos receperunt. p.
172
- Romanorū legatio in Epi
•
aurū p.
173
- Romae gentilitiae adficti auctores à
•
ijs o
•
iundi p.
252
- Romam ternaeaves sibi vendicant. p.
253
- Rom
•
à concursu auda
••
ssimorum hominum amplificata. p.
253
- Roma à raptu Sabinarum mulierum stabilita. p.
253
- Romulus à
•
upa nutritus, deus statuitur. p.
2
•
2
- Romulus ex Venere & Marte aijs originem
•
ucit. p.
252
S.
- SAbacchus rex Aegypti regno se abdicavit. p.
27
- Sacerdotes Aegyptij cur tertiam partem agrorum habuerint. p.
29
- Sacerdotes Aegyptijos secretiora habuisse. p.
31
- Samothracum de
•
rum nomina. p.
138
- Saturnus quos genuit. p.
4
- Saturnus Osiridis pater, deorum iunior. p.
17
- Saturnus & Rhea. p.
99
- Saturni hieroglyphica. p.
99 100 101.102
- Saturni allegoriae ad Chymiam: p.
103
- Saturna
•
ibus cur domini serv
••
nt servis: p.
104
- Satyri secuti Osiridem. p.
7
- Saxo occisus Argus a Mercurio: p.
109
- Secreta revelantium paena. p.
1
•
2
- Segetum satio nota ante deluvium: p.
5
- Senex fi
••
iuvenis á Medea. p.
76
- Serapis quando dictus p.
30
- Sethon rex Aegypti Vulcani Sacerdos: p.
16
- Sesostris Aegyptij regis opera. p.
26 7
- Sileni Alcibi
••
is. p.
90
- Simandij regis Aegypti stupenda opera. p.
2
•
.24
- Sol rex Aegyptiorum creditus. p.
4
- Soles quin
que
Ciceroni. p.
121
-
Sol Caeli quis dici possit. p.
122
- Sol lapis Anaxagorae dictus. p.
122
- Solis imago gestata in Eleusinijs: p.
187
- Stellis certis cur certae vires asscribantur. p.
224
- Stercu
•
ius quis: p.
227
T.
- TAntalus apud inferos cruciatus. p.
273
- Tantalus filium Pelopem dijs apposuit comedendum. p.
273
- Tantali paena. p.
274
- Tantalus punitus quia secreta aperuerit. p.
274
- Taurus quid philosophicé denotet. p.
35
- Tau
•
us draconis pater & draco tauri pater in Eleusinijs habetur. p.
1
•
8
- Taurus in
•
hymicis quid. p.
18
•
- Taurus furiosus Cretae captus ab Hercule. p.
13
•
- Terra mater omnium divitias largiens.
••
- Tempu
•
inter Alexandrum Magnum & Osiridem: p.
11
•
3
- Tem
•
us a Solis seu Ori regno ad Alex
•
ndrum. p.
1
•
- Tēpus navigationis Argonauti
•
ae. p.
76
- Ter
•
ig na
•
um ab Iasone vnus petitus lapide. p.
6
•
- Thebaidis incolarum iusiurandum per Osi
•
idem p.
11
- Thebae Aegyptiae centiportae ampl
•
ssimae. p.
22
- Thebarum ornatus & divitiae. p.
22
- Th
••
mophoria. p.
176
- Theseus eductus ex inferis ab Hercule. p.
241
- Theseus an rex Atheniensium, quo tempore vixerit. p.
243
- Thyestes quaesivit Pelopis agnum. p.
275
- Tithoni filius ab Hercule occisus. p.
239
- Tr
•
e
•
erica. p.
16
•
- Triptolemus à Cerere enutritus sub igne. p.
176
- Triptolemus comes itineris Osiridis, triti
•
um s
•
rere docuit. p.
7
- Triton Neptuni filius. p.
110
- Troia Herculis & hic Osiridis tempore fuisse fingitur. p.
11
- Troiae fundatores fabulosi: p.
246
- Troiae maenia Apollinis lyra extructa. p.
246
- Troiae maenia à Vulcano fabricata. p.
246
- Troia non
•
iu stetisse scribitur. p.
247
- Troiae reges & defensores fabulosi. p.
247
- Troiani omnes denominationis Graecae
〈◊〉
linguae diversae. p.
248 249
- Troiani omnes interciderunt praeter paucos. p.
249
- Troiae oppugnationis causae sunt fictic
•
ae. p.
2
•
9
- Troiae oppugnationis caus
•
sunt pomum & ovum▪ p.
249
- Troia
•
i excidij tempus incertum, quia nunquam fuit. p.
250
- Troiae deletio quando praesumitur contigisse. p.
251
- Troi
•
vbi fuerit. p.
254
- Troiae an extent rud
•
ra & cuius. p.
256
- Troiae capiendae conditiones. p.
259
- Troiae per deletionem quid intelligatur: p.
265
-
Typhon ex percussu terrae natus. p.
116
- Typhon quid.
3.12. p. 3.12
- Typhon & Echidna quorum parentes. p.
144
V.
- VAs perforatum à sacerdotibus replendum. p.
46
- Vellus aureum quid denotârit: p.
74
- Venus aurea Aegypti. p.
5
•
- Venus monstrum sine vitio. p.
11
•
- Venus Saturni filia. p.
11
•
- Venus emergens Apellis. ibid:
- Venus amica naturae dea credita. p.
11
•
- Veneres plures cur statuantur. p.
11
- Veritas Saturni vel Temporis filia. p.
11
- Veritas à collo iudicis Aegypti pendit. p.
24
- Vestae sacer ignis. p.
196
- Vitrum in Aegypto antiquis temporibus. p.
49
- Vlysses quid significet. p.
262
- Vlysses Helenam protexit. p.
27
•
- Vrnae
360. lacte repletae: p. 11
- Vulcanus quid: p.
3
- Vulcanus inventor ignis. p.
4
- Vulcanus regnavit in Aegypto: p.
4
- Vulcani inventa. p.
4
- Vulcanus quid denotet. p.
5
- Vulcanus cur primus dicitur regnasse apud Aegyptios: p.
5
- Vulcani sacerdos rex Aegypti Sethon: p.
16
- Vulcani in luco Isis sepul
•
a. p.
11
- Vulcanus de Sesostr
•
quae praedixerit patri eius. p.
26
- Vulcani in templo quae statuae. p.
27
- Vulcani templum primarium Memphi. p.
28
- Vulcani Sacerdotes reges Aegypti cur erant. p.
28
- Vulcanus & Mercurius hieroglyphicorum interpretes veri: p.
41
- Vulcani officina ab Iasone primò petita. p.
63
- Vulcano cum Prometheo & Pallade ara communis. p.
85
- Vulcanus Hermiones momle fecit. p.
1
•
7
- Vulcanus Iovis filius & eius allegoriae: p.
118
- Vulcanus in Aegypto deorum praecicipuus. p.
1
•
7
- Vulcani opus Crotalum. p.
228
X.
- XAnthus fluvius Troadis. p.
278
- Xanthi fluvij vis. p.
278
- Xanthus equus Neptuni Peleo datus. p.
278
FINIS.